|
ÖZET: Başvuran, resmi soyadı değişikliği sonrası Anadolu Üniversitesi’nden aldığı diplomanın yeni soyadıyla yeniden düzenlenmesini talep etmiştir. Ancak, Anadolu Üniversitesi Senatosu tarafından kabul edilen yönerge gereği, mezuniyet tarihinden sonra nüfus kimlik bilgilerindeki değişiklikler nedeniyle diplomalarda geriye dönük düzeltme yapılamayacağı belirtilmiştir. Danıştay’ın içtihatları da, diplomanın düzenlendiği tarihteki hukuki durumu yansıttığını ve sonradan meydana gelen değişikliklerin diplomanın geçerliliğini etkilemeyeceğini vurgulamaktadır.
Sonuç olarak, başvuranın diplomasının yeni soyadıyla yeniden düzenlenmesi talebi, ilgili mevzuat ve emsal kararlar çerçevesinde hukuka uygun olarak reddedilmiştir. Bu durum, diplomanın hukuki niteliği ve düzenlenme tarihindeki bilgilerin geçerliliği açısından önem taşımaktadır. Başvurunun reddi, idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmediği gerekçesiyle onaylanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/11870-S.23.18879
BAŞVURU NO : 2023/9161
KARAR TARİHİ : 19/09/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Soyadı değişikliği yapan başvuranın söz konusu değişiklikten önce aldığı diplomasının yeni soyadıyla yeniden düzenlenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29/06/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; resmi olarak soyadı değişikliği yaptığını, soyadı değişikliğini yaptıktan sonra yeni nüfuz cüzdanı dahil her sistemde “ ” olarak tüm değişikliklerin yapıldığını, geçmiş bir tarihte Anadolu Üniversitesinden eski soyadı ile diploma edindiğini, bu diplomasında da soyadı değişikliği yapmak istediğinde YÖK tarafından kendisine olumsuz cevap verildiğini, diplomasına ihtiyaç duyması halinde diplomada farklı kimlikte farklı soy isim olması nedeniyle sorun yaşayacağını düşündüğünü ifade ederek diplomasının yeni soyadına göre yeniden düzenlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü’nün konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 12/07/2023 tarih Sayı : 2023/11870-S.23.18879 : – – yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. Anadolu Üniversitesi Senatosunun 19.04.2016 tarih ve sayılı kararı ile kabul edilen; Diploma, 1
Diploma Eki ve Diğer Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönergenin Diplomanın kaybı ve yenilenmesi başlıklı (8) maddesi gereği “(Senato-13.06.2023- 11/) öğrencilerin mezuniyet tarihinden sonra; nüfus
1 https://oidb.anadolu.edu.tr/mevzuat/yonergeler
kimlik bilgilerindeki değişiklik nedeniyle, hukuki zorunluluk ve cinsiyet değişiklikleri dışında, diplomalarında geriye dönük düzeltme yapılmaz.” şeklinde düzenlendiği,
2.2. 04.10.2004 tarihli 2004/3589 sayılı Danıştay karar metninde; “Diplomalar, düzenlendikleri tarihte var olan hukuki ve fiili durumu gözeten belgelerdir. Davacının mezun olduğu ve diplomanın düzenlendiği tarihteki soy isminin BİLİR olduğu, diplomanın bu hukuksal durumu yansıttığı açıktır. Diplomanın düzenlenmesinden sonra davacının kimlik bilgilerinde meydana gelen değişiklik ise, önceki durumu geçersiz kılmayacağı gibi, diplomanın değiştirilmesini gerektiren hukuki bir neden de değildir.” denildiği,
2.3. Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu (OMBUDSMANLIK) tarafından 2021/19183 başvuru numaralı; başvuranın, güncel kimlik bilgileriyle yeni diploma basılması talebi konulu
26.04.2022 tarihli Ret Kararı bulunduğu ve tarafından Rektörlüklerine açılmış herhangi
bir dava bulunmadığı, Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim – öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
5.2.“Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinin (a) bendinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir. a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”
6. 03.09.2015 tarihli ve 29464 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Diplomalar ve belgeler” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında; (1) (Değişik:RG-15/8/2022-31924) Kayıtlı olduğu ön lisans programında en az 120 AKTS kredilik, lisans programında en az 240 AKTS kredilik ders alıp tüm derslerini başarıyla tamamlayan, FF, YZ ve DZ harf notu olmayan, GNO’su en az 2,00 olan ve diğer yükümlülüklerini yerine getiren öğrenciye Diploma düzenlenir.”
7. 19/04/2016 tarihli ve sayılı Senato kararı ile kabul edilen Anadolu Üniversitesi Diploma, Diploma Eki ve Diğer Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönerge’nin;
7.1. “Diplomada yer alan bilgiler” başlıklı 5 inci maddesinde; “Diplomaların şekli ve boyutu Senato tarafından belirlenir.
a) Basılı diplomanın ön yüzünde; Üniversitenin adı ve logosu, Fakülte/Enstitü/Devlet Konservatuvarı/Yüksekokul/Meslek Yüksekokulun adı, Diploma Türü (Önlisans/Lisans/Yüksek Lisans/Doktora veya Sanatta Yeterlik Diploması), Öğrencinin ad ve soyadı, Metin kısmında bölüm ve/veya program/anabilim/anasanat dalının adı ve mezuniyet tarihi (gün, ay, yıl), Diploma numarası, Uluslararası ortak öğretim programlarından mezun olanların diplomalarında iki üniversiteden diploma verildiği bilgisi yer alır. Diplomanın sol alt köşesinde ilgili birimin
Dekanının/Müdürünün, sağ alt köşesinde ise Rektörün; adı, soyadı, unvanı ve imzası; diplomanın alt orta yerinde ise Üniversitenin hologramı yer alır. Diplomalar düzenleme tarihinde görevde bulunan
Dekan/Müdür ile Rektör tarafından imzalanır.
b) Basılı diplomanın arka yüzünde; Öğrencinin numarası, Ad ve soyadı, Diploma numarası, Baba adı, Ana adı, Doğum yeri, Doğum tarihi, Varsa öğrencinin kayıtlı olduğu yan alan programı, Diplomanın düzenlendiği tarih, Diploma numarasına bağlı her mezuna özel “Karekod” yer alır.”
7.2. “Mezuniyet tarihi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kayıtlı olduğu programın mezuniyet koşullarını yerine getiren öğrencilerin mezuniyet tarihi, ilgili dönemin dönem sonu sınavlarının sona erdiği tarih; mazeret sınavına giren öğrencinin mezuniyet tarihi ise dönem sonu mazeret sınavlarının sona erdiği
tarihtir. Bunun dışında öğrencinin staj, ek sınav, proje veya tez çalışmasının sonuçlandığı tarih; lisans eğitimini tamamlayıp sadece yabancı dil hazırlık sınıfı sorumluluğu bulunanlar için yeterlik sınavının tamamlandığı tarih, kurum dışından ders alanların ise başarı notlarının Üniversiteye bildirildiği yazının tarihi, mezuniyet tarihi olarak belirlenir.
Bir lisans programına kayıtlı iken kaydını sildirip önlisans diploması alanların mezuniyet tarihi, birinci fıkraya göre belirlenir. Ayrıca diplomanın arka yüzünde öğrencinin önlisans diploması almak için kaydını sildirdiği tarih ile diploma düzenleme tarihi yer alır. Ancak sınavların bitim tarihinin belirlenememesi durumunda mezuniyet tarihi, ilk dört yarıyılı başardığı ilgili öğretim yılı veya dönemin sonu olarak belirlenir ve diplomada belirtilir”
7.3. “Diplomanın kaybı veya yenilenmesi” başlıklı 8 inci maddesinde; “Diplomada kurum tarafından yapılan bir hata varsa yeni diploma düzenlenir. Diploması kaybolan veya zayi olan mezunlar için başvurmaları ve diploma harcını ödemeleri koşuluyla ilk diplomada yer alan bilgileri içeren yeni bir diploma düzenlenir, “İkinci Nüsha (Duplikata)” olduğu belirtilir ve üzerinde sadece Rektörün imzası yer alır.
Öğrencilerin mezuniyet tarihinden sonra; nüfus kimlik bilgilerindeki değişiklik nedeniyle, hukuki zorunluluk ve cinsiyet değişiklikleri dışında, diplomalarında geriye dönük düzeltme yapılmaz.
İptal edilen diplomalar, Yükseköğretim Bilgi Sisteminde (YÖKSİS) silinir. Basılı diplomalar, üzerine “iptal” yazılarak saklanır.”
Hüküm ve düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, resmi olarak soyadı değişikliği yaptığını ifade ederek geçmiş bir tarihte almış olduğu Anadolu Üniversitesi diplomasının yeni soyadına göre yeniden düzenlenmesi talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
10. İdarenin açıklamalarından; Anadolu Üniversitesi Senatosunun 19.04.2016 tarih ve sayılı kararı ile kabul edilen; Diploma, Diploma Eki ve Diğer Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönergenin
Diplomanın kaybı ve yenilenmesi başlıklı 8 inci maddesinde öğrencilerin mezuniyet tarihinden sonra; nüfus kimlik bilgilerindeki değişiklik nedeniyle, hukuki zorunluluk ve cinsiyet değişiklikleri dışında, diplomalarında geriye dönük düzeltme yapılmayacağı hususunun düzenlediği, Danıştay’ın 04.10.2004 tarihli 2004/3589 sayılı kararında metninde diplomanın düzenlenmesinden sonra davacının kimlik
bilgilerinde meydana gelen değişikliğin, önceki durumu geçersiz kılmayacağından diplomanın değiştirilmesini gerektiren hukuki bir neden olmadığı, Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılan benzer talepli
26.04.2022 tarihli Ret Kararında da bu doğrultuda karar verildiği hususunda açıklamalara yer verildiği
görülmüştür.
11. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda; yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği; Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme Fakülteleri Eğitim-Öğretim ve
Sınav Yönetmeliği’nde; kayıtlı olduğu lisans programında en az 240 AKTS kredilik ders alıp tüm derslerini başarıyla tamamlayan ve diğer yükümlülüklerini yerine getiren öğrenciye Diploma (karekodlu)
ve Diploma Eki (Diploma Supplement) verileceği; Anadolu Üniversitesi Diploma, Diploma Eki ve Diğer
Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönerge’de; diplomada kurum tarafından yapılan bir hata varsa yeni diploma düzenleneceği, diploması kaybolan veya zayi olan mezunlar için başvurmaları ve diploma harcını ödemeleri koşuluyla ilk diplomada yer alan bilgileri içeren yeni bir diploma düzenleneceği ve “İkinci Nüsha (Duplikata)” olduğunun belirtileceği, öğrencilerin mezuniyet tarihinden sonra; nüfus kimlik bilgilerindeki değişiklik nedeniyle, hukuki zorunluluk ve cinsiyet değişiklikleri dışında, diplomalarında geriye dönük düzeltme yapılmayacağı şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
12. Konuyla ilgili emsal kararlara bakıldığında;
12.1. Danıştay 8. Dairesinin 04.10.2004 tarihli ve 2004/448 E. ve 2004/3589 K. sayılı kararında; “…
Fakültesinden 5.9.2000 tarihinde mezun olan davacının yeni bir diploma hazırlanması yönündeki talebinin, soyadı ve kimlik bilgilerindeki değişikliğin mezuniyetten sonraki tarih olan 16.5.2001 tarihinde mahkeme kararı sonucu meydana gelmesi nedeniyle reddedilmesine yönelik … Üniversitesi Rektörlüğünün 23.3.2002 gün ve 500/1160 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada … Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim
Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 33/c maddesinde, ancak diplomanın kaybı durumda bir defaya mahsus olmak üzere yeni bir diplomanın verileceği ve diploma üzerine “ikinci nüsha” ibaresinin konulacağı hüküm altına alınmıştır.
Diplomalar, düzenlendikleri tarihte var olan hukuki ve fiili durumu gözeten belgelerdir. Davacının mezun olduğu ve diplomanın düzenlendiği tarihteki soy isminin B. olduğu, diplomanın bu hukuksal durumu yansıttığı açıktır. Diplomanın düzenlenmesinden sonra davacının kimlik bilgilerinde meydana gelen değişiklik ise, önceki durumu geçersiz kılmayacağı gibi, diplomanın değiştirilmesini gerektiren hukuki bir neden de değildir…”
12.2. Kurumumuza yapılmış bir başvuruya ilişkin verilen 12.04.2019 tarihli ve 2019/141 dosya numaralı Ret Kararında, özetle; Anadolu Üniversitesinden 2016 yılında mezun olan başvuranın,
12.09.2018 tarihli Kocasinan Kaymakamlığı İlçe İdare Kurulu Kararı ile ‘Y.’ olan soyadını ‘K.’ olarak
değiştirdiği ve Üniversite kayıtlarında geçen ‘Y.’ olan soyadının ‘K.’ olarak değiştirilmesini ve diploma ile transkript belgelerinin yeni soyadına göre düzenlenerek gönderilmesini talep ettiği; yapılan inceleme neticesinde, gerek diplomanın hukuki niteliği gerek Danıştay içtihatları ve Kamu Denetçiliği Kurumu kararı
birlikte düşünüldüğünde, İdarenin ilgili üst norma uygun olarak konuya ilişkin Yönerge hazırladığı, başvuruya konu soyadı değişikliğinin diploma ve transkript bilgilerinin değişikliğini gerektirecek hukuki bir durum sayılamayacağı, İdarenin başvuranın soyadı bilgisi nedeniyle diploma ve transkriptinin değiştirilmesi talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı ve başvurunun reddine karar verildiği görülmüştür.
13. Neticede, Anadolu Üniversitesinden yapmış olduğu soyadı değişikliğinden önceki bir tarihte mezun olan başvuranın eski soyadı ile diplomasının basıldığı, ancak başvuranın soyadı değişikli yapması sonrası yeni soyadı olan “ ” olarak diplomasının yeniden basılmasını talep ettiği ve bu talebinin, Anadolu
Üniversitesi tarafından Diploma, Diploma Eki ve Diğer Belgelerin Düzenlenmesine İlişkin Yönerge’nin 8 inci maddesinde yer alan öğrencilerin mezuniyet tarihinden sonra nüfus kimlik bilgilerindeki değişiklik nedeniyle, hukuki zorunluluk ve cinsiyet değişiklikleri dışında, diplomalarında geriye dönük düzeltme yapılmayacağı” hükmü gereğince reddedildiği anlaşılmış olup konuya, söz konusu Yönerge ve yukarıda yer verilen emsal kararlar çerçevesinde bakıldığında, diplomaların, düzenlendikleri tarihte var olan hukuki ve fiili durumu gösteren belgeler olduğu, diplomanın düzenlenmesinden sonra kimlik bilgilerinde meydana gelen değişikliğin önceki durumu geçersiz kılmayacağı gibi diplomanın değiştirilmesini gerektiren hukuki bir neden olamayacağı anlaşıldığından, başvuranın güncel kimlik bilgileriyle yeni diploma basılması talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın diplomasının yeni soyadıyla yeniden düzenlenmesi talebinin İdarece reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 sayılı mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından İdare tarafından süresi içerisinde işlem tesis edildiği, dolayısıyla
İdare tarafından “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi