|
ÖZET: Başvuran, burs/öğrenim kredisi talebinin yaş sınırı gerekçesiyle değerlendirilmemesine itiraz etmiştir. İdare, başvuranın daha önce eşdeğer bir yüksek öğretim programından mezun olduğunu belirterek, başvurunun yönetmelik gereği işleme alınmadığını ifade etmiştir. Ancak, yüksek öğrenim kredi ve burs yönetmeliği, mezun olan doktora öğrencilerine kredi verilmemesini öngörmesine rağmen, bu durumun başvuranın öğrenim hayatını zorlaştırdığı ve yüksek öğrenim görmesini kolaylaştırmadığı değerlendirilmiştir.
Mevzuatın, mezun durumundaki öğrencilerin ikinci kez eğitimine devam etmeleri halinde burs veya kredi verilmemesi yönündeki düzenlemesinin, hakkaniyet ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın burs talebinin normal öğrenci statüsünde değerlendirilmesi gerektiği önerilmiştir. İlgili idarenin, başvuranın durumunu dikkate alarak, burs/öğrenim kredisi talebini yeniden değerlendirmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15117-S.21.24197
BAŞVURU NO : 2021/8580
KARAR TARİHİ : 20/10/2021
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Burs/öğrenim kredisi başvurusunun değerlendirmeye alınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, ilk başvurusuna yönelik tarafına cevap verilmediğini, on yılı aşan bir mahkeme sürecinden sonra 40 yaşına geldiğini, milli sporculuk burs başvurusunun yaş gerekçesi ile değerlendirmeye alınmadığını ve durumunun istisnai nitelik taşıdığını belirterek tarafına doktora eğitiminde milli sporcu bursunun verilmesini talep etmektedir. Başvuran dilekçe ekinde, 2009 yılı Manisa Celal Bayar Üniversitesi
Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Bölümün doktora sınavında jürinin yapmış olduğu usulsüzlük nedeninden mahkeme sürecinin on yıl sürdüğünü, bu süreçte doktora eğitimine ara vermek zorunda kaldığını, 2019 yılında yargılamanın lehine sonuçlandığını ve doktora eğitimine kaldığı yerden kendi imkânları ile devam etmeye çalıştığı, güreş dalında milli sporcu olduğunu, 2019-2020 öğretim yılında öncelikli öğrenci olarak yaptığı burs/öğrenim kredisi başvurusunun yaş gerekçesiyle değerlendirmeye alınmadığını ve bu durumun Anayasanın kırk ikinci maddesine aykırı olduğunu belirtmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve 24.08.2021 tarihli yazısında, “… a) Şikayet konusu kapsamında başvuran ile herhangi bir yazışma yapılmamıştır.
3. b) Celal Bayar Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Antrenörlük bölümü, Celal Bayar
Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Spor Sağlık Bilimleri Yüksek Lisans ve Gazi Üniversitesi Eğitim
Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi bölümü doktora programından mezun, Manisa Celal
Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor bölümü doktora öğrencisi olarak öğrenimine devam etmektedir.
4. c) Başvuranın burs/kredi başvurusunda bulunduğu tarih 21 Ekim 2019 Pazartesidir.
5. d) Burs ve kredi başvuruları her yıl bir kez alınmakta ve değerlendirme yapılmaktadır. Değerlendirme sonucu bütün öğrenciler puan sıralamasına alınmakta ve burs ödenekleri dikkate alınarak her yıl belirli kontenjanda öğrenciye burs, durumları mevzuata uygun öğrenciye kredi tahsisi yapılmaktadır.
Değerlendirme aşamasında gelir durumu, sosyal durumu ve başarı durumu dikkate alınmakta olup, yapılan değerlendirme sonrası kontenjan kadar öğrenciye burs verildiğinden yıl içinde yeni bir değerlendirme yapılamamaktadır.
6. e) Genel Müdürlüğümüz Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin 11′ inci maddesi; kredi verilemeyecek haller başlığı altında ‘Bir yükseköğrenim kurumundan mezun öğrencilere kredi verilmez’ hükmü gereği öğrencinin başvuru tarihinde Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi bölümü doktora programından mezun olduğunun tespit edilmesi nedeniyle tarafına kredi tahsisi yapılmamıştır. Burs alması ile ilgili d maddesinde belirtilen değerlendirmeler çerçevesinde burs almaya yeterli bulunmamıştır.
7. f) Başvuru yapıldığı yıl itibariyle yaş sınırı; lisans öğrencileri için 35 yaş yüksek lisans/doktora öğrencileri için 40 yaştır.
8. g) 2019/2020 öğretim yılı Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve
Esaslar (Kıstaslar) ın Diğer Hususlar başlıklı (k) maddesinde “Başvuru yapıldığı yıl itibariyle 35 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 40 yaşının geçmiş olan yüksek lisans/doktora öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işlemi yapılamayacağı ifade edilmektedir.
9. h) Sosyal ve fiziksel durumu itibarıyla ya da ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak belirlenen şartlara haiz olan öğrenciler, öncelikli öğrenci olarak dikkate alınır. Öncelikli öğrenciler aşağıda belirtilmiştir; … 13/06/2020 tarihli 31154 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Milli Sporcu Belgesi
Verilmesi Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre “Milli Sporcu Belgesi” almış öğrencilerden milliliği
Spor Genel Müdürlüğü tarafında teyit edilen (uyarıcı cezası alanlar hariç) öğrenciler öncelikli olarak burs alır. Öncelik durumundaki katlı ödeme (Katlı-Millilik-İlkyüz) yüksek lisans ve doktora öğrencilerinde uygulanmaz. Başvurunun yapıldığı öğretim yılında Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)
Başkanlığınca belirlenen sayısal, sözel, eşit ağırlık ve dil puanlarında ham puan bazında ilk 100′ e giren öğrencilere normal burs/kredi tutarının üç katı burs verilir. Evli öğrenciler için, öncelikli öğrenci hallerinden ancak şahsi öncelik hali olanlar öncelik olarak uygulanır.
10. Değerlendirme; başvuru sahibi öğrencinin gelir durumu, başarı durumu ve sosyal durumu üzerinden yapılmaktadır. Bu veriler; Mernis, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, Maliye
Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı gibi Kurumların veri tabanlarından Bilgi İşlem Dairesi
Başkanlığınca temin edilmektedir.
11. Ayrıca Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların (Kıstasların) Diğer Hususlar başlığı altında; “Başvuru yapıldığı yıl itibariyle 35 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 40 yaşını geçmiş olan yüksek lisans öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/ burs tahsis işlemi yapılmaz.”
12. i) 2020/2021 öğretim yılı burs/öğrenim kredisi almak için müracaatta bulunan öğrenci sayısı 768.707 olup; 150.000 öğrenciye burs 599.961 öğrenciye ise öğrenim kredisi tahsis edilmiştir.
13. j) Yapılan değerlendirme sonucunda kontenjan sayısı kadar öğrenciye burs tahsis edilmektedir.
14. k) Konuya ilgili Yönetmelik çalışmalarımız devam etmektedir.
15. l) Burs ve Kredi işlemleri değerlendirme işlemleri kanun gereği kıstasa bağlı olduğundan “DOSTANE
ÇÖZÜM” usulüyle çözülmesi mümkün görülmemektedir.
16. m) Ankara 11 inci İdare Mahkemesinde 2019/85 E, dosyasına kayden bir dava açılmıştır.
Yargılama sonucunda Ankara 11 inci İdare Mahkemesi 12.06.2019 tarihli ve 2019/85, 2019/1252 K, sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
17. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, Devletin organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 19. 22/08/1961 tarih ve 10887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve
Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “Yurt içinde ve dışında yükseköğrenim gören öğrenciler için yurtlar yapmak ve bunların işletmesini sağlamak, beslenme yardımı yapmak, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerle milli ve manevi gelişmelerine katkı sağlamak, yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”, ‘Yönetmelik” başlıklı 46 ncı maddesinde, “Bu kanunun uygulanmasına ait yönetmelik
Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanır.”, 20. 06/03/2004 tarih ve 25394 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5102 sayılı Yüksek Öğrenim
Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Amaç ve Kapsam’ başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı; yurt içinde ve dışında yüksek öğrenim gören öğrencilere burs, kredi ve nakdî yardım verilmesiyle ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. …”, ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı
2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu
Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/kredi verebilir.”, /
21. 10/07/2018 tarih ve 304741 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin “Gençlik ve Spor Bakanlığı” üst başlıklı Yedinci Bölümü, ‘Görev’ başlıklı 184 üncü maddesinde, “(1) Gençlik ve Spor Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: … h) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi, burs ve diğer yardımlara ilişkin hizmetleri yürütmek ve bunlara dair usul ve esasları belirlemek, … i) Kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak.”, ‘Hizmet Birimleri’ başlıklı 186 ncı maddesinde, “(1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır: … b) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü, …”, ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: … h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak. …”, 22. 18/01/1997 tarih ve 22881 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi Ve Yurtlar
Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin ‘Kapsam’ başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumundan öğrenim kredisi alacak, yükseköğrenim gören başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrencilere, öğrenim kredisinin hangi şartlarla verileceği ve lüzumunda kredinin kesilmesini, bu kredinin Kuruma geri ödenmesi ile buna ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar.”, ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen;… Öğrenci: Öğrenim kredisinden yararlanmak üzere, bu
Yönetmelik Hükümlerine göre Kuruma başvuran önlisans, lisans, yüksek lisans (Master-Doktora)
öğrencilerinden kredi alanları, Kredi: Bu Yönetmelik hükümlerine göre, öğrenciye verilen borç parayı, …
Kredi Tahsis Kontenjanı: Her yıl ilk defa kredi verilecek öğrenci sayısını, İhtiyaç: Öğrenci ailesinin sosyal ve ekonomik durumunu, Yeterlik: Öğrencinin yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türünü, ara sınıfta ise yıl sonu başarı durumunu, … Burs: (Ek:RG-05/01/2005-25691) Başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrenciye karşılıksız olarak verilen nakit öğrenim yardımını, … ifade eder.”, 8.3. ‘Değerlendirme’ başlıklı
6 ncı maddesinde, “İş programı ve finansman planı gereğince, o yıl için ayrılan kredi fonu, kredi almak
için müracaat etmiş olan öğrenci sayısı ile karşılaştırılır. Müracaat eden öğrencilere verilecek kredinin toplamı ayrılan fondan fazla ise; ihtiyaç ve yeterliğin tespiti hakkında Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirme yapılır.”, ‘Kredi Verilmeyecek Haller’ başlıklı 11 inci maddesinde, “Kredi verilmeyecek haller şunlardır: a) (Değişik: 05/01/2005-25691) Kurumdan burs alan öğrencilere, b)
(Mülga:RG-24/12/2015-29572) c) Bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrencilere, (Yükseklisans öğrencileri hariç) d) Sağlık sebebi dışında önlisans mezunlarından ara vermek suretiyle intibak programına başlayan öğrencilere, e) Önlisans’tan lisans öğrenimine geçmek için intibak eğitimi yapan öğrencilere, (intibak programı süresince) f) Kredi isteğinde bulunduğu tarihte kayıtlı olduğu öğretim kurumunda bir öğretim yılından fazla başarısız olan öğrencilere, g) Kurumdan daha önce kredi almış olan öğrencilere, (Yüksek lisans öğrencileri hariç). h) (Değişik ibare: RG-21/12/2002-24970) Öğrenim görmekte olduğu öğretim kurumlarında, eklentilerinde, kalmakta olduğu yurtta, öğretim kurumu veya barındığı yurdun dışında, münferiden veya topluca her ne şekilde olur ise olsun anarşi ve terör olaylarına karışan, öğrenim özgürlüğünü ihlal edici (Direniş, boykot, işgal, yazı yazma, resim yapma, slogan atma vs.) davranışlarda bulunan bu fiillere eksik veya tam teşebbüste bulunan, üzerinde veya kendi kullanımına bırakılmış yerlerde ateşli silahlar, patlayıcı maddeler, bıçaklar vs. tüm kesici, delici, yakıcı, boğucu, ezici, parçalayıcı, eza ve cefa verici olarak salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere, özel nitelikte yapılmış olan her türlü suç aletlerinden birini veya bir kaçını bulunduran öğrencilere, ı) (h) bendinde belirtilen fiillere istinaden öğretim kurumlarının disiplin kurullarınca herhangi bir ceza verilmiş olan öğrencilere, j)
Gerçeğe aykırı beyanda bulunan öğrencilere, k) Yabancı uyruklu öğrencilere, l) Bu Yönetmelik
/
hükümlerine göre, kredi almaya yeterli bulunmayan öğrencilere, kredi verilmez.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
23. Başvuranın burs-öğrenim kredisi talebinin normal öğrenci statüsünde değerlendirmeye alınması hususu önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 24. Başvuran yaş sınırı gerekçesi ile burs/öğrenim kredisi talebinin değerlendirmeye alınmaması işlemine itiraz etmekte iken; İdare ise, ilgili usul ve esaslar kapsamında işlem yapıldığını belirtmektedir.
25. Başvuran tarafından dosya kapsamına sunulan 2019-2020 Öğretim yılı Kredi/Burs Başvuru sonucunda; “Burs ya da Öğrenim Kredisi verilememiştir. Açıklama: Daha önceden eşdeğer bir yüksek öğretim programından mezun olduğunuz tespit edildiğinden Burs/Kredi Yönetmeliği hükümleri gereğince müracaatınız işleme alınamamıştır.” ifadeleri yer almaktadır.
26. İlgili idare tarafından başvuranın Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor
Eğitimi bölümü doktora programından mezun ve Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri
Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor bölümü doktora öğrencisi olarak öğrenimine devam ettiği belirtilmiştir.
27. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin ‘Kredi Verilmeyecek
Haller’ başlıklı 11 inci maddesinde, “Bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrencilere, (Yükseklisans öğrencileri hariç) kredi verilmez.” düzenlemesi bulunmaktadır.
28. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanunun 2 nci maddesinde Kurumun esas amacının öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmak olduğu ve bu nedenle öğrencilere burs ve öğrenim kredisi verildiğinin ifade edildiği görülmektedir. Ancak mezun bir doktora öğrencisinin ikinci kez doktora eğitimi aşamasında burs ve öğrenim kredisinden faydalandırılmaması öğrencinin yükseköğrenim görmesini kolaylaştırmamakta aksine zorlaştırmaktadır. Bu yönüyle adı geçen kanunun amacından uzaklaşıldığı görülmektedir. Başvuranın öğreniminin devam ettiği hususu dikkate alındığında mevzuatın somut olayda aleyhe sonuç doğurduğu görülmektedir. Bu yönüyle her ne kadar mezun durumda olsa da ikinci kez doktora eğitimine başlayarak öğrenimine devam eden başvurana burs veya öğrenim kredisi tahsis edilmesi için başvurusunun değerlendirmeye alınmaması mevcut mevzuata uygun olarak değerlendirilmekle birlikte hakkaniyeti tesis etmede yetersiz kalmaktadır.
29. Hakkaniyetin, somut bir olayın kendine has özelliklerinin göz önünde bulundurularak adaletin uygulandığı bir eşitlik durumu olduğu ve bazı durumların ve şartların önceden bilinip öngörülememesinden doğacak sakıncaları ortadan kaldırmak için hukuk kurallarının eksik ya da esnek bıraktığı durumlarda etkisini gösteren bir ilke olduğu göz önüne alındığında; mevcut düzenlemeler başvuruya konu somut olayda hakkaniyeti sağlayamamaktadır. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2020/100457 ve 2019/20554 sayılı kararları)
30. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; mevzuatta yer alan “Bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrencilere, (Yükseklisans öğrencileri hariç) kredi verilmez.” hükmünün bu hali ile oldukça sınırlayıcı ve çelişki doğurucu nitelikte olduğu, öğrenimine devam eden kişi sayısının giderek arttığı, hangi gerekçe ile olursa olsun öğrenimine devam eden kişilerin de desteklenmesi gerektiği, aksi
/
durumun öğrenciler arasında fırsat eşitsizliğine sebebiyet verebileceği, ilgili idarenin görevinin yükseköğrenim öğrencilerine kredi ve burs vermek ve öğrencilerin yükseköğrenimini kolaylaştırmak olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde mezun öğrencilerin ikinci kez eğitimine devam etmeleri durumunda kendilerine burs veya öğrenim kredisi verilmemesi işleminin dayanağını oluşturan yönetmelik hükmüne dayanılarak işlem tesis edilmesinde hakkaniyete uygunluk tespit edilememiştir.
31. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın milli sporcu olduğundan bahisle tarafına burs verilmesi amacıyla başvuru yaptığı, başvuranın 15/02/2016 tarihli (A) Sınıfı Milli
Sporcu Belgesine sahip olduğu, Yıldızlar Gençler ve Büyükler Plaj Güreş Dünya Şampiyonası adlı müsabakada yarıştığı hususları tespit edilmiştir.
32. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliğinin ‘Değerlendirme’ başlıklı 8 inci maddesinde “Milli Sporcu Belgesi” almış öğrencilerin öncelikli olarak barındırılacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak benzer düzenlemeye burs yönetmeliğinde yer verilmemiştir.
33. Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin ‘Kurumca Burs Verileceklerin
Değerlendirilmesi’ başlıklı 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanan Burs ve Öğrenim Kredisi
Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar ile hangi öğrencilerin öncelikli öğrenci statüsünde olacağı düzenlenmiştir. Burs/Öğrenim Kredisi başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin Usul ve Esasların “A. Öncelikli Öğrenciler (1) maddesinde; “Öncelikli öğrenciler hakkında, değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs tahsis işlemleri gerçekleştirilir … 13/06/2020 tarihli 31154 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan “Milli Sporcu Belgesi Verilmesi Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre “Milli
Sporcu Belgesi” almış öğrencilerden milliliği Spor Genel Müdürlüğü tarafında teyit edilen (uyarıcı cezası alanlar hariç) öğrenciler öncelikli olarak burs alır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
34. Milli Sporcu Belgesi Verilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre almaya hak kazanılan milli sporcu belgesinin belirli suçlardan hükümlü bulunma, spor cezası alma ya da uyarıcı (doping) nedeniyle derecenin iptal edilmesi durumlarında kazanılan milli sporcu belgesinin geçerliliğini yitireceği düzenlenmiştir.
35. Somut olayda başvuranın milli sporcu belgesine sahip olduğu ancak Spor Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğüne muhatap 05.11.2019 tarih sayılı yazısı ile başvurana ait Milli Sporcu durumunun kıstaslara uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
36. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; burs verilmesini düzenleyen yönetmelik hükümlerinde öncelikli öğrencilere yönelik düzenleme bulunmadığı, bahse konu uygulamanın dayanağını
Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (Kıstaslar) oluşturduğu, Kıstaslar ile yönetmelikte bulunmayan konulara ilişkin düzenleme yapıldığı, bu düzenlemelerin şartları taşıyan öğrencilerin lehine olduğu ve bir sınırlamadan öte uygulama alanı genişliğinin sağlandığı, bu işlemin Gençlik ve Spor Bakanlığının görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda yaptığı idari düzenlemeler olarak kabul edilmesi gerektiği, bu idari düzenlemelerin üst hukuk normlarına aykırılık barındırmadığı, öğrenimin desteklenmesi konusunda sınırlama getirmediği, yönetmelikte yer verilmeyen öncelikli öğrenci durumlarının ayrıntılı düzenlenerek öncelikli öğrencilerin değerlendirme usul ve esasları uygulanmaksızın burs almaya hak kazandırıldıkları, öncelikli öğrenciler arasında da bir değerlendirme yapılmasının normal ve bir anlamda zaruri olduğu, böylelikle Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından milli sporculuk durumlarının teyit edilmesi, sporla aktif uğraşı olmasının aranması, yarışma tarihi ile burs başvuru tarihi arasında geçen süre, belirli sıralamalar ile güncel şampiyonaların ve bu şampiyonalarda
derecelerin aranması, uğraşılan sporun uluslararası komiteler tarafından tanınması, olimpik olup olmadığının dikkate alınması gibi iç düzenlemelere dayanılarak işlem tesis edildiği, başvuranın milli sporcu belgesine sahip olmakla birlikte bu durumun doğrudan burs verilmesine yeterli olmadığı ve ilgili idarelerin diğer kıstaslarını da sağlaması gerektiği hususları birlikte değerlendirildiğinde milli sporcu olması nedeniyle burs verilmesi talebini reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı tespit edilmiştir.
(Kamu Denetçiliği Kurumunun 2019/22012 sayılı kararı)
37. Bununla birlikte milli sporcu belgesine sahiplikten doğan bir öncelik durumu olmayan başvuranın normal değerlendirme usul ve esaslarına göre değerlendirilmesi gerektiği, bu aşamada da yaş sınırı kapsamında başvurusunun değerlendirmeye alınmadığı anlaşılmaktadır.
38. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün başvurana muhatap 03/03/2020 tarihli ve sayılı yazısında özetle, “…başvuru yapıldığı yıl itibariyle 40 yaşını geçmiş olmanız nedeniyle hakkınızda yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
39. Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinin “Değerlendirme” başlıklı
6 ncı maddesinde, müracaat eden öğrencilere verilecek kredinin toplamı ayrılan fondan fazla ise, ihtiyaç ve
yeterliğin tespiti hakkında mülga Yönetim Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirme yapılacağı hususunun belirtildiği, yani “yaş kısıtlaması” işleminin Bakan onayıyla tesis edildiği anlaşılmaktadır.
40. Mevzuat hükümleri birlikte tetkik edildiğinde; İlgili Kanuna göre çıkarılacak Yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs / öğrenim kredisi verileceği hususunun öngörüldüğü, İlgili Yönetmelikte, “öğrenci” kavramının öğrenim kredisinden yararlanmak üzere, bu Yönetmelik Hükümlerine göre Kuruma başvuran önlisans, lisans, yüksek lisans (Master-Doktora) öğrencilerinden kredi alanları, “ihtiyaç” kavramının öğrenci ailesinin sosyal ve ekonomik durumunu, “yeterlik” kavramının ise öğrencinin yükseköğretim kurumuna girişte aldığı puan ve puan türünü, ara sınıfta ise yıl sonu başarı durumunu, ifade ettiğinin belirtildiği, 41. Yine ilgili Yönetmelikler incelendiğinde de genel olarak burs veya kredi verilmeyecek öğrencilerin sayma suretiyle belirlendiği (Kurumdan burs alan öğrenciler, yükseklisans öğrencileri hariç bir yükseköğretim kurumundan mezun olan öğrenciler, yükseklisans öğrencileri hariç Kurumdan daha önce kredi almış olan öğrenciler, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar, yabancı uyruklu öğrenciler, polis akademisi öğrencileri, askeri öğrenciler ve mezun öğrenciler gibi), 42. Sayılan bu durumlar dışında ise, yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere kredi burs verileceği sonucuna ulaşılması gerekirken; sayılan bu durumlar dışında ihtiyaç ve yeterliğin tespiti hakkında Yönetim
Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirme yapılacağı hususunun belirtildiği, 43. Ancak bu şekilde Yönetmelikle verilen yetki çerçevesinde “Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının
Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (Kıstaslar)” ile başvuru yapıldığı yıl itibariyle 30 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 35 yaşının geçmiş olan yüksek lisans/doktora öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işlemi yapılamayacağı, ifade edilerek yaş kısıtlaması getirildiği görülmektedir.
44. Nitekim 2018-2019 öğretim yılı ve 2019-2020 öğretim yılına ait Burs/Öğrenim Kredisi başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin Usul ve Esaslarda; 35 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 40 yaşını geçmiş olan yüksek lisans öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işleminin yapılamayacağı belirtilmekte iken, işbu başvuruya konu 2020/2021 öğretim yılı Burs/Öğrenim Kredisi Başvurularının
/
Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esasların (Kıstaslar) Diğer Hususlar başlıklı (k) maddesinde ise başvuru yapıldığı yıl itibariyle 30 yaşını geçmiş olan lisans öğrencilerine ve 35 yaşının geçmiş olan yüksek lisans/doktora öğrencilerine öncelikli olsalar dahi kredi/burs tahsis işlemi yapılamayacağı hususunun öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
45. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, her ne kadar yaş kısıtlamasına yönelik düzenlemenin objektif nitelikte olduğu ve burs/kredi için müracaat eden öğrencilere verilecek kredinin toplamının ayrılan fondan/ödenekten fazla olması durumuna yönelik olarak yaş kısıtlaması yönünde düzenleme getirildiği anlaşılmakta ise de, bahsi geçen yaş kısıtlamasının, burs/kredi talep eden öğrencinin ihtiyaç ve yeterliğinin tespitine yönelik olmadığı, Yönetmelikte “öğrenim kredisinden yararlanmak üzere, bu Yönetmelik Hükümlerine göre Kuruma başvuran önlisans, lisans, yüksek lisans (Master-Doktora)
öğrencileri” şeklinde ifade edilen “öğrenci” tanımına yönelik bir kısıtlama niteliğinde olduğu; oysa ilgili
Kanunda sadece, Yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dahilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/öğrenim kredisi verileceği hususunun öngörüldüğü, yani öğrencilerin burs ve öğrenim kredisinden yararlanmalarının tek koşulunun yeterlik ve ihtiyaç şartını sağlamalarına yönelik olduğu, dolayısıyla ilgili Kanunda ve Yönetmelikte “öğrenci” tanımına yönelik herhangi bir atıf bulunmamasına rağmen Yönetim Kurulu kararı ile “yaş şartı” getirilerek “öğrenci” tanımının kısıtlandığı, dolayısıyla hâlihazırda geçerli mevzuat hükümleri çerçevesinde “öğrenci” tanımına girenlerin burs/kredi başvurularının yeterlik ve ihtiyaç yönünden değerlendirmeye alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır. (Kamu Denetçiliği Kurumunun 2021/13490 sayılı kararı)
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 46. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
47. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın burs-öğrenim kredisi talebinin normal öğrenci statüsünde değerlendirmeye alınması hususunda
GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
/
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/