|
ÖZET: Başvuran, engelli kızı adına kayıtlı aracın 2014-2018 yılları arasında tahakkuk eden Motorlu Taşıtlar Vergisi’nin iadesini talep etmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığı, başvuranın daha önce yaptığı itiraz sonucunda yalnızca 2014/2 dönemi için bir miktar iade gerçekleştirmiştir. Ancak, diğer dönemler için iade yapılmamıştır. Gelir İdaresi, başvuranın engelli sağlık raporlarının süreli olması nedeniyle istisna şartlarının sağlanmadığını belirtmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın açıklamalarına göre, başvuranın kızı için düzenlenen sağlık raporları, engellilik oranının zamanla değişebileceğini göstermektedir. Özellikle, başvuranın iddiaları ve ilgili mevzuat incelendiğinde, 2014-2015 yıllarında alınan raporların engellilik durumunu yeterince yansıtmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, başvuranın talebinin değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilerek, tahsil edilen Motorlu Taşıtlar Vergisi’nin iade edilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve gerekli işlemleri 30 gün içinde tamamlaması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2582-S.20.4201
BAŞVURU NO : 2019/14186
KARAR TARİHİ : 19/02/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Gelir İdaresi Başkanlığı
Ödenen verginin iade talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 19/08/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza başvuruda bulunan başvuran …, velisi olduğu engelli kızı … adına daha önce kayıtlı olan … plakalı araca 2014-2018 yılları arasında tahakkuk eden Motorlu Taşıtlar
Vergisi borcunun olduğunu, Gelir İdaresi Başkanlığı’na yapılan itiraz sonucu 2014/2 dönemi
Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne ait 768,64 TL tarafına iade edildiğini, diğer dönemlere ait meblağlar iade edilmediğini iddia edip gerekli değerlendirme, düzeltme ve iadenin yapılmasını talep etmektedir.
II.İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi
Başkanlığı’ndan alınan 07/11/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1.Adı geçenin Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuru yapmadan önce aynı hususları içeren 08/04/2019 tarihli dilekçeyle Başkanlığa başvuru yaptığının anlaşıldığı,
2.2.Konu hakkında 20/05/2019 tarih ve … sayılı yazı ile Rize Defterdarlığından bilgi istenildiği,
2.3.Başkanlığa gönderilen 31/05/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda;
2.3.1…. adına Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 04/10/2013 tarihli ve … sayılı, sürekli ve yüzde 99 engel oranlı özürlü sağlık kurulu raporuna istinaden, 25/11/2013 tarihi itibarıyla adına kayıt ve tescilli bulunan … plakalı taşıt için Motorlu Taşıtlar Vergisi istisna hükümlerinden faydalandırılmaya başlandığı,
2.3.2.Ancak … adına aynı hastaneden alınan 26/11/2014 tarih ve … sayılı, l(bir) yıl süreli yüzde
80 engel oranlı ve 21/10/2015 tarih ve … sayılı, l(bir) yıl süreli yüzde 85 engel oranlı engelli
sağlık kurulu raporlarının bulunması üzerine 2014/2 dönemi, 2015, 2016,2017 ve 2018 yıllarına yönelik Motorlu Taşıtlar Vergisinin tahakkuk ettirildiği,
2.3.3.Yine …’ın anılan hastanece adına düzenlenen 23/10/2018 tarih ve … sayılı, sürekli ve yüzde 100 engel oranlı engelli sağlık kurulu raporuna istinaden … plakalı taşıttan dolayı 01/01/2019 tarihi itibarıyla Motorlu Taşıtlar Vergisi istisna hükümlerinden faydalandırılmaya başlandığı bilgisinin alındığı,
2.4.Bunun üzerine, Başkanlıkça Rize Defterdarlığına yazılan 28/06/2019 tarih ve … sayılı yazıda, 2014/2 dönemi Motorlu Taşıtlar Vergisinin zamanaşımı hükümleri çerçevesinde ret ve iade edilmesi, mükellefin Motorlu Taşıtlar Vergisi istisna uygulamasının ise 2015/1 dönemi itibarıyla sonlandırılması gerektiği ve yapılan diğer işlemlerin Başkanlıkça uygun bulunduğunun belirtildiği,
2.5.197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinde, engellilik dereceleri yüzde 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtların Motorlu Taşıtlar Vergisinden istisna olduğunun hüküm altına alındığı,
2.6.Öte yandan, konuyla ilgili olarak 40 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel
Tebliğinin; “1-Malul ve Engellilere Ait Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası
Uygulaması” başlıklı bölümünün, “3-Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnasından Faydalanmak İçin
Süreli Sağlık Kurulu Raporu İbraz Edenler” kısmında, Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından yararlanan malûl ve engellilerden süreli sağlık kurulu raporu ibraz edenlerin, istisnadan raporun geçerlilik süresi içerisinde faydalanacağı, bunun yanı sıra, söz konusu istisna uygulamasının devam edebilmesi için, malul ve engellilerin süre bitiminden önce yeni tarihli sağlık kurulu raporu ibraz etmeleri gerektiğinin açıklandığı,
2.7.Bununla birlikte, 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve başvuru konusu dönemde yürürlükte bulunan “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere
Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde, özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durumun belirtileceği, ancak özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranının yeniden belirleneceğinin, belirtildiği,
2.8.Sürekli raporlara ilişkin bu şekildeki belirlemelerin, bahsi geçen Yönetmelik öncesi yürürlükte bulunan engellilere engelli sağlık kurulu raporu verilmesine dair yönetmeliklerde/mevzuatta da aynı şekilde yer aldığı,
2.9.Bu çerçevede, kişilerin engellilik durumları ve oranlarının zaman içerisinde değişebileceği, sağlık durumlarında iyileşme gözlenebileceği gibi tam aksine ek yeni sağlık problemlerinin de ortaya çıkabileceği ve buna bağlı olarak yeni bir engelli sağlık kurulu raporu alınmak istenmesi durumunda kişinin en son ve mevcut engellilik durumuna göre yetkili sağlık kurullarınca değerIendirme yapılarak oran tayin edildiği,
2.10.Diğer taraftan, Başkanlığa intikal eden benzer olaylar üzerine, sürekli olarak düzenlenen raporlardan sonra alınan “süreli” veya “sürekli” raporların ilk raporu geçersiz kılıp kılmadığı ile engelli sağlık kurulu raporlarında kullanım amacına göre farklı engellilik oranı belirlenmesinin mümkün olup olmadığı hususlarında görüşüne başvurulan Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri
Genel Müdürlüğünden 19/2/2018 tarihli ve 295 sayılı yazı alındığı,
2.11.Bu yazıda;
2.11.1.Kişi adına düzenlenen raporun süresine bakılmaksızın itiraz ya da durum değişikliği nedeniyle düzenlenen ikinci raporun ilk raporu geçersiz kılmakta olduğunun, düzenlenen son raporun geçerli olduğunun,
2.11.2.Engel oranlarının kullanım amacına göre belirlenmemekle birlikte, kişilerin hastalık ve engelleri hakkında karar vermeye yetkili merciin Engelli Sağlık Kurulları olduğunun, belirtildiği,
2.12.Buna göre, …’ın Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından adına düzenlenen 04/10/2013 tarihli, … sayılı, sürekli ve yüzde 99 engel oranlı özürlü sağlık kurulu raporuna istinaden, …/2013 tarihi itibarıyla adına kayıt ve tescilli bulunan
… plakalı taşıt için Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından yararlanmaya başladığı, ancak sonraki tarihlerde adına düzenlenen engelli sağlık kurulu raporlarında istisna için öngörülen asgari (yüzde 90) engel oranının sağlanamadığı, istisna şartlarının ihlal edildiği anlaşılmış olduğundan, her bir raporun geçerli olduğu dönemler itibarıyla … Vergi
Dairesi Müdürlüğünce yapılan işlemlerin Başkanlık tarafından uygun bulunduğu, belirtilmiştir.
3.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi
Başkanlığı’ndan alınan 07/11/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazının ekinde yer alan Sağlık
Bakanlığı Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 07/09/2018 tarih ve … sayılı yazısında;
…’a ait raporlarda geçmişe yönelik herhangi bir düzeltme veya değiştirme yapılamamakla beraber, ilgili yönetmelik gereği rapora itiraz edilebilir ya da hastalık durumunun değiştiğine dair tek hekim raporunun Sağlık Kurulu’na ibraz edilmesiyle yeniden rapor alınabileceği belirtilmiştir.
4.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi
Başkanlığı’ndan alınan 07/11/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazının ekinde yer alan Sağlık
Bakanlığı Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 04/10/2018 tarih ve … sayılı Rize Sağlık Müdürlüğü’ne hitaben yazdığı yazıda;
… hakkında düzenlenen raporlar hakkında bilgi istendiği, şahsa ait 04/10/2013 tarihli “ÖTV, MTV, TAV Raporunda”, “F70.0, H40.8, H26.8, E76.2 ve R25.2” tanıları ile %99 engel oranı, 02/12/2013 tarihli “Özel Eğitim Raporunda”, “F70.0, H40.8, H26.8 ve R26.2” tanıları ile %98 engel oranı, 26/11/2014 tarihli “Özel Eğitim Raporunda”, “F70.0 ve R26.2” tanıları ile %80 engel oranı ve 21/10/2015 tarihli “Özel Eğitim Raporunda”, “F70.0 ve R26.2” tanıları ile %85 engel oranları bulunduğu, “Özel Eğitim Raporlarında”, kişinin %20 engel oranı almasının özel eğitimden faydalanması için yeterli olduğundan, şahsın 26/11/2014 ve 21/10/2015 tarihli “Özel
Eğitim Raporlarında” görme engel oranlarının değerlendirilmediğinin düşünüldüğü belirtilmiştir.
5.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Gelir İdaresi
Başkanlığı’ndan alınan 07/11/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazının ekinde yer alan …
Kaymakamlığı … Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün 30/05/2019 tarih ve … sayılı Defterdarlık
Gelir Müdürlüğü’ne hitaben yazdığı yazıda;
5.1.Aracın 25/11/2013 tarihinde… plakada… kimlik numaralı … adına tescil edildiği,
5.2.Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen engellilik oram yüzde 99 olarak belirlenen 04/10/2013 tarihli raporun daireye ibrazıyla araç için
EVDO sisteminde muafiyet girişi yapıldığı,
5.3…. Vergi Dairesi Müdürlüğünün 10/11/2017 tarih ve … sayılı yazı ekinde aynı kişiye ait ve adı geçen hastaneden verilen engellilik oram %80 ve %85 olarak belirlenen raporların gönderilmesiyle araç için girilen muafiyet kaydının kaldırıldığı,
5.4.26/11/2014 tarihinden itibaren 2014-2, 2015-1, 2015-2, 2016-1, 2016-2, 2017-1, 2017-2, 2018-1, 2018-2 dönemleri için toplam 3.868,50 TL MTV tahakkuk ettirildiği,
5.5.Mükellefin 23/10/2018 tarihli Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma
Hastanesinden alman %100 Engelli Sağlık Kurulu raporunu 26/10/2018 tarihinde ibraz etmesi üzerine 01/01/2019 tarih itibarıyla muafiyet kaydı tekrar EVDO sistemine girildiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
6.1.”Vergi ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde;
“Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.” ,
6.2.“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
7.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
8.197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun,
8.1.“Mükellef” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Motorlu Taşıtlar Vergisinin mükellefi; trafik sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzelkişilerdir.”,
8.2.“İstisnalar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Aşağıda yazılı motorlu taşıtlar vergiden müstesnadır…
c)Engellilik oranı % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar…”,
9.Mülga 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında
Yönetmeliğin,
9.1.“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;
“Bu Yönetmelik; özürlü Sağlık Kurulu Raporlarının alınışı, geçerliliği, değerlendirilmesi ve özürlü Sağlık Kurulu Raporu verebilecek yetkili sağlık kurumlarının tespiti ile ilgili usul ve esasları belirlemek; özürlülerle ilgili derecelendirmelere, sınıflandırmalara ve tanımlamalara gereksinim duyulan alanlarda ortak bir uygulama geliştirmek ve uluslararası sınıflandırma ve ölçütlerin kullanımının yaygınlaştırılmasını sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.”,
9.2.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, özürlülere sağlanan haklardan ve verilecek hizmetlerden yararlanmak üzere istenilen özürlü Sağlık Kurulu Raporları ile özürlü Sağlık Kurulu Raporu verebilecek yetkili sağlık kurumlarını ve özürlülerle ilgili sınıflandırma ve ölçütleri kapsar.”,
9.3.“Özürlü Sağlık Kurulu Raporunun geçerlilik süresi” başlıklı 13 üncü maddesinde;
“Özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda raporun geçerlilik süresi mutlaka belirtilir.
Özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durum belirtilir. Ancak özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranı yeniden belirlenir.
Özürlü sağlık kurulunca özürlünün özür durumunun sürekli olmadığına karar verilmesi halinde de bu husus ilgili bölümde belirlenerek özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun geçerlilik süresi belirtilir. Zaman içinde değişebilen veya kontrolü gerektiren hastalıklar, hastanın önceki özürlü Sağlık Kurulu Raporu da kurula sunularak, özürlü sağlık kurulunun belirleyeceği süre içinde yeniden görüşülür ve karara bağlanır.
Bu Yönetmelik hükümlerine göre alınmış olan sürekli raporlar ile süreli raporların geçerlilik süresi dolmadan tekrar rapor alınmak istenmesi durumunda, mükerrer rapor tanzimini önlemek maksadıyla, ilgililerin daha önce özürlü sağlık kurulu raporu alıp almadıklarına ilişkin beyanı istenir. İlgilinin beyanı üzerine veya bir başka şekilde, evvelce özürlü sağlık kurulu raporu verilmiş olduğunun tespiti halinde tekrar rapor verilmez. Kullanım amacına uygun olarak düzenlenmiş ve bu Yönetmelik hükümlerine göre alınmış olan sürekli raporlara sahip kişilerden kurumlarca yeniden rapor istenilmez.”,
10.10/01/2004 tarihli ve 25342 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 21 Seri Numaralı
Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin,
10.1. “II-İstisnalar” başlıklı bölümünün,
10.1.1. “Sakatlık Dereceleri % 90 ve Daha Fazla Olan Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda
İstisna Uygulanıcısı” alt başlığında;
“Sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin bu durumlarını tanı teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile ilgili vergi dairelerine belgelendirmeleri halinde, söz konusu malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtları, Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne tabi tutulmayacaktır.
Bu istisnadan yararlanmak için, söz konusu malûl ve engellilere ait taşıtın özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartı aranmayacaktır.”,
10.1.2. “Diğer Malûl ve Engellilere Ait Taşıtlarda İstisna Uygulaması” alt başlığında;
“Sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tanı teşekküllü
Devlet hastanesinden alınan Sağlık Kurulu Raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten ‘Motorlu Araç Tescil Belgesi’nin’ ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile ‘Araçlar İçin Teknik Belge’ ve ‘Proje Raporu’nun’ aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabileceklerdir.”,
10.1.3. “Malûl ve Engelliler İstisnası İle İlgili Bildirim” alt başlığında;
“Malûl ve engelliler istisnasından yararlanacak olan malûl ve engelliler tarafından, “Malûl ve
Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim
Formu” düzenlenerek (Bildirim Forumu’nun internetteki www.gib.gov.tr adresinde bulunan örneğinin düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır.) istisnadan yararlanmak için gerekli olan diğer belgeler ile birlikte ilgili vergi dairesine verilecektir.”,
11.30/3/2012 tarihli ve 28249 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 40 Seri Numaralı, Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinin, “Malul ve engellilere Ait Taşıtlarda Motorlu
Taşıtlar Vergisi İstisnası Uygulaması” başlıklı bölümünün, “Motorlu Taşıtlar Vergisi
İstisnasından Faydalanmak İçin Süreli Sağlık Kurulu Raporu İbraz Edenler” alt başlığında;
“Motorlu Taşıtlar Vergisi istisnasından yararlanan malûl ve engellilerden süreli Sağlık Kurulu
Raporu ibraz edenler, istisnadan raporun geçerlilik süresi içerisinde faydalanırlar.
Bunun yanı sıra, söz konusu istisna uygulamasının devam edilebilmesi için, malûl ve engellilerin süre bitiminden önce yeni tarihli Sağlık Kurulu Raporu ibraz etmeleri gerekmektedir.”,
12.2012/2 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi İç Genelgesinin, “Malul ve Engellilere Ait
Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Uygulaması” başlığında;
“…Bu itibarla, vergi daireleri bu şekilde istisnadan faydalanan mükelleflerin yeni tarihli sağlık kurulu raporu ibraz edip etmediklerini takip ve kontrol edecektir.” hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
13.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14.Başvuran …, velisi olduğu engelli kızı … adına daha önce kayıtlı olan … plakalı araca 2014-2018 yılları arasında tahakkuk eden Motorlu Taşıtlar Vergisi borcunun olduğunu, Gelir
İdaresi Başkanlığı’na yapılan itiraz sonucu 2014/2 dönemi Motorlu Taşıtlar Vergisi’ne ait 768,64 TL tarafına iade edildiğini, diğer dönemlere ait meblağların iade edilmediğini belirterek gerekli değerlendirme, düzeltme ve iadenin yapılmasını talep etmektedir.
15.Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından, … adına Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen 04/10/2013 tarihli ve … sayılı, sürekli ve yüzde
99 engel oranlı özürlü sağlık kurulu raporuna istinaden, 25/11/2013 tarihi itibarıyla adına kayıt
ve tescilli bulunan … plakalı taşıt için Motorlu Taşıtlar Vergisi istisna hükümlerinden faydalandırılmaya başlandığı; ancak … adına aynı hastaneden alınan 26/11/2014 tarih ve …
sayılı, l (bir) yıl süreli yüzde 80 engel oranlı ve 21/10/2015 tarih ve … sayılı, l(bir) yıl süreli yüzde 85 engel oranlı engelli sağlık kurulu raporlarının bulunması üzerine 2014/2 dönemi, 2015, 2016,2017 ve 2018 yıllarına yönelik Motorlu Taşıtlar Vergisinin tahakkuk ettirildiği; yine
…’ın anılan hastanece adına düzenlenen 23/10/2018 tarih ve … sayılı, sürekli ve yüzde 100 engel oranlı engelli sağlık kurulu raporuna istinaden … plakalı taşıttan dolayı 01/01/2019 tarihi itibarıyla Motorlu Taşıtlar Vergisi istisna hükümlerinden faydalandırılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
16.Yine idare tarafından 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve başvuru konusu dönemde yürürlükte bulunan “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere
Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliği’nin” 13 üncü maddesinde, özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durumun belirtileceği, ancak özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranının yeniden belirleneceğinin, belirtildiği; sürekli raporlara ilişkin bu şekilde yapılan belirlemelerin, bahsi geçen Yönetmelik öncesi yürürlükte bulunan engellilere engelli sağlık kurulu raporu verilmesine dair yönetmeliklerde/mevzuatta da aynı şekilde yer aldığı; bu çerçevede, kişilerin engellilik durumları ve oranlarının zaman içerisinde değişebileceği, sağlık durumlarında iyileşme gözlenebileceği gibi tam aksine ek yeni sağlık problemlerinin de ortaya çıkabileceği ve buna bağlı olarak yeni bir engelli sağlık kurulu raporu alınmak istenmesi durumunda kişinin en son ve mevcut engellilik durumuna göre yetkili sağlık kurullarınca değerlendirme yapılarak oran tayin edildiği; diğer taraftan, Başkanlığa intikal eden benzer olaylar üzerine, sürekli olarak düzenlenen raporlardan sonra alınan “süreli” veya “sürekli” raporların ilk raporu geçersiz kılıp kılmadığı ile engelli sağlık kurulu raporlarında kullanım amacına göre farklı engellilik oranı belirlenmesinin mümkün olup olmadığı hususlarında görüşüne başvurulan Sağlık Bakanlığı
Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün görüşüne başvurulduğu belirtilmiştir.
17.Bahsi geçen Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 19/2/2018 tarihli ve 295 sayılı yazısında; kişi adına düzenlenen raporun süresine bakılmaksızın itiraz ya da durum değişikliği nedeniyle düzenlenen ikinci raporun ilk raporu geçersiz kılmakta olduğu, düzenlenen son raporun geçerli olduğu, engel oranlarının kullanım amacına göre belirlenmemekle birlikte, kişilerin hastalık ve engelleri hakkında karar vermeye yetkili merciin
Engelli Sağlık Kurulları olduğu ifadelerine yer verilmiştir.
18.Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda, trafik sicili ile Ulaştırma Bakanlığınca tutulan sivil hava vasıtaları sicilinde adlarına motorlu taşıt kayıt ve tescil edilmiş olan gerçek ve tüzel kişiler verginin mükellefi olarak belirtlenmiştir. Yine Kanunda, istisnalar arasında engellilik oranı %
90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin,
bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar sayılmıştır.
19.Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları
Hakkında Yönetmeliğinde, Özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun sürekli olup olmadığı ile süreli raporlarda raporun geçerlilik süresi mutlaka belirtileceği, özürlü sağlık kurulunca kişinin özür durumunun sürekli olduğuna karar verilmesi durumunda, özürlü sağlık kurulu raporunun ilgili bölümünde bu durum belirtileceği, özür durumunun değişmesi halinde, kişinin talebi üzerine rapor ve buna bağlı kişinin özür oranı yeniden belirleneceği, özürlü sağlık kurulunca özürlünün özür durumunun sürekli olmadığına karar verilmesi halinde de bu husus ilgili bölümde belirlenerek özürlü Sağlık Kurulu Raporu’nun geçerlilik süresi belirtileceği, zaman içinde değişebilen veya kontrolü gerektiren hastalıklar, hastanın önceki özürlü Sağlık Kurulu Raporu da kurula sunularak, özürlü sağlık kurulunun belirleyeceği süre içinde yeniden görüşüleceği, karara bağlanacağı, alınan sürekli raporlar ile süreli raporların geçerlilik süresi dolmadan tekrar rapor alınmak istenmesi durumunda, mükerrer rapor tanzimini önlemek maksadıyla, ilgililerin daha önce özürlü sağlık kurulu raporu alıp almadıklarına ilişkin beyanı isteneceği, ilgilinin beyanı üzerine veya bir başka şekilde, evvelce özürlü sağlık kurulu raporu verilmiş olduğunun tespiti halinde tekrar rapor verilmeyeceği, kullanım amacına uygun olarak düzenlenen ve sürekli raporlara sahip kişilerden kurumlarca yeniden rapor istenilmeyeceği düzenlenmiştir.
20.21 Seri Numaralı Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinde, sakatlık dereceleri % 90 ve
daha fazla olan malûl ve engellilerin bu durumlarını tanı teşekküllü Devlet hastanesinden alınmış olan sağlık kurulu raporu ile ilgili vergi dairelerine belgelendirmeleri halinde, söz konusu malûl ve engellilerin kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtları, Motorlu
Taşıtlar Vergisi’ne tabi tutulmayacağı, bu istisnadan yararlanmak için, söz konusu malûl ve engellilere ait taşıtın özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş olması şartı aranmayacağı, sakatlık dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin bu durumlarını; tanı teşekküllü Devlet hastanesinden alınan Sağlık Kurulu Raporu ile belgelendirmeleri ve kendi adlarına kayıt ve tescilli olan taşıtların engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar olduğunu belirten ‘Motorlu Araç Tescil Belgesi’nin’ ilgili tescil kuruluşlarınca onaylanmış örneği ile ‘Araçlar İçin Teknik Belge’ ve ‘Proje Raporu’nun’ aslı veya noter onaylı örneğini ilgili vergi dairelerine ibraz etmeleri halinde bu istisna hükmünden yararlanabileceği, malûl ve engelliler istisnasından yararlanacak olan malûl ve engelliler tarafından, “Malûl ve
Engelliler Adına Kayıt ve Tescilli Taşıtlarda Motorlu Taşıtlar Vergisi İstisnası Bildirim Formu” düzenlenerek (Bildirim Forumu’nun internetteki www.gib.gov.tr adresinde bulunan örneğinin düzenlenmesi mümkün bulunmaktadır.) istisnadan yararlanmak için gerekli olan diğer belgeler ile birlikte ilgili vergi dairesine verileceği hüküm altına alınmıştır.
21.40 Seri Numaralı, Motorlu Taşıtlar Vergisi Genel Tebliğinde, Motorlu Taşıtlar Vergisi
istisnasından yararlanan malûl ve engellilerden süreli Sağlık Kurulu Raporu ibraz edenlerin, istisnadan raporun geçerlilik süresi içerisinde faydalanacağı, bunun yanı sıra, söz konusu istisna uygulamasının devam edilebilmesi için, malûl ve engellilerin süre bitiminden önce yeni tarihli
Sağlık Kurulu Raporu ibraz etmeleri gerektiği belirtilmiştir.
22.Bu kapsamda somut olayda 25/11/2013 tarihinde … adına araç tescil edildiği, Recep
Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen engellilik oranı yüzde 99 olarak belirlenen 04/10/2013 tarihli sürekli rapora istinaden muafiyet girişi yapıldığı, … Vergi Dairesi Müdürlüğünün 10/11/2017 tarih ve … sayılı yazı ekinde aynı kişiye ait ve adı geçen hastaneden verilen 26/11/2014 tarihli, l (bir) yıl süreli engellilik oranı %80 ve 21/10/2015 tarihli, l (bir) yıl süreli engellilik oranı %85 olarak belirlenen raporların gönderilmesiyle araç için girilen muafiyet kaydının kaldırıldığı, 26/11/2014 tarihinden itibaren 2014-2, 2015-1, 2015-2, 2016-1, 2016-2, 2017-1, 2017-2, 2018-1, 2018-2 dönemleri için toplam 3.868,50 TL MTV tahakkuk ettirildiği, 2014-2 dönemi için tahakkuk ve tahsil edilen verginin zamanaşımı hükümleri nedeniyle iade edildiği, mükellefin 23/10/2018 tarihli Recep
Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan %100 engel oranlı sürekli Engelli Sağlık Kurulu raporunu 26/10/2018 tarihinde ibraz etmesi üzerine 01/01/2019 tarihi itibarıyla tekrar muafiyet kaydı girildiği, idare tarafından 26/11/2014 ve 21/10/2015 tarihlerinde düzenlenen engelli sağlık kurulu raporlarında istisna için öngörülen asgari (yüzde
90) engel oranının sağlanamadığı, istisna şartlarının ihlal edildiği gerekçesiyle Motorlu Taşıtlar
Vergisinin tahakkuk edildiği anlaşılmıştır.
23.Bununla birlikte başvuran, süreç içinde kızının engellilik durumunda iyileşme olmadığını, kızının 26/11/2014 tarihli ve 21/10/2015 tarihli raporlarının evde özel eğitim amacıyla alındığını, bu nedenle ilgili raporlarda kızının tüm engel durumlarının değerlendirilmediğini iddia etmektedir. Bu konuda Sağlık Bakanlığı Rize Recep Tayyip
Erdoğan Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 04/10/2018 tarih ve … sayılı Rize
Sağlık Müdürlüğü’ne hitaben yazdığı yazıda da; 26/11/2014 ve 21/10/2015 tarihli raporlarda 04/10/2013 tarihli raporda yer alan bazı tanıların bulunmadığı görülmüş, “Özel Eğitim
Raporlarında”, kişinin %20 engel oranı alması özel eğitimden faydalanması için yeterli olduğundan, şahsın 26/11/2014 ve 21/10/2015 tarihli “Özel Eğitim Raporlarında” görme engel oranlarının değerlendirilmediğinin düşünüldüğü, şeklinde ifadelerin yer aldığı tespit edilmiştir.
24.Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; usulüne uygun olarak alınacak engellilik durumuna ilişkin raporların Motorlu Taşıtlar Vergisinden istisna koşullarının sağlandığını gösterir tevsik edici belge niteliğinde olduğu, kişi adına düzenlenen raporun süresine bakılmaksızın itiraz ya da durum değişikliği nedeniyle düzenlenen ikinci raporun ilk raporu geçersiz kılması yönündeki görüşün, kişilerin engellilik durumları ve oranlarının zaman içerisinde değişebileceği, sağlık durumlarında iyileşme gözlenebileceği gibi tam aksine ek yeni sağlık problemlerinin de ortaya çıkabileceği ve buna bağlı olarak yeni bir engelli sağlık kurulu raporu alınmak istenmesi durumlarının kaçınılmaz sonucu olduğu, somut olayda usulüne uygun olarak alınan ve istisna koşullarını taşıyan 04/10/2013 ve 23/10/2018 tarihli raporlar göz önüne alındığında engellinin engellilik durumhunda zaman içinde bir iyileşmenin olmadığının açık olduğu, 26/11/2014 tarihli ve 21/10/2015 tarihli raporların ise Özel Eğitim amacıyla alındığı, ilgili hastanenin yazısından söz konusu raporlarda bazı engel durumlarının dikkate alınmadığının anlaşıldığı, her ne kadar idare tarafından sürekli bir raporun ardından süreli ve mevzuatında aranan oranı sağlamayan bir raporun ibrazı üzerine motorlu taşıtlar vergisi tahakkuku yapılmış ise de; bunun engellinin engellilik durumunda fiilen iyileşme olmadığı halde istisna hükmünden yararlanamama sonucunu doğurduğu ve bu durumun kanun koyucunun amacı ve somut olay adaleti ile örtüşmediği dikkate alındığında ilgili dönemlere ait tahakkuk ve tahsil edilen vergilerin başvurana iadesi ve engellinin istisna hükümlerinden yararlandırılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Rize
Vergi Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuru kapsamında tahsil edilen Motorlu Taşıtlar Vergisi tutarının başvurana iade edilmesi hususunda GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın, BAŞVURANA, GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi