ÖZET: Mezbahaların ruhsatlandırılması konusunda yetkili idarelerin belirlenmesi için yapılan değerlendirmelerde, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun ilgili maddeleri dikkate alınmaktadır. Bu kanun, büyükşehir belediyelerinin mezbahaların yapımını, işletilmesini ve ruhsatlandırılmasını üstlendiğini belirtmektedir. Özellikle, 3. sınıf kırmızı et mezbahaları, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde büyükşehir belediyeleri tarafından ruhsatlandırılmakta ve denetlenmektedir.

Ayrıca, ilçe belediyeleri de belirli gayrisıhhî müesseselerin ruhsatlandırılması ve denetiminden sorumlu tutulmaktadır. Bu durum, mezbahaların ruhsatlandırılması sürecinde hangi belediyenin yetkili olduğunu netleştirmektedir. İlgili yönetmelikler, işyeri açma ruhsatı alınmadan işyeri açılmasının yasak olduğunu ve yetkili idareler tarafından ruhsat alınmadan işletilen yerlerin kapatılabileceğini vurgulamaktadır.

Sonuç olarak, büyükşehir sınırları içinde mezbahaların ruhsatlandırılması ve denetimi, büyükşehir belediyelerinin sorumluluğundadır. Bu durum, yerel yönetimlerin görev ve yetkileri çerçevesinde düzenlenmiştir.

Not: Mezbahaların ruhsatlandırılmasında yetkili idare hk.

T.C.

ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü

Sayı :71188846/622.02/2744393 19/01/2022 Konu :Görüş (Mezbahaların ruhsatlandırılmasında yetkili idare hk.)

DAĞITIM YERLERİNE

İlgi: … Valiliğinin (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) … tarihli ve … sayılı yazısı.

İlgide kayıtlı yazı ile Bakanlığımıza iletilen … tarihli ve … sayılı yazınız ile, … Mahallesi … Sokakta işletilen işyerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin eki Ek-2’de yer alan B-İKİNCİ SINIF GAYRİSIHHİ MÜESSESELER listesinin 6.41 maddesinde 3 üncü sınıf kırmızı et mezbahaları olarak değerlendirildiği, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (t) bendinde de büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında ”Her çeşit toptancı hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları ruhsatlandırmak ve denetlemek.” hükmünün yer aldığı belirtilmiş olup bu kapsamda 3 üncü sınıf kırmızı et mezbahaları olarak değerlendirilen işyerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme yetkisinin büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi ya da ilçe belediyelerinden hangisinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında olduğu hususunda Bakanlığımız görüşü talep edilmektedir.

Bilindiği üzere, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasında “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
…
d) Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek.

…
t) Her çeşit toptancı hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları ruhsatlandırmak ve denetlemek.

…” hükmü çerçevesinde anılan görevlerin büyükşehir belediyeleri tarafından yürütüleceği belirlenmiştir.

Mezkûr Kanun’un 7 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde “Sıhhî işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek,” görevi büyükşehir ilçe belediyelerine verilmiştir.

Ayrıca İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi “Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi, organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve

teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlüklerini,” ve (t) bendi “İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri” hükmünü,
6 ncı maddesinin birinci fıkrası “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” ve üçüncü fıkrası “İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.” hükmünü,
Ek-2’de yer alan “BİRİNCİ SINIF GAYRİSIHHİ MÜESSESELER” başlıklı bölümünün “6-GIDA MADDELERİ, İÇKİLER, YEMLER VE TARIMSAL ÜRÜNLER SANAYİİ” başlıklı alt bölümü “…
6.4- Kırmızı et kombina ve 1 inci ve 2 nci sınıf mezbahalar ile kanatlı et kombina ve kesimhaneler,
…” hükmünü,
“İKİNCİ SINIF GAYRİSIHHİ MÜESSESELER” başlıklı bölümünün “6-GIDA MADDELERİ, İÇKİLER, YEMLER VE TARIMSAL ÜRÜNLER SANAYİİ” başlıklı alt bölümü “…
6.41- 3 üncü sınıf kırmızı et mezbahaları.

…” hükmünü amirdir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinde, 5216 sayılı Kanun uyarınca büyükşehir sınırları içinde her çeşit mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan mezbahaları ruhsatlandırmak ve denetlemek görevinin büyükşehir belediyesinde olduğu değerlendirilmektedir.

Bilgilerini rica ederim.

Bakan a.

Genel Müdür