Mirasın reddi talebinde murisin malvarlığının aktif ve pasifinin belirlenmesi için gerekli incelemeler yapılmadan karar verilmesi hukuka aykırı mıdır (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Bu Yargıtay kararı, mirasın hükmen reddi talebine ilişkin bir uyuşmazlığı ele almaktadır. Davacı, murisin borca batık olduğunu belirterek mirasın reddini istemiştir. İlk derece mahkemesi, murisin vefat tarihi itibarıyla aktifinin pasifinden az olduğunu tespit ederek davayı kabul etmiştir. Ancak, davalı vekilleri, murisin malvarlığının tam olarak araştırılmadığını ve terekenin benimsenip benimsenmediğinin incelenmediğini ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.

Yargıtay, mirasın reddi için murisin ölüm tarihindeki malvarlığının aktif ve pasifinin belirlenmesi gerektiğine vurgu yapmıştır. Murisin, ortağı olduğu limited şirketin kamu borcundan dolayı sermaye hissesi oranında sorumlu olduğu belirtilmiştir. Mahkemece, murisin şirketin defter ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılmadan eksik inceleme ile karar verildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, Yargıtay, ilk derece mahkemesi kararını bozarak, eksik incelemenin tamamlanması gerektiğine hükmetmiştir.

7. Hukuk Dairesi         2024/535 E.  ,  2024/5571 K.

    “İçtihat Metni”


    MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2023/3333 E., 2023/3618 K.
    DAVALILAR : … vekili Avukat …, SGK Tokat İl Müdürlüğü vekili Avukat …, T.Halk Bankası A.Ş.
    DAVA TARİHİ : 23.11.2021
    KARAR : Esastan ret
    TEMYİZ EDENLER : Davalı … vekili ve davalı … vekili
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2021/386 E., 2023/514 K.

    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı … vekili ve davalı … vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı vekili dava dilekçesinde; muris babası …’ın 06.04.2006 tarihinde öldüğünü, murisin terekesinin borca batık olduğunu belirterek, mirasın hükmen reddine karar verilmesini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    1. Davalı … vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

    2. Davalı … vekili; davacı tarafından terekenin benimsenip benimsenmediğinin araştırılması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; murisin vefat tarihi itibarıyla banka hesaplarında 1.250,35 TL bakiyesi bulunduğu, muris adına kayıtlı olduğu belirtilen …Enerji Ltd. Şti.’nin 24.09.2013 tarihinde re’sen terkin edildiği, söz konusu şirket sermayesi olarak belirlenen 75.000,00 TL tereke aktifi olarak kabul edilse dahi pasifinin 498.677,38 TL olduğu, muris adına kayıtlı aktif taşınmaz kaydı bulunmadığı gerekçesiyle terekenin murisin vefatı tarihinde borca batık olduğundan davanın kabulüne karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı … vekili ve davalı … vekili istinaf başvurusu üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı … vekili ve davalı … vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Sebepleri
    1. Davalı … vekili temyiz dilekçesinde; eksik inceleme ile karar verildiğini, hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

    2. Davalı … vekili temyiz dilekçesinde özetle; murisin ölüm tarihindeki malvarlığının tümünün araştırılmadığını, davacının terekeden mal edinip edinmediğinin incelenmediğini, terekeyi benimseme hususunda eksik değerlendirme yapıldığını belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

    B. Değerlendirme ve Gerekçe
    Uyuşmazlık, mirasın hükmen reddi istemine ilişkindir.

    4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 605/2 nci maddesi uyarınca, ölüm tarihinde murisin ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır. Bu maddeye dayanan talepler süreye tabi olmayıp, mirasçıların iyi niyetli ya da kötü niyetli olmalarının bir önemi bulunmamaktadır. Murisin ödemeden aczi ölüm tarihine göre belirlenir. Ölüm tarihi itibarıyla, murisin tüm malvarlığı terekenin aktifini, tüm borçları ise terekenin pasifini oluşturur. Terekenin pasifinin aktifinden fazla olması; terekenin ödemeden aczini ve dolayısıyla da terekenin borca batık olduğunu gösterir.

    Somut olayda; borcun, miras bırakanın şahsi vergi borcu değil, ortağı ve temsilcisi olduğu …Enerji İnşaat Ltd. Şti.’nin kamu borcu olduğu anlaşılmaktadır. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki Kanun’un 22.07.1998 tarihli ve 4369 sayılı Yasayla değişik 35 inci maddesi hükmüne göre; limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacağından sermaye hisseleri oranında doğrudan doğruya sorumlu olurlar ve bu Kanun gereğince takibe tâbi tutulurlar. Aynı Kanuna 25.05.1995 tarihli ve 4108 sayılı Kanunla ilave edilen Mükerrer 35 inci madde hükmüne göre de; tüzel kişilerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanuni temsilcilerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Şu halde açıklanan yasal hükümler gereğince, miras bırakanın; “ortağı” ve “temsilcisi” olduğu limited şirketin, şirketin malvarlığından tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan vergi borcundan, şirket ortağı olarak “koyduğu sermaye hissesi oranında” doğrudan doğruya; “temsilcisi” olarak da şahsi sorumluluğu söz konusudur.
    Somut olayda Mahkemece 12.09.2022 kök ve 16.07.2023 ek bilirkişi raporları hükme esas alınmış ise de, raporlarda murisin ortak olduğu limited şirketin aktif ve pasifinin belirlenmediği, bu hali ile raporun yetersiz olduğu anlaşılmıştır.

    O halde Mahkemece, bu konuda uzman bilirkişi veya bilirkişiler marifetiyle; murisin “ortağı” ve “yasal temsilcisi” olduğu limited şirketin defter, kayıt ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılarak şirketin aktif ve pasifinin saptanması ve miras bırakanın şirketin kamu borcundan dolayı sermaye hissesi oranında şahsen sorumlu olacağı miktarın bu suretle belirlenmesi; amme alacağının şirketin malvarlığından tamamen tahsili mümkün ise; bu halde davacının borca batıklığın tespitini istemekte hukuki yararının bulunmayacağı gözetilerek isteğin reddedilmesi; değil ise, murisin ölüm tarihi itibarıyla tespit edilen terekesi aktifinin, borcu karşılamaya yeterli olmaması halinde isteğin kabulüne karar verilmesi gerekirken, bu yönler araştırılmadan eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiş hükmün bu nedenlerle bozulmasına karar verilmiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    1. İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

    2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

    Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

    Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

    09.12.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.