Milli Eğitim Bakanlığı sözlü mülakat sınavının objektiflik ve komisyon uygunluğu açısından hukuka uygunluğu değerlendirmesi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu karar, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen sözlü mülakat sınavının iptali ve yeniden yapılmasını talep eden bir başvuruyu incelemektedir. Başvuran, mülakatın değerlendirilmesinin objektif olmadığını ve sınav sırasında sorulara verdiği yanıtların tutanak altına alınmadığını iddia etmektedir. İdare ise, mülakatın ilgili yönetmelik çerçevesinde yapıldığını savunmakta, ancak sınav komisyonu üyelerinin uygunluğuna dair belirsizlikler ortaya çıkmaktadır.

Kararda, sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, nesnel ve denetime açık bir şekilde yapılması gerektiği vurgulanmaktadır. Başvuranın sınav performansına dair tutanakların eksikliği ve bir komisyon üyesinin uygunluk kriterlerine uymadığı tespit edilmiştir. Bu durum, mülakatın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmasına neden olmuştur.

Sonuç olarak, başvurunun kabulü ile mülakatın iptal edilmesi ve yeniden usulüne uygun bir mülakat yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Ayrıca, gelecekteki sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/9981-S.22.15361

BAŞVURU NO : 2022/3818

KARAR TARİHİ : 08/08/2022

TAVSİYE KARARI

Adres

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakatın iptali talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 10/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Giresun Cumhuriyet İlkokulunda Hizmetli olarak görev yaptığını, Milli Eğitim

Bakanlığı bünyesinde yapılan Unvan Değişikliği yazılı sınavında 68.75 puan alarak sözlü sınava katılmaya hak kazandığını, 27.07.2021 günü saat 10.00’da girdiği unvan değişikliği sözlü sınavında yazılı sınavdan

69 puan aldığını, tüm adaylara yazılı sınav puanları aynen verildiğinden ve şahsına verilen bu puanın söz

konusu sözlü sınavdaki sorulara verdiği cevaplara göre düşük olduğunu düşündüğünden, değerlendirmenin objektif yapılmadığını belirterek sözlü mülakatın yenilenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Ankara Valiliği tarafından gönderilen, 01.04.2022 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; Sınav yapılacak her salon için oluşturulacak Sözlü Sınav ve

Değerlendirme Komisyonu Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan

Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin birinci fıkrası “Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir” hükmü gereğince milli eğitim müdürü, milli eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü ve alan uzmanlarından olmak üzere görevlendirildiği, adaylara sorulan sorulara verdiği cevaplar tutanak altına alınmadığından sınavda başarılı adayların vermiş oldukları cevapların gönderilemediği, başvuranın sınav performansına delil teşkil edebilecek mülakat esnasında herhangi bir yazılı, görüntülü veya sesli kayıt alınmadığı, adaylara sorulan sorulara verdiği cevaplar tutanak altına alınmadığı, adaylara sorulan soruların kapalı zarf ile

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

adayı kura çekmesi yöntemi ile belirlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü mülakatı, Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan

Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14.maddesi gereğince oluşturulan komisyonlar tarafından, Yönetmeliğin 16.maddesi çerçevesinde değerlendirildiği ve sonuçlandırıldığı, belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”

3.1. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;

“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği Ve Yer Değiştirme

Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin “Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu” başlıklı 14 üncü maddesinde “Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu; Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir.

(2) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu merkezde ve illerde kurulur. Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav ve değerlendirme komisyonu oluşturulabilir.

(3) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, sınava alınacak personelden ihraz ettikleri kadro unvanı ve lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere öğrenim itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.

(4) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, eşleri ile ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil)

kan ve kayın hısımlarının katılacağı sözlü sınavlara ilişkin iş ve işlemlere dâhil olamazlar. Bu durumdaki asıl üyelerin yerine yedek üye görevlendirilir.

(5) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya komisyon başkanının marifetiyle yedek üye katılır. Komisyon kararları oy çokluğu ile alınır.

Sözlü sınav değerlendirmesi ise her üye tarafından ayrı ayrı yapılır.

(6) Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonunun sekretarya hizmetleri; merkezde Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğünce, illerde ölçme, değerlendirme ve sınav hizmetleri birimlerince yürütülür.”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü mülakat sınavının yeniden yapılmasını talep etmektedir.

8. İdare tarafında ise Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin

Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin birinci fıkrası “Merkez Sınav Kurulunca belirlenen kamu görevlilerinden oluşacak bir başkan, dört asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere dört yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir” hükmü gereğince milli eğitim müdürü, milli eğitim müdür yardımcısı, şube müdürü ve alan uzmanlarından olmak üzere görevlendirildiği, adaylara sorulan sorulara verdiği cevaplar tutanak altına alınmadığından sınavda başarılı adayların vermiş oldukları cevapların gönderilemediği, başvuranın sınav performansına delil teşkil edebilecek mülakat esnasında herhangi bir yazılı, görüntülü veya sesli kayıt alınmadığı, adaylara sorulan sorulara verdiği cevaplar tutanak altına alınmadığı, adaylara sorulan soruların kapalı zarf ile adayı kura çekmesi yöntemi ile belirlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sözlü mülakatı, Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği ve Yer Değiştirme

Suretiyle Atanması Hakkında Yönetmeliğin 14.maddesi gereğince oluşturulan komisyonlar tarafından sonuçlandırıldığı belirtilmiştir.

9. Esasen kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Bu nedenle mülakatı yapacak kurul üyelerinin de mevzuata göre seçilmiş kişilerden oluşması esastır.

10. Başvuranın sözlü sınav esnasında, sorulara ilişkin verdiği yanıtların, Millî Eğitim Bakanlığı

Personelinin Görevde Yükselme, Unvan Değişikliği Ve Yer Değiştirme Suretiyle Atanması Hakkında

Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin 3. Fıkrasında “ Sözlü Sınav ve Değerlendirme Komisyonu üyeleri, sınava alınacak personelden ihraz ettikleri kadro unvanı ve lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere öğrenim itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.” ibaresi yer almaktadır. Sınav komisyon üyelerinin puanlama yaptıkları tutanak incelendiğinde, 3. sırada yer alan üyenin idare tarafından belirlenen sınav komisyon ve üyelerinin yer aldığı listede adının geçmediği ayrıca ilgili puan tutanağı imzalanırken de unvan kısmının boş bırakıldığı anlaşılmıştır. Dolaysıyla ilgili yönetmelik maddesinde “… geçen kadro unvanı ve lisansüstü öğrenim hariç olmak üzere öğrenim itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar” hükmüne uygun olup olmadığı tespit edilememiştir.

11. İdare hukukunda, idari işlemlerin şekil noksanlığı asli ve tali şekil noksanlığı olarak ikiye ayrılmaktadır.

Asli şekil noksanlığı idari işlem ortaya çıkarken sonucunu etkileyecek derece eksiklik olarak değerlendirilirken, tali şekil noksanlığı işlemin sonucunu etkilemeyecek (örneğin belli bir kıyafet giyme zorunluluğu olan bir meslek mensubunun iş kıyafeti olmaksızın işlem yapması gibi) derecedeki şekil noksanlığıdır. İlgili işlemin iptal edilebilmesi için şekil noksanlığının asli şekil noksanlığı olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Yönetmelik hükümlerine uygunluğun denetlenmesi için yerine getirilmesi gereken

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

şekli unsurlar da asli şekil noksanlığı olarak kabul edilir. İlgili tutanakta maktu olarak düzenlenen kısımların komisyon üyeleri tarafından doldurulması gerekirken, bir üyenin ilgili tutanağı gereğine uygun doldurmadığı, dolayısıyla usule uygun bir şekilde tutanak düzenlenmediği anlaşılmıştır.

12. İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. Bu itibarla başvuruya konu olayda mülakatta tutanağın usulüne uygun olarak tutulması nedeniyle ilgili mevzuat hükmüne de uygunluğu tespit edilememiştir. Öte yandan yapılan sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı tespit edildiğinden, iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine aykırı davrandığı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde idarenin hukuka ve hakkaniyete aykırı işlem tesis ettiği yönünde kanaat oluşmuştur.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine ve “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davrandığı anlaşılmıştır.

14. Ancak, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir.

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav esnasında sorulacak soruların ve cevap anahtarının sınav öncesinde hazırlandığı, komisyon üyelerince verilen puanların gerekçeleri ile tutanağa geçirildiği, ancak sınav esnasının kamera ile kayıt altına alınmadığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.”

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle;

Başvurunun KABULÜNE, Sınav tutanağının usule uygun tutulmaması sebebiyle başvuranın mülakatının iptal edilerek yeniden usulüne uygun mülakatın yapılması ve sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, soruların kura veya zarftan çekme suretiyle belirlenmesi, Komisyon üyelerince tutulan tutanaklarda verilen puanların gerekçelerine yer verilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE

BULUNULMASINA,

Kararın başvurana ve gereği için MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare

tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr