|
ÖZET: Başvuru, Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesinde faaliyet gösteren S.S. 11 Nolu Tekirdağ Şehiriçi Minibüsle Otobüsle Yolcu Taşıma Motorlu Taşıyıcı Kooperatifi tarafından yapılmıştır. Kooperatif, Mimar Sinan Caddesi üzerinde yolcu indirme ve alma taleplerinin 2016 yılından bu yana engellendiğini ve bu konuda mahalle muhtarları tarafından yapılan dilekçelerin de reddedildiğini belirtmiştir. Başvuru, bu durumun düzeltilmesi amacıyla ilgili idareden çözüm talep etmektedir.
Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı, başvuruya ilişkin açıklamalarında, toplu taşımaya dair hakların belediyeye ait olduğunu ve güzergah güncellemelerinin Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından kamu yararı gözetilerek yapıldığını ifade etmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde yapılan saha çalışmaları ve alınan UKOME kararları doğrultusunda, kooperatifin taleplerinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, güzergah güncelleme taleplerinin hukuka uygun bir şekilde reddedilmesine karar vermiştir. Başvuru, ilgili mevzuat ve kamu yararı çerçevesinde yapılan değerlendirmeler sonucunda reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/981-S.22.1532
BAŞVURU NO : 2021/13218
KARAR TARİHİ : 21/01/2022
RET KARARI –
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : TEKİRDAĞ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Güzergah talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 04/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda S.S. 11 Nolu Tekirdağ Şehiriçi Minibüsle Otobüsle Yolcu
Taşıma Motorlu Taşıyıcı Koop. adına özetle; Kooperatif olarak Tekirdağ ili
Süleymanpaşa ilçesinde taşımacılık hizmeti verdiklerini, ulaşım ve güzergah güncelleme taleplerinin reddedildiğini, İl Trafik Komisyon kararlarında belirtilen çarşı varış noktasındaki Mimar Sinan Caddesi üzerinde yolcu almalarının ve yolcu indirmelerinin 2016 yılından bugüne kadar olan süreçte engellendiğini, konu ile ilgili mahalle muhtarları tarafından verilen dilekçelerin de reddedildiğini iddia ve ifade ederek; İl Trafik Komisyonunda belirtilen Mimar Sinan Caddesinde yolcu indirmek ve almak için gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
/
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup adı geçen idarenin 28/12/2021 tarihli ve 74622 sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun 7 nci maddesindeki hükme istinaden toplu taşımaya ilişkin
hakların belediyeye ait olduğu, güzergah güncellemeleri hakkında yapılan başvuruların UKOME Genel
Kurul gündemine alınarak oluşturulan Alt Komisyonlar ve çalışma gruplarınca değerlendirilmek üzere
Ulaşım Dairesi Başkanlığı, Zabıta Dairesi Başkanlığı, İl Emniyet Müdürlüğü, Şoförler ve Otomobilciler
Esnaf Odası Başkanlığı, İlçe Belediye Başkanlığı temsilcilerinin katılımıyla yapılan saha çalışmaları sonucu güzergah güncellemelerinin kamu yararı gözetilerek UKOME Genel Kurul Kararı ile yapıldığı,
2.2) Bu doğrultuda 17/08/2016 tarih ve 2016/484 sayılı Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) Genel
Kurul Kararı ile S.S. 11 Nolu Kooperatifi de kapsayan Süleymanpaşa İlçesinde hizmet veren tüm kooperatiflerle ilgili kararın alındığı ve söz konusu taleple ilgili olarak 19/08/2020 tarih ve 2020/379 sayılı
UKOME Genel Kurul Kararının alındığını ve 14/12/2020 tarihinde Kooperatif Başkanlığına tebliğ edildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
5) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun “Büyükşehir ve ilçe
belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde; “ Büyükşehir belediyesinin görev,
yetki ve sorumlulukları şunlardır:
f) Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.
p) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak,
kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek.”
5.1) “Ulaşım hizmetleri” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Büyükşehir içindeki kara,
deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.” ikinci fıkrasında; “Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.”, dördüncü fıkrasında; “Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.”
6) 15/06/2006 tarihli ve 26199 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir
Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin “Görev ve yetkileri” başlıklı 18 inci maddesinde; “UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle,… görevli ve yetkilidir.”
7) Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Toplu Ulaşım Sistemi (TETUS) Yönetmeliğinin “Kapsam”
başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu yönetmelik hükümleri; Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde;
a)Özel Halk Otobüslerini, b)Özel Toplu Taşıma Otobüslerini, c)Minibüsleri, ç) Yeni müracaat ve kurulum şartlarını, uyulması gereken kuralları, çalışma şekil ve şartları, denetim ve yaptırım şartlarını, d)Araç şoförlerini, araç sahiplerini ve toplu taşıma hizmetinden faydalananları, e) İl Trafik Komisyonunun 1997/2 sayılı genel kararı gereğince M plaka almış olan araçları kapsar.” 7.1.) “Çalışılacak hat ve güzergâhların tespiti, hat ve güzergâh değişiklikleri, hatlara yeni araçlar eklenmesi” başlıklı 21 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Belediye sınırları içinde çalışan araçların hatları ile izleyecekleri güzergâhların tespiti ve değiştirilmesi yetkisi, ilgili mevzuat çerçevesinde
UKOME’ye aittir”, ikinci fıkrasında; “Taşımacılar; trafikte oluşacak zorunluluklar dışında UKOME tarafından belirtilen hat ve güzergâhları değiştiremez. Güzergâhlarda belirtilen duraklar haricinde indirme ve bindirme yapılamaz.”, üçüncü fıkrasında; “Taşımacılık yapacak araçların, hattında yapılacak altyapı çalışmaları, trafik değişikliği vb. zorlayıcı nedenlerle hattın bir kısmında değişiklik gerekmesi halinde, Ulaşım Daire Başkanlığının önerisi ve UKOME kararıyla hat değişikliği yapılabilir. Taşımacılar; trafik güvenliği, alt yapı çalışmaları veya olağanüstü hallerde UKOME bünyesinde bulunan Ulaşım Trafik
Düzenleme Komisyonu (UTDK)’nun belirleyeceği güzergâha, UKOME’den değişikliğe ilişkin karar alınana kadar uymak zorundadır.”, dördüncü fıkrasında; “Yeni hat ihtiyaçlarının oluşması veya uzatılması halinde, yeni hat oluşmasına veya uzatılmasına dair kararlar UKOME tarafından alınır.”
8) Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kuruluş, Görev, Yetki, Çalışma
ve Usulleri Yönetmeliğinin “Görev ve yetkileri” başlıklı 9 ncu maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Genel Kurul yukarıda sayılan amaçlarla; d) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla,… görevli ve yetkilidir.”
8.1) “Toplantı Usulü ve Kararlara İlişkin Hükümler” başlıklı 11 nci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Oylamalar açık oylama şeklinde yapılır. Kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Kararlarda çekimser kalınamaz.”, dördüncü fıkrasında; “Ulaşım Koordinasyon Merkezleri Genel Kurul kararları, Tekirdağ
Büyükşehir Belediye Başkanının onayı ile yürürlüğe girer.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
/
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Tekirdağ Şehiriçi Minibüsle
Otobüsle Yolcu Taşıma Motorlu Taşıyıcı Koop. tarafından Mimar Sinan Caddesinde yolcu indirmek ve almak için güzergah düzenlemesi talep edilmektedir.
11) Kentlerin gelişmesi, artan nüfus, ekonomik ve sosyal gelişmeler gibi faktörler günümüzde önemli bir
sorun olan kent içi ulaşım problemlerine yol açmıştır. Bu kapsamda özellikle kent içi trafik sıkışıklığının azaltılması ve etkin bir ulaşım hizmetinin sağlanması amacıyla toplu taşımacılığın büyük önem kazanmasının yanı sıra kent içi ulaşımın hızlı, konforlu, ucuz, kolay ve erişilebilir olması da vatandaşlar için önemli hale gelmiştir. Bu kapsamda yürürlükte bulunan çeşitli kanun ve yönetmeliklerle yerel yönetimlere kent içi sürdürülebilir ve dengeli ulaşımın sağlanması ile ulaşımın sağlıklı bir şekilde işletilebilmesi amacının sağlanması adına ulaşım hizmetlerinin sunulmasında önemli görev ve sorumluluklar yüklenmiştir.
12) 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununda da büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu
üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesinin, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında kurulan Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından yürütüleceği; trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkilerinin de ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı belirtilmiştir. Ayrıca Kanunun 9 ncu maddesinde ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararların, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcı olduğu hüküm altına alınmıştır.
13) Dosya kapsamında incelemesi yapılan uyuşmazlık konusunu da, Tekirdağ Şehiriçi
Minibüsle Otobüsle Yolcu Taşıma Motorlu Taşıyıcı Kooperatifinin güzergah güncelleme taleplerinin reddedilmesi ve Mimar Sinan Caddesi üzerinde yolcu almalarının ve yolcu indirmelerinin 2016 yılından bugüne kadar olan süreçte izin verilmemesine yönelik iddialar oluşturmaktadır. Bu kapsamda adı geçen minibüs kooperatifinin güzergah güncelleme taleplerine yönelik trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ve güzergah belirlemesi ulaşım koordinasyon merkezinin görev ve yetkileri arasında bulunduğundan söz konusu yetkilerin kullanımına yönelik değerlendirme yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
14) Bilindiği üzere idarenin her türlü faaliyetinin ayrıntısı ile mevzuatta düzenlenmesinin mümkün
olmaması, idarenin karşılaştığı sorunların niceliğini artması, vatandaşın beklentilerinin de etkisiyle kamu hizmetlerinin niteliğinde yaşanan gelişmeler sonucunda bazı durumlarda idarelere takdir yetkisi tanınmaktadır. Takdir yetkisi, yasal düzenlemelerce idarenin belli bir serbest alana sahip kılınması ve
İdarenin bu serbest alan içinde harekete geçip geçmeme, yer ve zamanı seçme ve muhtelif çözüm tarzlarından birini tercih edebilme yetkisi ile mücehhez kılınması olarak ifade edilebilmektedir. (Ramazan
ÇAĞLAYAN, “Türk Hukukunda İdarenin Takdir Yetkisinin Yargısal Denetimi”, Atatürk Üniversitesi
Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7, S. 3-4, 171-208, s. 176.) Ancak her ne kadar idarelere takdir yetkisi tanınmış olsa da söz konusu yetki idareye keyfi biçimde hareket etme olanağı sağladığı şeklinde değerlendirilmemelidir. Nitekim İdarenin takdir yetkisi de yargısal denetime konu olmaktadır. Ancak yargı organlarınca yapılan denetim sadece hukukilik denetimi ile sınırlı olup idarenin takdir yetkisini ortadan
/
kaldıracak biçimde hüküm kurulamamaktadır. Diğer taraftan idare de takdir yetkisini kullanırken hukuk devleti ilkesi gereği tamamen serbest değildir. (Ahmet Talha TETİK, Hukuk Devleti İlkesi Bağlamında
Takdir Yetkisi ve Yerindelik Denetimi İlişkisi, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.25, S.2, 2017, s.249-276, s.261.)
15) İdarelere tanınan takdir yetkisi, keyfi bir hareket yetkisi olmayıp, ancak mevzuatın belirlediği alan
içerisinde hukuka uygun bir şekilde kullanılması ve takdir yetkisine dayalı işlemlerin hukukun belirlediği sınırlar ile kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere
dayalı olarak tesis edilmesi gerektiği idare hukukunun en temel ilkesidir. (Danıştay 8. Dairesi, E:
2011/1214, K: 2011/3344, 24/06/2011) Anayasa Mahkemesince de “İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de değildir. Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur.
Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestisi tanımaktır.” şeklinde açıklamada bulunmak suretiyle, idareye takdir yetkisi tanınmasının gerekliliği hususu vurgulanmaktadır. (Anayasa Mahkemesi, E:2015/50, K:2015/107, 25/11/2015)
16) Bu bağlamda trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon, toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını,
bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek konusunda büyükşehir belediyelerinin ve dolayısıyla ulaşım koordinasyon merkezlerinin yetkili olduğu açık ise de, bu yetkinin takdir yetkisi ile ilgili olarak yukarıda belirlenen hukuki çerçeve içinde kullanılması gerekmektedir.
17) Bu kapsamda somut dosyada yapılan incelemede; başvuran minibüs kooperatifi tarafından
Mimar Sinan Caddesi üzerinde yolcu almalarının ve yolcu indirmelerinin 2016 yılından bugüne kadar olan süreçte izin verilmediği belirtilerek Mimar Sinan Caddesinde yolcu indirmek ve almak için gereğinin yapılmasının talep edildiği, İdare tarafından ise; 2016/484 sayılı UKOME Genel Kurul Kararı ile 8 adet kooperatifin toplanma alanının 200 metre yer değişikliği ile 2022 yılına ait uydu görüntüsünde belirtilen alana alındığının ifade edildiği anlaşılmıştır.
17.1) Somut dosyanın incelenmesi sürecinde idareden gönderilen yazılı cevapların yanı sıra başvuru
konusu ile ilgili bilgi almak üzere hem idare hem de iki mahalle muhtarı ile de görüşmeler yapılmıştır.
Yapılan incelemeler neticesinde; adı geçen cadde üzerinde hiçbir minibüs kooperatifine güzergâh izninin verilmediği, mevcut minibüs toplanma yerinden eski toplanma yerine olan mesafenin yaklaşık 200 mt. mesafede olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda söz konusu cadde üzerinde başka bir minibüs kooperatifine güzergah izni verilmesi gibi farklı uygulamaların olmadığı tespit edilmiştir.
17.2) 2016 yılındaki UKOME kararıyla 8 adet kooperatifin toplanma yerlerinin değiştirildiği bu durumun
yaklaşık 200 minibüsü kapsadığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda adı geçen caddede herhangi bir minibüs kooperatifine izin verilmese de başka bir deyişle ilgili kooperatiflere ait minibüslerin adı geçen caddeden yolcu indirme-bindirme izni olmamasına karşın belediyeye ait otobüslerin ilgili caddeden geçtiği anlaşılmıştır.
17.3) 17/08/2016 yılındaki UKOME kararıyla, yıkımı gerçekleştirilecek büyükşehir belediyesi binası yanı
Avni Anıl sokak üzerinde ring olarak çalışan şehir içi minibüs kooperatiflerinin trafik güvenlik ve sirkülasyon açısından Kararda belirtilen şekliyle geçici olarak düzenlenmesine karar verildiği, 19/08/2020 tarihli UKOME kararıyla da Nolu Tekirdağ Şehiriçi Minibüsle Otobüsle Yolcu Taşıma
Motorlu Taşıyıcı Kooperatifinin mevcut yolcu indirme yerinin Cumhuriyet Caddesi Hükümet Caddesini takiben Yapı Kredi bankasından ring şeklinde duraklama yapmadan yolcu indirip bindirerek varış noktasına intikal etmesi yönündeki talebinin Hükümet Caddesi üzerindeki trafiği artıracağı değerlendirildiğinden ve taşıma ve trafik güvenliği açısından uygun görülmediğinden talebin reddi yönünde karar verildiği tespit edilmiştir.
17.4) Bu bağlamda güzergah belirleme, trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon ile taksi, dolmuş ve
servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin ulaşım koordinasyon merkezinin yetkili olduğu ancak bu yetkilerin kullanımında, kamu hizmet gerekleri kapsamında nüfus yoğunluğu, trafik düzeni ve güvenliği gibi hususları dikkate alarak kamu yararının sağlanması, kamu hizmetinin etkin bir şekilde yürütülmesi ile söz konusu kararlarda makul ve ölçülü olunması gerektiği kuşkusuzdur. Somut dosya kapsamında yapılan incelemede de güzergah güncelleme taleplerinin alt komisyonlar ve çalışma gruplarınca değerlendirilmek üzere yapılan saha çalışmaları soncunda UKOME Genel Kurul kararıyla yapıldığı tespit edilmiş olup söz konusu yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve bulguya rastlanılamamıştır.
18) Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümlerinin
değerlendirilmesi neticesinde; trafik hizmetlerini planlama, koordinasyon güzergah belirlemelerin belediyelerin ve dolayısıyla UKOME’nin yetkili olduğu açık olduğu, ancak söz konusu yetkilerin hukuka uygun bir şekilde kullanılması ve takdir yetkisine dayalı işlemlerin hukukun belirlediği sınırlar ile kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerektiği açık olduğundan ve söz konusu güzergah güncelleme taleplerinin alt komisyonlar ve çalışma gruplarınca değerlendirilmek üzere yapılan saha çalışmaları soncunda UKOME Genel Kurul kararıyla yapıldığı anlaşıldığından takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ya da sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve bulguya rastlanılamamış olup başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’, ve makul sürede karar verme’, ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı Tekirdağ İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve TEKİRDAĞ BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi