|
ÖZET: Başvuru, Milas Belediyesi’ne ait bir taşınmaz için 3 kat inşaat izni talebiyle yapılmıştır. Başvuran, mülkiyetindeki arsanın, Beçin Belediyesi döneminde 3 kat imar izni bulunurken, Milas Belediyesi’ne geçtikten sonra bu iznin 2 kata düşürüldüğünü iddia etmektedir. Ayrıca, çevresindeki parsellerin 3 kat inşaat izni almış olmasına rağmen, kendisine daha düşük bir izin verilmesinin haksızlık oluşturduğunu belirtmektedir. Başvuran, bu durumun düzeltilmesi için gerekli izinlerin verilmesini talep etmektedir.
Milas Belediye Başkanlığı, başvuruya verdiği yanıtta, Beçin Belediyesi’nin imar plan notlarının bazı hükümlerinin uygulanmadığını ve mevcut imar durum belgesinin 2 kat olarak düzenlendiğini ifade etmiştir. İmar planlarının, kamu yararını gözeterek hukuki çerçevede oluşturulması gerektiği vurgulanmış, başvuranın talebinin bu çerçevede değerlendirildiği belirtilmiştir. İlgili mevzuat ve kararlar doğrultusunda, başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. Bu süreçte, ilgili idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu ve kamu yararını gözettiği tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/10036-S.23.16149
BAŞVURU NO : 2023/4191
KARAR TARİHİ : 10/08/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLAS BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuranın mülkiyetindeki taşınmaza 3 kat inşaat izni verilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/03/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda şikayetçi tarafından dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle, Muğla’ya bağlı Milas Mutluca Gökdağ mevkiinde eski parsel, yeni ada parselde bulunan 330 2 m arsanın Milas Beçin Belediyesi zamanında ekli Beçin Belediyesi plan notları M bendinde, yükseklik 9,50 metre, alt kat ticari olmak kaydı ile 3 kat imar izni varken yüksek ücretle 3 kat olduğu için satın aldığını, ancak Milas Belediyesine geçtiğinde kendisine yüksekliği 6,50 metreye düşürülmüş, 2 kat olarak belirlenmiş imar durum belgesinin verildiğini, yanında aynı adada parsel ve diğer parsellere Milas
Belediyesince yükseklik 9,50 metre ve 3 kat inşaat izni verildiğini, ekteki fotoğrafta görüldüğü üzere yanındaki binanın 3 kat inşaat izni olmasına rağmen 1 kat da kaçak yaparak 4 kat gözüktüğünü; emsali olan ve aynı hizada bulunan yeni üç binanın ilgili imar planı notuyla Beçin Belde Belediyesince 3-3,5 kat imar izni ile yapıldığını, bitişiğindeki binanın 3,5 kat imar izni ile yapıldığı ve 4 kata tamamlandığını, yakınında aynı zemine Eylül Cafe yanındaki binaya Milas Belediyesince altı kat izin verildiğini, kendisine emsaline göre yaklaşık yarı yarıya imar izni verildiğinden hak kaybına uğradığını iddia ve ifade ederek yanındaki parsellerin emsal durumuna ve ekli Beçin Belediyesi plan notlarına istinaden mağduriyetinin ve hak kaybının giderilmesi için 3 kat inşaat izni verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Milas Belediye Başkanlığından 16/05/2023 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3. Milas Belediye Başkanlığından alınan 06/06/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1. “Konuyla ilgili yapılan incelemede; şikayet konusu talep hakkında, başvuran tarafından ve ilgili kurumlar aracılığı ile Başkanlığa iletilen talepler hakkında, Başkanlığın cevap yazılarında detaylı şekilde de belirtildiği üzere, talep edilen kat artışı hususunun; Beçin Mahallesi İmar Planı Revizyonu sürecinde değerlendirilebileceği, Milas İlçesi, Mutluca mahallesi, ada parselde kayıtlı taşınmazın, Mülga
Beçin Belediye Meclisi’nin 10.10.2005 tarih 42 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar
Planı kapsamında ”Ticaret Alanı” kullanımında kaldığı yine Beçin Plan Notları (EK:1), M maddesinde
”İmar planında yol üzerindeki ticari taramalar sembolik olup, tayine belediye yetkilidir. Bu alanlarda maksimum yükseklik 9.50 m.’dir. Ticari kullanımın yer almaması halinde hmax:6.50 m. olacaktır. Ticari amaçlı kullanılacak yapının taşıt yolundan cephe alması şarttır” hükmü bulunduğu, bu hükme göre maksimum yükseklik 9.50 m. olarak belirtilmiş olsa da kat adedi belirtilmediği, açıkça 3 kat izin verilir diye hüküm bulunmadığı ve plan üzerinde 2 kat gösterim bulunduğundan, yükseklik ve kat adedi hususunda çelişki yaratacağı değerlendirildiğinden, 6360 Sayılı Yasa kapsamında tüzel kişiliği sona ererek Başkanlığa mahalle olarak bağlanan Mutluca mahallesi hakkında Belediye İmar
Komisyonu’nca yapılan çalışma ile Milas Belediye Meclisi’nin 06.03.2015 tarih 51 sayılı kararı (EK:2) neticesinde ilgili plan notunun uygulanmamasına karar verildiği, ilgili imar durum belgesi (EK:3), meclis kararı ve plan notunun ekte gönderildiği,
3.2. Başvuran tarafından yapılan ve ilgili kurumlar aracılığı ile gelen taleplerde, şikayet konusu hakkında detaylı bilgilendirme yapıldığı, 6360 Sayılı Yasa kapsamında kapanarak Başkanlığa katılan Mülga Beçin
Belediyesi’nin uyguladığı plan notları hakkında Milas Belediye Meclisi’nin 06.03.2015 tarih 51 sayılı kararı ile yükseklik ve kat adedi hususunda çelişki yaratacağı düşünülen plan notlarının bazı hükümlerinin uygulanmamasına karar verildiği,
3.3. İlgili imar adası incelendiğinde, yol boyu ticaret alanı kullanımında kalan güncel ada ve parseller için Beçin Belediyesince 3 kat yapı izni verildiği, Yapı Kontrol Şefliği’nin 25.05.2023 tarih sayılı yazısında (EK:5); ”Mutluca mahallesi, ada parselde kayıtlı taşınmaz için 3194
Sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16. maddesinden yararlanılarak yapı kayıt belgesine istinaden
Şefliğimizce bir işlem uygulanamamıştır” denildiği, 6360 Sayılı Yasa kapsamında tüzel kişiliği sona ererek Başkanlığa mahalle olarak bağlanan Beçin, Selimiye, Bafa, Ören, Güllük Belediyelerinin kapanarak mahalle olarak Başkanlıklarına bağlandığı ve ilgili mahallelerin plan notlarının da
Belediye Meclisi’nce değerlendirildiği, tereddüt yaratan hükümlerin uygulanmamasına karar verildiği,
3.4. Şikayet konusu, Mutluca mahallesi ada parsel için düzenlenen 28.12.2022 tarih 817 sayılı imar durum belgesi ve ekli plan örneğinde görüldüğü üzere, imar adasında yapı izninin 2 kat olarak gösterildiği, ticaret alanı kullanımında açıkça 3 kat izin verilir diye hüküm bulunmadığı, imar durum belgesinde Ticaret
Alanı ve 2 (iki) kat izin verildiği, yine Ticaret alanı olarak belirtilen alanda ilgili imar adasında Yol Boyu
Ticaret Alanı gösterimi olduğu, bu alanlarda da zemin katta günübirlik ticaret alanı yapılması halinde üst katlarda konut izni verilebileceğinin değerlendirilmekte olduğu, parsel için hazırlanmış mimari projenin
Başkanlığa sunulması halinde Ruhsat ve İskan Şefliği’nce ayrıca değerlendirileceği, Müdürlük kayıtlarında, şikayet konusu hakkında dava dosyası bulunmadığı, şikayet konusunun çözümü hakkında, Beçin Mahallesi
İmar Planı Revizyonu ya da plan notu revizyonu gerekmekte olduğu, 5216 Sayılı Kanun kapsamında revizyon sürecinin öncelikle Muğla Büyükşehir Belediyesince değerlendirilmesi gerektiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
,
4.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun
5.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5.2. “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
6. 5393 sayılı Belediye Kanununun;
6.1. “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla… İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı… yapar veya yaptırır…”,
6.2. “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde; “Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır… c) Belediyenin imar planlarını görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il çevre düzeni planını kabul etmek…”,
7. 3194 sayılı İmar Kanununun,
7.1. “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, “Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”;
7.2. “Tanımlar” başlıklı 5 inci maddesinde, “Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır.
Nazım İmar Planı; (Değişik tanım: 29.11.2018 – 7153 S.K/Madde 10) varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır…”,
7.3. “Mekânsal planlama kademeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde, “(Başlığı ile Birlikte
Değişik:29/11/2018-7153/11 md.) Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal
Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur.
İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır.
Mekânsal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır.
Büyükşehirlerde 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yapılmış olması, gerekli görülen bölgelerde 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarının yapılmasına engel teşkil etmez.”,
7.4. “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/6 md.)
Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır.
Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme dördüncü cümle: 12/7/20136495/73 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. ”,
7.5. “Parselasyon planlarının hazırlanması ve tescili” başlıklı 19’uncu maddesinde, “İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır.
Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. …”,
8. 14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım
Yönetmeliğinin,
8.1. “Genel Planlama Esasları” başlıklı 7 nci maddesinde; “Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır: a) Planlar, kamu yararı amacıyla yapılır. b) Planlar; pafta, gösterim, plan notları ve plan raporu ile bir bütündür. c)
Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir. ç) Üst kademe planlar, alt kademesindeki planlara mekânsal nitelikte hedef koyan, yol gösteren ve ilke belirleyen plandır. …”,
8.2. “Standartlar” başlıklı 11 inci maddesinde; “İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında bu Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur. …”,
8.3. “İmar planı revizyonu ve ilaveleri” başlıklı 25 inci maddesinde; “(1) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılır. (2) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak biçimde, bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak ilave imar planı yapılabilir.”,
8.4. “İmar planı değişiklikleri” başlıklı 26 ncı maddesinde; “ (1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. … ” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Şikayetçi, işbu kararın 1 No.lu paragrafında “Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde açıklandığı üzere özetle, başvuruya konu taşınmazın mülga Beçin Belediyesi imar plan notunda 3 kat imar izni bulunmaktayken Milas Belediyesine geçtiğinde imar izninin 2 kata indirildiğini ve yanındaki binaya 3 kat imar izni verildiğini iddia ve ifade ederek kendisine ait taşınmaz için de 3 kat inşaat izni verilmesini talep etmektedir.
11. Başvuranın uyuşmazlık konusuna ilişkin iddiaları ve buna bağlı talebi dikkate alındığında, başvuruya konu taşınmazı da etkileyen imar plan notunda yapılan değişikliğin, imar mevzuatı hükümlerine uygun olup olmadığı hususlarının değerlendirilmesi gerekmektedir
12. İmar planlamasının amacı, belediye ve mücavir alanlar ile bu alanların dışında, kamu ve toplum yararını gerçekleştirecek hukuki çerçevenin oluşturulmasıdır. Bu amacın gerçekleştirilmesinde hukuki boyut, başta Anayasa olmak üzere, İmar Kanunu, diğer ilgili kanunlar ve imar yönetmelikleri olup; planlama mevzuatının amacı, Anayasanın belirlediği ilke ve hedefler doğrultusunda kamu yararını sağlamak olmalı, planlar da aynı ilke ve hedefler doğrultusunda uygulanmalıdır. (Yargıtay Hukuk Genel
Kurulu, E: 2010/5- 662, K: 2010/651, T. 15.12.2010)
13. Hukuk devleti ilkesi gereğince, imar planları ve bunları uygulanması amacıyla idarece yapılan düzenlemeler keyfi ve indi olmamalı; makul bir şekilde, meşru ve kamusal amaçların gerçekleştirilmesiyle ilgili, Anayasanın ikinci kısmında yer alan temel hak ve hürriyetlerle uyumlu, özellikle 35 inci maddesi ile güvence altına alınan mülkiyet hakkına saygılı olmalıdır. Ayrıca, idare imar planları ve bunları uygulamak amacıyla idari işlemler yaparken, hukuk devleti ilkesinin bir gereği olarak, Anayasa ve kanunlarca belirlenen usullerin takip edilmesi gerekir (H. Kalabalık, İmar Hukuku, Ankara 2005, s.101)
14. Anayasa Mahkemesi’nin, 20/03/2014 tarihli kararında; “İmar planları onaylanarak bağlayıcılık kazandıktan sonra, idare ve bireyler açısından bir takım hukuki sonuçlar doğurmaktadır. Bir başka ifadeyle imar planları, idare ve bireyler açısından bazı yükümlülükler meydana getirmekte ve özellikle mülkiyet haklarına ilişkin sınırlamalar öngörmektedir. Özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri açısından, imar planlarının onaylanmasından sonra, özellikle imar sınırları içinde girecekleri her türlü imar ve yapı faaliyetlerinde imar plan ve imar programlarına uygun davranmak, her türlü yapı için ilgili idareden izin almak ve izin ilkelerine uygun olarak yapı inşa etmek yükümlülüğü doğmaktadır. …” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir. (AYM, Yunis Ağlar, B. No: 2013/1239, 20/3/2014)
15. Danıştay 6. Dairesi’nin 18/12/2009 tarihli ve E. 2007/8058, K. 2009/12254 sayılı kararında; “İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanılışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular göz önüne alınarak hazırlanması gerekmektedir. Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. … plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılacaktır. Bu irdelemeden sonra sadece plan değişikliği yapılan alanın değil plan bütünlüğü göz önünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerin kapsamlı bir biçimde ele alınarak, kamu yararına uyarlık bulunup
bulunmadığının araştırılması gerekmektedir. Ayrıca, imar planlarının yargısal denetimi sırasında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı kriterlerinin yanı sıra özelliği itibariyle imar planının bütünlüğü, genel yapısı, kapsadığı alanın nitelikleri ve çevrenin korunması gibi olgular nedeniyle ‘üstün kamu yararı’ ilkesinin de gözetilmesi zorunludur.” şeklinde hüküm kurmuştur.
16. Söz konusu Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarından da anlaşılacağı üzere; özel hukuk gerçek ve tüzel kişileri, imar sınırları içinde girişecekleri her türlü imar ve yapı faaliyetlerinde, notları ve raporuyla bir bütün olarak hazırlanan imar planlarına (Nazım imar planı, uygulama imar planı vb.) uygun davranmak zorunda olduğu gibi, idarelerin de bu uygunluğun sağlanması için gerekli iş ve işlemleri yapması gerekmektedir.
17. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde de, imar planı değişikliğinin; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılacağı belirtilmiştir.
18. Konuyla ilgili olarak 04/01/2023 tarihinde şikâyetçinin, 2023/176 şikâyet numaralı başvurusu ile
Kurumumuza yapmış olduğu başvuru üzerine, 23/02/2023 tarihinde Kurumumuz tarafından idari başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, “Başvuruya konu Beçin Belediyesi imar plan notunda 3 kat imar izni bulunmaktayken Milas Belediyesine geçtiğinde imar izninin 2 kata indirildiği ve yanındaki binaya 3 kat imar izni verildiği iddiasının incelenerek konunun değerlendirilmesi ve gerekli işlemlerin yapılarak gerekçeli bilgi verilmesini teminen başvuru dilekçesinin MİLAS BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
GÖNDERİLMESİNE” karar verildiği, Gönderme Kararı üzerine talebin karşılanmaması üzerine tarihinde şikâyetçi tarafından tekrar Kurumumuza başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.
19. Başvuru konusu somut olay incelendiğinde,
19.1. Konu ile ilgili olarak, Milas Belediye Başkanlığının Kurumumuz tarafından istenen bilgibelge isteme yazısına istinaden gönderdiği 06/06/2023 tarihli cevabi yazı ve ekleri tetkik edildiğinde, Milas İlçesi, Mutluca mahallesi, ada parselde kayıtlı taşınmazın, mülga Beçin Belediye Meclisi’nin
10.10.2005 tarih 42 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı kapsamında ”Ticaret
Alanı” kullanımında kaldığı, Beçin Plan Notları M maddesinde ”İmar planında yol üzerindeki ticari taramalar sembolik olup, tayine belediye yetkilidir. Bu alanlarda maksimum yükseklik 9.50 m.’dir. Ticari kullanımın yer almaması halinde hmax:6.50 m. olacaktır. Ticari amaçlı kullanılacak yapının taşıt yolundan cephe alması şarttır” hükmünün bulunduğu, bu hükme göre maksimum yükseklik 9.50 m.
olarak belirtilmiş olsa da kat adedinin belirtilmediği, açıkça 3 kat izin verilir diye hüküm bulunmadığı ve plan üzerinde 2 kat gösterim bulunduğundan, yükseklik ve kat adedi hususunda çelişki yaratacağı değerlendirilerek, 6360 Sayılı Yasa kapsamında tüzel kişiliği sona ererek
Başkanlığa mahalle olarak bağlanan Mutluca mahallesi hakkında Belediye İmar Komisyonu’nca yapılan çalışma ile Milas Belediye Meclisi’nin 06.03.2015 tarih 51 sayılı kararı neticesinde ilgili plan notunun uygulanmamasına karar verildiği,
19.2. İlgili imar adası incelendiğinde, yol boyu ticaret alanı kullanımında kalan ve şikayete konu taşınmazın yan parselinde bulunan güncel ada ve parseller için mülga Beçin Belediyesi zamanında 3 kat yapı izni verildiği, Yapı Kontrol Şefliği’nin 25.05.2023 tarih sayılı yazısında;
”Mutluca mahallesi, ada parselde kayıtlı taşınmaz için 3194 Sayılı İmar Kanunu’nun geçici 16.
maddesinden yararlanılarak yapı kayıt belgesine istinaden Şefliğimizce bir işlem uygulanamamıştır” ifadelerine yer verildiği, 6360 Sayılı Yasa kapsamında tüzel kişiliği sona eren Beçin, Selimiye, Bafa, Ören, Güllük Belediyelerinin kapanarak mahalle olarak Başkanlıklarına bağlandığı ve ilgili mahallelerin plan notlarının da Belediye Meclisince değerlendirildiği, tereddüte yol açan hükümlerin uygulanmamasına karar verildiği; Mutluca mahallesi ada parsel için düzenlenen 28.12.2022 tarih
817 sayılı imar durum belgesi ve ekli plan örneğinde görüldüğü üzere, imar adasında yapı izninin 2
kat olarak gösterildiği, ticaret alanı kullanımında açıkça 3 kat izin verilir diye hüküm bulunmadığı, imar durum belgesinde Ticaret Alanı ve 2 (iki) kat izin verildiği, yine Ticaret alanı olarak belirtilen alanda ilgili imar adasında Yol Boyu Ticaret Alanı gösterimi olduğu, zemin katta günübirlik ticaret alanı
yapılması halinde üst katlarda konut izni verilebileceği, şikayetçin konusunun çözümü için Beçin Mahallesi
İmar Planı Revizyonu ya da plan notu revizyonu gerektiği idarenin cevabi yazısından anlaşılmaktadır.
20. Konuya ilişkin mahkeme kararları incelendiğinde,
20.1. Danıştay 6. Dairesi’nin 23/06/2021 tarihli ve E. 2018/9284, K. 2021/8746 sayılı kararında, “Dosyanın incelenmesinden, dava konusu taşınmazın … tarihli, … sayılı belediye meclis kararı ile onaylanan uygulama imar planında yapılaşma koşullarının E:1,60 ve maxh:14.50 olarak belirlendiği, Bucak Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla dava konusu taşınmazın bulunduğu ada ve çevresinde yeterli sosyal donatı alanı olmadığı, yoğunluğun bölgede güneşlenme, hava sirkülasyonu, araç ve otopark ihtiyaçlarını olumsuz etkilediği gerekçesiyle 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının onaylandığı dava konusu taşınmazın ile çevresinde bulunan adaların yapılaşma koşullarının E:1,20 olarak belirlendiği görülmektedir. … Ayrıca kararın gerekçesinde dava konusu taşınmazın çevresinde yapılaşmanın tamamlandığı ve bu durumun davacının imar haklarını olumsuz etkileyeceğine yer verilmiş ise de mevcut yapıların ekonomik ömrü bittiğinde davacı parseli ile aynı yapılaşma şartlarına sahip olacağı açıktır. Bu durumda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olan imar planı revizyonunun değiştirilmesi isteminin reddine ilişkin işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … tarihli, E:… K:… sayılı kararın
BOZULMASINA, dosyanın adı geçen … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi gönderilmesine,
23.06.2021 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.” şeklinde hüküm verilmiştir.
20.2. Danıştay 6. Dairesi’nin 04/11/2020 tarihli ve E. 2016/3945, K. 2020/10350 sayılı kararında ise, “Bu nedenle, yürürlükteki 1/5000 ölçekli nazım imar planında (üst sınır niteliğinde olan) yüksek yoğunluklu konut alanında kalan davacıya ait taşınmazın bulunduğu imar adasının, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile imar adasının bir kısmında yapılaşma koşulunun beş kattan iki kata düşürülmesi suretiyle düşük yoğunluklu konut alanı olarak belirlenmesi, yoğunluk kararları açısından plan kademelendirilmesi ilkelerine aykırılık oluşturmamaktadır. Öte yandan, yukarıda açıklandığı üzere, davacıya ait taşınmaz ile bu taşınmazın içerisinde yer aldığı imar adası ve çevresindeki diğer bazı imar adalarını kapsayan alanda parçaçıl şekilde yapılan imar planı değişiklikleri ile yapılaşma koşulları birçok kez değiştirilmiş, böylelikle davacıya ait taşınmazın bulunduğu çevrede ve aynı imar adasında yer alan parsellerde farklı yükseklikte ve yoğunlukta konut alanları belirlenmiştir. Bu durum aynı bölgede benzer konum ve özelliklere ancak farklı yapılaşma koşullarına sahip taşınmazlar oluşmasına, kat adedi bütünlüğünün bozulmasına, kentsel mekanda devamlılığı ve eşitlik ilkesini zedeleyici sonuçlar oluşmasına neden olmuştur. Bu nedenle, bölgenin genel karakteri açısından uyuşmazlığa konu alan ve yakın çevresinin bir bütünlük içinde ele alınıp, bilimsel tekniklere ve yöntemlere dayalı olarak, teknik ve sosyal altyapı alanlarının mevzuata uygun şekilde ayrılması suretiyle yapılacak imar planlaması neticesinde kat adedi ve konut yoğunluğunun belirlenmesi, taşınmazın bulunduğu alanda devamlılık ve süreklilik sağlanması gerektiğinden dava konusu imar planı değişikliğinde hukuka uygunluk görülmemiştir. Bu durumda; dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. … Dava konusu işlemin iptali yolundaki
… İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile
ONANMASINA … oybirliğiyle karar verildi.” şeklinde hüküm verildiği görülmektedir.
21. Görüleceği üzere, somut olay temelinde 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında imar adasında kat yüksekliğinin 2 kat olarak gösterildiği, Milas Belediyesi tarafından mülga Beçin Belediyesi döneminde işyerleri için 9;5 metre öngören imar plan notunun bazı hükümlerinde değişikliğe gidildiği, kendine özgü uygulama hükümleri içeren plana ait yapılaşma koşullarının plan notları ile belirlendiği, mülga
Beçin Belediyesi imar plan notlarında yapılan değişikliğin iptali hususunda şikayetçi veya bölge sakinleri tarafından itiraz veya dava yoluna gidilmediği, bu aşamada yapılaşmada meri imar planı ve plan notlarını uygulanması gerektiğinden üç kat yapılaşmaya izin verilemeyeceği, güncel ada ve parseller için mülga Beçin Belediyesi zamanında 3 kat yapılaşmaya izin verilmiş olmasının şikayetçinin maliki olduğu parsel bakımından kazanılmış hak doğurmayacağı, müktesep haklardan yararlanabilmek için inşaat faaliyetinin gerçekleştirileceği dönemdeki imar planına, ilgili yasa ve yönetmelik hükümlerine göre ruhsat veya yapı kullanma izin belgesi almış olunması gerektiğinden
Beçin Belediyesi döneminde geçerli plan notu hükümlerinin somut olaya bugün için uygulanmasının mümkün olmadığı, uyuşmazlığa konu plan notunda yapılan revizyonun ada özelinde ya da parsel özelinde yapılan imar plan notu değişikliği olmadığı, plan notunda yapılan değişikliği ile yükseklik ve kat adedi konusunda yaşanabilecek olası çelişkilerin giderilmesinin amaçladığı ve 6360 Sayılı Yasa kapsamında tüzel kişiliği sona ererek Milas Belediyesine mahalle olarak bağlanan Beçin, Selimiye, Bafa, Ören, Güllük mahallelerini kapsayacak şekilde ele alındığı, plan notunda yapılan değişiklik sürecinde imar ve çevre mevzuatına, şehircilik ve planlama ilkelerine aykırı bir durum bulunmadığı anlaşılmış olup, , ayrıca plan notu değişikliğine karşı dava açılmadığı tespit edilmiştir.
22. Bu bağlamda yapılan tetkiklerde, Milas Belediyesi tarafından şikayetçinin talebinin reddedilmesi işleminde mevzuat düzenlemelerine aykırılık bulunmadığı, Kurumumuzca, kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir tespitin yapılamadığı, bu nedenle ilgili idarenin yasalarla tanınan takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri kapsamında ve kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda kullandığı, bu doğrultuda nesnel, tarafsız ve orantılı şekilde takdir yetkisini gerekçeli olarak kullanarak işlem tesis ettiği ve işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’ ilkelerine uygun davrandığı, ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin makul sürede karar verme ve kararların gerekçeli olması ilkelerine uygun şekilde Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı Muğla İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ile MİLAS BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi