|
ÖZET: Başvuran, Aksaray Defterdarlığı’na yaptığı başvuruda, 2017 yılında tebliğ edilen Motorlu Taşıtlar Vergisi borcunu 2018’de ödediğini, ancak aracını Özel Tüketim Vergisi’nden muaf olarak satın aldığını belirtmiştir. Başvuru, aracın satın alındığı dönemde sunduğu sağlık raporunun süresinin dolmuş olmasından kaynaklanan bir sorunla ilgilidir. Başvuran, daha önceki yıllarda sunduğu sürekli engelli raporlarının geçerliliğini öne sürerek, ödediği verginin iade edilmesini talep etmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, başvuranın sunduğu sağlık raporlarının doğruluğunu teyit etmiş, ancak 2013 tarihli raporun süresinin dolması nedeniyle 2014 yılından itibaren Motorlu Taşıtlar Vergisi’nin tahakkuk ettirildiğini belirtmiştir. İdare, sürekli engelli raporlarının geçerliliği konusunda yapılan incelemelerde, başvuranın sağlık durumunun değişmediğine dair bir bulguya ulaşamamıştır. Sonuç olarak, başvuranın 2011 tarihli sürekli engelli raporunun geçerli sayılması gerektiğine ve tahsil edilen verginin iade edilmesi gerektiğine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulüne ve tahsil edilen Motorlu Taşıtlar Vergisi tutarının iadesi için Gelir İdaresi Başkanlığı’na tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde gerekli işlemleri yapması gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/5656-S.8510
BAŞVURU NO : 2019/584
KARAR TARİHİ : 16/07/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKSARAY DEFTERDARLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ödediği verginin iade talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Motorlu Taşıtlar Vergisi borcunun 27/11/2017 tarihinde tarafına tebliğ edildiğini, tebliğ edilen vergiyi Vergi Dairesine 18/10/2018 tarihinde yaklaşık 8.500 TL olarak ödediğini, sonra aracın satışını gerçekleştirdiğini, ancak aracı Özel Tüketim Vergisi’nden muaf olarak satın aldığını, H sınıfı sürücü belgesi ile aracı kullandığını, 2013 model aracına ait 4 yıllık
Motorlu Taşıtlar Vergisi doğduğunu, sorunun; aracı satın alırken, Vergi Dairesine sehven sunduğu 1 yıl süreli sağlık raporunun süresinin bitmiş olmasından kaynaklandığını, ancak; aynı
Vergi Dairesine önceki aracını satın alırken ve farklı amaçlarla kullanmak üzere geçmiş tarihlerde sunduğu 4 adet sürekli engelli raporu bulunduğu, sehven verdiği bu sağlık raporunun da süreli olma nedeninin, hastalığının ilerlemesinden kaynaklandığı, Vergi Dairesi kayıtlarında
%40 ile başlayıp, zaman ilerledikçe %50 ve %75 diye devam eden özür oranının; Hacettepe
Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nin verdiği son raporda %96’ya çıktığını ifade ederek gecikme faizi ile birlikte ödediği 8.500 TL tutarındaki verginin tarafına iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 20/03/2019 tarih ve …sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. … … tarafından 05/08/2013 tarihinde satın alınan … plakalı taşıtı için Aksaray Eğitim ve
Araştırma Hastanesi’nce düzenlenen 16/07/2013 tarihli ve … sayılı, %76 oranlı ve 1 yıl geçerlilik süresi olan engelli sağlık kurulu raporunun ibraz edildiği,
2.2. 20/04/2015 tarihli ve … sayılı dilekçe ile tekrar anılan Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne başvurarak Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi tarafından düzenlenen 31/01/2007 tarihli ve … sayılı, 07/10/2009 tarihli ve … sayılı ile 08/09/2011 tarihli ve … sayılı sürekli ibaresini içeren engelli Sağlık Kurulu Raporları’na istinaden Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından faydalandırılmayı talep etmesi üzerine, Vergi Dairesi Müdürlüğü’nce adı geçenin başvurusunda belirttiği Sağlık Kurulu Raporları hakkında teyit amaçlı ilgili Kurumlarla yazışma yapıldığı, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Birimi Yönetim Kurulu Başkanlığı Erişkin Hastanesi
Müdürlüğü’nden alınan 10/11/2017 tarihli ve … sayılı yazı ve Aksaray İl Sağlık Müdürlüğü
Aksaray Üniversitesi Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden alınan 07/11/2017 tarihli ve
…-… sayılı yazıda, söz konusu raporların hastanelerinin kayıtlarında mevcut olduğu ve sahte olmadığı, ancak, Aksaray Devlet Hastanesi’nce düzenlenen 16/07/2013 tarihli ve … sayılı ve 1 yıl geçerlilik süresi olan raporun haricinde yeni tarihli başka bir raporun bulunmadığının bildirildiği,
2.3. … adına 2014, 2015, 2016 ve 2017 yılları için Motorlu Taşıtlar Vergisi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi tahakkuk ettirilerek 04/12/2017 tarihinde de adı geçene tebliğ edildiği, … …
adına 15/08/2013 tarihinde tescil ettirilen … plaka numaralı taşıt için Aksaray Devlet Hastanesi tarafından verilmiş olan 16/07/2013 tarihli ve 1 yıl geçerlilik süresi olan ‘Engelli Sağlık Kurulu
Raporuna’ istinaden; 16/07/2013 tarihinden 16/7/2014 tarihine kadar olan dönemi için Motorlu
Taşıtlar Vergisi istisnasının uygulanması, ayrıca 2014 yılı için tahakkuk ettirilen Motorlu
Taşıtlar Vergisi ile vergi ziyaı cezası ve gecikme faizinin terkin edilmesi ve 2015, 2016, 2017,
2018 yıllarına ilişkin Motorlu Taşıtlar Vergisi’nin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 29 uncu
maddesine göre ikmalen tarh edilmesi, ancak, vergi ziyaı cezasının düzenlenmemesi gerektiği yönünde talimat verildiği, … … adına kayıtlı … plakalı taşıtın 2014 yılına ilişkin Motorlu
Taşıtlar Vergisi ile bu vergiye bağlı vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi tahakkuklarının terkin edildiği, 2015-2016-2017-2018 yıllarına ilişkin olarak da vergi ziyaı cezası terkin edilerek
Motorlu Taşıtlar Vergisi tarhiyatının yapıldığı, adı geçen kişinin yapmış olduğu ödemelerin vadesi geçmiş vergi borçlarına mahsubu yapıldıktan sonraki kalan kısmının ise iadesinin yapılacağı,
2.4. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 3 üncü maddesinde “Motorlu Taşıtlar
Vergisi’nin mükellefi; trafik sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişilerdir.” hükmü yer aldığı, anılan Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Engellilik dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtların Motorlu Taşıtlar
Vergisi’nden istisna olduğunun” belirtildiği,
2.5. Söz konusu istisna hükmünün uygulama esaslarının belirtildiği ve 10/01/2004 tarihli ve
25342 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel
Tebliği’nin “II-İstisnalar” başlıklı bölümünün,
2.5.1. “Sakatlık Dereceleri % 90 ve Daha Fazla Olan Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna
Uygulanıcısı” alt başlığında;
“Sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin bu durumlarını tanı teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile ilgili vergi dairelerine belgelendirmeleri halinde, söz konusu malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtları, Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne tabi tutulmayacaktır. Bu istisnadan yararlanmak için, söz konusu malûl ve engellilere ait taşıtın özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartı aranmayacaktır.”,
2.5.2. “Diğer Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna Uygulaması” alt başlığında;
“Sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tanı teşekküllü
Devlet hastanesinden alınan Sağlık Kurulu Raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten ‘Motorlu Araç Tescil Belgesi’nin’ ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile ‘Araçlar İçin Teknik Belge’ ve ‘Proje Raporu’nun’ aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabileceklerdir.”,
2.5.3. “Malûl ve Engelliler İstisnası İle İlgili Bildirim” alt başlığında;
“Malûl ve engelliler istisnasından yararlanacak olan malûl ve engelliler tarafından, “Malûl ve
Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim Formu” düzenlenerek (Bildirim Forumu’nun internetteki www.gib.gov.tr adresinde bulunan örneğinin düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır.) istisnadan yararlanmak için gerekli olan diğer belgeler ile birlikte ilgili vergi dairesine verilecektir.” açıklamaları yer aldığı,
2.6. Ayrıca, 30/3/2012 tarihli ve 28249 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 40 Seri Numaralı
Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliği’nin “Malul ve engellilere Ait Taşıtlarda Motorlu
Taşıtlar Vergisi İstisnası Uygulaması” başlıklı bölümünün, “3-Motorlu Taşıtlar Vergisi
İstisnasından Faydalanmak İçin Süreli Sağlık Kurulu Raporu İbraz Edenler” alt başlıklı bölümünde, Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından yararlanan malûl ve engellilerden Süreli
Sağlık Kurulu Raporu ibraz edenlerin, istisnadan raporun geçerlilik süresi içerisinde faydalanacağının açıklandığı,
2.7. Ayrıca, 2012/2 sayılı “Motorlu Taşıtlar Vergisi İç Genelgesinde”;
“Vergi Daireleri’nin bu şekilde istisnadan faydalanan mükelleflerin yeni tarihli Sağlık Kurulu
Raporu ibraz edip etmediklerini takip ve kontrol etmeleri gerektiği” bildirildiği,
2.8. Öte yandan, 30/3/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Özürlülük
Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında
Yönetmeliğin” 13 üncü maddesinde,
“Özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durumun belirtileceği, ancak özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranının yeniden belirleneceği” belirtildiği,
2.9. Bu çerçevede, kişilerin engellilik durumları ve oranlarının zaman içerisinde değişebileceği, sağlık durumlarında iyileşme gözlenebileceği gibi tam aksine ek yeni sağlık problemlerinin de ortaya çıkabileceği ve buna bağlı olarak yeni bir Engelli Sağlık Kurulu Raporu alınmak istenmesi durumunda kişinin en son ve mevcut engellilik durumuna göre yetkili sağlık kurullarınca değerlendirme yapılarak oran tayin edileceği tabii olduğu,
2.10. Diğer taraftan, Başkanlık tarafından süreli/sürekli raporların daha önce alınan sürekli raporları geçersiz kılıp kılmadığı ile Engelli Sağlık Kumlu Raporlarında kullanım amacına göre farklı engellilik oranı belirlenmesinin mümkün olup olmadığı hususlarında görüşüne başvurulan Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünden alınan 19/2/2018 tarihli ve … sayılı yazıda da;
“Kişi adına düzenlenen raporun süresine bakılmaksızın itiraz ya da durumun değişikliği nedeniyle düzenlenen ikinci raporun ilk raporu geçersiz kılmakta olduğu, düzenlenen son raporun geçerli olduğu… engel oranlarının kullanım amacına göre belirlenmemekle birlikte, kişilerin hastalık ve engelleri hakkında karar vermeye yetkili merciin Engelli Sağlık Kurulları olduğu”,
2.11. Buna göre, Aksaray Devlet Hastanesi tarafından … … adına düzenlenen 16/07/2013 tarihli ve … sayılı %76 engellilik oranının yer aldığı ve bir yıl süreli Engelli Sağlık Kurulu
Raporu’nun süresinin sona erdiği 16/07/2014 tarihine kadar adı geçenin Motorlu Taşıtlar
Vergisi istisnası uygulamasından faydalandırılması; başvuruya konu taşıt için yeni tarihli rapor ibraz edilmemesi nedeniyle söz konusu raporun geçerlilik süresini (16/07/2014) takip eden dönemin başından itibaren bahse konu taşıtın Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne tabi tutulması anılan mevzuat hükümleri gereği olduğu şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde;
“Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.” ,
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun,
5.1.“Mükellef” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Motorlu Taşıtlar Vergisinin mükellefi; trafik sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzelkişilerdir.”,
5.2. “İstisnalar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Aşağıda yazılı motorlu taşıtlar vergiden müstesnadır…
c)Engellilik oranı % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar…”,
6. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun,
6.1. “Özel Ödeme Zamanları” başlıklı 112 nci maddesinin,
6.1.1. Birinci fıkrasında;
“İkmalen, re’sen veya idarece tarh olunan vergiler taksit zamanlarından evvel tahakkuk etmişse taksit süreleri içinde; taksit süreleri kısmen veya tamamen geçtikten sonra tahakkuk etmişse; geçmiş taksitler, tahakkuk tarihinden başlayarak bir ay içinde ödenir.”,
6.1.2. Dördüncü fıkrasında;
“Fazla veya yersiz olarak tahsil edilen vergiler, fazla veya yersiz tahsilatın mükelleften kaynaklanması halinde düzeltmeye dair müracaat tarihi, diğer hallerde verginin tahsili tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde
6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte, 120 nci
madde hükümlerine göre mükellefe red ve iade edilir.”,
6.1.3. Beşinci fıkrasında;
“Vergi kanunları uyarınca iadesi gereken vergilerin, ilgili mevzuatı gereğince mükellef tarafından tamamlanması gereken bilgi ve belgelerin tamamlandığı tarihi takip eden üç ay içinde iade edilmemesi halinde, bu tutarlara üç aylık sürenin sonundan itibaren düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz, 120 nci madde hükümlerine göre red ve iadesi gereken vergi ile birlikte mükellefe ödenir.”,
6.2. “Vergi Ziyaı” başlıklı 341 inci maddesinde;
“Vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder.
Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.
Yukarı ki fıkralarda yazılı hallerde verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez.”,
6.3. “Yanılma ve görüş değişikliği” başlıklı 369 uncu maddesinde;
“Yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları veya bir hükmün uygulanma tarzına ilişkin bir içtihadın değişmiş olması halinde vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz.
Bir hükmün uygulanma tarzı hususunda yetkili makamların genel tebliğ veya sirkülerde değişiklik yapmak suretiyle görüş ve kanaatini değiştirmesi halinde, oluşan yeni görüş ve kanaate ilişkin genel tebliğ veya sirküler yayımlandığı tarihten itibaren geçerli olup, geriye dönük olarak uygulanamaz. Şu kadar ki, bu hüküm yargı mercileri tarafından iptal edilen genel tebliğ ve sirküler hakkında uygulanmaz.”,
7. Mülga 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özürlülük
Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında
Yönetmeliğin,
7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Yönetmelik; özürlü Sağlık Kurulu Raporlarının alınışı, geçerliliği, değerlendirilmesi ve özürlü Sağlık Kurulu Raporu verebilecek yetkili sağlık kurumlarının tespiti ile ilgili usul ve esasları belirlemek; özürlülerle ilgili derecelendirmelere, sınıflandırmalara ve tanımlamalara gereksinim duyulan alanlarda ortak bir uygulama geliştirmek ve uluslararası sınıflandırma ve ölçütlerin kullanımının yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.”,
7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, özürlülere sağlanan haklardan ve verilecek hizmetlerden yararlanmak üzere istenilen özürlü Sağlık Kurulu Raporları ile özürlü Sağlık Kurulu Raporu verebilecek yetkili sağlık kurumlarını ve özürlülerle ilgili sınıflandırma ve ölçütleri kapsar.”,
7.3. “Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun geçerlilik süresi” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“Özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda raporun geçerlilik süresi mutlaka belirtilir.
Özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durum belirtilir. Ancak özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranı yeniden belirlenir.
Özürlü sağlık kurulunca özürlünün özür durumunun sürekli olmadığına karar verilmesi halinde de bu husus ilgili bölümde belirlenerek özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun geçerlilik süresi belirtilir. Zaman içinde değişebilen veya kontrolü gerektiren hastalıklar, hastanın önceki özürlü Sağlık Kurulu Raporu da kurula sunularak, özürlü sağlık kurulunun belirleyeceği süre içinde yeniden görüşülür ve karara bağlanır.
Bu Yönetmelik hükümlerine göre alınmış olan sürekli raporlar ile süreli raporların geçerlilik süresi dolmadan tekrar rapor alınmak istenmesi durumunda, mükerrer rapor tanzimini önlemek maksadıyla, ilgililerin daha önce özürlü sağlık kurulu raporu alıp almadıklarına ilişkin beyanı istenir. İlgilinin beyanı üzerine veya bir başka şekilde, evvelce özürlü sağlık kurulu raporu verilmiş olduğunun tespiti halinde tekrar rapor verilmez. Kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş ve bu Yönetmelik hükümlerine göre alınmış olan sürekli raporlara sahip kişilerden kurumlarca yeniden rapor istenilmez.”,
8. 10/01/2004 tarihli ve 25342 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21 Seri Numaralı
Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin,
8.1. “II-İstisnalar” başlıklı bölümünün,
8.1.1. “Sakatlık Dereceleri % 90 ve Daha Fazla Olan Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda
İstisna Uygulanıcısı” alt başlığında;
“Sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin bu durumlarını tanı teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile ilgili vergi dairelerine belgelendirmeleri halinde, söz konusu malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtları, Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne tabi tutulmayacaktır.
Bu istisnadan yararlanmak için, söz konusu malûl ve engellilere ait taşıtın özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartı aranmayacaktır.”,
8.1.2. “Diğer Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna Uygulaması” alt başlığında;
“Sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tanı teşekküllü
Devlet hastanesinden alınan Sağlık Kurulu Raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten ‘Motorlu Araç Tescil Belgesi’nin’ ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile ‘Araçlar İçin Teknik Belge’ ve ‘Proje Raporu’nun’ aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabileceklerdir.”,
8.1.3. “Malûl ve Engelliler İstisnası İle İlgili Bildirim” alt başlığında;
“Malûl ve engelliler istisnasından yararlanacak olan malûl ve engelliler tarafından, “Malûl ve
Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim
Formu” düzenlenerek (Bildirim Forumu’nun internetteki www.gib.gov.tr adresinde bulunan örneğinin düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır.) istisnadan yararlanmak için gerekli olan diğer belgeler ile birlikte ilgili vergi dairesine verilecektir.”,
9.30/3/2012 tarihli ve 28249 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 40 Seri Numaralı Motorlu
Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin,
9.1. “Malul ve engellilere Ait Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Uygulaması” başlıklı bölümünün,
9.1.1. “Özel Tüketim Vergisi İstisnasından Faydalanan Mükellefler İçin İstisna
Uygulaması” alt başlığında;
“Malûl ve engelli olmaları nedeniyle taşıtları ilk iktisabı esnasında Özel Tüketim Vergisi’nden istisna olanların, Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından faydalanmak için Tebliğ ekinde örneği bulunan ‘Malûl ve Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi
İstisnası Bildirim Formu’ ile Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyet kaydı olan vergi dairesine yapacakları müracaatta Sağlık Kurulu Raporu, Araçlar İçin Teknik Belge ve Proje Raporunu ibraz etmeleri gerekmemektedir.
Bu şekilde müracaat eden mükellefler, söz konusu formda taşıtının Özel Tüketim Vergisi’nden istisna olduğunu belirtmelidir.
Bu durumda, malûl ve engelli mükelleflerin Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyet kaydını tutan vergi dairesi gerekli belgelerin birer örneğini Özel Tüketim Vergisi istisnası uygulayan vergi dairesinden alır.”,
9.1.2. “Özel Tüketim Vergisi İstisnasından Faydalanmayan Mükellefler İçin İstisna
Uygulaması” alt başlığında;
“Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından yararlanacak olan malûl ve engelliler tarafından; ‘Malûl ve Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası
Bildirim Formu’ düzenlenerek Sağlık Kurulu Raporu, Motorlu Araç Tescil Belgesi, Araçlar
İçin Teknik Belge ve Proje Raporu asılları veya fotokopileri ilgili vergi dairesine verilir.
İstisnadan yararlanabilmek için ibrazı zorunlu olan belgelerin fotokopilerinin getirilmesi hâlinde, asıllara uygunluğu kontrol edilerek işlem tesis edilir.”,
9.1.3. “Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnasından Faydalanmak İçin Süreli Sağlık Kurulu
Raporu İbraz Edenler” alt başlığında;
“Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından yararlanan malûl ve engellilerden süreli Sağlık Kurulu
Raporu ibraz edenler, istisnadan raporun geçerlilik süresi içerisinde faydalanırlar.
Bunun yanı sıra, söz konusu istisna uygulamasının devam edilebilmesi için, malûl ve engellilerin süre bitiminden önce yeni tarihli Sağlık Kurulu Raporu ibraz etmeleri gerekmektedir.”,
10. Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğinin, “II- İstisnalar, Vergi
İndirimi ve Verginin İadesi” başlıklı bölümünün, “C- Diğer İstisnalar” başlıklı alt bölümünün, “Ortak Hususlar” alt başlığında;
“Malul veya engellinin, birden fazla engelli sağlık kurulu raporunun bulunması halinde, en son tarihli rapor bu uygulamada dikkate alınır. Malul veya engelli tarafından geçerli raporun ibraz edilmediğinin tespiti ve ibraz edilmeyen en son tarihli raporun da ilgili istisna uygulamasında aranılan mahiyette olmaması durumunda, ziyaa uğratılan vergi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte malul veya engelliden aranır.
Engelli sağlık kurulu raporunda, raporun süresiz olduğunun belirtilmesi halinde herhangi bir tarihle sınırlı olmaksızın; belirli süre içinde geçerli olduğunun belirtilmesi halinde, raporun süresinin bitimine altı aydan az bir süre kalmaması kaydıyla, bu süre içinde, ilk iktisabı yapılacak taşıtlar bakımından söz konusu raporlara dayanılarak istisnadan yararlanılabilir.
Süreli raporlara dayanılarak istisnadan yararlanılması halinde, raporun süre bitiminde ÖTV istisnasının devamı için yeni rapor ibrazı aranmaz.
Malul veya engelliler tarafından ibrazı zorunlu engelli sağlık kurulu raporunun örneği ile şekli ve içeriğine ilişkin açıklamalar, söz konusu raporun verilmesine dair ilgili mevzuatla belirlenmiş olup, rapor tarihi dikkate alınmak suretiyle bu tarihte geçerli mevzuatla yapılan belirlemeler çerçevesinde raporun uygun olup olmadığı vergi dairesince tespit edilir. Bu kapsamda, engelli sağlık kurulu raporu verebilecek yetkili sağlık kurumlarının kontrolü de
Sağlık Bakanlığının resmi internet sitesinden yapılır.”,
11. 2012/2 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi İç Genelgesinin, “Malul ve Engellilere Ait
Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Uygulaması” başlığında;
“…Bu itibarla, vergi daireleri bu şekilde istisnadan faydalanan mükelleflerin yeni tarihli sağlık kurulu raporu ibraz edip etmediklerini takip ve kontrol edecektir.”, hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13. Başvuran özetle; Motorlu Taşıtlar Vergisi borcunun 27/11/2017 tarihinde tarafına tebliğ edildiğini, tebliğ edilen vergiyi Vergi Dairesine 18/10/2018 tarihinde yaklaşık 8.500 TL olarak ödediğini, sonra aracın satışını gerçekleştirdiğini, ancak aracı Özel Tüketim Vergisi’nden muaf olarak satın aldığını, H sınıfı sürücü belgesi ile aracı kullandığını, 2013 model aracına ait 4 yıllık Motorlu Taşıtlar Vergisi doğduğunu, sorunun; aracı satın alırken, Vergi Dairesine sehven sunduğu 1 yıl süreli sağlık raporunun süresinin bitmiş olmasından kaynaklandığını, ancak; aynı
Vergi Dairesine önceki aracını satın alırken ve farklı amaçlarla kullanmak üzere geçmiş tarihlerde sunduğu 4 adet sürekli engelli raporu bulunduğu, sehven verdiği bu sağlık raporunun da süreli olma nedeninin, hastalığının ilerlemesinden kaynaklandığı, Vergi Dairesi kayıtlarında
%40 ile başlayıp, zaman ilerledikçe %50 ve %75 diye devam eden özür oranının; Hacettepe
Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nin verdiği son raporda %96’ya çıktığını ifade ederek gecikme faizi ile birlikte ödediği 8.500 TL tutarındaki verginin tarafına iadesini talep etmektedir.
14. Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan alınan 20/03/2019 tarih ve … sayılı cevabı tetkik edildiğinde, … … tarafından 05/08/2013 tarihinde satın alınan … plakalı taşıtı için Aksaray
Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nce düzenlenen 16/07/2013 tarihli ve … sayılı, %76 oranlı ve 1 yıl geçerlilik süresi olan engelli sağlık kurulu raporunun ibraz edildiği, 20/04/2015 tarihli ve …
sayılı dilekçe ile tekrar anılan Vergi Dairesi Müdürlüğü’ne başvurarak Hacettepe Üniversitesi
Erişkin Hastanesi tarafından düzenlenen 31/01/2007 tarihli ve … sayılı, 07/10/2009 tarihli ve … sayılı ile 08/09/2011 tarihli ve … sayılı sürekli ibaresini içeren engelli Sağlık Kurulu
Raporları’na istinaden Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından faydalandırılmayı talep etmesi üzerine, Vergi Dairesi Müdürlüğü’nce adı geçenin başvurusunda belirttiği Sağlık Kurulu
Raporları hakkında teyit amaçlı ilgili Kurumlarla yazışma yapıldığı, Hacettepe Üniversitesi
Sağlık Hizmetleri Birimi Yönetim Kurulu Başkanlığı Erişkin Hastanesi Müdürlüğü’nden alınan 10/11/2017 tarihli ve … sayılı yazı ve Aksaray İl Sağlık Müdürlüğü Aksaray Üniversitesi
Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden alınan 07/11/2017 tarihli ve …-… sayılı yazıda, söz konusu raporların hastanelerinin kayıtlarında mevcut olduğu ve sahte olmadığı, ancak, Aksaray Devlet Hastanesi’nce düzenlenen 16/07/2013 tarihli ve … sayılı ve 1 yıl geçerlilik süresi olan raporun haricinde yeni tarihli başka bir raporun bulunmadığının bildirildiği, … …
adına 2014, 2015, 2016 ve 2017 yılları için Motorlu Taşıtlar Vergisi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi tahakkuk ettirilerek 04/12/2017 tarihinde de adı geçene tebliğ edildiği, … …
adına 15/08/2013 tarihinde tescil ettirilen … plaka numaralı taşıt için Aksaray Devlet Hastanesi tarafından verilmiş olan 16/07/2013 tarihli ve 1 yıl geçerlilik süresi olan ‘Engelli Sağlık Kurulu
Raporuna’ istinaden; 16/07/2013 tarihinden 16/7/2014 tarihine kadar olan dönemi için Motorlu
Taşıtlar Vergisi istisnasının uygulanması, ayrıca 2014 yılı için tahakkuk ettirilen Motorlu
Taşıtlar Vergisi ile vergi ziyaı cezası ve gecikme faizinin terkin edilmesi ve 2015, 2016, 2017,
2018 yıllarına ilişkin Motorlu Taşıtlar Vergisi’nin 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 29 uncu
maddesine göre ikmalen tarh edilmesi, ancak, vergi ziyaı cezasının düzenlenmemesi gerektiği yönünde talimat verildiği, … … adına kayıtlı … plakalı taşıtın 2014 yılına ilişkin Motorlu
Taşıtlar Vergisi ile bu vergiye bağlı vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi tahakkuklarının terkin edildiği, 2015-2016-2017-2018 yıllarına ilişkin olarak da vergi ziyaı cezası terkin edilerek
Motorlu Taşıtlar Vergisi tarhiyatının yapıldığı, adı geçen kişinin yapmış olduğu ödemelerin vadesi geçmiş vergi borçlarına mahsubu yapıldıktan sonraki kalan kısmının ise iadesinin yapılacağı, bu çerçevede, kişilerin engellilik durumları ve oranlarının zaman içerisinde değişebileceği, sağlık durumlarında iyileşme gözlenebileceği gibi tam aksine ek yeni sağlık problemlerinin de ortaya çıkabileceği ve buna bağlı olarak yeni bir Engelli Sağlık Kurulu
Raporu alınmak istenmesi durumunda kişinin en son ve mevcut engellilik durumuna göre yetkili sağlık kurullarınca değerlendirme yapılarak oran tayin edileceği tabii olduğu, diğer taraftan, Başkanlık tarafından süreli/sürekli raporların daha önce alınan sürekli raporları geçersiz kılıp kılmadığı ile Engelli Sağlık Kumlu Raporlarında kullanım amacına göre farklı engellilik oranı belirlenmesinin mümkün olup olmadığı hususlarında görüşüne başvurulan
Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünden alınan 19/2/2018 tarihli ve … sayılı yazıda da; kişi adına düzenlenen raporun süresine bakılmaksızın itiraz ya da durumun değişikliği nedeniyle düzenlenen ikinci raporun ilk raporu geçersiz kılmakta olduğu, düzenlenen son raporun geçerli olduğu, engel oranlarının kullanım amacına göre belirlenmemekle birlikte, kişilerin hastalık ve engelleri hakkında karar vermeye yetkili merciin
Engelli Sağlık Kurulları olduğu, buna göre, Aksaray Devlet Hastanesi tarafından … … adına düzenlenen 16/07/2013 tarihli ve … sayılı %76 engellilik oranının yer aldığı ve bir yıl süreli
Engelli Sağlık Kurulu Raporu’nun süresinin sona erdiği 16/07/2014 tarihine kadar adı geçenin
Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnası uygulamasından faydalandırılması; başvuruya konu taşıt için yeni tarihli rapor ibraz edilmemesi nedeniyle söz konusu raporun geçerlilik süresini (16/07/2014) takip eden dönemin başından itibaren bahse konu taşıtın Motorlu Taşıtlar
Vergisi’ne tabi tutulmasının anılan mevzuat hükümleri gereği olduğu ifadelerinin yer aldığı tespit edilmiştir.
15. Anayasamızda, herkesin kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlü olacağı, vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımının, maliye politikasının sosyal amacı olduğu, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin kanunla konulacağı, değiştirileceği, kaldırılacağı, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisinin Cumhurbaşkanına verilebileceği hüküm altına alınmıştır.
16. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 3 üncü maddesinde, mükellefin, trafik sicili ile
Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişiler olduğu hükmü yer almaktadır.
17. Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinde, istisnalar kapsamında engellilik oranı % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar sayılmıştır.
18. Vergi Usul Kanununda, özel ödeme zamanları belirlenmiştir. İkmalen, re’sen veya idarece tarh olunan vergiler taksit zamanlarından evvel tahakkuk etmişse taksit süreleri içinde; taksit süreleri kısmen veya tamamen geçtikten sonra tahakkuk etmişse; geçmiş taksitler, tahakkuk tarihinden başlayarak bir ay içinde ödenir. Fazla veya yersiz olarak tahsil edilen vergiler, fazla veya yersiz tahsilatın mükelleften kaynaklanması halinde düzeltmeye dair müracaat tarihi, diğer hallerde verginin tahsili tarihinden düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte, 120 nci madde hükümlerine göre mükellefe red ve iade edilir. Vergi kanunları uyarınca iadesi gereken vergilerin, ilgili mevzuatı gereğince mükellef tarafından tamamlanması gereken bilgi ve belgelerin tamamlandığı tarihi takip eden üç ay içinde iade edilmemesi halinde, bu tutarlara üç aylık sürenin sonundan itibaren düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz, 120 nci madde hükümlerine göre red ve iadesi gereken vergi ile birlikte mükellefe ödenir.
19. Vergi Usul Kanununa göre; vergi ziyaı, mükellefin veya sorumlunun vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesini veya eksik tahakkuk ettirilmesini ifade eder. Şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.Verginin sonradan tahakkuk ettirilmesi veya tamamlanması veyahut haksız iadenin geri alınması ceza uygulanmasına mani teşkil etmez.
20. Yetkili makamların mükellefin kendisine yazı ile yanlış izahat vermiş olmaları veya bir hükmün uygulanma tarzına ilişkin bir içtihadın değişmiş olması halinde vergi cezası kesilmez ve gecikme faizi hesaplanmaz. Bir hükmün uygulanma tarzı hususunda yetkili makamların genel tebliğ veya sirkülerde değişiklik yapmak suretiyle görüş ve kanaatini değiştirmesi halinde, oluşan yeni görüş ve kanaate ilişkin genel tebliğ veya sirküler yayımlandığı tarihten itibaren geçerli olup, geriye dönük olarak uygulanamaz. Şu kadar ki, bu hüküm yargı mercileri tarafından iptal edilen genel tebliğ ve sirküler hakkında uygulanmaz.
21. Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları
Hakkında Yönetmelikte, Özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda raporun geçerlilik süresinin mutlaka belirtileceği, özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durumun belirtileceği, özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranının yeniden belirleneceği, özürlü sağlık kurulunca özürlünün özür durumunun sürekli olmadığına karar verilmesi halinde de bu hususun ilgili bölümde belirlenerek özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun geçerlilik süresinin belirtileceği, zaman içinde değişebilen veya kontrolü gerektiren hastalıkların, hastanın önceki özürlü Sağlık Kurulu
Raporu da kurula sunularak, sağlık kurulunun belirleyeceği süre içinde yeniden görüşülerek karara bağlanacağı, alınan sürekli raporlar ile süreli raporların geçerlilik süresi dolmadan tekrar rapor alınmak istenmesi durumunda, mükerrer rapor tanzimini önlemek maksadıyla, ilgililerin daha önce özürlü sağlık kurulu raporu alıp almadıklarına ilişkin beyanlarının isteneceği, ilgilinin beyanı üzerine veya bir başka şekilde, evvelce özürlü sağlık kurulu raporu verilmiş olduğunun tespiti halinde tekrar rapor verilmeyeceği, kullanım amacına uygun olarak düzenlenen ve sürekli raporlara sahip kişilerden kurumlarca yeniden rapor istenilmeyeceği hükümleri yer almaktadır.
22. 21 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinde, sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin bu durumlarını tanı teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile ilgili vergi dairelerine belgelendirmeleri halinde, söz konusu malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtların, Motorlu
Taşıtlar Vergisi’ne tabi tutulmayacağı, bu istisnadan yararlanmak için, söz konusu malûl ve engellilere ait taşıtın özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartının aranmayacağı, sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tanı teşekküllü Devlet hastanesinden alınan Sağlık Kurulu Raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten ‘Motorlu Araç Tescil Belgesi’nin’ ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile ‘Araçlar İçin Teknik Belge’ ve ‘Proje Raporu’nun’ aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabileceği, malûl ve engelliler istisnasından yararlanacak olan malûl ve engelliler tarafından, “Malûl ve Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi
İstisnası Bildirim Formu” düzenlenerek (Bildirim Forumu’nun internetteki www.gib.gov.tr adresinde bulunan örneğinin düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır.) istisnadan yararlanmak için gerekli olan diğer belgeler ile birlikte ilgili vergi dairesine verileceği hüküm altına alınmıştır.
23. 40 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinde, malûl ve engelli olmaları nedeniyle taşıtları ilk iktisabı esnasında Özel Tüketim Vergisi’nden istisna olanların, Motorlu
Taşıtlar Vergisi istisnasından faydalanmak için Tebliğ ekinde örneği bulunan ‘Malûl ve
Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim Formu’ ile Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyet kaydı olan vergi dairesine yapacakları müracaatta
Sağlık Kurulu Raporu, Araçlar İçin Teknik Belge ve Proje Raporunu ibraz etmeleri gerektiği, bu şekilde müracaat eden mükelleflerin, söz konusu formda taşıtının Özel Tüketim
Vergisi’nden istisna olduğunu belirtmesi gerektiği, bu durumda, malûl ve engelli mükelleflerin
Motorlu Taşıtlar Vergisi mükellefiyet kaydını tutan vergi dairesi gerekli belgelerin birer örneğini Özel Tüketim Vergisi istisnası uygulayan vergi dairesinden alınacağı hükümleri yer almaktadır.
24. Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliğindeki düzenlemelere göre malul veya engellinin, birden fazla engelli sağlık kurulu raporunun bulunması halinde, en son tarihli rapor bu uygulamada dikkate alınır. Malul veya engelli tarafından geçerli raporun ibraz edilmediğinin tespiti ve ibraz edilmeyen en son tarihli raporun da ilgili istisna uygulamasında aranılan mahiyette olmaması durumunda, ziyaa uğratılan vergi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte malul veya engelliden aranır. Engelli sağlık kurulu raporunda, raporun süresiz olduğunun belirtilmesi halinde herhangi bir tarihle sınırlı olmaksızın; belirli süre içinde geçerli olduğunun belirtilmesi halinde, raporun süresinin bitimine altı aydan az bir süre kalmaması kaydıyla, bu süre içinde, ilk iktisabı yapılacak taşıtlar bakımından söz konusu raporlara dayanılarak istisnadan yararlanılabilir. Süreli raporlara dayanılarak istisnadan yararlanılması halinde, raporun süre bitiminde ÖTV istisnasının devamı için yeni rapor ibrazı aranmaz. Malul veya engelliler tarafından ibrazı zorunlu engelli sağlık kurulu raporunun örneği ile şekli ve içeriğine ilişkin açıklamalar, söz konusu raporun verilmesine dair ilgili mevzuatla belirlenmiş olup, rapor tarihi dikkate alınmak suretiyle bu tarihte geçerli mevzuatla yapılan belirlemeler çerçevesinde raporun uygun olup olmadığı vergi dairesince tespit edilir. Bu kapsamda, engelli sağlık kurulu raporu verebilecek yetkili sağlık kurumlarının kontrolü de Sağlık Bakanlığının resmi internet sitesinden yapılır.
25. Motorlu Taşıtlar Vergisi İç Genelgesinde, vergi daireleri istisnadan faydalanan mükelleflerin yeni tarihli sağlık kurulu raporu ibraz edip etmediklerini takip ve kontrol edeceği hükmüne yer verilmiştir.
26. Dosya muhteviyatındaki sağlık kurulu raporlarının incelenmesinden; başvuranın 2007,
2009 ve 2011 yıllarına ait Hacettepe Üniversitesi Hastanesinden alınmış süresiz engelli sağlık
kurulu raporlarının bulunduğu, idareye sunmuş olduğu 2013 tarihli Aksaray Devlet
Hastanesinden alınmış raporun ise bir yıl süreli olduğu anlaşılmaktadır. Gelir İdaresi Başkanlığı uygulamada; Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünden alınan 19/2/2018 tarihli ve … sayılı yazıdaki “kişi adına düzenlenen raporun süresine bakılmaksızın itiraz ya da durumun değişikliği nedeniyle düzenlenen ikinci raporun ilk raporu geçersiz kılmakta olduğu, düzenlenen son raporun geçerli olduğu” görüşü ve iç genelgesi doğrultusunda yeni tarihli sağlık kurulu raporunu dikkate almaktadır. İdare, yeni tarihli sağlık kurulu raporunun dikkate alınmasına gerekçe olarak kişilerin engellilik durumları ve oranlarının zaman içerisinde değişebileceğini ve sağlık durumlarında iyileşme gözlenebileceği gibi ek yeni sağlık problemlerinin de ortaya çıkabileceğini göstermektedir. Yeni tarihli sağlık kurulu raporunun dikkate alınması neticesinde başvuran, bir yıl süreyle MTV istisnasından faydalanmış, devam eden yıllar için ise adına MTV borcu tahakkuk ettirilmiştir.
27. Somut olay kapsamında, başvuranın 2013 yılında Aksaray Delet Hastanesinden aldığı 1 yıl süreli engelli sağlık kurulu raporunun 2011 tarihli Hacettepe Üniversitesinden alınmış süresiz engelli sağlık kurulu raporunu geçersiz kılıp kılmayacağının tespiti önem arz etmektedir.
Başvuran hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporları incelendiğinde, başvuranın sağlık durumunda bir iyileşme görüldüğüne ilişkin bir değerlendirmeye yer verilmemiş, başvuranın sağlık raporları ile ilgili bir itiraz veya durum değişikliği olduğuna ilişkin bir tespit yapılamamıştır. Bu nedenle, Hacetetepe Üniversitesi Hastanesi ile Aksaray Devlet Hastanesi sağlık kurulu raporlarında görülen süre farklılaşmasının idari uygulamarın farklılığından kaynaklandığı değerlendirilmiştir.
28. Bunun yanında, başvurana süresiz olarak MTV muafiyeti sağlayan 2011 tarihli Hacettepe
Üniversitesinden alınmış süresiz engelli sağlık kurulu raporu mevcut iken başvuranın neden yeni tarihli engelli sağlık kurulu raporu almasına ihtiyaç duyduğunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Başvuran, yeni tarihli engelli sağlık kurulu raporu almasına gerekçe olarak idarelerin kamu hizmetinden yararlanma aşamasında ikamet ettiği ildeki sağlık kuruluşlarından engelli sağlık kurulu raporu sunmasını talep ettiklerini beyan etmektedir. Başvuranın, Kurumumuzca itibar edilen bu beyanından da sağlık kurulu raporları ile ilgili bir itiraz ya da durum değişikliğinin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.
29. Yapılan değerlendirme neticesinde; başvuran hakkında Aksaray Devlet Hastanesi tarafından düzenlenen 2013 tarihli süreli nitelikteki engelli sağlık kurulu raporunda başvuranın sağlık durumunda iyileşme veya durum değişikliği olduğuna ilişkin bir tespitin yapılmamış olması ve raporun itiraz üzerine düzenlenmemiş olması nedeniyle MTV istisnasının uygulanması bakımından Hacettepe Üniversitesi Hastanesi tarafından düzenlenen 2011 tarihli süresiz nitelikteki engelli sağlık kurulu raporunun geçerli sayılması suretiyle başvurandan tahsil edilen MTV tutarının iade edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 30. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Aksaray
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuru kapsamında tahsil edilen Motorlu Taşıtlar Vergisi tutarının başvurana iade edilmesi hususunda GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA, GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi