|
ÖZET: Başvuran, Makedonya Güney Doğu Avrupa Üniversitesinden aldığı Hukuk diplomasının denklik belgesi yerine geçmediği ve meslek icrasına izin vermediği uyarısının kaldırılmasını talep etmiştir. Yükseköğretim Kurulu, başvuranın mezuniyet tanıma belgesi düzenlenirken, bu belgenin denklik belgesi niteliği taşımadığını ve meslek icrasına izin vermediğini belirten bir şerh koymuştur. Başvuranın, denklik işlemi için gerekli olan Seviye Tespit Sınavı’ndan yeterli puanı alması ve eksik dersleri tamamlaması gerektiği de belirtilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu’nun ilgili mevzuatına göre, mezuniyet tanıma belgesi, yalnızca yurt dışında tanınan bir yükseköğretim kurumundan mezun olunduğunu gösteren bir belge olup, denklik belgesi niteliği taşımamaktadır. Bu nedenle, başvuranın talebinin hukuka aykırı olmadığına karar verilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerindeki uyarının kaldırılması talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7631-S.21.12207
BAŞVURU NO : 2020/102037
KARAR TARİHİ : 18/05/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI
Başvuranın, tarafına verilen Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerinde yer
BAŞVURUNUN KONUSU :
alan “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” uyarısının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 04.12.2020 tarihinde yapılan başvuruda, , özetle; Makedonya
Güney Doğu Avrupa Üniversitesinden (South East European University) 15.03.2018 tarihinde almış olduğu
Hukuk Fakültesi diplomasına Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 06.11.2019 tarihli kararıyla Mezuniyet
Tanıma Belgesi verildiğini, belge üzerinde “meslek icrasına izin vermez” şerhinin mevcut olduğunu ifade etmekte ve bu şerhin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğunu iddia ederek nolu Mezuniyet
Tanıma Belgesi üzerinde yer alan “meslek icrasına izin vermez” ibaresinin kaldırılması ile yasa ve yönetmeliğe uygun bir şekilde düzenlenerek tarafına verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 11.12.2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının 23.12.2020 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Yurt dışında görülen ön lisans, lisans ve yüksek lisans düzeyindeki öğrenimlerin ardından alınan
diplomaların tanıma ve denklik taleplerinin, 2547 sayılı Kanun ve bu Kanun’a bağlı olarak çıkarılan
“Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği” hükümleri çerçevesinde Kurul
Başkanlığınca değerlendirilmekte olduğu;
2.2) Başvuranın Makedonya’daki “South East European University”den aldığı diplomanın denklik
işleminin yapılması için 21.03.2018 tarihinde Kurula başvurduğu, başvurunun anılan mevzuat hükümleri
/
çerçevesinde incelemeye alındığı, Hukuk Bilim Alanı Danışma Komisyonunun 14.11.2018 tarihli toplantısında münferiden inceleme yapılmasının ardından Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 26.10.2018 tarihli toplantısında, kişinin Seviye Tespit Sınavı’nın “Hukuk” alanından 100 üzerinden 40 puan veya üzeri not alarak başarılı olması, akabinde seçeceği devlet üniversitelerinden birinde eksikliği ilgili Bilim Alanı
Danışma Komisyonunca tespit edilen dersleri alarak başarılı olması hâlinde adına “Hukuk” alanında Lisans
Diploma Denklik Belgesi düzenlenebileceğine karar verildiği ve alınan kararın, 03.01.2019 tarihli ve sayılı yazıyla başvurana bildirildiği;
2.3) Başvuranın 10.10.2019 tarihli dilekçesinde tarafına Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmesi talebinde de
bulunduğu, yapılan değerlendirmeler neticesinde, Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 06.11.2019 tarihli toplantısında alınan karar gereği “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” şerhini havi Mezuniyet Tanıma Belgesi düzenlendiği;
2.4) Mezkûr Yönetmelik’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde Mezuniyet Tanıma Belgesinin
“Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi ifade eder.” olarak tanımlandığı, aynı Yönetmelik’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i)
bendinde ise Diploma Denklik Belgesinin “Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi ifade eder.” şeklinde tanımlandığı, ayrıca “Yurtdışındaki Yükseköğretim Kurumları, Programları ve Derecelerinin Tanınmasına İlişkin Usul ve Esaslar”ın İkinci Bölüm 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde “Mezuniyet Tanıma
Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve Denklik Belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermeyeceği belirtilir.” hükmünün bulunduğu, bu itibarla, yurt dışından alınmış bir diplomanın hangi alan ve dereceye eş değer olduğunun mevzuat hükümleri kapsamında denklik incelemesinin yapılmasının ardından Diploma Denklik Belgesi düzenlenmesi ile tespit edildiği, meslek istihdamına ilişkin iş ve işlemlerin Diploma Denklik Belgesi ile yapıldığı, Mezuniyet Tanıma Belgesinin ise yukarıda iktibas edilen mevzuat hükümlerinde de belirtildiği üzere Diploma Denklik Belgesi ile eş değer olmadığı ve kişinin yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olduğunu beyan etmekle birlikte Diploma Denklik Belgesi hükmünde olmadığı için kişiye meslek istihdamına ilişkin herhangi bir hak ve sorumluluk vermediği;
2.5) Başvuranın mezunu olduğu Makedonya’daki “South East European University”nin Kurulca tanınan
yükseköğretim kurumları arasında bulunmakta olduğu, bununla beraber yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumunun Kurulca tanınıyor olmasının, o kurumdan alınan diplomalara doğrudan denklik belgesi düzenleneceği anlamı taşımadığı, denkliğin akademik transkript incelemesi ve mevzuatta yer alan diğer incelemelerin olumlu sonuçlanması hâlinde tesis edilecek bir işlem olduğu; denklik incelemesinin ardından başvuranlara mevzuat gereği Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS) uygulamalarından biri veya birkaçında başarılı olma durumunda denklik verilebileceği gibi Komisyonlarca yapılan değerlendirmelere göre mevzuat hükümleri çerçevesinde ret işleminin de tesis edilebildiği, başvuranın başvurusunun
“denklik” incelemesine tabi tutulup yukarıda anılan SYBS kararının alındığı;
Hususlarının açıklandığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 09.11.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
/
hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 nci maddesinin (Değişik: 17/8/1983 – 2880/3
md.) (p) bendinde; “Yükseköğretim Kurulunun görevleri; … p) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,”
5.2) “Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı ve İdari Yargı Ön Sınavı” başlıklı ek 41 inci maddesinde;
“(Ek:17/10/2019-7188/5 md.) İlgili kanunlarda belirtilen şartlara ilave olarak, hâkim adaylığı sınavına girmek ve avukatlık veya noterlik stajına başlamak için Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında veya İdari
Yargı Ön Sınavında başarılı olmak şarttır. Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavına, hukuk fakültesinden mezun olanlar ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarılı olmak suretiyle denklik belgesi almış bulunanlar; İdari Yargı Ön Sınavına, hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış veya bunlara denkliği kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olanlar girebilir. Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında ilgililerin; a)
Anayasa Hukuku, b) Anayasa Yargısı, c) İdare Hukuku, d) İdari Yargılama Usulü, e) Medeni Hukuk, f)
Borçlar Hukuku, g) Ticaret Hukuku, h) Hukuk Yargılama Usulü, ı) İcra ve İflas Hukuku, i) Ceza Hukuku, j) Ceza Yargılama Usulü, k) İş Hukuku, l) Vergi Hukuku, m) Vergi Usul Hukuku, n) Avukatlık Hukuku, o) Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi, ö) Türk Hukuk Tarihi, alanlarındaki bilgileri ölçülür. İdari Yargı Ön
Sınavında ilgililerin; a) Anayasa Hukuku, b) Anayasa Yargısı, c) İdare Hukuku, d) Türk İdari Teşkilatı, e)
İdari Yargılama Usulü, f) Medeni Hukuk, g) Borçlar Hukuku (Genel hükümler), h) Ticari İşletme ve
Şirketler Hukuku, ı) Hukuk Yargılama Usulü, i) Ceza Hukuku (Genel hükümler), j) Ceza Yargılama Usulü, k) Vergi Hukuku, l) Vergi Usul Hukuku, m) Maliye ve Ekonomi, n) İmar ve Çevre Hukuku, o) Hukuk
Felsefesi ve Sosyolojisi, alanlarındaki bilgileri ölçülür. Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı yılda en az bir defa, İdari Yargı Ön Sınavı ise iki yılda en az bir defa olacak şekilde Adalet Bakanlığı ile imzalanacak protokole göre Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yapılır. Sınavlar test şeklinde yapılır. Sınavlarda çoktan seçmeli en az yüz soru sorulur ve yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır. Sınavların yapılma şekli ile sınavlara ilişkin diğer hususlar Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği ve Türkiye Noterler Birliğinin görüşü alınarak Adalet
Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir. Bu maddenin uygulanmasında hâkimlik, savcılık, avukatlık ve noterlik meslekleri hukuk mesleği olarak kabul edilir.”
6) 06.04.2006 tarihli Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin
Sözleşme (Lizbon Sözleşmesi)’nin
6.1) “Tanıma” başlığı altında; “Bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde
kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü.”
6.2) “Koşul” başlığı altında; “Genel koşullar Yükseköğretime veya diğer belirli bir düzeye kabul için
veya belirli bir düzeyde yükseköğretim derecesinin verilebilmesi için yerine getirilmesi gereken koşullar.
/
Özel koşullar Belli bir yükseköğretim programına kabul için veya belirli bir çalışma alanında özel bir yükseköğretim derecesi almak için genel koşullarla birlikte yerine getirilmesi gereken diğer koşullar.”
7) 19.03.1969 tarihli ve 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun “Avukatlığa kabul şartları” başlıklı 3 üncü
maddesinde; “(Değişik: 30/1/1979 – 2178/1 md.) Avukatlık mesleğine kabul edilebilmek için : a) Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak, c) Avukatlık stajını tamamlayarak staj bitim belgesi almış bulunmak, d) (Ek : 2/5/2001 – 4667/3 md.; Mülga: 28/11/2006-5558/1 md.) e) Levhasına yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgahı bulunmak, f) Bu Kanuna göre avukatlığa engel bir hali olmamak gerekir.”
8) 05.12.2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yurtdışı Yükseköğretim
Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği’nin
8.1) “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “d) Denklik: Yükseköğretim Kurulunca
tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesini, e)
Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belgeyi, … ı) Kurum tanıma belgesi: Bir yükseköğretim kurumunun
Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınıp tanınmadığını gösteren, talep edilmesi halinde ilgililere verilen
ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan okul tanıma belgesini, i) Mezuniyet tanıma belgesi:
Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, j) Seviye ve Yeterlik Belirleme Sistemi (SYBS): Mezun olunan programla ilgili temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, programın niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, stajlar ve projeler yönünden eksiklik tespit edildiğinde ve/veya tereddüt oluştuğunda, söz konusu programın niteliğine göre ders tamamlama, staj tamamlama, proje yapma veya sınava tabi tutma gibi uygulamalardan birinin, birkaçının veya tamamının kullanılarak kazanımların elde edilme düzeyini ölçme, değerlendirme ve belirlemeye yönelik işlemler bütününü, k) Tanıma: Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesini, … ifade eder.”
8.2) “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi” başlıklı 6 ncı
maddesinde; “(1) 5 inci maddeye göre tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları, aşağıdaki hususlar yönüyle incelenir: a) Belgelerin asıllığı, gerçeğe uygunluğu, üzerinde kazıntı, silinti ve benzeri tahrifatın bulunup bulunmadığı, belgelerin başvuran kişiye ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye girişçıkış dökümlerinin uygunluğu, b) Mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından
Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığı, ç) Denklik için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan unvanla aynı olup olmadığı. (2) Kişinin sunduğu tüm belgeler
Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından birinci fıkra kapsamında incelendikten ve gerektiğinde Bilim Alanı Danışma Komisyonundan ve/veya üniversitelerden görüş alındıktan sonra bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur. (3) Komisyonun gerekli görmesi halinde, tanıma veya denkliği için başvurusu yapılan diploma ve diğer belgelerin gerçek olup olmadığı, öğrenim programının türü, niteliği ve düzeyi konularında, başvuru sahibinin kendisinden, ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından belge teyidi, ek bilgi ve belge istenebilir.”
8.3) “Mezuniyet tanıma belgesi ve diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi sonucu
yapılacak işlemler” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Mezun olunan kurumun eğitim-öğretiminin niteliğinde tereddüt oluşması durumunda Yükseköğretim Kurulunun değerlendirme hakkı saklı kalmak kaydıyla, 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen diploma denklik başvurularıyla ilgili denklik işlemi aşağıdaki hallerde SYBS uygulanmaksızın yapılır: a) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde, yükseköğrenime başlanılan yıl Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenmiş olan sıralama kuruluşlarınca yapılan dünya üniversite sıralamalarının Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen dilimdeki üniversitelerden alınan diplomalara, b) Türk yükseköğretim sisteminde eşdeğer bir karşılığının olması hâlinde Yükseköğretim Kurulunun tescil yetkisi verdiği ya da tescil yetkisini kabul ettiği uluslararası kalite güvencesi kuruluşları tarafından akredite edilen programlardan alınmış diplomalara, c) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzunda yer alan yurtdışındaki yükseköğretim programlarına yerleştirilenlerin veya bu programlara yerleştirilen en son öğrencinin aldığı puanı alarak aynı yıl ilgili yükseköğretim kurumunun aynı programına kayıt yaptıranların diplomalarına, ç) Bu maddenin (a)
ve (b) bentlerinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçerek öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına, d)
Yükseköğrenime başladıkları ilk eğitim öğretim döneminde ÖSYM’nin yükseköğretime geçiş için aradığı asgari şartları karşılamış olan ve (c) bendinde belirtilen yükseköğretim kurumlarına ders transferi/yatay geçiş yoluyla geçip öğreniminin en az %70’ini bu yükseköğretim kurumlarında tamamlayanların diplomalarına. (2) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilen, ancak birinci fıkrada belirtilen yükseköğretim kurumu ve programları dışında kalan programlardan alınmış diplomalara; Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, teorik ve uygulamalı dersler staj ve projeler bakımından yeterliğinin Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak kabul edilmesi halinde SYBS uygulanmaksızın denklik işlemi yapılır. (3) (Değişik:RG-30/7/2019-30847) 5 inci ve 6 ncı maddeler kapsamında uygunluğu tespit edilmekle birlikte mezun olunan programın, birinci ve ikinci fıkrada belirtilenler dışında olup Türk yükseköğretim sistemindeki eşdeğer programa göre temel kazanımlar, eğitim-öğretimin dili, niteliği, teorik ve uygulamalı dersler, staj ve projeler bakımından yetersizliğinin
Komisyon tarafından doğrudan veya Bilim Alanı Danışma Komisyonu ve/veya yükseköğretim kurumlarının görüşleri dikkate alınarak anlaşılması hâlinde, ilgililer, sağlık programlarının sınav işlemlerinde uygulamaya ilişkin Sağlık Bakanlığının görüşü de alınarak usul ve esasları Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen SYBS işlemlerinden biri veya birkaçına tabi tutulur. (4) Mezun olunan programın alan ve derece bakımından aynısı veya benzeri Türk yükseköğretim sisteminde bulunmuyor ise bu Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde, ilgililere diplomada belirtilen alanda Türk yükseköğretim sistemine eşdeğer olduğu tespit edilen ön lisans, lisans, tezli yüksek lisans veya tezsiz yüksek lisans derecesinde denklik işlemi yapılır. (5) Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin
Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan ülkelerden, aşağıda sayılan meslek icrasına izin veren alanlar dışında kalan programlardan mezun olan başvuru sahiplerinin, bu Yönetmelikte geçen diğer şartları ve ilgili program ve derecenin Türkiye’de karşılığı olması ve ülkemizde ilgili program ve derecede gerekli olan asgari eğitim süresi ve asgari krediyi sağlamaları durumunda SYBS işlemlerine tabi tutulmaksızın denklik verilebilir. Buna ilişkin usul ve esaslar Kurul tarafından belirlenir. Meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik ve Kurulun usul ve esaslarla belirlediği klinik
/
uygulaması olan sağlık alanlarından alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılır ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabilir. (6) Diploma denklik başvuruları aşağıda belirtilen hâllerde reddedilir: a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan yükseköğretim kurumlarında görülen eğitimöğretim sonunda alınan diplomalara ilişkin mezuniyet tanıma belgesi ve/veya denklik başvuruları reddedilir. Ancak Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınmayan bir yükseköğretim kurumundan, tanınan başka bir yükseköğretim kurumuna geçerek öğrenimini tamamlayanların diplomaları, öğreniminin en az
%70’ini tanınan yükseköğretim kurumundan almış olmaları hâlinde incelemeye tabi tutulur. b) İlgililerin, uzaktan öğretim kapsamı dışında kalan açık öğretim ve dışarıdan eğitim gibi devam zorunluluğu bulunmayan bir eğitim-öğretim süreci sonunda aldıkları diplomalara ilişkin denklik başvuruları gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilir. Ancak bu programlarda alınan derslerin en az % 70’ini örgün eğitim şeklinde alanların diplomaları incelemeye tabi tutulur. c) Mezuniyet tanıma belgesine veya denkliği talep edilen diplomaya esas teşkil eden yükseköğretim programının, eğitim programı/alanı ve derecesi bakımından Türk yükseköğretim sistemindeki ilgili programlara denk görülmemesi hâlinde başvuru talebi reddedilir. ç) (Değişik:RG-9/4/2021-31449) Ortaöğretimini Türkiye’de tamamlayıp ülkemizde başarı sıralaması şartı aranan ve eğitim dili Türkçe olan yurt dışı bir diploma programından mezun olan öğrencilere denklik verilebilmesi için, eğitime başladıkları yıl merkezi yerleştirme sınavına girmeleri ve aranan başarı sıralaması şartını sağlamaları gerekir. Bu şartı sağlamayanların diplomalarına denklik işlemi yapılmaz. d) Öğrenim süresince kullanılan pasaportun/pasaportların ve il emniyet müdürlüğünden alınan giriş-çıkış dökümünün incelenmesi sonucunda (Mülga ibare:RG-14/4/2020-31099) (…) öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresinde eksiklik tespit edilenlerin başvuruları reddedilir. Öğrenime devam süresinin tespitinde Türkiye’deki ilgili yükseköğretim mevzuatı esas alınır. (Ek cümleler:RG-14/4/2020-31099) Bir eğitim-öğretim dönemi için eğitim-öğretim süresinin %70’inden az olan süreler eksik sayılır. Ön lisans eğitiminde en fazla bir, lisans eğitiminde ise en fazla üç eğitim-öğretim döneminde, eğitim-öğretime devam etmiş olmakla birlikte o dönemler için aranan sürelerde eksiklik bulunanlarda, öğrenim görülen ülkedeki bulunma süresi aranan toplam süreyi sağlıyorsa ilgili dönemlerdeki eksiklik dikkate alınmaz. e) Tanınan bir yükseköğretim kurumundan alınmış olmasına rağmen ön lisans, lisans veya yüksek lisans eğitimine eşdeğer olmayıp genellikle meslek eğitimini içeren ve alınmış olduğu ülkede bir üst öğrenime geçişe izin vermeyen veya Türkiye’deki akademik derecelere karşılık gelmeyen ara derecelere ilişkin başvurular reddedilir. (7) Tanıma ve Denklik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmış olan ön inceleme raporu
Komisyona sevk edilir. Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan nihai rapor
Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanır.”
8.4) “Denklik incelemesinde yapılacak işlemlere ilişkin diğer hükümler” başlıklı 11 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “(1) Yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış diplomaların tanıma ve denklik işlemleri sonucunda düzenlenen mezuniyet tanıma ve diploma denklik belgesinin şekli ve içeriği
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”
9) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yurt Dışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik
İşlemlerine İlişkin Çalışma Usul ve Esasları’nın;
9.1) “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “f) Denklik belgesi: Yükseköğretim
Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının eş değerliliğini gösteren belgeyi, g) Diploma denklik belgesi: Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösteren belgeyi, … j) Mezuniyet tanıma belgesi: Yurt
/
dışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, resmi olarak tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, … o) Tanıma: Yurt dışı bir yükseköğretim kurumunun ve kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesini, ö) Tanıma belgesi: Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belgeyi, …”
9.2) Mezuniyet tanıma veya diploma denklik belgesi başvurularının incelenmesi başlıklı 12 nci
maddesinde; “(1) Yükseköğretim Kurulunca tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olup başvuruya esas belgeleri tam olanların başvuruları; a) Mezuniyet tanıma belgesi veya diploma denklik belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınıp tanınmadığı ve alınan eğitimin derecesi, b)
Belgelerin asıl, gerçeğe uygun ve başvuru sahibine ait olup olmadığı, kişinin ilgili ülkede fiilen kalıp kalmadığı, pasaport bilgileri ve ülkeye giriş-çıkış dökümlerinin uygunluğu, c) Diploma denklik belgesi başvurusunda, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve öğrenim kazanımları açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eş değer olup olmadığı, ç) Diploma denklik belgesi için başvurusu yapılan diploma programının aynısı veya benzerinin Türk yükseköğretim sisteminde bulunmadığı durumlarda, Yönetmelikte belirtilen diğer şartların sağlanması hâlinde diplomanın ön lisans, lisans ve yüksek lisans dereceleri açısından Türk yükseköğretim sisteminde eş değerliği, d) Unvan kullanılmasını gerektiren durumlarda, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 43’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kazanılan unvanla aynı olup olmadığı, bakımından incelenir. (2) Esastan inceleme, kural olarak transkript ve varsa transfer transkript ile birlikte
Yönetmelik’in 5 ve 6’ncı maddelerinde belirtilen belgeler üzerinden yapılır. Ancak gerekli görülen durumlarda ayrıntılı transkript de istenebilir. (3) Başvuru sahibi, gerekli görüldüğü durumlarda ayrıntılı transkript/ders içeriklerini veya ek belgeleri kırk beş gün içinde ibraz edemezse, inceleme dosyada mevcut transkript ve belgeler üzerinden yapılır. (4) Başvuru sahibinin sunduğu belgeler Daire Başkanlığınca birinci fıkra kapsamında incelendikten sonra öğrenim durumu ve içeriğine ilişkin gerekli duyulması halinde Bilim
Alanı Danışma Komisyonu veya üniversitelerden görüş alınarak Daire Başkanlığınca bir ön inceleme raporu hazırlanır ve Komisyona sunulur. (5) Komisyonun gerek görmesi halinde, denklik başvurusunda beyan edilen yükseköğretim kurumunda öğrenim görülüp görülmediği, öğrenim görüldü ise hangi yıllar arasında öğrenim görüldüğü, öğrenim şekli (devamlı/örgün/açık öğretim vb.) mezun olunup olunmadığı ve adına diploma düzenlenip düzenlenmediği hususlarında ilgili kurumlardan teyit belgesi, ek bilgi ve belge ile başvuru sahiplerinden ilgili yükseköğretim kurumundan veya ilgili ülke yetkili makamlarından ek bilgi ve belge istenebilir.”
10) Yurtdışındaki Yükseköğretim Kurumları, Programları ve Derecelerinin Tanınmasına İlişkin
Usul ve Esaslar’ın
10.1) “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “g) Denklik Belgesi: Denkliği talep edilen
diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eş değer olduğunu gösterir belgeyi,… j)
Kurum Tanıma Belgesi (Okul Tanıma Belgesi): Bir yükseköğretim kurumunun, Yükseköğretim Kurulunca tanınıp tanınmadığını gösteren, talep edilmesi hâlinde ilgililere verilen ancak Denklik Belgesi niteliği taşımayan belgeyi, k) Mezuniyet Tanıma Belgesi: Yurt dışı bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak
Denklik Belgesi niteliği taşımayan belgeyi, … o) Tanıma: Yükseköğretim Kurulunca ilgili yükseköğretim kurumunun akademik derece vermeye yetkili bir kurum ve ilgili yükseköğretim programının akademik derece vermeye yetkili bir program olarak kabul edilmesini,…”
10.2) “Mezuniyet ve Kurum Tanıma Belgelerinin Düzenlenmesi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci
fıkrasında; “(1) Mezuniyet Tanıma Belgesinin düzenlenmesinde şu hususlar dikkate alınır: a) Mezuniyet
Tanıma Belgesi, tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumu ve programından mezun ilgilinin talebi üzerine
Komisyon kararı ile düzenlenir. b) Mezuniyet Tanıma Belgesinde kişinin mezun olduğu yükseköğretim kurumu, programın adı ve derecesi yer alır. c) Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğu ve Denklik Belgesi yerine geçmediği, meslek icrasına izin vermeyeceği belirtilir. d) Mezuniyet Tanıma Belgesi kuşe kâğıda basılır ve
Genel Sekreter tarafından imzalanır. e) Tanınmayan yükseköğretim kurumu veya programından mezun olan kişilere Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmez.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Kurumumuza yapılan başvuruda; Makedonya Güney Doğu Avrupa Üniversitesinden (South East
European University) 15.03.2018 tarihinde Hukuk Fakültesi diploması alan başvuranın, Yükseköğretim
Yürütme Kurulunun 06.11.2019 tarihli kararıyla verilen Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerindeki “meslek icrasına izin vermez” şerhinin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasıyla kaldırılması talebinde olduğu anlaşılmıştır.
13) Somut olayda;
13.1) Başvuranın, denklik işlemi yapılması için 21.03.2018 tarihinde Kurula başvurduğu, Hukuk Bilim
Alanı Danışma Komisyonunun 14.11.2018 tarihli toplantısında münferiden inceleme yapılmasının ardından Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 26.10.2018 tarihli toplantısında, başvuranın Seviye Tespit
Sınavı’nın “Hukuk” alanından 100 üzerinden 40 puan veya üzeri not alarak başarılı olması, akabinde seçeceği devlet üniversitelerinden birinde eksikliği ilgili Bilim Alanı Danışma Komisyonunca tespit edilen dersleri alarak başarılı olması hâlinde adına “Hukuk” alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenebileceğine karar verildiği ve alınan kararın, 03.01.2019 tarihli ve sayılı yazıyla başvurana bildirildiği;
13.2) Başvuranın bu karara karşı 07.02.2019 tarihinde Ankara 3. İdare Mahkemesi nezdinde dava açtığı ve
26.11.2019 tarihinde davanın reddedildiği;
13.3) Başvuranın 10.10.2019 tarihli dilekçesiyle tarafına Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmesi talebinde
bulunduğu;
13.4) Tanıma ve Denklik Komisyonu’nun 06.11.2019 tarihli toplantısında başvuranın mezuniyet tanıma
işlemine esas olan belgelerinin münferiden incelendiği ve yapılan inceleme neticesinde, Yurtdışı
Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliğinin ilgili hükümleri uyarınca başvurana Lisans
Mezuniyet Tanıma Belgesi düzenlenmesinin uygun olacağına ve uyarı olarak “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” ibaresinin yer alması gerektiğine karar verildiği ve Yürütme
Kuruluna sunulduğu;
13.5) Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 06.11.2019 tarihli kararıyla “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine
geçmez, meslek icrasına izin vermez.” şerhinin yer aldığı Mezuniyet Tanıma Belgesinin düzenlendiği;
13.6) Başvuranın Kurumumuza yaptığı 24.02.2020 tarihli başvurusuyla Mezuniyet tanıma belgesinde alan
adının yer alması ile e-devlet sisteminde sorgulanabilir olması talebinde bulunduğu, Kurumumuzun
08.04.2020 tarihli Gönderme Kararına cevaben Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik
Hizmetleri Daire Başkanlığının 27.04.2020 tarihli yazısında; “Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 06/11/2019 tarihli toplantısında alınan karar gereği, Makedonya’daki “South East European University”de
“Hukuk” alanında gördüğü öğrenim üzerine lisans derecesi aldığına dair, “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” şerhini havi 000195 seri no.lu Mezuniyet Tanıma Belgesi düzenlendiği anlaşılmıştır.” şeklinde açıklama yapıldığı;
13.7) Başvuranın Kurumumuza yaptığı 29.07.2020 tarihli başvurusuyla da e-devletteki Yükseköğretim
Mezun Belgesi Sorgulama ekranında lisans mezuniyetinin barkotlu haline erişimin açılması talebinde bulunduğu, Kurumumuzun 24.08.2020 tarihli Gönderme Kararına cevaben Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının 07.09.2020 tarihli yazısında; “Yurt dışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olan kişilerin tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak Diploma Denklik Belgesi niteliği taşımayan Mezuniyet
Tanıma Belgelerinin e-Devlet sistemine aktarılması gibi bir uygulama bulunmamaktadır. Kurulumuz tarafından sadece yurt dışından alınan diplomadaki alana ilişkin öğrenimin eş değerliğin yapılmasından sonra düzenlenen Diploma Denklik Belgesi’nin e-Devlet sistemine aktarılması yapılmaktadır.” şeklinde açıklama yapıldığı;
13.8) Başvuranın, 15.10.2020 tarihinde söz konusu şerhin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiası ve
kaldırılması talebiyle YÖK Başkanlığına başvurduğu ve YÖK’ün 13.11.2020 tarihli ve sayılı yazıyla talebin reddedildiği ve başvuranın da Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
14) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda, Yükseköğretim
Kurulunun görevleri arasında yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans üstü diplomaların denkliğini tespit etmenin sayıldığı ve ayrıca Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavına, hukuk fakültesinden mezun olanlar ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarılı olmak suretiyle denklik belgesi almış bulunanların girebileceğinin belirlendiği; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve
Denklik Yönetmeliği’nde ise Denklik’in, “Yükseköğretim Kurulunca tanınan yurtdışı yükseköğretim kurumlarından ve programlarından alınan ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının, ilgili eğitim düzeyindeki kazanımlar bakımından Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarınca verilen ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarına eşdeğerliğinin tespit edilmesi”, Diploma denklik belgesi’nin “Denkliği talep edilen diplomanın Türk yükseköğretim sisteminde hangi alan ve düzeye eşdeğer olduğunu gösterir belge”, Kurum tanıma belgesi’nin, “Bir yükseköğretim kurumunun Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınıp
tanınmadığını gösteren, talep edilmesi halinde ilgililere verilen ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan okul tanıma belgesi”, Mezuniyet tanıma belgesi’nin, “Yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belge”, Tanıma’nın, “Yurtdışı bir yükseköğretim kurumunun ve bu kurumun ilgili programının akademik derece vermeye yetkili olduğunun Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilmesi” olarak tanımlandığı; yapılacak incelemede mezuniyet tanıma belgesi başvurusunda bulunan ilgililerin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun ve programının tanınıp tanınmadığının ve alınan eğitimin derecesinin, diploma denklik belgesi başvurusunda ise, denkliği talep edilen diplomaya esas yükseköğretim programının asgari süre, kredi ve kazanımlar açısından Türk yükseköğretim sisteminde yer alan programa ve derecelere eşdeğer olup olmadığının dikkate alınacağı; meslek icrasına izin veren tıp, hukuk, mühendislik, mimarlık, diş hekimliği, eczacılık, öğretmenlik gibi alanlardan alınan diplomaların denklik başvurularının değerlendirilmesinde ise, başvuru özelinde münferiden inceleme yapılacağı ve bu inceleme sonucunda aynı programdan mezun farklı kişilere; almış oldukları dersler, uygulamalar ve projeler gibi hususlar göz önünde tutularak farklı SYBS işlemleri gerektiren kararlar alınabileceği; Tanıma ve Denklik Dairesi Başkanlığı tarafından hazırlanmış olan ön inceleme raporunun Komisyona sevk edileceği ve Komisyon tarafından yapılan inceleme sonucu hazırlanan nihai raporun Yükseköğretim Yürütme Kurulunda karara bağlanacağı ve yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış diplomaların tanıma ve denklik işlemleri sonucunda düzenlenen mezuniyet tanıma ve diploma denklik belgesinin şekil ve içeriğinin Yükseköğretim Kurulu tarafından belirleneceği; Yurtdışındaki Yükseköğretim Kurumları, Programları ve Derecelerinin Tanınmasına
İlişkin Usul ve Esaslar’da ise Mezuniyet Tanıma Belgesinin tanınan bir yurt dışı yükseköğretim kurumu ve programından mezun ilgilinin talebi üzerine Komisyon kararı ile düzenleneceği, Mezuniyet Tanıma
Belgesinde kişinin mezun olduğu yükseköğretim kurumunun, programın adı ve derecesinin yer alacağı, ayrıca Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğunun ve Denklik Belgesi yerine geçmediğinin, meslek icrasına izin vermeyeceğinin belirtileceği, tanınmayan yükseköğretim kurumu veya programından mezun olan kişilere Mezuniyet Tanıma Belgesi verilmeyeceği hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
15) Başvuruya konu uyuşmazlık başvurana verilen Mezuniyet Tanıma Belgesinde uyarı olarak yer verilen
“İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” şeklindeki ibarenin başvuranın iddia ettiği üzere hukuka aykırı olup olmadığı noktasında düğümlenmektedir.
16) Kurumumuzca yapılan değerlendirmede;
16.1) Yukarıda yer verilen ilgili mevzuatta görüldüğü üzere lisans tanıma ve denklik işlemlerinde YÖK’ün
görevli olduğu, “denklik” ve “tanıma”nın ayrıntılı tanımlarının yapıldığı ve her bir “diploma denklik belgesi”, “kurum tanıma belgesi” ve “mezuniyet tanıma belgesinin” neyi ifade ettiğinin açıkça belirlendiği; böylelikle söz konusu belgeler arasındaki nüansların ortaya konulduğu ve Mezuniyet tanıma belgesinin yurtdışındaki bir yükseköğretim kurumundan mezun olmuş ilgilinin, tanınan bir yurtdışı yükseköğretim kurumundan ve programından mezun olduğunu gösteren ancak diploma denklik belgesi niteliği taşımayan belge olarak tanımlandığı ve Mezuniyet Tanıma Belgesinin üzerinde, belgenin sadece ilgilinin tanınan bir yükseköğretim kurumu ve programından mezun olduğunun ve Denklik Belgesi yerine geçmediğinin, meslek icrasına izin vermeyeceğinin belirtileceğinin de ayrıca kurala bağlandığı tespit edilmiş olup bu çerçevede başvuranın söz konusu “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” Uyarısının yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasının yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
/
16.2) Ayrıca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının
internet sayfasında (https://denklik.yok.gov.tr/hakkimizda) Mezuniyet Tanıma Belgesinin, a) Yurt dışında bir yükseköğretim kurumundan mezun, ancak mezun olduğu alanda denklik için ders tamamlama, seviye tespit sınavı vb. şartları yerine getirmesi gereken; ancak mezun olduğu alanda çalışmayı düşünmediğinden bu işlemleri tamamlamak istemeyen ilgililer için “yükseköğretim mezunu” olarak istihdam edilmesinin önünü açmak, b) Yurt dışında mezun olduğu okul ve derecesi tanınan, ancak mezun olduğu alanın
Türkiye’deki programlara eşdeğer bulunmaması nedeniyle hakkında denklik dışında karar alınan ilgililerin üniversite mezunu olduğunu belgelemek, c) Denklik işlemleri sürerken, askerlik sevk ve tehir işlemleri gibi acil olarak yükseköğretim mezunu olduğunu gösterir belgeye ihtiyaç duyulması halinde mağduriyeti önlemek gibi amaçlarla düzenlenmekte olduğunun duyurulduğu görülmüştür.
16.3) Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 26.10.2018 tarihli kararıyla “Seviye Tespit Sınavı’nın “Hukuk”
alanından 100 üzerinden 40 puan veya üzeri not alarak başarılı olması, akabinde seçeceği devlet üniversitelerinden birinde eksikliği ilgili Bilim Alanı Danışma Komisyonunca tespit edilen dersleri alarak başarılı olması hâlinde adına “Hukuk” alanında Lisans Diploma Denklik Belgesi düzenlenebileceğine” karar verilen başvuranın diploma denklik belgesi almadan önce talebi üzerine Mezuniyet Tanıma Belgesi düzenlendiği, bunun diploma denklik belgesi niteliği taşımadığının ortaya konulması açısından söz konusu uyarıya belge üzerinde yer verildiği görülmüş olup bu uyarının bir anlamda malumun ilanı olduğu değerlendirilmiştir.
16.4) Yukarıda yer verildiği üzere ilgili mevzuatında Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerinde Denklik Belgesi
yerine geçmediğinin, meslek icrasına izin vermeyeceğinin belirtileceğinin önceden kurala bağlanması karşısında bu uyarının, kişilerin talebi üzerine verilen tüm Mezuniyet Tanıma Belgeleri üzerinde yer aldığı, bu durumun başvurana özel bir durum olmadığı değerlendirilmiştir.
16.5) Diğer yandan, “İşbu Belge Denklik Belgesi yerine geçmez, meslek icrasına izin vermez.” uyarısının
kamu yararına da matuf olduğu, söz konusu “Diploma Denklik Belgesi”, “Mezuniyet Tanıma Belgesi” gibi tanım ve adların teknik bir konu olarak herkes tarafından bütün nüanslarıyla bilenemeyeceği, söz konusu uyarı sayesinde bir önlem olarak başvuranın ve karşı tarafların olası mağduriyetlerinin önüne geçilmiş olacağı değerlendirilmiştir.
17) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın Mezuniyet Tanıma Belgesi üzerindeki
“meslek icrasına izin vermez” şerhinin yasa ve yönetmeliğe aykırı olduğu iddiasıyla kaldırılması talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak başvurana verilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
/
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ile YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi