|
ÖZET: Başvuranın, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremde vefat eden babasından miras kalan konutlara ilişkin hak sahipliği talebi, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından reddedilmiştir. Başvuran vekili, müvekkilinin ve kardeşinin mirasçı olarak bulunduğunu, müteveffanın taşınmazlarının ağır hasar gördüğünü belirterek, hak sahipliği başvurularının haksız yere reddedildiğini iddia etmiştir. İtirazların da benzer gerekçelerle kabul edilmediği, müvekkilin bu durumdan haberdar olmasının geciktiği ifade edilmiştir.
AFAD, başvurunun reddine ilişkin kararında, 7269 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, birden fazla konutu zarar görenlerin yalnızca bir konut için hak sahibi olabileceğini belirtmiştir. Başvuranın talebi, bu düzenlemeye dayanarak reddedilmiştir. Ayrıca, başvuranın müteveffa babasından kalan konutlar için hak sahipliği talebinin, mirasçıların birlikte hak sahibi sayılmaları gerekliliği ile de çeliştiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu belirterek, başvuranın itirazlarının da aynı gerekçelerle geçersiz olduğunu ifade etmiştir. Başvuran, bu karara karşı idare mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12210-S.24.18527
BAŞVURU NO : 2024/7603
KARAR TARİHİ : 08.11.2024
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın depremde vefat eden babasından kendisine miras kalan konutlara ilişkin olarak hak sahipliği tanınması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13.06.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili özetle; müvekkili ’in mirasbırakanı müteveffa ’in 6
Şubat 2023 depreminde hayatını kaybettiğini, müvekkili ve diğer kardeşi . . nin mirasçı olarak bulunduğunu, müteveffanın (a) Sümerler Mah. 1691. Sok. No: Defne-Hatay ve (b) Sümerler Mah.
Harbiye Cad. Şükrü Güçlü Bulv. No: Defne-Hatay adreslerindeki tam hisseli taşınmazları ile (c) Kışla
Saray Mah. İnönü Cad. No: Antakya-Hatay adresinde bulunan yarım hisseli taşınmazının anılan depremlerle ağır hasarlı hale geldiği ve yıkıldığını, anılan taşınmazlara ilişkin olarak müvekkili tarafından
İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’na (AFAD) 7269 sayılı Kanun uyarınca mirasçı sıfatıyla hak sahipliği müracaatı yapıldığını, müracaatlardan (a)’da belirtilen taşınmaz için , (c) de belirtilen taşınmaz için ise numaralı başvurular gerçekleştirilmiş ise de her iki başvurunun, ” nol’u başvurusu kabul edildiğinden vatandaşın bu başvurusu reddedilmiştir.” gerekçesi ile kabul edilmediğini, AFAD tarafından ise itirazlar için 06.11.2023 tarihine kadar süre tanındığını, bu kere redde karşı gerçekleştirilen itirazların da yine “kişiye ait numaralı kabul edilen hak sahipliğinin bulunduğu” belirtilerek reddedildiğini, itirazın reddedilmesine dair kararların müvekkile tebliğ edilmediği gibi 19.11.2023’te müvekkiller tarafından e-devlet sistemi üzerinden öğrenildiğini, kamu kurumlarının hâlihazırda büyük yıkım ve kayıp içerisinde bulunan vatandaşlar açısından daha da mağduriyet yaratır tutum ve davranış sergilemesinin kabulü mümkün olmadığından anılan kararın hukuka aykırı olduğunu
belirterek; müvekkil ve benzer durumda mağduriyet içerisinde bulunan vatandaşlar açısından hak sahipliği başvurularına dair değerlendirmelerde lehe yorumlamaya gidilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuran vekilinin aynı taleple yaptığı 11/12/2023 tarihli başvuruya ilişkin olarak Kurumumuzca verilen 15/12/2023 tarih ve 2023/15967-S.23.25128 sayılı Gönderme Kararı üzerine, Hatay Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 02/01/2024 tarih ve sayı ile Kurumumuz kayıtlarına giren sayılı cevabi yazısında özetle, 2.1. Bakanlığın “afet.csb.gov.tr” internet adresi üzerinde yapılan sorgulamada; Hatay İli, Defne İlçesi, Sümerler Mahallesi, 1691 Sokak, No: adresinde kayıtlı yapının (Askı Kodu:ERMFE) itiraz hasar tespit sonucunun “ACİL YIKTIRILACAK” olarak görüntülendiği, 2.2. Bakanlığın “afet.csb.gov.tr” internet adresi üzerinde yapılan sorgulamada; Hatay İli, Defne İlçesi, Sümerler Mahallesi, Harbiye Caddesi No: adresinde kayıtlı yapının (Askı Kodu:ADHRE) itiraz hasar tespit sonucunun “AĞIR HASARLI” olarak görüntülendiği, 2.3. Bakanlığın “afet.csb.gov.tr” internet adresi üzerinde yapılan sorgulamada; Hatay İli, Antakya İlçesi, Kışlasaray Mahallesi, İnönü Caddesi, No: adresinde kayıtlı yapının (Askı Kodu:EHDNP) kesin hasar tespit sonucunun “YIKIK” olarak görüntülendiği, 3. Kurumumuzun “Bilgi ve belge talebi” konulu 26/06/2024 tarih ve sayılı yazısına istinaden, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 26/07/2024 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına giren ve sayılı cevabi yazıda özetle; 3.1. Sosyal devlet ilkesi gereğince; “afetzede” olan kişilerden hak sahibi kabul edilenlere yardımda bulunulmasını amaçlayan 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle
Yapılacak Yardımlara Dair Kanun uyarınca, tabii afetlere bağlı olarak “afetzede” olup kanuni sürede talep ve taahhütname vererek müracaatta bulunanlardan hak sahibi olanlara gerekli borçlandırma işlemlerini yapmaları durumunda yardımda bulunulmasının öngörüldüğü, 3.2. Hak sahipliği işlemleri, 7269 sayılı Kanun’un 29 uncu maddesi ve bu maddeye göre çıkarılan “Afet
Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmelik” ile 4123 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılmakta olduğu, 3.3. “Hak Sahibi” ifadesinin, Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tarif edilen şekliyle afetzedelerin, yıkılan veya ağır hasar gören binalar ile olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade ettiği, dolayısıyla hak sahibi olmanın şartlarının; Kanun uyarınca afetzede sayılmak, hasarlı gayrimenkul ile olan mülkiyet ilişkisini ispatlamak, talep ve taahhütname vermek ve
Komisyonlarca belirlenen hak sahipleri listesinde yer almak olduğu, 3.4. 7269 sayılı Kanunun Geçici 27. Maddesi gereğince, 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde bu Kanundan faydalanmak suretiyle inşaat kredisi verilmesini ya da bina yaptırılmasını isteyenlerin hak sahipliği başvurusunun yapılacağına dair duyurunun, mahallinde mülki idare amirliğince ve Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı resmî internet sitesinde ilan edileceği, duyuruda ilan tarihinden itibaren iki ay içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet kapısı üzerinden başvuru yapılabileceğinin belirtileceği, Afet ve
Acil Durum Yönetimi Başkanlığının gerektiğinde başvurular için en fazla bir ay ek süre verebileceği, başvuru sonuçlarının, mahallinde mülki idare amirliğince, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ve e-Devlet Kapısı üzerinden ilan edileceği, bu fıkra uyarınca yapılacak ilanların, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçeceği, hak
sahibi kabul edilmeyenlerin, on beş gün içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil
Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet
Kapısı üzerinden itiraz edebilecekleri, hususlarının öngörüldüğü, 3.5. Başvuranın hak sahipliğine ilişkin Başkanlıkları Hasar Tespit ve Hak Sahipliği Dairesi Başkanlığınca yapılan ”AYDES” incelemelerinde başvuranın ” ” başvuru numaralı tam hisseli 1 (bir) konuttan hak sahipliğinin kabul edildiğinin görüldüğü, Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki
Yönetmeliğin 9. maddesinde birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanların, sadece bir konut için hak sahibi olabilecekleri hususunun düzenlendiği, 3.6. 7269 sayılı Kanun ile bu Kanun uyarınca çıkarılan Yönetmeliklerin amacının, tabii afet sebebiyle konutları veya işyerleri hasara uğrayan ilgililerin barınma (konut) ve işyeri ihtiyaçlarının, normal yaşantılarını sağlayacak şekilde karşılanmasını temin etmek yönünde “sosyal hukuk devleti” ilkesi gereğince ilgililere yardımda bulunulması olduğu, 3.7. 7269 sayılı Kanun ve bahsi geçen Yönetmelik hükümleri gereğince 1 (bir) konuttan hak sahibi kabul edilen başvuranın diğer hak sahipliği başvurularının hukuka ve mevzuata uygun olarak reddedildiği, Hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 4.1. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35’inci maddesinde, “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 4.2. “Konut hakkı” başlıklı 57’nci maddesinde, “Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler.”, 4.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, Denilmektedir.
6. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak
Yardımlara Dair Kanun’un; 6.1. “Afet bölgelerinde yapılacak teknik işler” başlıklı 13’üncü maddesinde, “(Değişik: 2/7/19681051/1 md.)
a) Yapılacak işlemlere esas olmak üzere İmar ve İskan Bakanlığınca kurulacak fen kurulları tarafından, afetin meydana geldiği arazinin durumu ile bütün yapılar ve kamu tesisleri incelenerek, hasar tespit raporu düzenlenir. …
(Ek fıkra: 29/5/2003-4864/1 md.) Yapılacak asıl işlemlere esas olmak üzere, fen kurulları tarafından düzenlenen teknik mahiyetteki hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde
itiraz edilebilir. Gayrimenkulleri kesin bir şekilde hasarsız olarak tespit edilenlerin veya gayrimenkullerinin hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce, mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmaları zorunludur. …”, 6.2. 29’uncu maddesinde, “Yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan veya uğraması muhtemel olan binalarla imar planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir. …
Kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilemez. …”, 6.3. Geçici 27’nci maddesinde; “6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde bu Kanundan faydalanmak suretiyle inşaat kredisi verilmesini ya da bina yaptırılmasını isteyenlerin hak sahipliği başvurusunun yapılacağına dair duyuru, mahallinde mülki idare amirliğince ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ilan edilir. Duyuruda, ilan tarihinden itibaren iki ay içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve
Acil Durum Yönetimi Başkanlığınca belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet Kapısı üzerinden başvuru yapılabileceği belirtilir. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı gerektiğinde başvurular için en fazla bir ay ek süre verebilir. Başvuru sonuçları, mahallinde mülki idare amirliğince, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ve e-Devlet Kapısı üzerinden ilan edilir.
Bu fıkra uyarınca yapılacak ilanlar, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçer. Hak sahibi kabul edilmeyenler, onbeş gün içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet Kapısı üzerinden itiraz edebilirler.
6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler nedeniyle genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı fen heyetleri tarafından tespit edilmiş olan yıkık veya ağır hasarlı konut, işyeri ve ahır sahibi afetzedeler için bu Kanun hükümleri gereğince hak sahibi olmak ve borçlandırmaları yapılmak kaydıyla konut, işyeri, ahır ve her türlü altyapı ve sosyal donatıların inşası veya kredi desteği sağlanmasına ilişkin olarak 29 uncu maddenin sekizinci fıkrasında belirtilen hususlar aranmaksızın işlem yapılır. Ayrıca belirtilen işlemlerin yapılmasında aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan kısıtlamalar da uygulanmaz. …”, 7. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “I. Miras ortaklığı” başlıklı 640’ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, “Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar ve sözleşme veya kanundan doğan temsil ya da yönetim yetkisi saklı kalmak üzere, terekeye ait bütün haklar üzerinde birlikte tasarruf ederler.” 8. 28/08/1968 tarih ve 12988 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların
Tespiti Hakkındaki Yönetmelik”in; 8.1. 3’üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte yer alan “Hak sahibi” deyimi, afetzedelerin, yıkılan veya ağır hasar gören binalarla olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan veya verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade eder.”, 8.2. “Kendilerine ait konutları zarar görenlerin durumu” başlıklı 4’üncü maddesinde, “a) Afet sebebiyle, kendilerine ait bulunan konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar gören afetzede aileler, …
Hak sahibi sayılırlar ve bu ailelere yeniden konut yapılır veya konut kredisi verilir.”, 8.3. “Müşterek konutları zarar görenlerin durumu” başlıklı 7’nci maddesinde, “a) Afet sebebiyle, iştirak veya müşterek mülk halindeki konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar görenlere, …
Yine aynı şekilde hisseli olmak üzere sadece bir konut yapılır veya bir konut için kredi verilir.”, 8.4. “Başka konutu olanların durumu” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Yukarıdaki maddelere göre, afetten doğrudan doğruya veya dolaylı olarak zarar gördükleri tespit edilen veya zarar görmeleri muhtemel bulunan kimselerden, kendisine veya eşine ait o yerde müstakil başka konutu veya dairesi bulunanlar hak sahibi sayılmazlar ve bu gibilere yeniden konut yapılmaz ve konut kredisi verilmez.
Bu tespitin yapılmasında, talep ve taahhütnamelerin incelenme tarihi esas alınır.
Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” 8.5. “Ölen afetzedelerin durumu” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Ölen bir kimsenin afetzedeliğe ve hak sahipliğine ilişkin hakları mirasçılarına geçer. Mirasçılar birden fazla ise, kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmaksızın birlikte hak sahibi sayılırlar.
Mirasçılar birlikte borçlandırılır. Ancak; mirasçılar istekleri halinde bu haklarından feragat edebilirler.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran vekili, müteveffa e ait Sümerler Mahallesi, 1691 Sokak, No:
Defne/Hatay, Sümerler Mahallesi Harbiye Caddesi No: Defne/Hatay ve Kışlasaray Mahallesi, İnönü
Caddesi, No: adreslerinde bulunan yapıların ağır hasarlı hale geldiğini/yıkıldığını, müteveffanın iki mirasçısından biri olan başvuranın hak sahipliği talebinin haksız yere reddedildiğini, yapılan itirazın reddedilmesine dair kararların müvekkile tebliğ edilmediği gibi 19.11.2023’te müvekkiller tarafından edevlet sistemi üzerinden öğrenildiğini belirterek, mevcut mevzuat hükümlerinin başvuranın (ve başvuranla aynı durumda olanların) lehine yorumlanmasını ve müteveffa babasına ait ağır hasarlı hale gelen/yıkılan yapılara ilişkin olarak başvurana hak sahipliği tanınmasını talep etmektedir.
11. Somut olayda başvuranın müteveffa babasından kalan birden fazla konut için hak sahipliği talebinin, Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmeliğin 9’uncu maddesinde yer alan
”Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” düzenlemesi uyarınca reddedildiği görülmektedir. Başvuru dilekçesinden başvuranın miras bırakanı müteveffa ’in 6 Şubat 2023 depreminde hayatını kaybettiği, başvuranın ve başvuranın kardeşi . . nin mirasçı olarak bulunduğu, Gönderme kararına cevaben Hatay Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün yazısından da müteveffanın depremde ölümü neticesinde
3 konutundan birinin “yıkık” durumda, ikincisinin “ağır hasarlı” durumda, üçüncüsünün ise “acil
yıktırılacak” durumda olduğu (2 nolu prg), anlaşılmaktadır.
12. 7269 sayılı “Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara
Dair Kanun” un 29 uncu maddesinin ilk fıkrasında, ağır hasara uğrayan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılacağı veya kredi verileceği, kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu hükümden, sadece hasarlı binada oturan ailenin hak sahibi olabileceği, bir ailenin sadece oturduğu bina/daire için tek hak sahipliğinin söz konusu olacağı ve aileye tanınan bu tek hak sahipliğine dayanılarak da, bir ailenin konut yaptırma ya da kredi alma haklarından birini kullanabileceği
anlaşılmaktadır. Ayrıca 7269 sayılı Kanunun geçici 27’nci maddesinde 6/2/2023 tarihinde meydana gelen depremler sonrası bu Kanundan faydalanmak suretiyle inşaat kredisi verilmesini ya da bina yaptırılmasını isteyenlerin hak sahipliği başvurusuna ilişkin sürece yer verildiği, buna göre başvuru sonuçlarının mahallinde mülki idare amirliğince, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı resmî internet sitesinde ve e-Devlet Kapısı üzerinden ilan edileceği, bu fıkra uyarınca yapılacak ilanların 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılmış tebligat yerine geçeceği, hak sahibi kabul edilmeyenlerin, onbeş gün içinde mahallinde mülki idare amirliklerine veya Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı tarafından belirlenen başvuru merkezlerine yazılı olarak ya da e-Devlet Kapısı üzerinden itiraz edebilecekleri, hususlarına hükmedildiği görülmektedir.
13. Diğer yandan 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “I. Miras ortaklığı” başlıklı 640 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, mirasçıların terekeye elbirliğiyle (iştirak halinde) sahip olacaklarına hükmedilmiştir.
Ayrıca Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmeliğin “Müşterek konutları zarar görenlerin durumu” başlıklı 7 nci maddesinde, afet sebebiyle, iştirak (elbirliğiyle) veya müşterek(paylı)
mülk halindeki konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar görenlere, yine aynı şekilde hisseli olmak üzere sadece bir konut yapılacağı veya bir konut için kredi verileceği; 9’uncu maddesinde birden fazla konutu zarar görenlerin sadece bir konut için hak sahibi olabilecekleri; yine aynı
Yönetmeliğin “Ölen afetzedelerin durumu” başlıklı 13 üncü maddesinde ise, ölen bir kimsenin afetzedeliğe ve hak sahipliğine ilişkin haklarının mirasçılarına geçeceği, mirasçılar birden fazla ise, kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmaksızın birlikte hak sahibi sayılacakları hususları düzenlenmiştir.
13.1. 7269 sayılı Kanunun 29’uncu maddesinde ağır hasara uğrayan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılacağı veya kredi verileceği, kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilemeyeceği hususlarının hüküm altına alındığı dikkate alındığında, ilgili Yönetmeliğin 13’üncü maddesinde belirtilen, mirasçıların birden fazla olması halinde, kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmaksızın mirasçıların birlikte hak sahibi sayılacakları yönündeki düzenlemenin bahsi geçen Kanun hükmüne uygun olduğu değerlendirilmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; mevzuat hükümlerine göre bir ailenin sadece oturduğu bina/daire için tek hak sahipliğinin söz konusu olacağı, mirasçılar yönünden ise, ölen bir kimsenin afetzedeliğe ve hak sahipliğine ilişkin haklarının mirasçılarına geçeceği, mirasçıların tereke üzerinde elbirliği ile malik oldukları, bu sebeple de mirasçıların konut üzerinde birlikte hak sahibi sayılacakları, bu durumda mirasçıların deprem bölgesinde kendilerine ve eşlerine ait konutu olup olmadığına bakılmayacağı ve ölen kimseyle aynı konutta ikamet etme zorunluluğunun da aranmayacağı hususları birlikte dikkate alındığında, başvuranın müteveffa babasından kalan birden fazla konut için hak sahipliği talebinin, Afet
Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkındaki Yönetmeliğin 9. Maddesinde yer alan ”Birden fazla konutu zarar görenler veya görmesi muhtemel olanlar, sadece bir konut için hak sahibi olabilirler.” düzenlemesi uyarınca reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu hususta yapılan değerlendirme neticesinde; İdare’den gönderilen yazının makul süre içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği incelenmiş olup, adı geçen İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. . 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu
Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvuran Vekili ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi