|
ÖZET: Bu Danıştay kararı, bir öğretmenin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Mülakat Sınavı’ndaki mülakat puanına itirazını konu almaktadır. Başvuran, mülakatın yeniden değerlendirilmesini talep etmekte, mülakat komisyonunun objektif bir değerlendirme yapmadığını iddia etmektedir. Ancak, yapılan inceleme sonucunda, mülakatın ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiği ve komisyonun oluşumunda herhangi bir aykırılık bulunmadığı belirlenmiştir.
Sözlü sınavın değerlendirilmesi sırasında, komisyonun hazırladığı mülakat sorularına ve verilen cevaplara dair tutanak tutulmaması, şeffaflık ilkesine aykırı olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, başvuranın 60 puanlık başarı sınırını aşamaması nedeniyle başarısız sayıldığı sonucuna varılmıştır. Karar, mülakatların gelecekte daha şeffaf bir şekilde yapılması için Milli Eğitim Bakanlığına tavsiyede bulunulmasını da içermektedir. Bu durum, kamu hizmetlerinin liyakat ve kariyer ilkelerine uygun olarak yürütülmesi gerekliliğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/2522-S.22.3823
BAŞVURU NO : 2021/14499
KARAR TARİHİ : 24/02/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Mülakat sınavına itiraz hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 27/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran Ankara ili Yenimahalle İlçesi Şehit Murat Üçöz Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde Tarih Öğretmeni olarak görev yaptığını, 14/03/2021 tarihinde gerçekleştirilen
Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Yazılı Sınavından 73,75 puan aldığını, Ankara İl Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından düzenlenen mülakat sınavına 27/07/2021 tarihinde 3 no.lu sözlü sınav komisyonunda katıldığını ve mülakat puanının 55 olduğunu, süresi içerisinde yaptığı mülakat puanı itirazına, mülakat puanının hesaplanmasında maddi hata olmadığı bilgisinin verildiğini, oysa mülakat komisyonunun hakkaniyetli ve objektif değerlendirme yapmadığını beyan ederek mülakatının yeniden değerlendirilmesini talep ettiğini, Bakanlık teamülünün mülakata katılmaya hak kazanan adaylara yazılı puanının mülakat puanı olarak verilmesi yönünde olduğunu, diğer 25 il milli eğitim müdürlüğünden 21 tanesinde mülakata katılanlara 60 puanın altında puan verilmediğini, 60 puanın aynı zamanda yazılı sınavda başarı sınırı olduğunu, diğer illerde yazılı puanlarının virgülüne kadar mülakat puanı olarak verilmiş olmasının bu konuda merkezi bir kararın olduğunu gösterdiğini, mülakat sınavında sorulara verdiği cevapların mülakat formuna yazdırılmadığını, forma sadece ismi yazılıp imzalamasının istendiğini, cevaplarını mülakat formuna yazmasına dair sorusuna komisyon başkanı tarafından gerek yok cevabı verildiğini, mülakat sınavının kamera ile kayıt altına alınmadığını, ayrıca; eğitim yönetimi alanında TOAİE yüksek lisans diplomasının, bilişim teknolojileri rehber öğretmenliği sertifikasının olduğunu ifade ederek teknolojik gelişmelere açık olduğunu, geçmişte yöneticilik yapması nedeniyle protokol semineri almasının, halkla ilişkiler seminerlerine katılmasının, çok sayıda hizmet içi eğitim yoluyla eğitime katılarak bu eğitimlerin ifade yeteneği ve temsil kabiliyeti kazandırdığını ifade etmesine rağmen mülakatta tarafına objektif davranılmayarak düşük mülakat puanı verildiğini belirterek Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Mülakat Sınavının tekrar değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuza Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen 06/12/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 27-28-29 Temmuz 2021 tarihlerinde sözlü sınav yapıldığı, Milli Eğitim
Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetci Seçme ve GörevlendirmeYönetmeliğine göre işlem tesis edildiği, sözlü sınavda yazılı sınav konuları 20, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü 20, temsil kabiliyeti, liyakati, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu 20, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı 20, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı 20 puan üzerinden olmak üzere değerlendirildiği
Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
“Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin
“ işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları;
“Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:
…Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır.
Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ” 6. Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Ve Görevlendirme
Yönetmeliğinin
“Sözlü sınav komisyonunun oluşumu ve çalışma usulü” başlıklı 12 nci maddesinde “ (1) Sözlü sınav komisyonu; il millî eğitim müdürünün ya da görevlendireceği bir il millî eğitim müdür yardımcısı, ilçe millî
eğitim müdürü veya il millî eğitim müdürlüğü insan kaynaklarından sorumlu şube müdürünün başkanlığında, il millî eğitim müdürünce il/ilçe millî eğitim şube müdürleri arasından belirlenecek iki üyeden oluşur. Aynı usulle birer yedek üye belirlenir.
(2) Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir.
(3) Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır.
(4) Sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci derece dâhil olmak üzere ikinci dereceye kadar kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı sözlü sınavlarda görev alamaz.
(5) Sözlü sınav komisyonunun sekretarya işlemleri, il millî eğitim müdürlüklerinin insan kaynakları hizmetlerinden sorumlu şube müdürlüğünce yürütülür.”
Sözlü sınav komisyonunun görevleri başlıklı 13 üncü maddede “(1) Sözlü sınav komisyonunun
görevleri şunlardır:
a) Sözlü sınav sorularını hazırlamak veya hazırlatmak, sözlü sınavları Ek-3’te yer alan Sözlü Sınav
Formuna göre yapmak ve değerlendirmek.
b) Sözlü sınav sonuçlarının duyurulmasını sağlamak.
c) Sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak.
ç) Sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemlerin yürütülmesini sağlamak.”
Sözlü sınav başlıklı 24 üncü maddede
3) Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır.
Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları başlıklı 23 üncü maddesinde “(1) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konuları (mevzuat ve genel kültür): %20, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü: %20, c) Temsil kabiliyeti, liyakati, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu: %20, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı: %20, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı: %20, yönlerinden, konuların ağırlık derecelerine göre sözlü sınav komisyonu tarafından değerlendirilir.”
Hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; başvuran sözlü sınavın tekrarlanmasını talep etmektedir.
9. Başvuranın yönetici seçme mülakat sınavından başarısız olması nedeni ile yeniden değerlendirme yapılması amacıyla Kurumumuza başvuruda bulunduğu anlaşılmıştır. İlgili sınav Millî Eğitim Bakanlığına
Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme Ve Görevlendirme Yönetmeliği hükümlerine göre yapılmakta olup, söz konusu yönetmelikte şekli şartlardan biri olan sözlü sınav komisyonunun oluşumuna ilişkin hususlar yer almaktadır. Buna göre ilgili yönetmelikte “il millî eğitim müdürünün ya da görevlendireceği
bir il millî eğitim müdür yardımcısı, ilçe millî eğitim müdürü veya il millî eğitim müdürlüğü insan kaynaklarından sorumlu şube müdürünün başkanlığında, il millî eğitim müdürünce il/ilçe millî eğitim şube müdürleri arasından belirlenecek iki üyeden oluşur.” düzenlemesi ile sözlü sınav komisyonunun kimlerden oluşacağı belirtilmiştir. Başvuranın katılmış olduğu sınav komisyonununda komisyon başkanı olarak müdür yardımcısı, üyeler olarak da şube müdürlerinin yer aldığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla ilgili mevzuat hükmüne aykırılık bulunmamaktadır.
10. Sözlü sınav komisyonunun görevleri başlıklı 13 üncü maddede sözlü sınav formuna uygun olarak değerlendirme yapmak, sözlü sınav sorularını hazırlatmak olarak düzenlenmiştir. İlgili komisyonun da sözlü sınav formuna göre değerlendirme yaptığı görülmüştür. Ancak hazırlanan mülakat sorularına ve verilen cevaplara ilişkin herhangi bir tutanağa rastlanmamıştır. Bu hususun şeffaflık ilkesine aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
11. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
12. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında sorulara ilişkin verdiği yanıtların, bahsi geçen yönetmelik kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
14. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde sözlü sınavın mevzuat hükümlerine göre yapıldığı, başvuranın başarılı sayılmak için alması gereken 60 tam puanı alamaması nedeniyle başarısız sayıldığı anlaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idare tarafından sözlü sınavda sorulan soru ve başvuran tarafından verilen cevapların tutanak altına alınmaması nedeniyle‘şeffaflık’ ilkesine uygun davranmadığı değerlendirilmiştir. Bundan sonra idare tarafından idari işlem tesis edilirken bu ilkeye uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle; Başvuranın sözlü sınav sonucunun yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavları ses ve görüntü ile kayıt altına alması, ayrıca sınava ilişkin değerlendirme tutanaklarında adayların vermiş olduğu cevapların kayda geçirilmesi yönünde MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi