Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ne kayıtlı olduğu dönemde muafiyet talep ettiği derslerin not ortalamasına dahil edilmesi nedeniyle mağduriyet yaşadığını iddia ederek, mezuniyet notunun yeniden hesaplanmasını talep etmiştir. Üniversite, başvuranın muafiyet işlemlerinin yürürlükteki yönetmeliklere uygun olarak yapıldığını ve muaf olunan derslerin notlarının genel not ortalamasına dahil edildiğini belirtmiştir.

Danıştay, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş Yönetmeliği’nin 11. maddesinin 10. fıkrasındaki değişikliklerin, kayıtlı öğrencileri kapsayacak şekilde uygulanabileceğini vurgulamıştır. Bu bağlamda, başvuranın muafiyet talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğuna karar verilmiştir.

Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddi, yürürlükteki mevzuat ve yönetmelik değişiklikleri çerçevesinde değerlendirilmiş, kazanılmış hak iddiasının geçerli olmadığına hükmedilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/4946-S.21.8037

BAŞVURU NO : 2020/98093

KARAR TARİHİ : 26/03/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

Başvuranın kayıt olduğu dönemde yürürlükte olan mevzuat

BAŞVURUNUN KONUSU :

gereği daha önce almış olduğu derslerin muafiyeti halinde

“M” notu verildiği ve not ortalamasına dahil edilmediği açıklamalarıyla sonradan yapılan mevzuat değişikliğinin kendisine tatbik edilmesi ve muaf tutulduğu derslerin not ortalamasına dahil edilmesi sebebiyle doğan mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkında.

BAŞVURU TARİHİ : 07/10/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 18.08.2016 tarihinde Dokuz Eylül

Üniversitesi (DEÜ) Hukuk Fakültesi’ne kayıt olduğunda daha önce öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumundan almış olduğu bazı derslerle ilgili muafiyet talebinde bulunduğunu, Fakülte Yönetim Kurulu kararıyla; “Uluslararası İlişkiler Tarihi, Sosyolojiye Giriş, İktisat, Siyaset Bilimi, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk Dili, Yabancı Dil (İngilizce) ve Temel

Bilgi Teknolojileri” derslerinden muaf tutulduğunu, başvuru yaptığı 2016 yılında yürürlükte olan Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim ve Sınav Uygulama Esasları’nın 23/4.

maddesine göre muaf olunan bu dersler için “M” notu verilerek ortalamaya katılmadığını, mezun olma durumuna geldiği 01.07.2020 tarihinde not ortalaması kontrolü yaptığında, muaf olduğu derslerin not dönüşümü yapılarak ortalamaya dahil edildiklerini fark ettiğini, bu sebeple

100 üzerinden 90.22 olması gereken not ortalamasının 89.56 olarak hesaplanarak

mağduriyetine sebep olunduğunu belirterek muaf olunan dersler ortalamaya katılmaksızın mezuniyet notunun tekrar hesaplanmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2.Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü’nden

Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; Dokuz Eylül Üniversitesi

Hukuk Fakültesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı’nın – sayı ve tarihli

cevabı yazısı ile:

2.1. Başvuranın 2016-2017 eğitim öğretim döneminde daha önce almış olduğu derslerden muaf olmak için dilekçe verdiği, zaman kaybı olmaması ve muaf olunan derslerin belirlenmesi amacıyla öğretim yılı başında diğer öğrencilerle birlikte “M” notu olarak muafiyetlerinin sisteme girildiği, 2.2. 2016-2017 öğretim yılı içinde “Fakülte Not Dönüşüm Komisyonu” tarafından muaf olunan derslere ilişkin not dönüşümleri yapılarak Fakülte Yönetim Kurulu kararı ile; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 18.07.2014 tarih ve – / sayılı yazısı ve Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar

Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması

Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in 11’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında düzenlenen; “Yatay geçişle gelen öğrencilerin önceki diploma programından aldıkları ve başarılı oldukları derslerin intibakının yapılarak, bu derslere ilişkin daha önce alınan notlar transkripte iş1enir ve not ortalamasına eklenir.” maddesi gereğince başvuranın muaf sayıldığı derslerin genel not ortalamasına dahil edildiği, açıklamaları Kurumumuza bildirilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet

Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar,Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”

5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:

5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.” 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” 5.3. “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” 5.4.“Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinin (e ) fıkrasında; Yükseköğretim kurumlarında eğitim – öğretim programlarının asgari ders saatlerini ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,” 5.5. “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.6. “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte

yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar:

(1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3)

Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” 5.7. “Lisans düzeyinde öğretim” kenar başlıklı 43’üncü maddesinde; “Yükseköğretim, harca tabi olup bu kanunda belirlenen amaç ve ana ilkelere göre aşağıdaki şekilde düzenlenir.

a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” 5.8. 44’üncü maddesinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile (…)(2) (…)(3) eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” 6.Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar

Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlararası Kredi Transferi

Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in; “Kurumlar arası yatay geçiş” kenar başlıklı 11’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında; “(10) (Değişik:RG-18/3/2016-29657)

Yatay geçişle gelen öğrencilerin önceki diploma programından aldığı ve başarılı olduğu derslerin intibakının yapılarak, bu derslere ilişkin daha önce alınan notlar transkripte işlenir ve not ortalamasına eklenir.”

7. (Üniversite Senatosu’nun 23 Mayıs 2017 tarihli ve 474/18 sayılı kararı) Dokuz

Eylül Üniversitesi Muafiyet ve İntibak Yönergesi’nin

“Muafiyet İşlemleri” kenar başlıklı 7’inci maddesinde; “(1) Muafiyet başvuruları ilgili intibak komisyonlarınca değerlendirilir ve ilgili birim yönetim kurullarınca karara bağlanır. (2) Öğrenci, muafiyet talebi ilgili yönetim kurulu tarafından karara bağlanıncaya kadar muafiyet talebinde bulunduğu ders/ derslere devam etmekle yükümlüdür. (3) (Değişik:SK-08/08/2017-476/09) Muafiyet talebinde bulunulan ders/derslerin adının, eşdeğer sayılacak ders/derslerle aynı olması gerekmez. Bir ders/derslere muafiyet verilebilmesi için, daha önce alınan ders/derslerin Üniversitedeki ders/derslere kredi/haftalık ders saati yönünden eşit veya yüksek olması, içerik yönünden ise en az % 75 benzerlik göstermesi gerekir. Öğretim planlarında eşdeğer sayılması istenen bağımsız laboratuvar ve proje derslerinin bulunması halinde eşdeğer sayılacak dersin içeriğinin aynı olması gerekir. Muafiyeti istenen ders/derslerin zorunlu veya seçmeli olmasına bakılmaksızın ders içerik ve yerel kredi/haftalık ders saati yönünden değerlendirilir. (4) Daha önce Türkçe olarak alınan dersler, yabancı dille okutulan derslerin yerine sayılmaz ve bu dersler için muafiyet verilmez. (5) (Mülga:SK-25/10/2017478/11) (6) Aynı notlandırma sisteminde karşı üniversiteden alınan ders notunun, Üniversite notlandırma sistemine göre geçme notunun altında kalması durumunda bu ders için muafiyet verilmez. (7) Ön şartlı derslerden muafiyet verilebilmesi için, dersin ön şartının yerine getirilmiş olması gerekir. (8) Muaf olunan dersin not çizelgesinde başarılı/geçti/yeterli olarak belirtildiği durumlarda bu ders için (B) notu verilir, ortalamaya dâhil edilmez. (9) Önlisans ve lisans programlarında, son sınıfa yerleşen öğrenciler hariç, muafiyet verilen derslerin toplam AKTS kredisi, programı tamamlamak için gerekli olan toplam AKTS kredisinin %50’sini geçemez. Muafiyet talep edilen derslerin AKTS kredileri toplamının, programı tamamlamak için gerekli olan toplam kredinin yarısından fazla olması halinde; öğrencinin talebi doğrultusunda, öğrencinin talebinin olmadığı durumlarda ise öğrencinin almış olduğu en yüksek notlu dersler dikkate alınarak muaf olunacak dersler belirlenir ve öğrenci bilgi sistemine işlenir. (10)

Önlisans ve lisans programlarında muafiyet verilerek öğrenci bilgi sistemine işlenen notlar, yarıyıl ve genel not ortalama hesaplamasında dikkate alınır. (11) Herhangi bir dersten muafiyet talebi kabul edilen öğrenciler, daha sonra bu derse not yükseltmek amacıyla tekrar kayıt yaptırabilirler. Bu durumda dersin başarı notu en son alınan nottur.

(12) Lisansüstü giriş sınavlarında başarılı olarak kesin kayıt yaptıran öğrencilere, anabilim/anasanat dalının teklifi üzerine enstitü yönetim kurulunca uygun görülecek diğer enstitülerdeki öğrenimleri sırasında aldıkları derslerden muafiyet verilebilir. Ancak, muafiyet verilen derslerin toplam kredisi ilgili programı tamamlamak için gerekli olan kredinin 1/3’ünden fazla olamaz. (13) (Değişik:SK-18/02/2020-532/07) 2020-2021 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılından önce bir yükseköğretim kurumunda kayıtlı olmaksızın lisansüstü eğitime özel öğrenci olarak kaydolan öğrencilerin lisansüstü eğitimde alacakları derslerin toplamı, programı tamamlamak için gerekli toplam kredi sayısının

%50’sinden fazla olamaz (14) (Mülga:SK-25/10/2017-478/11) (15) Önlisans ve lisans programında alınan dersler karşılığında lisansüstü dersler için muafiyet verilmez.”

8. 09/09/2003 tarih ve 296/2 sayılı Üniversite Senatosu kararı ile kabul edilmiş olan

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim ve Sınav Uygulama Esasları’nın;

“Ders notları ve başarı durumu” kenar başlıklı 23’üncü maddesinin 4’üncü fıkrasında;

“(4) Ayrıca; B (Başarılı), M (Muaf) notu ortalamaya katılmayan not ve D (Devamsız)

notu geçici not olup, bunlardan; a) D notu, derse devam yükümlülüklerini veya ders uygulamalarına ilişkin koşulları yerine getirmediği için, sınava girme hakkını elde edemeyen öğrencilere verilir ve not ortalaması hesabında FF notu işlemi görür.

b) B notu, not ortalamalarına katılmayan derslerden başarılı olan öğrencilere verilir.

c) M notu, kayıt yaptırdığı tarihten itibaren 1 (bir) ay içerisinde, onaylı ders içerikleri ve kredi saatlerini belirten transkriptle başvuran öğrencinin daha önce öğrenim gördükleri yüksek öğretim kurumunda almış oldukları ve denklikleri kabul edilerek en az ders yüküne sayılan ve Fakülte Yönetim Kurulu kararı ile muaf olunan dersler için verilir.”

“Geçici Madde 1”de ‐” (1) Bu Uygulama Esasları, 2012‐2013 öğretim yılında 1 inci sınıfa, 2013‐2014 öğretim yılında 2 nci sınıfa, 2014‐2015 öğretim yılında 3 üncü sınıfa ve 2015‐2016 öğretim yılında 4 üncü sınıfa ilk kez kayıt yaptıran öğrenciler ile bu sınıflarda kayıtlı bulunan tüm derslerden başarısız öğrencilere uygulanır. “

(4) (Değişik:SK-08/08/2017-476/07) Ayrıca; B (Başarılı) ortalamaya katılmayan not ve

D (Devamsız) notu geçici not olup, bunlardan; a) D notu, derse devam yükümlülüklerini veya ders uygulamalarına ilişkin koşulları yerine getirmediği için, sınava girme hakkını elde edemeyen öğrencilere verilir ve not ortalaması hesabında FF notu işlemi görür.

b) B notu, not ortalamalarına katılmayan derslerden başarılı olan öğrencilere verilir.

c) (Mülga:SK-08/08/2017-476/07)

(5) (SK-08/08/2017-476/07) Öğrencinin daha önce öğrenim gördüğü yükseköğretim kurumundan almış olduğu ders/derslerle ilgili muafiyet talebi Dokuz Eylül Üniversitesi

Senatosu’nun 23 Mayıs 2017 tarihli ve 474/18 sayılı kararı ile kabul edilen Muafiyet ve

İntibak Yönergesi çerçevesinde değerlendirilir

düzenlemelerine yer verildiği görülmüştür.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 18.08.2016 tarihinde Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Hukuk Fakültesi’ne kayıt olduğunda muafiyet başvurusunda bulunduğunu, başvuru yaptığı 2016 yılında yürürlükte olan

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim ve Sınav Uygulama Esasları’nın 23/4.

100 üzerinden 90.22 olması gereken not ortalamasının 89.56 olarak hesaplanarak

mağduriyetine sebep olunduğunu belirterek muaf olunan dersler ortalamaya katılmaksızın mezuniyet notunun tekrar hesaplanmasını talep talep etmiştir.

11. Başvuruya konu edilen Dokuz Eylül Üniversitesi ise; başvuranın 2016-2017 eğitim öğretim döneminde daha önce almış olduğu derslerden muaf olmak için dilekçe verdiği, zaman kaybı olmaması ve muaf olunan derslerin belirlenmesi amacıyla öğretim yılı başında diğer öğrencilerle birlikte “M” notu olarak muafiyetlerinin sisteme girildiği, 2016-2017 öğretim yılı içinde “Fakülte Not Dönüşüm Komisyonu” tarafından muaf olunan derslere ilişkin not dönüşümleri yapılarak Fakülte Yönetim Kurulu kararı ile; Yükseköğretim

Kurulu Başkanlığı’nın 18.07.2014 tarihli yazısı ve Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar

Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik2in 11’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında düzenlenen; “Yatay geçişle gelen öğrencilerin önceki diploma programından aldıkları ve başarılı oldukları derslerin intibakının yapılarak, bu derslere ilişkin daha önce alınan notlar transkripte iş1enir ve not ortalamasına eklenir.” maddesi gereğince başvuranın muaf sayıldığı derslerin genel not ortalamasına dahil edildiği, açıklamalarında bulunmuştur.

12. Anayasa’nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmıştır.

12.1. Yasa koyucunun genel prensiplerini belirlediği konularda, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içerinde, Anayasa, Kanun ve Tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kaydıyla düzenleme yapabileceği açıktır.

12.2. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44.maddesinin (b) bendinde, Üniversiteye kayıt yaptıran öğrencilere yönelik ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği vurgulanmıştır.

13. Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar

Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlararası Kredi Transferi

Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in; “Kurumlar arası yatay geçiş” kenar başlıklı 11’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında; “(Değişik:RG-18/3/2016-29657) Yatay geçişle gelen öğrencilerin önceki diploma programından aldığı ve başarılı olduğu derslerin intibakının yapılarak, bu derslere ilişkin daha önce alınan notlar transkripte işlenir ve not ortalamasına eklenir.” hükmüne yer verilmiştir.

14. 09/09/2003 tarih ve 296/2 sayılı Üniversite Senatosu kararı ile kabul edilmiş olan

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim ve Sınav Uygulama Esasları’nın; “Ders notları ve başarı durumu” kenar başlıklı 23’üncü maddesinin 4’üncü fıkrasında; “Ayrıca; B (Başarılı), M (Muaf) notu ortalamaya katılmayan not ve D (Devamsız) notu geçici not olup,…” düzenlemesinin mevcut olduğu, sonrasında Yükseköğretim

Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin

Yönetmelik’in; “Kurumlar arası yatay geçiş” kenar başlıklı 11’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında 18.03.2016 tarihinde yapılan değişiklik sebebiyle ve Yükseköğretim Kurulu

Başkanlığı’nın 18.07.2014 tarih ve 75850150-104.01.01.01/43027 sayılı yazısı gereği; (Üniversite Senatosu’nun 23 Mayıs 2017 tarihli ve 474/18 sayılı kararı) Dokuz Eylül

Üniversitesi Muafiyet ve İntibak Yönergesi’nin “Muafiyet İşlemleri” kenar başlıklı 7’inci maddesinin 10’uncu fıkrası ile “Önlisans ve lisans programlarında muafiyet verilerek öğrenci bilgi sistemine işlenen notlar, yarıyıl ve genel not ortalama hesaplamasında dikkate alınır.” şeklinde değişiklik yapıldığı görülmüştür.

15. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; başvuran, Yönerge değişikliğinin tarafına uygulanamayacağı, kayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte bulunan Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim ve Sınav

Uygulama Esasları’nın 23’üncü maddesinin 4’üncü fıkrasında; “Ayrıca; B (Başarılı), M (Muaf) notu ortalamaya katılmayan not ve D (Devamsız) notu geçici not olup,…” şeklindeki düzenlemenin uygulanması gerektiği iddiasıyla Kurumumuza başvuruda bulunmuştur. Başvuru konusu olayda her ne kadar başvuranın kayıt olduğu tarihte uygulanabilir olan Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim ve Sınav Uygulama Esasları’nın ilgili maddesi gereği “M” notu ortalamaya katılmayan not olarak belirlenmiş ve fakat başvuranın da muafiyet işlemleri bu esaslar uygulanabilirken yapılmış olsa da, kredi transferine dayanak mevzuat ve üst norm niteliğinde bulunan; “Yükseköğretim

Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift

Anadal, Yan Dal İle Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin

Yönetmelik” in 11’inci maddesinin 10’uncu fıkrasında; 18.03.2016 tarihinde yapılan değişiklik ile “Yatay geçişle gelen öğrencilerin önceki diploma programından aldığı ve başarılı olduğu derslerin intibakının yapılarak, bu derslere ilişkin daha önce alınan notlar transkripte işlenir ve not ortalamasına eklenir.” düzenlemesinin getirildiği, normlar hiyerarşisinde üst norma dayanılarak çıkarılan alt normların, üst normun amacına ve çizdiği sınırlara uygun olarak düzenlenmesi gerektiği, Üniversite tarafından üst norm niteliğinde Yönetmelik hükmüne uygun olarak 23 Mayıs 2017 tarihli ve 474/18 sayılı kararı) Dokuz Eylül Üniversitesi Muafiyet ve İntibak Yönergesi’nin “Muafiyet İşlemleri” kenar başlıklı 7’inci maddesinin 10’uncu fıkrası ile “Önlisans ve lisans programlarında muafiyet verilerek öğrenci bilgi sistemine işlenen notlar, yarıyıl ve genel not ortalama hesaplamasında dikkate alınır.” şeklinde değişiklik yapıldığı, dolayısıyla başvuran kayıt olduğu tarihte yürürlükte olan Yönetmelik hükmü gereğince zaten kazanılmış haktan söz edilemeyeceği, emsal nitelikte bulunan yargı kararlarında da belirtildiği üzere düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak yaratmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu tespitleri yapılmıştır.

16. Buna ilaveten, yapılan içtihat incelemesinden; 16.1. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun E.2019/863- K.2020/549 sayılı 02.03.2020 tarihli ilamında, davacı, 13/09/2011 tarihinde Dikey Geçiş Sınavıyla (DGS) Recep Tayyip

Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesine kayıt yaptırmış, fakülteye kayıt yaptırdığı tarihteki

Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin

Yönetmeliğin 25. maddesinin 4. fıkrası gereğince mezuniyet not ortalamasının 3,43 olacağı; ancak 02/05/2014 tarihinde Yönetmeliğin ilgili maddesinde yapılan değişiklik sebebiyle mezuniyet not ortalamasının 3,25’e düştüğü, bu nedenle düşük mezuniyet ortalaması nedeniyle lisans üstü öğrenim için müracaat hakkının kalmadığı; diğer bazı üniversitelerde aynı sınıfta ve aynı durumda olan öğrencilere akademik takvimin erken bitmesi dolayısıyla eski Yönetmelik hükümlerinin uygulandığı ve bu değişikliğin aynı durumda olanlar için fark meydana getirdiği gerekçesiyle, dikey geçiş öncesi önlisans programında aldığı derslerin notlarının mezuniyet not ortalamasına dahil edilmemesi için başvuruda bulunmuş, başvurusunun reddi üzerine bu işlem ile dayanağı Yönetmelik hükmünün iptali istemiyle temyizen incelenen davada; “

…Yönetmeliğin 25. maddesinin 4. fıkrası yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı yönünden; Yönetmelik değişikliğinin gerekçesinde, Bologna sürecinde öğrencilerin tüm kazanımlarının ve başarılarının transkriptlerinde gösterilmesi gerektiğinden, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerden muaf tutularak notunun transkriptine işlenmemesinin, başarı ortalamasını düşürerek mağduriyetine sebep olması nedeniyle yeniden düzenlendiği belirtilmektedir.

Dava konusu Yönetmelik değişikliği ile dikey geçiş ile lisans programlarına yerleşen öğrencilerin lisans not ortalamalarının, önlisans programında alarak lisans programında intibakı yapılan dersler ile lisans eğitimi sırasında aldığı dersler üzerinden hesaplanacağı düzenlenmiştir. Bir öğrencinin, öğrenim hayatının son aşamasına kadar ve hatta öğrenim hayatının bitiminden sonra lisansüstü eğitim ya da yapılacak başvurular için not ortalamasının önemli olduğu hususu dikkate alındığında, öğrencinin tüm kazanımlarının korunması ve aynı bölümden mezun olacak öğrenciler arasında eşitliğin sağlanabilmesi için yapıldığı anlaşılan dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.

Ancak, dava konusu Yönetmeliğin 25. maddesinin 4. fıkrası, 18/03/2016 tarih ve 29657 sayılı

Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki

Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar Arası Kredi Transferi

Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10.

maddesiyle yürürlükten kaldırıldığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

Daire kararının bireysel işlemin iptaline ilişkin kısmına gelince; Davacı, dava konusu

Yönetmelik değişikliğinin tarafına uygulanamayacağı, kayıt yaptırdığı tarihte yürürlükte bulunan Yönetmelik hükmünün uygulanması gerektiği iddiasıyla iptal isteminde bulunmaktadır. Düzenleyici işlemlerin kural olarak kazanılmış hak yaratmayacağı, kaldırılmaları ve değiştirilmelerinin her zaman olanaklı olduğu İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir. Düzenleyici işlemlerin kişilere uygulanması suretiyle bireyselleşmesi halinde kazanılmış hak yaratacakları ve bu durumda da düzenleyici işlemlerde yapılacak değişikliklerde idari istikrarın ve/veya kazanılmış hakların korunması gerekeceği hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur. 2547 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye dayanılarak yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla her zaman düzenleme yapılabileceği açık olup, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği kuşkusuzdur.Bu itibarla, değişiklik yapan düzenlemenin statüsü devam eden bireyleri de kapsayacağı, mezun olmamış bir öğrencinin öğrencilik statüsüne ilişkin olarak yapılacak düzenlemelere, statüsü devam ettiği için tabi olacağı açıktır. Nitekim Hitit Üniversitesi

Rektörlüğünce, Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar

Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına

İlişkin Yönetmeliğin 25. maddesinin 4. fıkrasındaki Yönetmelik değişikliğinin kimlere uygulanacağına dair görüş istenilmesi üzerine 11/06/2014 tarihli Yükseköğretim Yürütme

Kurulu toplantısında konunun incelendiği ve söz konusu Yönetmelik değişikliğinin halen kayıtlı olan tüm öğrencilere uygulanmasına karar verildiği görülmektedir. Bu durumda, Yönetmeliğin 25. maddesinin 4. fıkrasında yapılan değişikliğe davacının devam eden öğrencilik statüsü nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden ve hukuka uygun olduğu ortaya konulan bu hüküm halen kayıtlı olan tüm öğrencilere uygulanacağından, davacının talebinin reddine dair bireysel işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır…” şeklinde karar verildiği, 16.3. Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim, Sınav, Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliği’nin öğrencinin kazanılmış haklarını ihlal ettiği iddiası ve söz konusu yönetmeliğin iptali istemi ile açılan bir davada, Trabzon İdare

Mahkemesi’nce(E.2004/437, K.2004/751, T.15/07/2004), “iptal istemine konu edilen

Yönetmelik kurallarının öğrencilerin aleyhine olduğu; eğitim-öğretim yılının tanımında, sınavlar, notlar, başarılı öğrencilerin belirlenmesi, harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan (DD)notunun başarısız not olarak kabul edilmesine ilişkin kurallar içeren

Yönetmeliğin hukuka aykırı olduğu” gerekçesiyle iptal kararı verildiği; öte yandan, verilmiş olan bu iptal kararının, Danıştay 8’inci Dairesi tarafından,(E.2004/4041, K.2005/1280, T.21/03/2005) “2547 sayılı Yasa ve ilgili yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde, eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla her zaman düzenleme yapabileceği, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceğinden (Geçici maddelerle 2003-2004 eğitim-öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle bozulduğu; Anlaşılmıştır.

17. Sonuç itibariyle, Üniversitelerin, 2547 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye dayanılarak yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla her zaman düzenleme yapılabileceği açık olup, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği kuşkusuzdur. Bu itibarla, değişiklik yapan düzenlemenin statüsü devam eden bireyleri de kapsayacağı, mezun olmamış bir öğrencinin öğrencilik statüsüne ilişkin olarak yapılacak düzenlemelere, statüsü devam ettiği için tabi olacağı, kaldı ki söz konusu değişikliğin üst norma uygun olarak getirildiği ve aynı durumda olan bütün öğrencilere tatbik edildiği tespitleriyle ilgili mevzuat hükümleri ve dosya kapsamı çerçevesinde başvuranın önceki diploma programından aldığı derslere ilişkin alınan notların transkripte işlenmesi ve not ortalamasına eklenmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’ncimaddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumu’na dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup; aynı Kanunun21’inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, şikâyet başvurusunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi halinde, durmuş olan dava açma süresi, gerekçeli Ret Kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır. Bu çerçevede; bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (mevcut ise) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, söz konusu idari işleme karşı İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi