|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Bingöl İl Sağlık Müdürlüğü’nde maruz kaldığı mobbing iddiaları ve yıllık izin hakkının kullandırılmadığına ilişkin taleplerini incelemektedir. Başvuran, aşırı çalıştırma ve izin taleplerinin karşılanmaması nedeniyle sağlık sorunları yaşadığını belirterek maddi ve manevi tazminat talep etmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17. maddesi gereği, daha önce sonuçlandırılan başvuruların incelenemeyeceği belirtilerek, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Mobbing, işyerinde sistematik bir şekilde gerçekleştirilen, kişilik değerlerine zarar veren olumsuz tutumlar olarak tanımlanmakta ve bu tür davranışların belirli unsurları taşıması gerektiği vurgulanmaktadır. Başvuranın iddialarının sübuta ermediği ve sağlık sorunları ile aşırı çalıştırma arasında bir bağ kuracak yeterli bilgi ve belge sunamadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın mobbing iddiaları ve tazminat talepleri hukuka uygun bulunmamış ve başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3932-S.22.5963
BAŞVURU NO : 2021/14483
KARAR TARİHİ : 22/03/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BİNGÖL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın mobbing iddiaları hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 27/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Bingöl 112 Acil Sağlık Hizmetleri Merkezi’nde şöför olarak görev yaptığını, geçici görevlendirme yol harcırahı talebiyle Kurumumuza yaptığı başvuruya istinaden 14.09.2018 tarihinde
Tavsiye Kararı verildiği ancak ödemenin yapılmadığı, Kurumumuzun verdiği kararın akabinde “2020 yılında 60 gün izin hakkı olmasına ve 30 gün izin talep etmesine rağmen 5 gün izin verilmesi”, “aynı şekilde
2021 yılında 90 gün izni olmasına ve 60 gün izin talep etmesine rağmen yaklaşık 2 aylık bir süreç sonunda
5 gün izin verilmesi” ile “iki yıl boyunca gün aşırı nöbet tutturulması” gibi uygulamalarla kendisine
mobbing yapıldığı, aşırı çalıştırılması nedeniyle dizinde yırtıklar oluştuğu, kıkırdakların yerinden kaydığı ve bu hususta rapor aldığı, 2021 yılı için 60 günlük izin hakkının kullanılmaması durumunda 2022 yılına devredilemeyeceğini ifade ederek maddi ve manevi tazminat verilmesini, ilgili kararımızın güncellenmesini ayrıca mobbingin kabul edilmesini talep etmektedir.
1. Başvuru ekinde yer alan belgelerin;
1.1.Başvuranın İdareye vermiş olduğu 29.07.2021 tarihli dilekçesinde; Ağustos ayı içerisinde 30 gün, Eylül ayı içerisinde 15 gün ve 15.10.2021 – 01.11.2021 tarihleri arasında 15 gün izin talep ettiği,
1.2. “2020 yılı temmuz ayında 11 adet 24 saatlik nöbet tuttuğu, 2020 yılı Ağustos ayında 10 adet 24 saatlik nöbet tuttuğu, 2020 yılı Eylül ayında11 adet nöbet tuttuğu”nu içeren nöbet çizelgeleri,
1.3. Bingöl İl Sağlık Müdürlüğü tarafından başvuranın çeşitli sağlık sorunları olduğunu belirten 07.09.2021 tarihli Sağlık Raporu,
1.4. Başvuranın 07.06.2021 tarihinde İdareye vermiş olduğu ‘60 gün yıllık izin kullanma’ talepli dilekçesi,
Bulunduğu anlaşılmıştır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi belge yazımıza istinaden İdarenin cevabi yazısında; “Başvuranın şöför olarak görev yaptığını, dizinde oluşan yırtıklarla ilgili idareyi bilgilendirmediği, personelin ‘ağır işlerde çalışamaz’ hususunda bir sağlık kurulu rapor alması halinde başvuranın çalışma şartları ile ilgili gerekli düzenlemenin yapılacağı, diğer taraftan, 2021 yılının 6. ayında 60 günlük izin talebinde bulunduğu, idare ise cevaben ‘ parça parça ve farklı zaman dilimlerinde talebi olması halinde” izin talebini değerlendireceğini ifade ettiği anlaşılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.2. “Başvuru ve Usülü” başlıklı 17. Maddesinde: “…Yapılan başvurulardan; ç) Sebepleri, konusu ve tarafları aynı olanlar ile daha önce sonuçlandırılanlar, incelenmez”,
5. İdari Yargılama Usul Kanununun 12. Maddesinde: “İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.”
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
6.1. “Yıllık İzin” başlıklı 102 nci Maddesinde: “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür…”
6.2. “Yıllık izinlerin kullanılışı” başlıklı 103 üncü Maddesinde: “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. ….”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran yıllık izin hakkının kullandırılmadığı, fazla çalıştırıldığı ve fazla çalıştırılması neticesinde sağlık sorunları oluşturulduğunu, kendisi hakkında Kurumumuz tarafından verilen Tavsiye Kararının uygulanmadığını ifade ederek maddi ve manevi tazminat verilmesini, mezkur kararımızın güncellenmesini ayrıca mobbingin kabul edilmesini talep etmektedir.
9. Başvuranın dilekçesinde bahsettiği üzere; 15.03.2018 tarihli ve “İl dışına yapılan geçici görevlendirmeler için geçici görev harcırahı verilmesi” talepli başvurusuna istinaden 14.09.2018 tarihinde Kurumuz tarafından Tavsiye Kararı verildiği anlaşılmış olup, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci
Maddesinde “Sebepleri, konusu ve tarafları aynı olanlar ile daha önce sonuçlandırılanlar, incelenmez” ibaresi yer aldığı göz önünde bulundurulduğu ilgili mevzuat açısında kararın güncellenmesi imkanının bulunmadığı anlaşılmıştır.
10. Mobbing “İşyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü” olarak tanımlanmış, mobbingin unsurları olarak; işyerinde gerçekleşmesi, sistemli bir şekilde yapılması, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olması, mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkması hususları sayılmıştır. [Bkz, İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi, Psikolojik Tacizle
Mücadele Kurulu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Mayıs 2014)] 11. Psikolojik tacize maruz kalan bireylerin; bıktırma, yıldırma, dışlanma, kurumun hizmetlerinden yoksun bırakılma, aşağılanma, izin ve görevlendirilmelerde yararlandırılmama, zorla tayin gibi psikolojik tacize neden olabilecek tutum ve davranışlara maruz kalabilmekte oldukları, bir olguya işyerinde psikolojik taciz diye bakabilmek için davranışların ayda birkaç kez tekrarlanması, birbiri ardına birtakım evreler içinde geçmiş olması, uzun süre devam etmesi ve davranış tarzlarının kişiye kötü muamele şeklinde olması gerektiği, en azından, kasıtlılık, süreklilik ve sistemlilik niteliklerini taşıması gerektiği belirtilmiş, mobbinge neden olabilecek idari işlemler ise; geçici görevlendirme (görev yeri değişikliği), mesleğin (unvanın) gerektirdiği görevleri vermeme, atama (atamama) özlük haklarının yerine getirilmemesi, disiplin soruşturması açılması olarak sayılmıştır. [Bkz, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kadın Erkek Fırsat Eşitliği
Komisyonu İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) ve Çözüm Önerileri Komisyon Raporu (Nisan 2011)] 12. Bilindiği üzere, 2020 yılının başından beri etkisini gösteren Covid – 19 salgını nedeniyle dünya çapında
3 milyondan fazla insan hayatını kaybetmiş, milyonlarca insana hastalık bulaşmıştır. 11.12.2020 tarihi
itibariyle, ülkemizde 1.780.673 Covid pozitif vaka tespit edilmiştir. Covid hastalığından çalışma koşulları açısından en çok etkilenen meslek gruplarının başında sağlık çalışanları gelmektedir. Pandemi süreci içerisinde sağlık çalışanları çok ağır çalışma şartlarına tabi olması ve normal çalışılan saatlerden çok daha fazla saatlerde çalıştıkları göz önünde İdare’nin pandemi süreci içerisinde ‘başvurana tek seferde 60 gün izin vermemesi’ şeklinde gerçekleşen İdari işleminin mobbing olarak değerlendirme imkanı bulunmamaktadır. Kaldı ki, ilgili mevzuatta İdare’nin kamu çalışanlarına izin kullandırılma süresi ve şekli hakkında takdir yetkisinin olduğu ifade edilmiştir. Diğer taraftan, başvuran “iki yıl boyunca gün aşırı nöbet tutturulması suretiyle kendisine mobbing uygulandığını” iddia etmiş olmakla beraber yukarıda belirtildiği
üzere mezkur süreç içerisinde sağlık çalışanlarının yoğun çalışma koşulları altında çalışmak zorunda kaldıkları bu bağlamda, ilgili işlemlerde mobbingin varlığını kabul etmenin imkanı bulunmadığı,
12.1. Ayrıca, Başvuranın aşırı çalıştırmaya bağlı olarak sağlık sorunları oluştuğunu iddia etmiş olmakla beraber bu hususta İdare’ye bir başvurusu bulunmadığı, kaldı ki, “oluşan sağlık sorunları” ve “fazla çalıştırılması” arasında bağıntı kurabilecek bir bilgi ve belgeyi Kurumumuza sunmadığı, bu bağlamda, ilgili iddianın sübuta ermediği,
12.2. Hususları göz önünde bulundurulduğunda,
12.2.1. Başvurana maddi ve manevi tazminat verilmesi talebinin, başvuranın iddialarının sübuta erdirilememesi nedeniyle, karşılanma imkanının bulunmadığı,
12.2.2. Mobbing iddialarının sübuta erdirelemediği,
12.2.3. Anlaşılmış olup bu bağlamda yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve BİNGÖL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi