| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın alan değişikliği talebini değerlendirirken, Milli Eğitim Bakanlığı’nın takdir yetkisini kullanma biçimini inceledi. Başvuran, görev yaptığı okulda bir münhal Meslek Dersleri branşı olmasına rağmen, ilgili idarenin bu okulu tercih başvurusuna açmadığını iddia etti. Ancak, yapılan incelemede, Bakanlığın belirli şartlar altında öğretmenlerin alan değişikliği yapabilmesi için takdir yetkisi bulunduğu ve bu yetkinin kamu yararına uygun şekilde kullanıldığı sonucuna varıldı. Elazığ’da mevcut olan tek kontenjanın, öğretmen ihtiyacının daha fazla olduğu başka bir okula verildiği tespit edildi. Dolayısıyla, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, idarenin alan değişikliği işlemlerinde kamu yararını gözetme yükümlülüğünü yerine getirdiğini göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/6472-S.20.10269
BAŞVURU NO : 2019/22965
KARAR TARİHİ : 22/04/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Alan değişikliği işlemleri hk.
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Elazığ İmam Efendi Kız Anadolu İmam Hatip Lisesinde müdür yardımcısı olarak (Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni) görev yaptığını, yöneticilik görevinin devam edebilmesi için İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri branşı alanında, alan değişikliği ön başvurusunda bulunduğunu, görev yaptığı okulda 1 adet münhal Meslek Dersleri branşı bulunmasına rağmen Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün, Elazığ İmam
Efendi Kız Anadolu İmam Hatip Lisesi’ni tercih başvurusuna açmadığını, konuya ilişkin idaresine yapmış olduğu müracaata ise Kontenjan Modülünün 20/12/2019 tarihinde kapatılmasından dolayı herhangi bir işlem yapılamadığı şeklinde cevap verildiğini belirterek alan değişikliği tercih modülünde görev yaptığı okula da yer verilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Elazığ Valiliği İl
Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 24/01/2020 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle: Öğretmen ve eğitim kurumu yöneticilerinin tercihine açılacak alanlar ve kontenjanların, (spor liselerinin beden eğitimi, güzel sanal liselerinin müzik ve görsel sanatlar liselerinin müzik ve görsel sanatlar alanları, bilim ve sanat merkezleri, halk eğitim merkezleri ile özel program ve proje uygulayan okullar hariç) İllerin alanlar bazındaki boş norm kadro ve öğretmen ihtiyaçları göz önünde bulundurularak belirlendiği,
2.1 2019 Yılı Alan Değişikliğinde Bakanlık tarafından İllerine, İmam Hatip Meslek dersleri
branşında 1 (bir) boş kontenjan verildiği, Müdürlüklerince de bu 1 (bir) kontenjanın, 4 normu olup, 1 mevcut öğretmeni ve 3 öğretmen ihtiyacı olan Palu İlçesi, Palu Anadolu İmam Hatip
Lisesine verildiği,
2.2 Şikayet başvurusunda bulunanın görev yaptığı İmam Efendi Kız Anadolu İmam Hatip
Lisesinin İmam Hatip Meslek dersi branşında ise okulun 8 normu olup, 7 mevcut öğretmeni ve aynı branşda bir de okul müdürü bulunduğundan bu okula kontenjan verilmediği,
2.3 2019 Yılı Alan değişikliğine İllerinde, İmam Hatip Lisesi Meslek dersleri branşında 3 (üç)
öğretmenin ön başvuruda bulunduğu, bahse konu adaylardan başvuruların son günü olan 13/12/2019 tarihi itibariyle ilgilinin hizmet puanının 221, diğer iki kişinin ise 158 ve 85 olduğu,
2.4 Alan değişikliği işlemlerinin Bakanlık tarafından yayınlanan duyuruda belirtilen tarihlerde
MEBÖİS sistemi üzerinden elektronik başvuru alınarak yapıldığı dolayısıyla ilgilinin alan değişikliği başvurusunun yeniden değerlendirilmesine imkan bulunmadığı,
2.5 Şikayet konusu talebe ilişkin olarak şikayet sahibi veya diğer ilgililer tarafından yargı
organlarında açılmış/sonuçlanmış Müdürlüklerine intikal eden bir dava bulunmadığı,
2.6 Ayrıca İmam Hatip Meslek dersleri branşı ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi branşı “atamaya
esas alan” ile “okutacağı dersler” birbiriyle aynı olması nedeniyle kişinin yöneticilik görevinde herhangi bir mağduriyet olmadığı, idarecilik görevine devam ettiği belirtilmiş, 3. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından 81 İl Valiliğine gönderilen 28/11/2019 tarih ve sayılı yazıda ise; Bakanlık eğitim kurumlarında kadrolu olarak görev yapan öğretmen ve yöneticilerin 2019 yılı Alan Değişikliği işlemlerinin ekli duyuru ve takvim doğrultusunda yapılmasının ilgi (c) Bakanlık Makamı Onayı ile uygun görüldüğü bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ” 5. 29/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. ” 6. 17/04/2015 tarih ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Milli
Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “ç) Alan değişikliği: Öğretmenlerin, Bakanlıkça belirlenen ve mezun oldukları yükseköğretim programına bağlı olarak atanabilecekleri başka alanlara geçişlerini” (…) ifade eder
6.1 Aynı Yönetmeliğin “Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 60 ıncı
maddesinde; (1) Bakanlıkça uygun görülmesi halinde; öğrenimine uygun alanı dışında bir başka alana atanan öğretmenler, öğrenimleri birden fazla alana atanmaya kaynak olan öğretmenler ile başka bir alanda yükseköğretimi bitiren öğretmenler, adaylıklarının kaldırılmış olması ve yükseköğrenimlerinin atanacakları alana uygun olması kaydıyla, Bakanlığın kararına göre mezuniyetleri itibarıyla atanabilecekleri alanlara alanlarının değiştirilmesini isteyebilir.
(2) Alan değişikliği isteyen öğretmenlerin alan değişiklikleri, il içinde tercihleri de dikkate alınmak suretiyle alanlarında ihtiyaç duyulan eğitim kurumları olacak şekilde hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır. Hizmet puanlarının eşit olması durumunda öğretmenlikteki hizmet süresi daha fazla olana öncelik verilir.
(3) Alan değişikliği işlemleri Bakanlıkça belirlenecek takvim çerçevesinde yapılır.
Düzenlemeleri bulunmaktadır.”
IV. KAMUDENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarece tesis edilmiş olan işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 8. Başvuran, görev yaptığı okulda 1 adet münhal Meslek Dersleri branşı bulunmasına rağmen
Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün, Elazığ İmam Efendi Kız Anadolu İmam
Hatip Lisesi’ni tercih başvurusuna açmadığını, konuya ilişkin idaresine yapmış olduğu müracaata ise Kontenjan Modülünün 20/12/2019 tarihinde kapatılmasından dolayı herhangi bir işlem yapılamadığı şeklinde cevap verildiğini belirterek alan değişikliği tercih modülünde görev yaptığı okula da yer verilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
9. Bilindiği üzere takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmakta olup bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve
Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
10. Bu bağlamda yukarıda mevzuat başlığı altında yer verilen Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, “Alan değişikliğine bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 60 ıncı maddesindeki düzenlemeyle; belirli şartlar altında, öğretmenlerin alan değişikliği yapabilmesinin, Bakanlıkça uygun görülme koşuluna bağlanmak suretiyle bu konuda idareye takdir yetkisi tanındığı açıktır.
11. Diğer taraftan 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 56 ncı maddesinde; “Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu” belirtilmiş olup yasal düzenlemeler muvacehesinde; Milli Eğitim Bakanlığının, Kanunla kendisine verilmiş olan görevleri yerine getirmek üzere, hangi alanda, hangi ilde kaç öğretmene ihtiyacı olduğu, bu öğretmenlerin hangi usulle temin edileceği ve ülke genelinde öğretmen dağılımı v.b konularda planlama yapması, strateji geliştirmesi ve bunu uygulaması kaçınılmazdır.
12. Konuya ilişkin olarak Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından 81 İl
Valiliğine gönderilen 28/11/2019 tarih ve sayılı yazının incelenmesinde; Bakanlık eğitim kurumlarında kadrolu olarak görev yapan öğretmen ve yöneticilerin, 2019 yılı Alan
Değişikliği işlemlerinin, ekli duyuru ve takvim doğrultusunda yapılmasının Bakanlık
Makamınca uygun görüldüğü, bahse konu yazı ekinde yer verilen Alan Değişikliği
Duyurusunda ise alan değişikliği işlemlerine ilişkin usul ve esasların belirlendiği ve aynı yazı ekinde yer verilen takvim doğrultusunda alan değişikliği işlemlerinin hangi tarihlerde yapılacağının kurala bağlandığı görülmüştür.
13. İdareye tanınmış olan takdir yetkisinin keyfi olarak hareket edebilme anlamına gelmediği, takdir yetkisi kullanılırken, verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket edilmesi, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranılması, orantılılık ilkesine uyulması, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uyulması ve bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri ölçütü dışında başka bir amaç için kullanılmaması gerektiği izahtan vareste olup şikayet başvurusuna konu taleple ilgili olarak idarece yapılan ve yukarıda ayrıntılı bir şekilde yer verilen açıklamada; 2019 Yılı Alan
Değişikliğinde Bakanlık tarafından İllerine, İmam Hatip Meslek dersleri branşında 1 (bir) boş kontenjan verildiği, Müdürlüklerince de bu 1 (bir) kontenjanın, 4 normu olup, 1 mevcut öğretmeni ve 3 öğretmen ihtiyacı olan Palu İlçesi, Palu Anadolu İmam Hatip Lisesine verildiği, başvuranın görev yaptığı İmam Efendi Kız Anadolu İmam Hatip Lisesinin İmam Hatip Meslek dersi branşında ise okulun 8 normunun bulunduğu hali hazırda ise, 7 mevcut öğretmeni ve aynı branşda bir de okul müdürü bulunduğundan bu okula kontenjan verilmediği ifade edilmiştir.
14. Tüm bu açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; ilgili idarece, Elazığ İli için ayrılan 1 adet İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri Branşı kontenjanının, İllerin alanlar bazındaki boş norm kadro ve öğretmen ihtiyaçları gözetilmek suretiyle, öğretmen ihtiyacının daha çok olduğu okul için kullanılmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir yön tespit edilememiş olup bu bağlamda başvuranın alan değişikliği tercih modülünde görev yaptığı okula da yer verilmesine yönelik talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Elazığ İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının BAŞVURANA ve ELAZIĞI İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi