Mobbing iddiası ve maaş ödemelerinin geç yapılması nedeniyle Dışişleri Bakanlığı’na karşı hukuki değerlendirme talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/16734-S.21.26805

BAŞVURU NO : 2021/10022

KARAR TARİHİ : 29/11/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI

Başvuranın; iddia ettiği mağduriyetine sebep olan sorumlu şahısların

BAŞVURUNUN KONUSU :

tespit edilmesi ve ödenmeyen maaşlarının ödenmesi talebine ilişkindir.

BAŞVURU TARİHİ : 27/05/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran (TCKN: ); Hannover Başkonsolosluğu nezdinde muavin konsolos unvanıyla görevliyken, 26 Şubat 2021 tarihinden itibaren Başkonsolos . . . ve Muavin

Konsolos . . tarafından kendisine yapılan mobbinge bağlı depresyon ve yüksek tansiyon rahatsızlıkları oluştuğunu, aldığı sağlık raporuna istinaden hastalık izni kullandığı dönemde, 20.03.2021 ve 07.04.2021 tarihli dilekçelerine rağmen, 2021 Nisan ayı maaşının Nisan ayı boyunca tahakkuk ettirilmediği ve ödenmediği, 2021 Nisan ayı maaşının, 35 gün geciktirildikten sonra, 05.05.2021 tarihinde ödendiği, 2021

Mayıs ayına ait maaşının da 27.05.2021 tarihi itibarıyla ödenmediği,

1.1. Hastalık raporları ve hastalık izinleri hakkında Yönetmelik’in 6. maddesi uyarınca, memura aylık ve özlük hakları korunarak hastalık izni verilmekte olduğu, Hannover’de hastalık izninde olduğu bilindiği halde, 2021 Mart ayında, 15 Mart 2021 itibarıyla tarafına iç maaş tahakkuk ettirildiği,

1.2. Hannover Başkonsolosu . . . tarafından, hastalık raporu yok sayılarak, önce 15 Mart tarihinde ve daha sonra da 29 Mart tarihinde Ankara’da göreve başlaması talep edildiği, ancak, Hannover’deki görevinden ayrılabilmesi için, yetkili olduğu hesap işlemlerinde devir teslim yapılması gerekli olduğu, sonrasında da 15 günlük yasal mehil iznini kullanması gerekli olduğu, “devir teslim yapılması zorunluluğu ve 15 günlük yasal mehil izni hakkının yok sayılarak” Ankara’da göreve başlama konusunda zorlamalarda bulunulması hukuka ve mevzuata aykırı olduğu,

1.3. Dışişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü Dış Maaş Şubesi tarafından tahakkuku yapılan memur maaşı meblağları, Merkez Bankası aracılığıyla, Hannover Başkonsolosluğu’nun Hannover’deki Ziraat

Bankası hesabına gönderilmekte ve Hannover Başkonsolosluğu tarafından da hesabına yatırılmakta olduğunu ifade ederek,

1.4. Görevini ihmal edenler aleyhinde gerekli işlemlerin ivedilikle yapılmasını, sorumlu şahıslar aleyhinde ayrıca suç duyurusunda bulunabilmesi için, işlemin geciktirilmesine yol açan yetkili/sorumlu şahsın kim olduğu hususunda tarafına bilgi verilmesini ve 2021 Mayıs ayına ait maaşının ivedilikle ve gelecek aylara ait maaşlarımın da diğer memurlara ödendiği tarih esas alınarak vaktinde ödenmesini, ayrıca İdare’nin cevabi yazısının bir örneğinin gönderilmesini talep etmektedir.

1.5. Başvuranın Personel Genel Müdürlüğü’ne hitaben gönderdiği 20.03.2021 tarihli dilekçede; Başvurana resmi yazı ile “25.02.2021 tarihinde görevden ayrılmış sayılmadığı, 26.02.2021 itibariyle devir – teslim işlemlerini tamamladıktan sonra görevden ayrılmış sayılacağı”nın bildirildiği, 26.02.2021 tarihli hastalık raporu mevcut olduğundan 26.02.2021 tarihinde devir teslim işlemlerini yapamadığı, hastalık raporu nedeniyle mehil izni durduğu mehil izninin başlama tarihi hastalık sonrasına ötelendiği, halen Hanover’da ikamet etmesi Başkonsolosluk’taki görevinden ayrılmış sayılmaması nedeniyle kendisine dış maaş tahakkuk ettirilmesi gerektiği, meri mevzuat gereğince, yer değiştirme suretiyle yapılan atamalarda, yeni görev yerine başladıktan sonra yeni görev yeri tarafından maaş tahakkuk ettirilmesi gerektiği, bu nedenle dış maaş tahakkuk ettirilmesini” talep etmektedir.

1.6. Başvurana Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından gönderilen 06.04.2021 tarihli yazıda; Başvuranın yurtiçine dönüş tarihinin değiştirilmesi nedeniyle başvurana ödenen merkez aylığının iade edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

1.7. Başvuranın 15.10.2020 tarihinde Kurumumuza sunduğu ek dilekçede; “Eylül Ayı maaşının

17.09.2021 tarihinde yatırıldığı, ekim ayı maaşının ise dilekçe tarihi itibariylke halen yatırılmadığı, Kamu

Denetçiliği Kurum Kararlarının hiçbir hukuki işlevi bulunmadığı” ifade edilmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Dışişleri Bakanlığı’nın 07.09.2021 tarih ve sayılı yazısında: “Başvuran ve ikinci katip olarak görev yapan eşi . .’nin disiplinsiz davranışları nedeniyle / sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla merkeze atandığı, bu çerçevede

15.03.2021 tarihinde merkeze gelerek görevlerine başlamalarına ilişkin talimat 25.02.2021 tarihinde adı

geçenlere tebliğ edildiği,

2.1. Başvuran ve eşi 26 Şubat tarihinde izinlerini kesintiye uğratacak şekilde “mobbing” ve “depresyon” tanılı sağlık raporları sundukları, söz konusu tarihten itibaren eş zamanlı olarak aynı doktordan aldıkları sonuncusu 22.09.2021 tarihli ardışık sağlık raporları ile talimat hilafına merkez görevine dönmedikleri,

2.2. Başvuran ve eşinin Merkeze atanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı’nın iptali için Ankara 2.

İdare Mahkemesi’nde başvuran tarafından dava açıldığı ve davanın devam etmekte olduğu, aynı dava kapsamında yürütmeyi durdurma taleplerinin reddedildiği,

2.3. Başvuran ve eşinin “Merkez Görevine Atama Kararı” 12.02.2021 tarihinde yayınlandığı ve merkeze atanmaları hususunda bilgi sahibi oldukları, “15.03.2021 tarihinde Merkez görevine başlamaları gerektiği”,

25.02.2021 tarihinde kendilerine tebliğ edildiği, bu çerçevede 13 günlük bir süre içinde devir-teslim

işlemlerini gerçekleştirebilecekleri, bununla birlikte mehil sürelerinin başlayacağı, 26.02.2021 tarihinde rapor sunmak suretiyle mehil surelerini uzattıkları ve bu nedenle yurtdışı maaş almaya devam ettikleri,

2.4. Başvuranın ödenmemiş herhangi bir maaşı olmadığı,

2.5. 657 sayılı Kanunun 180. Maddesi gereğince 12.03.2021 tarihine kadar başvurana yurtdışı maaşının ödenebildiği, başvuranın yurtdışı maaşı alabilmesi için ödeme yapılacak döneme ilişkin hastalık raporlarının Bakanlığa sunması gerektiği, bu raporlar neticeisnde başvuranın maaşının yurtdışı maaş olup olmadığının tespit edildiği, bu nedenle de başvuranın maaşının yurtdışında bulunan diğer memurlarla aynı tarihte ödenmesinin mümkün olmadığı, diğer taraftan, yurtdışında görevli memurların maaşları bir önceki ayın üçüncü haftasından itibaren tahakkuk ettirilebildiği, “başvuranın hastalığının devam edip etmediği, yurda dönüp göreve başlayıp başlamayacağı, bu sebeple iç maaş yada dış maaş ödemesi yapılmasına karar verilmesi” hususlarının beraber değerlendirilmesi neticesinde başvuranın maaşının ödendiği bu da maaş ödemesinde gecikmelere yol açtığı,

2.6. Başvuran toplam 215 günü kapsayan aynı doktordan alınmış sağlık raporlarını sunduğu,

ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan

Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Sürekli görevle yurt dışında bulunan memurların aylıkları” başlıklı 180 inci Maddesinde; “Sürekli görevle yurt dışına atanan memurların aylıkları görevlerine başladıkları tarihten itibaren; sürekli görevle yurt dışına gönderilen veya kurumların yurt dışı kuruluşlarına dahil kadrolarında görev alan memurlardan görevlerine başladıktan sonra yurt içinde veya yurt dışında başka bir göreve atananların aylıkları ise atanma emrinin tebliği tarihini izleyen onbeşinci gün sonuna kadar 156 ncı maddedeki esaslara göre ödenir.”

6. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve

Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin 8 inci fıkrasında; “Yurt dışında tek hekimin ilgili ülkenin mahalli mevzuatında tespit edilmiş süreler dahilinde hastalık raporu düzenleyebileceği ve bu şekilde alınan raporlara dayalı olarak hastalık izni verilebilmesi için raporun ve raporda belirtilen sürelerin o ülke mevzuatına uygunluğunun dış temsilciliklerce onaylanmasının zorunlu olduğu”,

ifade edilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Başvuran; Yaşadığı süreçte görevini ihmal edenler aleyhinde gerekli işlemlerin ivedilikle yapılmasını, sorumlu şahıslar aleyhinde ayrıca suç duyurusunda bulunabilmesi için “işlemin geciktirilmesine yol açan yetkili/sorumlu şahsın kim olduğu” hususunda tarafına bilgi verilmesini ve 2021 Mayıs ayına ait maaşının ivedilikle ve gelecek aylara ait maaşlarımın da diğer memurlara ödendiği tarih esas alınarak vaktinde ödenmesini, ayrıca İdare’nin cevabi yazısının bir örneğinin gönderilmesini talep etmektedir.

9. Mezkur taleplerin incelenmesi neticesinde; “Görevini ihmal edenler aleyhinde gerekli işlemlerin ivedilikle yapılması” başvuran tarafından talep edilmekte olup İdare’nin açıklamaları göz önünde bulundurulduğunda, görevini ihmal fiilinin işlendiği hususuna kanaat getirecek bir durumun oluşmadığı, 10. “Sorumlu şahıslar aleyhinde ayrıca suç duyurusunda bulunabilmesi için, işlemin geciktirilmesine yol açan yetkili/sorumlu şahsın kim olduğu hususunda tarafına bilgi verilmesi” ve “İdare’nin cevabi yazısının bir örneğinin gönderilmesi”ni talep edilmiş olmakla beraber cevabi yazıda belirtilen bilgilerin kararda değinildiği ayrıca İdare’nin işlemlerinde herhangi bir suç unsuruna rastlanılmadığı için görevini ihmal fiilinin işleyen kişinin varlığından söz edilemeyeceği, 11. Başvuran 2021 yılı çeşitli aylarına ait maaşlarının ödenmediğini iddia etmiş olmakla beraber, maaş ödemelerine ilişkin bordroların İdare tarafından gönderildiği, Mart – Ağustos arası maaş bordrolarının yurtdışı maaşı olarak Euro üzerinden hesaplandığının görüldüğü, 12. Başvuran İdare tarafından maaşın geç ödendiğini iddia ettiği, İdare’de bu hususu doğruladığı, diğer taraftan, 657 sayılı Kanunun 180 inci Maddesinde “yurt dışı kuruluşlarına dahil kadrolarda görev alan memurlardan görevlerine başladıktan sonra yurt içinde veya yurt dışında başka bir göreve atananların aylıkları ise atanma emrinin tebliği tarihini izleyen onbeşinci gün sonuna kadar 156 ncı maddedeki esaslara göre ödenir” hükmünün yer aldığı, bu çerçevede başvuran gibi yurtdışıda görevlendirilen personelin maaşlarının yurtiçi – yurtdışı olarak ikiye ayrıldığı, bu nedenle yurtiçi için mi yurtdışı için mi maaşın ödeneceği hususunun önemli olduğu, başvuranın sağlık raporu bulunmaması halinde yurt içinde göreve başlaması gerektiği ve ilgili birimin maaş hesaplaması için bu husus hakkında bilgi sahibi olması gerektiği göz önünde bulundurulduğunda İdare’nin kasıt – kusurlu olarak maaşı geç yatırdığına dair bir bilgi – belgeye dosya kapsamında ulaşılamıştır.

13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuru kapsamında iddialar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, İdarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Sadettin KALKAN

Kamu Başdenetçisi V.