|
ÖZET: Başvuran, milli savunma uzmanı kadrosuna yeniden atanma talebinde bulunmuş, ancak idare, yapılan sınavların hukuka uygun olduğunu ve başvuranın yeterli puanı alamadığını belirtmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi gereğince, kamu görevlilerinin atanmaları ve hakları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile düzenlenmektedir. Bu çerçevede, milli savunma uzmanlığına geçiş sınavı, kariyer meslek grupları arasında yer almakta ve ilgili yönetmeliklere uygun olarak gerçekleştirilmiştir.
İdarenin, başvuranın atama talebini reddetmesi, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiş ve yapılan sınavların nesnelliği ile tarafsızlığı sağlanmıştır. Başvuranın sınavda elde ettiği puanın, atama için gereken başarı sırasına girmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın milli savunma uzmanı kadrosuna atanma talebi reddedilmiş, ancak idarenin gelecekteki sınavlarda daha şeffaf ve gerekçeli bir değerlendirme yapması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6404-S.21.10357
BAŞVURU NO : 2020/99085
KARAR TARİHİ : 22/04/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın milli savunma uzmanı kadrosuna yeniden atanması istemi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Milli Savunma Bakanlığı bünyesinde 2017 Kasım ayından beri
milli savunma uzmanı olarak görev yaptığını, ancak idari hata nedeniyle mülakat sınavının iptal edildiğini, idarenin de atamaları iptal edip eski görevine iade ettiğini, 8.000 TL civarı olan maaşının şuan 4.700 TL ye düştüğünü, iki senedir herhangi bir disiplin ve adli soruşturma da geçirmediğini, ancak idarenin atamasını iptal ederek kendisini zor duruma düşürdüğünü, eşinin ev hanımı ve hamile olduğunu, bir tane çocuğu bulunduğunu, aylık 2.900 TL kredi ödemesi olduğunu, maaşı yarıya düştüğü için ödeme zorluğu çektiğini belirterek; milli savunma uzmanı kadrosuna yeniden atanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla, Millî Savunma Bakanlığına 08/07/2020 tarih
ve sayılı yazımız ile gönderme kararı verildiği, gönderme karına cevap verilmemesi sebebiyle yapılan yeniden başvuru üzerine, 09/11/2020 tarih sayılı ve 18/03/2021 tarih sayılı yazılarımız ile bilgi ve belge talep edilmiş olup, Kurumumuza gönderilen 17/12/2020 tarih sayılı ve 09/04/2021 tarih sayılı yazılar ve eklerinde özetle;
2.1) Başvurucu tarafından şikayet konusu işlemle ilgili olarak şahsi olarak yargı mercilerine taşınmış bir
uyuşmazlığın bulunmadığı, ancak Milli Savunma Uzmanlığına kurum içinden geçiş sınavına karşı Ankara
İdare Mahkemelerinde seri dava şeklinde görülmekte olan dosyalar bulunduğu, seri davaların konu, sebep ve taraf bakımından birbiriyle sıkı şekilde bağlı olmaları nedeniyle bunlar hakkında verilen hükümler de birtakım özel ve genel etkiler doğurabildiği, her ne kadar başvurucu tarafından şahsen açılmış bir dava bulunmasa da Milli Savunma Bakanlığı’na karşı benzer zamanlarda, aynı taleplerle açılan ve yargı mercilerince incelenmekte olan davalar bulunduğu, bu sebeple söz konusu sınava yönelik yapılan
/
başvuruların Kamu Denetçiliği Kurumunca incelenemeyecek başvurular kapsamında olduğunun değerlendirildiği,
2.2) Millî Savunma Bakanlığında görev yapan kurum hafızasına sahip yetişmiş personelin iş tecrübesinden
istifade edilebilmesi için 1325 sayılı Kanun’a 676 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler
Yapılması Hakkında KHK ile ilave edilen Geçici 5’nci maddesi kapsamında 2017 yılında Milli Savunma
Uzmanlığına kurum içinden geçiş sınavı düzenlendiği,
2.3) Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3.İdari Dava Dairesi’nin 26.06.2019 tarihli ve
K. sayılı Kararı ile 02.10.2017-17.10.2017 tarihleri arasında icra edilen ilk sözlü sınavın, puanlama kriteri olarak uygulama emrinde belirlenen altı unsurun toplam puan içerisindeki dağılımının belirlenmemiş olması sebebiyle usul yönünden iptaline karar verdiği, iptal kararının ifası maksadıyla 24.02-07.04.2020 tarihlerinde Milli Savunma Uzmanlığına kurum içinden geçiş sözlü sınavının tekraren icra edildiği,
2.4) Başvuranın şikayet konusu yaptığı kurum içinden milli savunma uzmanlığına geçiş sınavının icrası
kapsamında Milli Savunma Bakanı’nın 17.01.2021 tarihli Olur’u ile oluşturulan sınav komisyonunun başvuran ile aynı yazılı sınavda başarılı olarak mülakata girmeye hak kazanan eşit kişiler arasında sözlü sınav yolu ile tarafsız bir değerlendirme yaptığı, yayınlanan Sınav Uygulama Esasları kapsamında
16.07.2016 tarihinde Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından yapılan yazılı sınavda başarılı olan adayların;
a) Yazılı sınav konuları ve görev yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan), c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), ç) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), d) Genel yetenek ve genel kültürü (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (10 puan) ayrı ayrı puanlandırılarak değerlendirme yapıldığı,
2.5) 24 Şubat- 7 Nisan 2020 tarihlerinde geçekleştirilen sözlü sınavın icrası kapsamında sınavda sorulacak
sorulara ilişkin her bir kartta üçer soru olmak üzere toplam 76 adet soru kartı önceden hazırlandığı ve bu durumun tutanak ile kayıt altına alındığı, başvuranın cevaplarına verdiği puanların ise görevli bir komisyon tarafından ayrı bir tutanak ile kayıt altına alındığı, bunun sonucunda oluşan puan sıralamasına göre bir başarı listesi hazırlandığı, milli savunma uzmanı olarak atanmaya hak kazanan kişileri belirlediği, ancak başvuranın yeterli puanı alamadığı ve sıralamaya giremeyerek başarısız olduğu,
2.6) 1325 sayılı Kanun’un Geçici 5’inci maddesine istinaden 16.07.2017 tarihinde yazılı sınavı,
02.10.2017-17.10.2017 tarihleri arasında ise sözlü sınavı yapılan kurum içinden milli savunma uzmanlığına geçiş sınavının sözlü aşamasının mahkeme kararı ile iptal edilmesi üzerine, mahkeme kararının icrasını temin amacıyla sözlü sınavın tekrar yapılması kapsamında, sözlü sınav komisyon üyeleri ile sözlü sınav konuları, değerlendirme kriterleri ve puan ağırlıklarının Milli Savunma Bakanı’nın Oluru ile belirlendiği, müteakiben sınav uygulama emri doğrultusunda mülakat sınavının tamamlandığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Anayasamızın;
3.1) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, /
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin;
5.1) “Teşkilat” başlıklı 337’nci maddesinde; “(1) Milli Savunma Bakanlığı; merkez, taşra ve yurtdışı
teşkilatından oluşur.”
5.2) “Hizmet Birimleri” başlıklı 339’uncu (Değişik:RG-18/4/2019-30749-C.K.-32/4 md.)
maddesinde; “(1) Bakanlığın hizmet birimleri şunlardır:
a) Askeralma Genel Müdürlüğü, b) Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü, c) Askeri Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, ç) Bütçe ve Mali Hizmetler Genel Müdürlüğü, d) Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü, e) Lojistik Genel Müdürlüğü, f) Personel Genel Müdürlüğü, g) Savunma ve Güvenlik Genel Müdürlüğü, ğ) Tedarik Hizmetleri Genel Müdürlüğü, h) Tersaneler Genel Müdürlüğü, ı) Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, i) (Ek:RG-6/2/2021-31387-CK-70/13 md.) Teknik Hizmetler Genel Müdürlüğü, j) Teftiş Kurulu Başkanlığı, k) Milli Mayın Faaliyet Merkezi Dairesi Başkanlığı, l) Muhabere ve Bilgi Sistem Dairesi Başkanlığı, m) (Mülga:RG-6/2/2021-31387-CK-70/13 md.)
n) Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği, o) Özel Kalem Müdürlüğü, ö) Diğer Komutanlıklar”
5.3) “Taşra Teşkilatı” başlıklı 348’inci maddesinde; “(1) Bakanlık taşra teşkilatı kurmaya yetkilidir.”,
5.4) “Yurtdışı Teşkilatı” başlıklı 348/A -(Ek:RG-6/2/2021-31387-CK-70/20 md.) maddesinde; “(1)
Bakanlık yurtdışı teşkilatı kurmaya yetkilidir.”, 5.5)“Uzman İstihdamı” başlıklı 350’nci maddesinde; “(1) Bakanlık merkez teşkilatında, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 41 inci maddesine göre Milli Savunma Uzmanı ve
Milli Savunma Uzman Yardımcısı istihdam edilir.
(2) (Ek:RG-18/4/2019-30749-C.K.-32/13 md.) Bakanlık taşra teşkilatında, 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun ek 44 üncü maddesine göre Savunma Hizmetleri Uzmanı ve Savunma Hizmetleri Uzman
Yardımcısı istihdam edilir.”
6) 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
6.1) “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel
ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır.
Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ”
6.2) “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36’ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının
(11) numaralı bendinde ; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan; Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık ve bağımsız genel müdürlükler müfettiş yardımcıları ile bağlı müfettiş yardımcıları ve Diyanet İşleri Başkanlığı müfettiş yardımcıları, Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettiş Yardımcıları, (…)(21), Başbakanlık Uzman Yardımcıları, Adalet Uzman Yardımcıları, Seçim Uzman Yardımcıları,(58)
Dışişleri Uzman Yardımcıları, İçişleri Uzman Yardımcıları, Millî Savunma Uzman Yardımcıları, …özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek Müfettişliğe, Kaymakamlığa, (…)(21), Başbakanlık Uzmanlığına, Adalet Uzmanlığına, Seçim Uzmanlığına,(58)
Dışişleri Uzmanlığına, İçişleri Uzmanlığına, Millî Savunma Uzmanlığına,…sınavla girilmesi şart koşulan bir dereceye atanmaları sırasında ve bir defaya mahsus olmak üzere haklarında ayrıca bir derece yükselmesi uygulanır.”
6.3) “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152’nci maddesinde;“…II- Tazminatlar: (Değişik: 20/3/1997 –
KHK-570/9 md.) Görevin önem, sorumluluk ve niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet süresi, kadro unvan ve derecesi ve eğitim seviyesi gibi hususlar göz önüne alınarak bu Kanunda belirtilen en yüksek Devlet
Memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarının, A-Özel Hizmet Tazminatı:… (ğ) (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/5 md.) Adalet Uzmanları, Afet ve Acil Durum
Yönetimi Uzmanları, Aile ve Sosyal Politikalar Uzmanları, Avrupa Birliği İşleri Uzmanları, Bakanlık ve
Bağlı Kuruluşların Avrupa Birliği Uzmanları, Basın ve Enformasyon Uzmanları, Başbakanlık Uzmanları, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Eğitim Uzmanları, Çalışma Uzmanları, Çevre ve Şehircilik Uzmanları, Denizcilik Uzmanları, Devlet Gelir Uzmanları, Devlet Personel Uzmanları, Dış Ticaret Uzmanları, Dışişleri Uzmanları, Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanları, Diyanet İşleri Uzmanları, Enerji ve Tabii
Kaynaklar Uzmanları, Gençlik ve Spor Uzmanları, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanları, Gümrük ve
Ticaret Uzmanları, Havacılık ve Uzay Teknolojileri Uzmanları, Hazine Uzmanları, İçişleri Uzmanları, İhracatı Geliştirme Uzmanları, İnsan Hakları ve Eşitlik Uzmanları,(45) İstihdam Uzmanları, İş Sağlığı ve
Güvenliği Uzmanları, Kalkınma Bakanlığı Planlama Uzmanları, Kültür ve Turizm Uzmanları, Maliye
Uzmanları, (…)(51) Meteoroloji Uzmanları, Millî Eğitim Uzmanları, Milli Güvenlik Kurulu Genel
Sekreterliği Uzmanları, Millî Savunma Uzmanları, Orman ve Su İşleri Uzmanları, Ölçme, Seçme ve
Yerleştirme Merkezi Uzmanları, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Uzmanları, (…)(51) Sağlık Uzmanları, Sanayi ve Teknoloji Uzmanları, Savunma Sanayii Uzmanları, Seçim Uzmanları,(53) Sınai Mülkiyet
Uzmanları,(51) Sosyal Güvenlik Uzmanları, Tapu ve Kadastro Uzmanları, TİKA Uzmanları, Türkiye
İstatistik Kurumu Uzmanları, Ulaştırma ve Haberleşme Uzmanları, Vakıf Uzmanları, Yazma Eser
Uzmanları, Yurt Dışı İşçi Hizmetleri Uzmanları, Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Uzmanları, Yüksek
Kurum Uzmanları, Yükseköğretim Kurulu Uzmanları, Göç Uzmanları(46), Helal Akreditasyon
Uzmanları(52) ve bunların yardımcıları için % 130 una,(51) Tekabül eden aylığı alır.”
/
6.4) “Uzman İstihdamı” başlıklı Ek 41’inci (Ek: 11/10/2011 – KHK-666/3 md.) maddesinde; “(Değişik
fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/174 md.) Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığında, Genelkurmay Başkanlığı ve kuvvet komutanlıklarının merkez karargâhlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman yardımcılığına atanabilmek için; 48 inci maddede sayılan şartlara ek olarak, yapılacak yarışma sınavında başarılı olma ve (…)(1) en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakültelerinden veya bu bakanlıklar ve kurumlarca yürütülen kurumsal hizmet gerekleri çerçevesinde en az dört yıllık lisans eğitimi veren ve yönetmelikle belirlenen yükseköğretim kurumlarından ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olma şartı aranır.
Uzman yardımcıları mesleğe özel yarışma sınavı ile alınır. Uzman yardımcılığı giriş sınavı merkezi sınav sonuçlarına göre; yazılı ve sözlü sınav veya yalnızca sözlü sınavdan oluşur. Öğrenim dalları itibarıyla belirlenecek uzman yardımcılığı kadrolarına giriş sınavı için, eleme sınavı sonucunda aranacak puan türleri, taban puanları ve sınavda alınan başarı derecelerine göre çağrılacak aday sayısı tespit edilerek, giriş sınavı duyurusuyla ilan edilir. Ancak, giriş sınavına çağrılacak aday sayısı, atama yapılacak kadro sayısının yirmi katından, yalnızca sözlü sınav yapılması hâlinde sözlü sınava çağrılacak aday sayısı giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katından fazla olamaz. Yazılı sınav, kurumun görev alanına göre yönetmelikle belirlenen konulardan yapılır. Yazılı sınav sonucunda yetmiş puandan az olmamak üzere, en yüksek puandan başlanarak giriş sınavı duyurusunda belirtilen kadronun dört katına kadar aday sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınav, adayların; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, d) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, e) Genel yetenek ve genel kültürü, f) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir.
Adaylar, komisyon tarafından üçüncü fıkranın (a) bendi için elli puan, (b) ila (f) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.
Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sınav komisyonu, kurum içinden veya dışından yönetmelikle belirlenen kişilerden oluşur. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısı kadar asıl adayın isimleri ilan edilir. Yapılan sınavlarda başarılı olmak şartıyla, giriş sınavı duyurusunda belirtilen uzman yardımcısı kadro sayısının yarısını geçmemek üzere komisyon tarafından belirlenen sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir.
Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir. Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu Personeli Yabancı
Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır. Sınavda başarılı olamayanlar veya sınava girmeye hak kazandığı hâlde geçerli mazereti olmaksızın sınav hakkını kullanmayanlara, bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir. Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, ikinci sınavda da başarı gösteremeyen veya sınav hakkını kullanmayanlar ile süresi içinde yabancı dil yeterliliği şartını yerine getirmeyenler, uzman yardımcısı unvanını kaybederler ve kurumlarında durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.
Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma sınavı, tez hazırlama ve yeterlik sınavı ile uzman ve uzman yardımcılarıyla ilgili diğer hususlar, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca hazırlanacak yönetmelikle düzenlenir.
İkinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarda yer alan hükümler, 36 ncı maddenin “Ortak
Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendinde belirtilen uzman ve uzman yardımcılarından merkez teşkilatına ait kadrolarda bulunanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı İdari Teşkilatı yasama uzman ve yasama uzman yardımcıları ile 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı Cetvelde yer alan düzenleyici ve denetleyici kurumların uzman ve uzman yardımcıları hakkında da uygulanır.
(Değişik fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcıları bakanlıkların merkez teşkilatı kadrolarında bulunan uzman ve uzman yardımcıları için mevzuatında öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlar ile 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi hükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.
(Ek fıkra: 2/7/2018 – KHK-703/174 md.) Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcılarına teşkilatlanmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla diğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde araştırma, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yaptırılabilir. Denetime tabi gerçek ve tüzel kişiler, denetim için gereken gizli dahi olsa bütün belge, defter ve bilgileri talep edildiği takdirde ibraz etmek, para ve para hükmündeki evrakı ve ayniyatı ilk talep halinde denetimle görevli uzman ve uzman yardımcılarına göstermek, sayılmasına ve incelemesine yardımcı olmak zorundadır. Araştırma, inceleme, analiz, teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma ile görevli uzman ve uzman yardımcıları, görevleri sırasında tüm resmi daire, kurum, kuruluş ve kamuya yararlı derneklerle, gerçek ve tüzel kişilerden gerekli yardım, bilgi, evrak, kayıt ve belgeleri istemeye yetkili olup, kanuni bir engel olmadıkça bu isteğin yerine getirilmesi zorunludur.
Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır. Bunların görevlendirme ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar Devlet Personel
Başkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir.”
/
6.5) “Taşra teşkilatında uzman istihdamı” başlıklı Ek 44’üncü – (Ek: 2/7/2018 – KHK-703/175 md.)
maddesinde; “Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmasına ilişkin
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla taşra teşkilatlarında uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebilir.
Uzman ve uzman yardımcısı istihdamında, ek 41 inci maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile yabancı dil ve tez hazırlama şartı hariç olmak üzere beşinci fıkrasında yer alan hükümler kıyasen uygulanır.
Uzman ve uzman yardımcılarının mesleğe alınmaları, yetiştirilmeleri, yarışma ve yeterlik sınavları, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak kurumlarınca çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir.
Bu madde kapsamında istihdam edilen uzman ve uzman yardımcılarına teşkilatlanmaya ilişkin
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla diğer görevlerinin yanı sıra yönetmelikle belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yaptırılabilir. Ancak bu şekilde teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma yapmakla görevlendirilenler yer değiştirme suretiyle atamaya tabi tutulurlar. Uzman ve uzman yardımcılarına teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma işlerine ilişkin görevlendirmelerinde, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır. Bunların görevlendirme, çalışma ve yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esaslar
Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak çıkarılacak kurumsal yönetmelikle düzenlenir.
Bu madde kapsamında ilk defa ihdas edilecek uzman ve uzman yardımcısı kadrolarında bulunanlar, defterdarlık uzman ve uzman yardımcıları için mevzuatında kadrolarına bağlı olarak öngörülmüş olan mali ve sosyal hak ve yardımlar ile 36 ncı maddenin “Ortak Hükümler” bölümünün (A) fıkrasının (11) numaralı bendi hükmünden aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlanırlar.”,
7) 1325 sayılı Mülga Milli Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilatı hakkındaki Kanununa, 29/10/2019
tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 676 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı
Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 61’inci maddesi ile eklenen ;
7.1) Geçici 5’inci maddesinde; “Yaş, KPSS ve yabancı dil şartı aranmaksızın, 657 sayılı Kanun’un ek
41’inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlar, bu maddenin yürürlüğe girdiği 29 Ekim 2016 tarihi itibarıyla bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak üzere, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar kapsamında yapılacak veya yaptırılacak yazılı ve sözlü veya yalnızca sözlü sınavda başarılı olanlardan
Millî Savunma Uzmanı toplam kadro sayısının %20’si kadarı, tespit edilecek başarı sırasına göre, Bakanlıkça belirlenen Millî Savunma Uzmanı kadrolarına atanabilecektir”,
8) 03/05/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlerine İlk Defa
Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik’in;
8.1) “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik;
a) A Grubu Kadrolar; Başbakanlık, bakanlıklar, bunların müsteşarlık, başkanlık ve bağımsız genel müdürlük düzeyindeki bağlı ve ilgili kuruluşları ile bağlı ortaklıklarındaki, özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yetişme programı sonrası yeterlik sınavına tabi tutulan mesleklere ilişkin kadro ve görevler ile il özel idareleri ve belediyelerin teftiş kurullarına, /
b) B Grubu Kadrolar; Kadroları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listelerde yer alan, genel ve katma bütçeli kurumlarla bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlar ile kurulan fonlar ve kefalet sandıkları, il özel idareleri ve belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yukarıda (a) bendinde belirtilmiş olan meslekler dışında, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atama yapılacak kadro ve görevlere, atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavları kapsar.”,
8.2) “A grubu kadrolar için seçme” başlıklı 12’nci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşları, bu
Yönetmelikte (A) grubu olarak nitelenen kadrolarına personel seçimini, esas olarak kendi mevzuatına göre yapacakları giriş sınavı ile gerçekleştirir. Ancak, kendi mevzuatında hüküm bulunmak kaydıyla KPSS puanları, giriş sınavı yapılmadan da ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca, doğrudan (A) grubu kadrolara atama için kullanılabilir.”,
8.3) “Başvuru” başlıklı 15’inci maddesinde; “Adaylar, kamu kurum ve kuruluşlarına, daha önce
kendilerine ÖSYM’ce gönderilmiş olan KPSS Sınav Sonuç Belgesi’yle başvururlar. Adaylar, kabul için kendilerinden istenen tüm belgeleri de, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına eksiksiz olarak vermek zorundadırlar.”
9) 13/09/2013 tarihli ve 28778 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Savunma Uzmanlığı
Yönetmelik’in;
9.1) “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; Millî Savunma Bakanlığı merkez
teşkilatında görev yapan millî savunma uzman yardımcılarının mesleğe alınmalarını, yetiştirilmelerini, giriş ve yeterlik sınavları ile bu sınavlara ilişkin komisyonların oluşumunu, millî savunma uzmanlığına atanmalarına ilişkin usul ve esasları, millî savunma uzman ve uzman yardımcılarının görev, yetki, sorumlulukları ile diğer hususları düzenlemektedir.”
9.2) “ Giriş sınavına katılma şartları” başlıklı 6’ıncı maddesinde; “(1) Giriş sınavına katılabilmek için
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde yer alan genel
şartlara ek olarak aşağıdaki şartlar aranır:
a) Son başvuru tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmamış (A) grubu kadrolar için yapılan KPSS den, giriş sınav duyurusunda belirtilen puan türlerine göre taban puan ve üzeri puan alarak, ilanda belirlenen sayıda aday arasına girmiş olmak.
b) Sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşını doldurmamış olmak.
c) (Değişik:RG-27/3/2021-31436) Bakanlığın kadro ve ihtiyaç durumuna göre;
1) En az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler
fakülteleri veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki öğretim kurumlarından,
2) En az dört yıllık lisans eğitimi veren mimarlık, mühendislik, eczacılık, veterinerlik, fen-edebiyat, eğitim
ve eğitim bilimleri ile iletişim fakültelerinin veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki öğretim kurumlarının Bakanlıkça belirlenen bölümlerinden, mezun olmak.
ç) (Ek:RG-16/10/2020-31276) Bakanlıkça gerekli görüldüğü takdirde, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit
Sınavından (YDS) veya buna denkliği ÖSYM tarafından kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir sınavdan duyuruda belirtilen yabancı dil puanını almış olmak.
d) (Ek:RG-16/10/2020-31276)Teknik bilgi ve özel uzmanlık gerektiren kadrolar için sınav ilanında
Bakanlıkça belirlenen diğer şartları taşımak.
e) (Mülga:RG-27/3/2021-31436)
(2) (Ek:RG-16/10/2020-31276) Giriş sınavına katılacak adaylarda, kontenjan ayrılan fakültelerden mezun olmak şartıyla Bakanlıkça tespit edilecek KPSS puan türünden sınav ilanında belirtilen taban puanı almış olma şartı aranır.”
9.3) “ Sözlü sınav” başlıklı 13’üncü maddesinde; “(1) Yazılı sınavdan sonra yapılan veya doğrudan
yapılan sözlü sınavda adaylar; a) Giriş sınavı duyurusunda belirtilen sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Adaylar, komisyon tarafından (a) bendi için elli puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Bunun dışında herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, Komisyon başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran, bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvurusunda; Başvuran,
milli savunma uzmanı kadrosuna yeniden atanmasını ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
12) Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları,
görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükmü uyarınca 23.07.1965 tarihli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Kanun ile Yasama yetkisinin asliliği ilkesi gereği, devlet memurlarının hizmet şartları, yetiştirilmesi, ilerlemesi, yükselmesi ve sorumlulukları gibi konular düzenlenmiştir. Kanunda sınıflandırma, kariyer ve liyakat ilkesi gibi personel rejiminin ilkeleri bulunur. Böylece hizmetleri sınıflara
/
ayırarak verimliliği artırmak, personel istihdamında yatay ve dikey hareketliliği gerçekleştirmek, devlet yönetiminde esneklik sağlanmak amaçlanmıştır.
13) Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların,
kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. 657 sayılı Kanun’un 3/C maddesi gereğince liyakat; devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. Bu yönüyle ilke kamu hizmetlerine girişte fırsat eşitliğini, kanun önünde eşitliği ve memur güvenliğini sağlar.
14) Liyakat ilkesi, kamu hizmetlerinde görev alacak personelin, göreve alınmasında, ilerleme ve
yükselmesinde, yer değiştirmesinde, görevden uzaklaştırılmasında ve görevin sona erdirilmesinde, tüm hizmet ve şartlarda ehliyetin esas alınmasını gerektirir. İlke, herkesin kamu hizmetine giriş ve ilerleyişinde yetenek ve başarısını ön planda tutar. Kamu hizmetini yerine getirme görevini ehil olanlara teslim eder. Bu ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin tek güvencesinin de hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesi olduğu açıktır.
15) Diğer taraftan, Başvuranın Kurumumuza başvurusu neticesinde idarenin Kurumumuz ile ilgili
açıklamaları değerlendirildiğinde görüleceği üzere, İdarenin bu konudaki yaklaşımının Kurumumuza yapılan başvuruyu yanlış değerlendirmesinden kaynaklandığı düşünülmüştür.
16) Bilindiği üzere, 1982 Anayasasının 74’üncü maddesi ile herkesin kamu denetçisine başvurma
hakkına sahip olduğu düzenlemiştir. Bu kapsamda, 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanunu ile kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarının insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı Kamu Denetçiliği Kurumu kurulmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumunun en önemli misyonu, vatandaşların idareden kaynaklanan mağduriyetlerini gidermek için vatandaşla devlet arasında bir köprü oluşturarak dostane yolla sorunun çözümüne katkı sunmayı sağlamaktır. Bunu da kanun ve yönetmelik ile kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde gerçekleştirmektedir.
17) Nitekim 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Şikâyet hakkı” başlıklı 7’nci maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı, menfaati ihlal edilen gerçek ve tüzel kişilerin Kamu Denetçiliği Kurumuna şikâyet başvurusunda bulunabileceği; “Ön incelemenin yapılması” başlıklı 19’uncu maddesinde, şikâyet başvurusunun, inceleme ve araştırmaya geçilmeden önce ön incelemeye tabi tutulacağı ve ön incelemede şikâyet başvurusunun menfaat ihlalini içerip içermediğinin inceleneceği; “Ön inceleme üzerine yapılacak işlemler ve verilecek kararlar” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında ise, şikâyet başvurusunun
‘idari başvuru yollarının tüketilmesi’ koşulu hariç 19’uncu maddede yer alan şartlardan herhangi birini taşımaması hâlinde İncelenemezlik Kararı verileceği, hüküm altına alınmıştır.
18) Menfaat ihlali kavramı ise, idarenin işlemi/eylemi/tutum ve davranışı ile şikâyetçi arasında kurulacak
ilgiye işaret etmekte olup idare hukukunun genel ilkeleri ile yargısal ve bilimsel içtihatlara göre menfaatin
“meşru, kişisel ve güncel” olması gerekmektedir. Menfaatin meşru olması hukuken ileri sürülebilir olmasını; kişisel olması tesis edilen veya tesis edilmesi talep edilen idari işlem ya da eylemin kişi üzerinde etki doğurması ve kişi ile bu unsur arasında kurulacak makul ve gerçek bağı; güncel olması ise, gerçek ve makul menfaat ilgisinin hâlihazırda devam etmesini, ifade etmektedir.
19) Kamu Denetçiliği Kurumu, idari uyuşmazlıklarda mahkemeden önceki son durak olarak
tanımlanmaktadır. Verdiği kararlarla hem idarelere hem de vatandaşlara rehber olmaktadır. Aynı zamanda kararlarıyla, yönetimde iyi yönetim ilkelerinin yerleşmesine katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla, İdarenin başvuran dışındaki diğer personelin idari yargıda derdest olan davalarının olması sebebiyle başvurusunun
Kurumumuz tarafından incelenemeyeceği yönündeki değerlendirmesinin, Anayasal bir hak olan “kamu denetçisine” başvurma hakkının kısıtlanması ve Anayasa ile güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün engellenmesi anlamına gelecektir.
20) 1325 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilatı hakkındaki Kanunun Geçici 5’inci maddesi ile
kurum içi personelden yaş, KPSS ve yabancı dil şartı aranmaksızın, 657 sayılı Kanun’un ek 41’inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği 29 Ekim 2016 tarihi itibarıyla bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak üzere, Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar kapsamında yaptırılan yazılı ve sözlü sınavda başarılı olanlardan Millî Savunma Uzmanı toplam kadro sayısının %20’si kadarı, tespit edilecek başarı sırasına göre, Bakanlıkça belirlenen Millî Savunma Uzmanı kadrolarına atama yapıldığı anlaşılmaktadır.
21) Bu kapsamda kurum içi personel arasından milli savunma uzmanı kadrosuna yapılan atamaların “Usul
ve Esaslar” şeklinde belirtilen adsız düzenleyici işlemle gerçekleştirildiği, 13/09/2013 tarih ve 28778 sayılı
Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliğinin incelenmesinden ise söz konusu uzmanlık sınavının A grubu kariyer meslek grupları içerisinde yer alan uzman, müfettiş, kontrolör, denetmen, murakıp, denetçi unvanlı kadrolardan olduğu ve A grubu KPSS puanları ile alım yapılan meslekler arasında yer aldığı, İlgili
Yönetmelik gereğince kariyer meslek sisteminin oluşturulduğu, kariyer meslek mensupları arasından da milli savunma uzmanlığı kadrosuna atama yapıldığı, bu şekilde atama işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmektedir.
22) Kurum içi personel arasından Milli Savunma Uzmanı kadrosuna yapılan atamanın; yaş, KPSS, yabancı
dil şartı gibi şartlar gözetilmeksizin yazılı sınavı Yıldırım Beyazıt Üniversitesi tarafından yapılan ve akabinde sözlü sınavla başarı sırasına göre alım yapılan Bakanlık merkez teşkilatı uzmanlık kadrosu olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda uyuşmazlık konusunun bu şekilde yapılan alımların aynı işi yapan ve sınava giremeyen veya sınava girip kazanamayan diğer personel üzerinde moral/motivasyon kaybına, huzursuzluklara sebep olduğu ve sözlü sınavı kazanamayan personelin bağlı bulunduğu Sendika tarafından idari yargıda dava konusu edildiği anlaşılmaktadır. Ankara 13.İdare Mahkemesinin 22/11/2018 tarihli gün ve 10 sayılı Ret Kararı vermesi üzerine İstinaf Mahkemesine başvurulmuş ve
Mahkeme tarafından Milli Savunma Uzmanlığı Yönetmeliğinin, “Sözlü Sınav” başlıklı 13.maddesinde değerlendirme kriteri olarak belirlenen altı unsurun, tam puan olan yüz puan üzerindeki ağırlıklarının belirlendiği ancak yapılan sözlü sınavda 25.05.2017 ve 21.06.2017 tarihli Sınav Uygulama Esaslarında değerlendirme kriterleri olarak tespit edilen altı kriterin tam puan olan yüz puan üzerindeki ağırlıklarının belirlenmemesi sebebiyle sınavın iptal edildiği, bunun üzerine 17.01.2020 tarihli Milli Savunma Bakanı
Olur’u ve 11.02.2020 tarihli Sınav Uygulama Emri ile yeniden sözlü sınav yapıldığı tespit edilmiştir. İkinci defa yapılan sözlü sınavda başarısız olan adayların idari yargıda dava açtığı ve iptal davalarının derdest olduğu idarenin açıklamalarından görülmektedir.
23) Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak
veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir
şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997) Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir. (Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı).
24) Milli Savunma Bakanlığınca hazırlanan Sınav Uygulama Esaslarında; yazılı sınav konuları ve görev
yaptığı birime ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, genel yetenek ve genel kültürü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının belirli puanlar üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir.
25) Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve sayılı Kararı’nda, sözlü
sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
26) Başvuranın sözlü sınav esnasında sorulan sorulara ilişkin verdiği yanıtların, idare tarafından belirlenen
usul ve esaslar kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
27) Sözlü Sınav Değerlendirme Formunda yer alan 6 konu başlığını değerlendirecek şekilde sözlü sınavda
sorulacak sorulara ilişkin her bir kartta üçer soru olmak üzere toplam 76 adet soru kartı hazırlandığı, soruların bulunduğu karttan soruların yöneltildiği ve buna göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
28) Ayrıca, Sınav Uygulama Esaslarında sözlü sınavdan 60 puan ve üzeri not almış olmanın atama için hak
teşkil etmeyeceği, yapılacak sözlü sınav sonrasında yazılı ve sözlü sınav ortalamalarına göre tespit edilecek başarı listesinden Milli Savunma Bakanı Olur’unda belirtilen sayıda atama yapılacağı, buna göre başvuranın komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanının 35,20 olduğu ancak yazılı ve sözlü sınav puanı ile ortalaması alındığında 61,29 puan aldığı ancak Olur’da belirtilen atama sayısının içine girememesi sebebiyle atamasının yapılamadığı anlaşılmış olup, başvuranın milli savunma uzmanı olarak atanmaması işleminde de hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
29) İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise,
komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme
/
yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
30) Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Kurumumuzca yapılan
değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözlü sınavın, ilgili Sınav Uygulama Esasları çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından, başvuranların sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının ilgililerde haklı bir beklenti oluşturmayacağı gibi ikinci defa yapılan sözlü sınavın sonuçlarının esas alınması dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
31) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmediği, dolayısıyla “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun davranmadığı, yine idarenin, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
32) Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması,
sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
33) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından
reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE; Başvuranın, milli savunma uzmanı kadrosuna yeniden atanması talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA; Kararın BAŞVURANA ve MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi