|
ÖZET: Başvuran, Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü’nde çalıştığı süre zarfında mobbing uygulamalarına maruz kaldığını öne sürerek işe iade talebinde bulunmuştur. İddialarına göre, aracıyla geçirdiği kaza sonrası bir ay ücretsiz izne ayrılmış ve bu süreçte yeni görev yeri kendisi için uygun olmamıştır. Başvuran, işletme müdürünün tutumları nedeniyle istifa etmek zorunda kaldığını belirtmiştir. İdare, başvuranın mobbing iddialarını reddederek, iş sözleşmesinin hükümlerine uygun olarak görev yerinin değiştirildiğini ve başvuranın istifa etmesi nedeniyle işe iade talebinin mümkün olmadığını ifade etmiştir.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın çalıştığı pozisyon geçici işçi statüsünde olup, iş sözleşmesinde görev yerinin değişken olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın sağlık durumu ile ilgili herhangi bir engel bulunmadığına dair raporlar mevcuttur. Mobbing iddialarının ise sistematik bir şekilde gerçekleşmediği, dolayısıyla bu iddiaların yersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın istifa etmesi üzerine, ihbar tazminatı talep edilmiştir; ancak bu durumun hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın işe iade talebi reddedilmiş, ancak idarenin hukuka aykırı olarak tahsil ettiği ihbar tazminatının iade edilmesi yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın hak arama özgürlüğüne ilişkin süreçlerin de açık bir şekilde belirtilmesi gerektiğini vurgulamıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 95802452-101.07.06-E.
SAYI
:
BAŞVURU NO
KARAR TARİHİ
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURAN
–
BAŞVURU VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Onnan Genel Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU Mobbing uygulamaları neticesinde istifa etmek duıuınunda kaldığını iddia eden başvuranın işe iadesinin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 3.11.2017
1. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Çanakkale Onnan Bölge Müdürlüğü Keşan İşletme Müdürlüğü ■ kulede görev
yapmakta iken aracı ile geçirdiği kaza sonucunda aracı tamirden çıkana kadar bir ay ücretsiz izine ayrıldığını, bu olay som-asında Enez Büyük Evren ekibine görevlendirildiğini, görevlendirilmede hastalık duıuınunun dikkate alınmadığını, yeni görev yerinin 50 kın uzaklıkta bir yer olduğunu, kendi imkanları ile herhangi bir yol ücreti almadan gidip geldiğini fakat işletme müdürünün mobing uygulamaları sonucunda istifa etmek zonında kaldığını iddia ederek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kunımumuza başvuıuda bulunınuştur.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kuıuınumuzun 14/11/2017 tarih ve – sayılı şikayet konuslına ilişkin bilgi/belge isteme
ve – yazısına istinaden, Onnan Genel Müdürlüğünün (OGM) 22/12/2017 tarih sayılı 1/9 yazısında;
2.1) Başvuru sahibinin 5620 Sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi
Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun kapsamında istihdam edildiği, 03/ 08/ 2010 tarihi itibariyle çalışmaya başladığı, anılan Kanun uyarınca orman yangınlarıyla mücadele hizmetlerinde bir mali yılda 6 (Altı) aydan az olmak üzere ( 5 Ay, 29 Gün çalıştırılmaktadır) vize edilecek geçici iş pozisyonlarında işçi statüsünde çalışmakta iken istifa talebinde bulunduğu, Bölge Müdürlüğünün 09/ 08/ 2017 tarihli sayılı ve 20 no’lu işlemine istinaden kurumdan ilişiğinin kesildiği,
2.2) Başvuru sahibinin kurumda göreve başladığı tarihten itibaren istifa ettiği döneme kadar tarafına
mobbing uygulandığına dair görev yaptığı Keşan Orman İşletme Müdürlüğü ve Bölge Müdürlüğüne dilekçe ve şifai bir başvurusunun bulunmadığı, konu hakkında hazırlanan 20/ 09/ 2017 tarihli muhakkik inceleme raporunda, yaşadığı sıkıntıların işletme müdürü tarafından dikkate alınmadığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, iş yerine kendi imkânlarıyla gidip gelmesinin günlük yol ücretinin kendisine ödenmesi kaydıyla Toplu İş Sözleşmesine ve Orman Genel Müdürlüğü emirlerine aykırı olmadığı, yol ücretinin kendisine ödendiği, herhangi bir baskıyla karşılaştığına dair ortada bir delilin bulunmadığı,
2.3) Başvuru sahibinin 5620 Sayılı Kanun uyarınca bir malî yılda 6 aydan az olmak üzere vize
edilecek geçici iş pozisyonlarında çalıştırıldığı, Keşan Orman İşletme Müdürlüğünce kurumda istihdam edildiği 03/ 08/ 2010 tarihinden itibaren her mali yılda işe davet edildiği, mali yılda 5 ay 29 gün ( 179 Gün) çalıştırılarak akabinde iş akdinin askıya alındığı, işe davet işleminde başvuran ile
Keşan Orman İşletme Müdürlüğü arasında imzalanan belirli süreli iş sözleşmesinde çalışma yerinin ve yapılacak işin niteliğine ilişkin hükümlerde mutabakata varıldığı,
2.4) Orman İşletme Müdürlüklerinin iş yoğunluğu ve yapılan işlerin çeşitliliği nedeniyle çalışanların
işyerlerinde değişikliklere gidilebildiği, başvuranın görev yerinin İşletme Müdürlüğü yetki sınırları dahilinde olduğu, nitekim işçilerin muhtelif zamanlarda İşletme Müdürlüğünün değişik birimlerinde çalıştırılmak üzere görevlendirildikleri,
2.5) Türk Ağır Sanayii ve Hizmet Sektörü Kamu İşverenleri Sendikası (TÜHİS) ile Öz Ormancılık
ve Tarım, Avcılık ve Balıkçılık İşçileri Sendikası (Öz Orman-İş) arasında imzalanan 01.01.2017- 28.02.2019 tarihleri arasını kapsayan 6’ncı Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 34 üncü maddesinin (b) fıkrasında “Ağaçlandırma, fidanlık, sun’i tensil, meşçere bakımı, damga, numarataj, istif, tasnif, yangın ilk müdahale ve hazır kuvvet ekiplerinde, yangın kule ve kulübelerinde, orman zararlıları ile mücadele ve üretim gibi ana ormancılık faaliyetlerini bizzat arazi üzerinde yürüten işçiler işyeri yetki sınırları dahilinde asli görevlerini arazi üzerinde icra ettiklerinden, geçici görev yolluğu hükümlerinden faydalanamayacağı, bu işçilerin, geçici görev yolluğundan yararlanabilmeleri, ancak işyeri yetki sınırları dışında görevlendirilmeleri halinde mümkündür .” hükmünün yer aldığı, dolayısıyla başvuranın görev yerinin İşletme Müdürlüğü yetki sınırları dahilinde olması nedeniyle Toplu İş Sözleşmesi gereğince görev mahiyeti ve görev yeri değişikliğinin işyeri yetki sınırları dışına çıkmadığından harcırah ödenmesi mümkün olmadığı,
2.6) Toplu İş Sözleşmesinin “Servis Aracı” başlıklı 51’inci maddesinin “Diğer İşyerlerinde” başlıklı
b) fıkrasında “Bu Toplu İş Sözleşmesi kapsamına giren diğer işyerlerinde, işveren varsa servis
2 / 9araçlarından işçilerin işe geliş ve gidişlerinde yararlanmalarını kabul eder . Servis aracı olmayan
işyerlerinde Belediye rayiç bedelini geçmemek üzere fiilen çalışılan günler için bu toplu iş sözleşmesinin birinci yılında günlük net 4,00 TL yol yardımı verilir . Yol yardımı toplu iş sözleşmesinin ikinci yılının birinci ve ikinci altı aylarında ücret zammı oranında ve ücretin zamlandığı tarih itibariyle arttırılarak ödenecektir . Lojmanda oturan işçiler bu yardımdan yararlanamazlar .”, c) fıkrasında “Asıl işyerinden veya asıl işyerine gelmeden işveren tarafından araziye gönderilen işçilere servisten yararlanmaması halinde Belediye rayici üzerinden yol gideri verilir . Belediye araçlarının gidip gelmediği yerlerde ise işveren araçları ile götürülüp getirilirler .
Kule bekçileri ile arazide bir günden fazla kalmak zorunda olan işçilerin yiyecek ihtiyaçları işveren araçları tarafından getirilir .” hükümlerinin yer aldığı, Uygulanan 5’inci Dönem Toplu İş Sözleşmesi kapsamında yol yardımının, yeni Toplu İş Sözleşmesi imzalanmasına müteakip farkları hesaplanarak
2017 tarihindeki çalıştığı günler kapsamında diğer kazanımları birlikte Kasım/ 2017’de ödendiği,
2.7) 6331 Sayılı Kanun uyarınca, başvurandan çalıştığı her dönem için ağır ve tehlikeli işlerde
çalışmasında sağlık açısından bir sakınca bulunmadığına dair Sağlık Kurulu raporu alındığı, bu raporlarda orman yangın işinde ve kule görevlisi olarak çalıştırılmasında bir sakınca olmadığının belirtildiği,
2.8) Başvuran hakkında İşyeri Disiplin Kurulunca verilen bir ceza olmadığı, hakkında disiplin
soruşturması açılmadığı, istifa talebine istinaden kurumdan ilişiğinin kesilmesi nedeniyle tekrar kurumda istihdamının mümkün olmadığı, işçi personel ihtiyacının teminine yönelik Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında işçi istihdamı için ilana çıkılmasında, ilanda belirtilen başvuru şartlarını taşıması halinde tekrar istihdam için başvuruda bulunabileceği ve komisyonca değerlendirileceği açıklamaları yapılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “ Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü fıkrası; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrası ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 4857 Sayılı İş Kanununun;
5.1) “Süreli fesih” başlıklı 17’nci maddesi , Belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce
durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir…
Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır .
5.2) “İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlıklı 24’üncü maddesi; Süresi belirli olsun
veya olmasın işçi, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim
3 / 9süresini beklemeksizin feshedebilir :
I . Sağlık sebepleri :
a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa .
5.3) “İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı” başlıklı 25’inci maddesi; Süresi belirli olsun
veya olmasın işveren, aşağıda yazılı hallerde iş sözleşmesini sürenin bitiminden önce veya bildirim
süresini beklemeksizin feshedebilir :
I- Sağlık sebepleri :
b) İşçinin tutulduğu hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulunca saptanması durumunda .
6) 5620 Sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına Veya
Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun “Geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılması” başlıklı 3’üncü maddesi; ( 2) Ancak mevsimlik ve kampanya işleri ile orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde bir malî yılda 6 aydan az olmak üzere vize edilecek geçici iş pozisyonlarında işçi çalıştırılabilir…
Söz konusu vize işlemi yapılmaksızın geçici işçi çalıştırılamaz ve herhangi bir ödeme yapılamaz .
( 3) (Ek : 20/ 11/ 2017-KHK- 696/ 106 md .; Aynen kabul : 1/ 2/ 2018- 7079/ 99 md .) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamında vizelenen geçici iş pozisyonlarında çalışanların çalışma sürelerini, ilgili kurum veya kuruluşların talebi üzerine kurum, kuruluş, birim veya pozisyon itibarıyla dört aya kadar uzatmaya Maliye Bakanlığı yetkilidir .
7) 6331 Sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanununun;
7.1) “İşverenin genel yükümlülüğü” başlıklı 4’üncü maddesi ; ( 1) İşveren, çalışanların işle ilgili
sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede; …
b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar…
ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır .
d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır…
7.2) Sağlık gözetimi başlıklı 15’inci maddesi; ( 1) İşveren;
a) Çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlar .
b) Aşağıdaki hallerde çalışanların sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak zorundadır :
1) İşe girişlerinde…
4 / 94) İşin devamı süresince, çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça
belirlenen düzenli aralıklarla .
( 2) Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz .
( 3) Bu Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları, işyeri sağlık ve güvenlik biriminde veya hizmet alınan ortak sağlık ve güvenlik biriminde görevli olan işyeri hekiminden alınır . Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelere yapılır, verilen kararlar kesindir .
8) Başvuru sahibi ile işveren Keşan Orman İşletme Müdürlüğü arasında imzalanan 15/ 05/ 2017
tarihli Belirli Süreli İş Sözleşmesinin 2’nci maddesinde işçinin çalışma yerinin Keşan Orman
İşletme sınırları içindeki değişik işyerlerinde, işveren veya vekilinin göstereceği yerler olacağı, 4’üncü maddesinde sözleşmenin 5 ay 29 gün süreli olduğu, 14’üncü maddesinde , b) İşçinin işyerinde çalışma mevzuatı ve işveren tarafından belirlenmiş bulunan çalışma şartlarına, iş disiplinine, iş sağlığı ve iş güvenliği kurallarına, işveren tarafından çıkartılmış ve çıkartılacak olan yönetmelik, genelge, sirküler, talimat gibi düzenlemelere uymayı kabul edeceği, i) Bu sözleşmede yer almayan hususlarda İş Kanunu ve diğer ilgili mevzuatın uygulanacağı belirtilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Başvuru konusu kapsamında yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları,
idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü Keşan İşletme Müdürlüğü kulede görev
yapmakta iken aracı ile geçirdiği kaza sonucunda aracı tamirden çıkana kadar bir ay ücretsiz izine ayrıldığını, bu olay sonrasında Enez Büyük Evren ekibine görevlendirildiğini, görevlendirilmede hastalık durumunun dikkate alınmadığını, yeni görev yerinin 50 km uzaklıkta bir yer olduğunu, kendi imkânları ile herhangi bir yol ücreti almadan gidip geldiğini fakat işletme müdürünün mobing uygulamaları sonucunda istifa etmek zorunda kaldığını iddia ederek mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
11) Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden, başvuru sahibinin Çanakkale Orman Bölge
Müdürlüğüne bağlı Keşan Orman İşletme Müdürlüğü bünyesinde 5620 sayılı Kanun kapsamında 03/ 08/ 2010 tarihi itibariyle orman yangınlarıyla mücadele hizmetlerinde 6 aydan az olarak geçici işçi pozisyonunda çalışmaya başladığı, işveren Orman İşletme Müdürlüğü ile imzalanan belirli iş sözleşmesinde Keşan Orman İşletme sınırları içindeki değişik işyerlerinde işveren tarafından gösterilen yerlerde çalışmasının öngörüldüğü, anılan sözleşme gereğince başvuranın Çınarlıdere
Orman İşletme Şefliği Yangın Gözetleme Kulesinde görevlendirmesinin yapıldığı, söz konusu kuleye ulaşımını kendi imkanlarıyla sağladığı, aracının kaza yapması sebebiyle kuleye gitmekte sıkıntı yaşadığı iddiasıyla 03/ 07/ 2017 tarih itibariye ücretsiz izin almak zorunda kaldığı, İşletme
Müdürlüğü tarafından 02/ 08/ 2017 tarihi itibariyle de Enez Orman İşletme Şefliği emrine
5 / 9görevlendirmesinin yapıldığı, ancak başvuru sahibince hem işyerine ulaşım hem de yaşadığı
rahatsızlık sebepleriyle 06/ 08/ 2017 tarihinde istifa talep dilekçesini sunduğu, bunun üzerine 09/ 08/ 2017 tarih ve no’lu olurla istifasının kabul edildiği ve başvurandan 11/ 09/ 2017 tarihinde ihbar tazminatı tahsil edildiği anlaşılmaktadır .
12) Başvuran ile başvuruya konu idare arasındaki ihtilaf idarenin görevlendirme yaparken
başvuranın rahatsızlığını dikkate almaması ve istifa eyleminin gerekçesini mobbing uygulamalarının oluşturduğu iddialarına dayanmaktadır .
13) Dosya muhteviyatından başvuran hakkında işe başlamadan önce 2017 yılı için işyeri hekimi
tarafından “Orman kule görevlisi işinde bedenen ve ruhen çalışmaya elverişlidir .” raporu tanzim edildiği, daha önceden Keşan İlçe Devlet Hastanesinin 10/ 06/ 2015 tarih ve sayılı yazılarında, başvuru sahibinin Anksiyete Bozuklukları tanısıyla takip ve tedavisinin yapıldığının tespiti yapıldığı, yine hastane tarafından 25/ 02/ 2016 tarihinde yapılan psikiyatri muayenesi sonucunda hazırlanan durum bildirir raporunda; “Anksiyete Bozukluğu” tanısı, Paraoksetin 40 mg/gün tedavisi ile takip edildiği görülmektedir .
14) İşveren tarafından başvuran hakkında 03/ 08/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile Keşan İlçe
Devlet Hastanesinden kule görevlisi olarak çalışan kişinin Anksiyete Bozukluğu, Unipolar
Depresyon (Orta Şiddette) tanılarıyla Paxera tablet ve Tranko-Buskas ilaçlarını kullandığından bahisle gözetleme kulesinde ve yangın ilk müdahele ekibinde çalışıp çalışmayacağı sorulmuş ancak başvuranın Enez Orman İşletme Şefliğinde 02/ 08/ 2017 tarihinde işe başlamasına rağmen 06/ 08/ 2017 tarihli istifa talep dilekçesine istinaden Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğünce istifa talebi kabul edildiğinden bahisle başvuru sahibi hakkında söz konusu hastane tarafından herhangi bir işlem yapılamamıştır .
15) Ayrıca, başvuranın çalıştığı Kuleye ulaşımda güçlük yaşadığı gerekçesiyle aracının arızalı
olması ve de rahatsızlığı sebepleriyle 03/ 07/ 2017 tarihi itibariyle ücretsiz izne çıkmak istediğini belirtmesi üzerine işveren tarafından 03/ 07/ 2017 ila 10/ 11/ 2017 tarihleri arasında ücretsiz iznin kullanılması uygun görülmüştür . İdare tarafından ücretsiz iznin devamı için başvuru sahibi hakkında tam teşekküllü devlet hastanesi sağlık raporu talep edilmiş ancak hem akabinde istifası sebebiyle bahse konu raporun sunulamadığı görülmüştür .
16) Buna göre, çalışanlara 4857 Sayılı İş Kanununun 24’üncü maddesi sağlık sebeplerini gerekçe
göstererek haklı nedenle iş akdini feshetme yetkisi tanımıştır . 4857 sayılı İş Kanununun 24/ 1-a fıkrasında “iş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması, işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı ve yaşayışı için tehlikeli olursa” düzenlemesi ile işçiye derhal fesih hakkı tanımaktadır .
Ancak, yukarıda belirtilen Mahkeme kararlarında olduğu gibi kabul edilebilir bir sağlık sorunu için çalışanların işe devam etmesinin sağlığı bakımından tehlikeli olup olmadığı hususunda herhangi bir kurul raporunun düzenlenmesi gerekmektedir . Öte yandan, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği
Kanunu uyarınca işveren tarafından tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer “işlerde” çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamayacağı, dolayısıyla zaten tehlikeli işlerde çalışan başvuru sahibinin de işe başlamadan önce “Orman kule görevlisi işinde bedenen ve ruhen çalışmaya elverişlidir .” muayene raporu olması, söz konusu dönemde işe yapmasına engel bir durumun olmadığını ortaya çıkarmaktadır . Her ne kadar başvuran Kurumumuza
12.03.2018 tarihli “vardiyalı işlerde çalışması sakıncalıdır” ibareli Engelli Sağlık Kurulu raporu
6 / 9sunmuş olsa da, başvuranın 06/ 08/ 2017 tarihinde istifa ettiği dikkate alındığında istifa sonrası tanzim
edilen söz konusu raporun başvuran lehine değerlendirilmesine imkan bulunmamaktadır .
17) Başvuran tarafından BİMER ve CİMER kanalıyla ileri sürülen mobbing iddialarıyla ilgili
10/ 08// 2017 tarihli Keşan İşletme Müdürlüğü tarafından yapılan inceleme raporunda; kişinin istifası sebebiyle herhangi bir sonuca varılamadığı, Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü tarafından 20/ 09/ 2017 tarihli hazırlanan inceleme raporunda; “söz konusu iddiaların gerçeği yansıtmadığı, Mercan ekibine görevlendirilmesinin yaşadığı ruh halinin kendisi üzerinde yol açacağı bazı zararlardan yine kendisini korumaya yönelik olduğu, ilgili sıkıntıları üst mercilere aktarılmak istendiğinde daha çok baskıyla karşılaştığına dair bir delil bulunmadığına, söz konusu kişi ile iletişim kurulamadığı sürece de istifa ettikten sonra kendisine ne şekilde yardım edileceği ile ilgili bir tespitin yapılmadığı” sonucuna varılmıştır .
18) Mobing işyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik
gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünüdür . Mobingin yukarıda da belirtildiği üzere, sistemli bir şekilde, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olmalı, kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkması unsurlarını taşıması gerekmektedir . Mobbingin her ne kadar ispatı nispeten zor olsa da, mobbing suç tipine uygun hareket unsurunu, tek bir hareketin varlığı değil, bir süreç içine yayılmış belli bir sıklıkla tekrarlayan birden fazla hareketin toplamı oluşturmaktadır . Çeşitlilik gösteren ve asla bir veya bir kaç hareketle sınırlı olmayan bu hareketlerin mobbing suç tipini oluşturabilmeleri için bu hareketlerin belirli bir sistem dahilinde (sistematik) ve belirli bir süre (süreklilik) devam ediyor olması gerekmektedir .
19) Şikayete konu yer değiştirme işleminde taraflarca imzalanan iş sözleşmesi kapsamında kişinin
görev yerinin sabit olmayacağının belirtildiği, tehlike sınıfında yer alan idarenin yürüttüğü hizmet işinde bedenen ve ruhen çalışmaya elverişli olduğunun aksini gösteren herhangi bir tıbbı veya idari bir tespitin yapılmadığı, başvuru sahibinin istihdam edildiği 03/ 08/ 2010 tarihine bugüne kadar söz konusu mobing iddialarının sistemli bir şekilde, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında, kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında bir zarara yol açacak nitelikte somut bir tespitin yapılamadığı, başvuruya konu durum dışında mobbing iddiasını destekler nitelikte başkaca bir bilgi veya belgenin sunulamadığı, tek seferlik, süreklilik arz etmeyen olumsuz tutum, davranış, tartışma ve çekişmelerin mobbing niteliğinde değerlendirilemeyeceği göz önünde bulundurulduğundan başvuru konusu somut olayda mobbing olgusunun oluşmadığı kanaatine ulaşılmıştır .
20) İdarenin Kurumumuza sunduğu bilgi ve belgelerden başvuranın istifa etmiş olması nedeniyle
Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğünün 09.08.2017 tarih ve sayılı talimat yazısı üzerine
Keşan Orman İşletme Müdürlüğünün 15.08.2017 tarih ve sayılı yazısı ile 4857 sayılı
Kanunun 17 nci maddesine istinaden 1389,26 TL tutarında 14 günlük ihbar tazminatı bedelini ödemekle yükümlü olduğunu başvurana bildirdiği, başvuranın da söz konusu tutarı 11.09.2017 tarihinde ödediği anlaşılmaktadır . Bahse konu işlemin gerekçesini oluşturan 4857 sayılı İş
Kanununun “Süreli Fesih” başlıklı 17 nci maddesi belirsiz süreli iş sözleşmelerinin feshinden önce
7 / 9durumun diğer tarafa bildirilmesi gerektiğini, bildirim şartına uymayan tarafın bildirim süresine
ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorunda olduğunu hüküm altına almıştır . Madde metninden de anlaşılacağı üzere ihbar tazminatı belirsiz süreli iş sözleşmeleri için öngörülmüş olup, idare ile belirli süreli iş sözleşmesi imzalamış bulunan başvurandan ihbar tazminatı talep edilmesi sözleşmeye aksine bir hüküm konulsa dahi 4857 sayılı İş Kanununun 17 nci maddesine aykırılık oluşturacaktır .
Dolayısıyla idarenin hukuka aykırı olarak tahsil ettiği ihbar tazminatı tutarını başvurana iade etmesi gerektiği değerlendirilmektedir .
21) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın görev yerinin değişmesinin iş
sözleşmesinde belirlenen hükümlerle uyumlu olduğu, başvuranın çalıştığı dönemde sağlık durumunun görev yeri değişikliğine engel teşkil edeceğine ilişkin bir rapor sunamadığı, idarenin araştırma sürecini tamamlamasını beklemeksizin istifa ettiği, başvuranın hizmet yürüttüğü iş yerlerinde sistematik biçimde devam eden baskı niteliğinde tutum ve davranışlara ilişkin bir tespit yapılamadığından mobbing iddialarının da yersiz olduğu gerekçelerinden hareketle işe iade talebinin reddi gerektiği, ancak başvurandan 4857 sayılı İş Kanununun 17 nci maddesine aykırı olarak tahsil edilen ihbar tazminatı tutarının iadesi yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında idarenin bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket edildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Çanakkale İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun kısmen kabulü ile kısmen reddine;
Başvuranın işe iade talebinin REDDİNE;
Tahsil edilen ihbar tazminatı tutarının başvurana iade edilmesi yönünde işlem yapması için
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Orman Genel Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
8 / 9Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi