|
ÖZET: Mevzuatta belirlenen yasal oranların üzerinde eski hükümlü çalıştırılmasıyla ilgili olarak, yerel yönetimlerin yükümlülükleri net bir şekilde tanımlanmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 30. maddesi gereğince, kamu işyerlerinde belirli bir işçi sayısına ulaşan işverenler, belirli oranlarda engelli ve eski hükümlü işçi istihdam etmekle yükümlüdür. Bu kapsamda, il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenlerin, çalıştırmaları gereken işçi sayısı toplam işçi sayısına göre hesaplanmaktadır.
Ayrıca, çalıştırılacak işçilerin nitelikleri ve hangi işlerde istihdam edileceği, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın görüşü doğrultusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenecektir. Ancak, kamu kurumları için eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğüne dair sayının tespitine ilişkin özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bu nedenle, toplam dolu kadro sayısının dikkate alınması gerektiği ve mevcut bir eski hükümlü istihdamının yasal yükümlülüğü karşıladığı belirtilmektedir. Ek olarak, ilave eski hükümlü istihdamı konusunda karar verme yetkisi idareye aittir. |
Not: Mevzuatta belirtilen yasal oranların üzerinde eski hükümlü çalıştırılmasının idarelerinin
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü
Sayı: E-53773008-622.02-5266190
Konu: Eski Hükümlü Çalıştırma Yükümlülüğü
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
İlgi: 09.12.2022 tarihli ve 59443603-902.02-9018 sayılı yazı.
Başkanlığınızın norm kadro cetvelinde 657 sayılı Kanuna tabi 220 personel, 4857 sayılı Kanuna tabi ise 109 adet personel olduğu, sürekli işçi kadrolarından 37 adedinin dolu olduğu ve ayrıca bir adet eski hükümlü istihdam edildiğinden bahisle ilave bir adet daha eski hükümlü istihdam edilip edilemeyeceğine ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.
Bilindiği üzere, 4857 sayılı İş Kanununun 30 uncu maddesinde, “İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.
Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.
İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Diğer taraftan, 19/9/2009 tarihli ve 27354 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına Eski Hükümlü veya Terörle Mücadelede Malul Sayılmayacak Şekilde Yaralananların İşçi Olarak Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte ise çalıştırma yükümlülüğüne esas alınacak sayının tespitine ilişkin bir hükme yer verilmemiştir.
Bu itibarla, “çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır” amir hükmü gereğince toplam dolu kadro sayısının dikkate alınması gerektiği, bu oranın en alt sınır olduğu, halen bir adet eski hükümlü istihdam edilerek yasal yükümlülüğün yerine getirildiği anlaşılmakla birlikte ilave eski hükümlü istihdam edilmesi hususunun İdareniz takdirinde olduğu değerlendirilmektedir.
Bilgilerini rica ederim.
Bakan a.
Yerel Yönetimler Genel Müdürü