|
ÖZET: Başvuran, 30 Haziran 2018 tarihinde Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Temel Yeterlilik Testi (TYT) 1. Oturumuna girmek üzere gittiği okulda, sınav başlamadan merdivenlerden düşerek yaralanmış ve bu nedenle sınava katılamamıştır. Yeniden sınava girme talebinde bulunan başvuran, mücbir sebep nedeniyle yaşadığı mağduriyetin giderilmesini istemektedir. ÖSYM ise, rahatsızlık veya kaza gibi nedenlerle sınava katılamayan adaylar için telafi sınavı yapılmasının teknik olarak mümkün olmadığını, eşdeğer sınav uygulamasının yalnızca olağandışı durumlarda geçerli olduğunu belirtmiştir.
Danıştay, başvuranın yaşadığı olayın idareye yüklenemeyecek bir durum olduğunu, dolayısıyla idarenin hizmet kusuru bulunmadığını ve eşdeğer sınav yapılmasını gerektirecek bir durumun olmadığını tespit etmiştir. Anayasa ve ilgili mevzuat çerçevesinde, eğitim hakkının korunması gerektiği vurgulanmakla birlikte, mevcut sistemin sınav güvenliğini sağlamak adına katı kurallara sahip olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın yeniden sınava girme talebi reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 234-234 |sayi|95802452-101.07.05-E.95802452-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/9376 2018/ 9376
KARAR TARİHİ : 04/01/2019 |tarih|
RET KARARI
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığı(ÖSYM)
BAŞVURUNUN KONUSU : Yeniden sınava girme talebi .
BAŞVURU TARİHİ : 21/07/2018 21.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; 30/ 06/ 2018 tarihinde gerçekleştirilen Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Temel
Yeterlilik Testi (TYT) Sınavının 1. oturumuna girmek için 09:33 ’te Antalya Muratpaşa’daki
Ramazan Savaş İlkokulunun 2. Katındaki 304 nolu sınav salonuna gittiğini, saat 09:54 civarında lavaboya giderken başının döndüğünü, ne olduğunu anlamadan merdivenlerden düştüğünü ve ayak bileğinin kırıldığını hissettiğini, görevliler tarafından bina sınav sorumlusuna durumun haber verildiğini, bina sorumlusunun 112 Acil Servisi aradığını ve kendisinin Antalya Yaşam Hastanesi’ne kaldırıldığını, bina sınav sorumlusunun huzurunda tutulan ve ÖSYM’ye gönderilen tutanakta durumun ayrıntılı bir biçimde ortaya konulduğunu, ayrıca olayın kamera kayıtlarının izlenmesinden de anlaşılabileceğini, yaşadığı bu mücbir sebep neticesinde söz konusu sınava katılamadığını ifade ederek, kendisi dışında gelişen bu mücbir sebeple oluşan mağduriyetinin giderilmesi için giremediği
YKS-TYT Sınavına ( 1.Oturum) yeniden girebilmeyi talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
1 / 92. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı’nın (ÖSYM) konuya ilişkin olarak
Kurumumuza göndermiş olduğu 06/ 09/ 2018 tarih sayılı yazısı ve eklerinden özetle; 2.1. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına, ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dahil mezkur Kararname, 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş bir kamu kurumu olan Başkanlıklarının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesi’nin 347. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca “Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen İlkelere göre yerine getirmek . (e) bendi uyarınca
“Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerIendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek .
(i) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak” hususlarında, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 348.
maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi uyarınca “Gerekli hâllerde sınavların kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasına karar vermek .” hususunda
Merkezlerinin Yönetim Kurulunun yetkili kılınmakla beraber 6114 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 8. fıkrasında “ Sınavlardan sonra incelenen sınav belgelerinde, elektronik kayıtlarda veya yapılan analizlerde olağandışı bulgulara rastlanması hâlinde adaylar, maliyeti Başkanlık tarafından karşılanmak üzere Yönetim Kurulu kararı ile eşdeğer sınava çağrılabilir . Adayın sınavının geçerli sayılıp sayılmayacağına eşdeğer sınav sonuçlarına bakılarak Yönetim Kurulu tarafından karar verilir . Çağrıya rağmen eşdeğer sınava katılmayan adayın sınavı geçersiz sayılır .” denilmek suretiyle sınav sonrası yapılan incelemelerde kopya çekmek, kendisi yerine başkasını sınava sokmak gibi olağandışı bulgulara rastlanılması halinde eşdeğer sınav uygulaması yapılacağının açıkça ifade edildiği, 2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2. maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346. maddesinde “Eşdeğer sınav”; Başkanlık tarafından aynı veya farklı zamanlarda farklı sorularla yapılan, ancak adaylara sağladığı haklar bakımından eşit sonuçlar verdiği Yönetim Kurulu kararı ile belirlenen birden fazla sınav, “kılavuz”; ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlanmış, 6114 sayılı
Kanun’un “Temel ilkeler” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının Başkanlıklarının internet sayfasında yapılacağını, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğunun belirtildiği,
2 / 92.3. 2018- 2019 öğretim yılı için yükseköğretim programlarına alınacak öğrencilerin seçimi ve
tercihlerine göre yerleştirilebilmeleri amacıyla Başkanlıklarınca yapılan Yükseköğretim Kurumları
Sınavı’nın (YKS) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca Yükseköğretim
Kurulunca belirlenen usul ve esaslar doğrultusunda 30 Haziran – I Temmuz 2018 tarihlerinde iki milyondan fazla sayıda adayın katılımıyla uygulandığı, Yükseköğretim Genel Kurulunun 08/ 02/ 2018 tarihli toplantısında kabul edilen ve 6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere Başkanlıklarının internet sayfasında yayımlanan 2018 YKS
Kılavuzunun “3.10. SINAVIN DEĞERLENDİRİLMESİ” başlıklı maddesinde; “ Sınavda uygulanan testlere verilen cevaplar, her test için ayrı ayrı değerIendirmeye alınacaktır . Adayların, testlerden her biri için birer standart puanı hesaplanacaktır . Testlerin standart puanlarının hesaplanmasında
şu yol izlenecektir :
– Her adayın, testlere verdiği doğru ve yanlış cevapların sayısı belirlenerek, doğru cevap sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak adayın ilgili testten almış olduğu ham puan bulunacaktır .
Son sınıfta okumakta olan tüm adayların İlgili testten aldıkları ham puanlar kullanılarak o
– testin ortalama ve standart sapması bulunacaktır .
Bu ortalama ve standart sapma kullanılarak tüm adaylar için ortalaması 50, standart sapması
–
10 olan standart puanlar hesaplanacaktır .” düzenlemesi doğrultusunda tüm adayların sınav
puanları hesaplandığı, 2.4. Kılavuz hükümleri uyarınca tüm adayların sınav sonuçlarının birlikte değerlendirildiği ve bir dizi işlem sonrası değerlendirme sürecinin tamamlandığı, dolayısıyla rahatsızlık, geç kalma, kaza geçirme veya farklı mazeretlerden dolayı sınava katılamayan adaylara özgü ayrı bir sınav (telafi)
yapılmasının, özellikle sonucunda sıralama gerektiren bir sınavda bu tür işlemin tekrarlanmasının teknik olarak mümkün bulunmadığı, günümüz koşullarında yılda bir kez uygulanan sınavların, adaylar üzerinde yoğun baskı yaratmakta olduğu, baskı ve stresten kaynaklanan nedenlerle de adaylar sınavda rahatsızlanabildiği ve hatta sınavı terk ederek başarısız olabildiği, bu durumun, yoğun stres yaşayan veya çeşitli nedenlerle rahatsızlanan herkesin başına gelebilecek bir durum olup, mevcut sistemde bu tür olayların engellenmesi ya da telafisinin mümkün olmadığı, sınav sürecinin; soruların hazırlanması, soruların seçilmesi, sınav binası seçimi, matbaa süreci (kapalı dönem), görevlilerin belirlenmesi, sınav evrakının sınav merkezlerine ulaştırılması, sınavın gerçekleştirilmesi, sınav evrakının teslim alınması, görevli raporlarının incelenmesi, sınav evrakının okunması/taranması, sınav değerIendirme ve sonuç açıklama aşamalarından oluşan yoğun bir iş programı ve planlamayı gerektirdiği ve maliyeti yüksek bir organizasyon olduğu dikkate alındığında kişisel menfaat-kamusal menfaat dengesi de göz önünde bulundurulduğunda başvuru konusu talepte hukuka, hak ve nefasete uyarlık bulunmadığı, 2.5. İfade edildiği üzere Başkanlıklarınca eşdeğer sınav uygulamasının, 6114 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin 8. fıkrası uyarınca sınavlardan sonra incelenen sınav belgelerinde, elektronik kayıtlarda veya yapılan analizlerde olağandışı bulgulara rastlanması hâlinde Merkezleri Yönetim Kurulu
Kararları gereğince uygulanabildiğinden, söz konusu durumlar haricindeki başvuru konusunun
3 / 9kabulünün açıklanan gerekçelerle mümkün bulunmadığı,
2.6. Başkanlıklarınca gerçekleştirilen sınavlara ilişkin tüm işlemlerin adaylar açısından eşit koşullar altında ve aynı kurallara tabi olarak gerçekleştirildiği, Devlet organları ve idare makamların bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğuna dair
Anayasamızın 10. maddesinin de bir gerekliliği olduğu, başvuranın mevzuatta yer almayan bir durumdan dolayı eşdeğer sınava alınmasının Kanun, Kılavuz kuralları dahil yürürlükteki mevzuata aykırılık teşkil edecek olmakla beraber bu durumun hiçbir kişiye imtiyaz tanınamayacağına dair
Anayasamızın 10. maddesinin 3. fıkrasının da ihlali sonucunu doğuracak olup mevzuatın göz ardı edilerek başvurana özel, mevzuatta yer almayan bir uygulamanın, Anayasamızın 2. maddesi ile güvence altına alınan demokratik hukuk devleti anlayışı ile de bağdaşmayan kişiye özel bir ayrıcalık durumu yaratacağı, 2.7. ÖSYM Başkanlığınca Kurumumuza sunulan raporlama tarihi 12 Temmuz 2018 olan
Kamera Görüntüsü İnceleme Raporunda; “ 10.01.46’da BSS odasına bir görevli gelerek adaylardan birinin rahatsızlandığını söylemiştir . Bunun üzerine binaya sağlık görevlileri çağrılmıştır . Aday, sağlık görevlileri ile birlikte 10.26.17’de sınav binasından çıkartılmıştır .”, 2.8. ÖSYM Başkanlığınca Kurumumuza sunulan belgeler arasında yer alan, başvuran tarafından ÖSYM’ye yapılan 03/ 07/ 2018 tarihli, mücbir sebeple giremediğini ifade ettiği
YKS-TYT( 1.oturum) sınavına tekrar girebilmeyi talep ettiği dilekçeye istinaden başvuruna verilen 16/ 07/ 2018 tarih ve sayılı cevapta; Günümüz koşullarında yılda bir kez uygulanan sınavlar, adaylar üzerinde yoğun baskı yaratmakta, baskı ve stresten kaynaklanan nedenlerle de sınavda rahatsızlanmakta ve hatta sınavı terk ederek başarısız olabilmekte, bu durumun yoğun stres yaşayan veya çeşitli nedenlerle rahatsızlanan herkesin başına gelebilecek bir durum olup, mevcut sistemle bu tür olayların engellemesi ya da telafisinin mümkün olamayacağı, açıklamalarına yer verildiği görülmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T. C. Anayasasının; 3.1. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde ; “ Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz ….” , 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin;
4 / 94.1. 21 inci maddesinde; herkesin ülkesinin kamu hizmetlerinden eşit olarak yararlanma hakkının
olduğu, düzenlenmiştir .
4.2. 26 ncı maddesinde; herkesin eğitim hakkına sahip olduğu, … eğitimin insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olduğu düzenlenmiştir .
5. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne Ek 1 No’lu Protokol’ün 2 nci maddesinde; “ Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz… ”, 6. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükümleri düzenlenmiştir .
7. 15/ 07/ 2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer
Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin; 7.1. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “( 2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır : …ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek . d) Sınav hizmetlerinin yerine getirilmesinin tüm aşamalarında, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli güvenlik tedbirlerini almak . e) Hizmetin gereklerine uygun ölçme, seçme, değerlendirme ve yerleştirme yöntemlerini belirlemek . f) Sınav yapılacak merkezleri oluşturmak, sınav hizmetlerini yapacak kişileri belirlemek ve gerekli görevlendirmeleri yapmak .”, 7.2. “Başkan, Başkan yardımcıları ve Yönetim Kurulu” başlıklı 348 inci maddesinde; “( 6)
Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır : …ç) Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme faaliyetlerine yönelik olarak adaylardan veya kurumlardan alınacak hizmet bedellerini ve bedel alınmayacak hizmetleri, kişi, kurum ve kuruluş itibarıyla tespit etmek . d) Gerekli hâllerde sınavların kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasına karar vermek… ”, 8. 03/ 03/ 2011 Tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında
Kanun’un; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ Bu Kanunun amacı, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme
Merkezi Başkanlığı tarafından yapılacak her türlü sınav ve yerleştirmeler ve bu sınavlarda görev alanların yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir .”,
5 / 98.2. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; “ …d) Eşdeğer sınav : Başkanlık tarafından aynı veya
farklı zamanlarda farklı sorularla yapılan, ancak adaylara sağladığı haklar bakımından eşit sonuçlar verdiği Yönetim Kurulu kararı ile belirlenen birden fazla sınavı,…ifade eder .”, 8.3. “Temel İlkeler ” başlıklı 7 nci maddesinde; “ ( 1)Sınav, ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemleri, güvenilirlik, gizlilik, tarafsızlık, bilimsellik ilkeleri çerçevesinde ve adaylara fırsat eşitliği sağlayacak biçimde yapılır… .( 5) Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir .”, 8.4. “Sınav güvenliği” başlıklı 9 uncu maddesinde; “ …( 8) (Ek : 2/ 12/ 2016- 6764/ 71 md.)
Sınavlardan sonra incelenen sınav belgelerinde, elektronik kayıtlarda veya yapılan analizlerde olağandışı bulgulara rastlanması hâlinde adaylar, maliyeti Başkanlık tarafından karşılanmak üzere
Yönetim Kurulu kararı ile eşdeğer sınava çağrılabilir . Adayın sınavının geçerli sayılıp sayılmayacağına eşdeğer sınav sonuçlarına bakılarak Yönetim Kurulu tarafından karar verilir .
Çağrıya rağmen eşdeğer sınava katılmayan adayın sınavı geçersiz sayılır .”, 9. 06/ 11/ 1981 Tarihli ve 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun, “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme” başlıklı 45 inci maddesinde; “ (Değişik : 30/ 3/ 2012 – 6287/ 14 md.) Yükseköğretime giriş ve yerleştirme aşağıdaki şekilde yapılır : a. Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır . b. Yükseköğretim kurumlarına esasları
Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilir… ”, 10. 2018 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Kılavuzu’nun, 3.10.”Sınavın
Değerlendirilmesi” başlıklı bölümünde;
“ Sınavda uygulanan testlere verilen cevaplar, her test için ayrı ayrı değerIendirmeye alınacaktır .
Adayların, testlerden her biri için birer standart puanı hesaplanacaktır . Testlerin standart
puanlarının hesaplanmasında şu yol izlenecektir :
Her adayın, testlere verdiği doğru ve yanlış cevapların sayısı belirlenerek, doğru cevap
– sayısından yanlış cevap sayısının dörtte biri çıkarılarak adayın ilgili testten almış olduğu ham puan bulunacaktır .
– Son sınıfta okumakta olan tüm adayların İlgili testten aldıkları ham puanlar kullanılarak o testin ortalama ve standart sapması bulunacaktır .
Bu ortalama ve standart sapma kullanılarak tüm adaylar için ortalaması 50, standart sapması
–
10 olan standart puanlar hesaplanacaktır . Düzenlemesi doğrultusunda tüm adayların sınav
puanları hesaplanacaktır… .”, hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
.
6 / 911. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın eşdeğer sınav yapılması talebinin reddi, başvuru ile benzer mağduriyet durumlarının önlenmesi amacıyla, ilk yardım müdahaleleriyle giderilebilecek basit yaralanmalar ve kazalar için, merkezi ve ortak sınavların yapıldığı sınav binalarında acil müdahalede bulunabilecek bir hekim yahut sağlık görevlisi görevlendirilmesi ve binalarda ilk yardım ekipmanlarının bulundurulması ve konuyla ilgili gerekli düzenlemelerin yapılması hususunda ise
Ölçme, Seçme Ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan
“Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Bir numaralı paragrafta açıklandığı üzere başvuran; 30/ 06/ 2018 tarihinde gerçekleştirilen YKS
TYT 1. Oturumuna girmek için gittiği okulda henüz sınav başlamadan kazara merdivenlerden düştüğünü, ayak bileğinin kırıldığını düşündüğünü, bina sorumlusu tarafından ambulansın çağırılması üzerine hastaneye kaldırıldığını, olaya ilişkin görevlilerin ÖSYM’ye gönderdiği tutanaktan da durumun anlaşılacağa üzere mücbir sebep neticesinde söz konusu sınava katılamadığını ifade ederek, YKS-TYT Sınavına ( 1.Oturum) yeniden girebilmeyi talep etmektedir .
13. İki numaralı paragraf ve alt bentlerinde İdare; rahatsızlık, geç kalma, kaza geçirme veya farklı mazeretlerden dolayı sınava katılamayan adaylara özgü ayrı bir sınav (telafi) yapılmasının, özellikle sonucunda sıralama gerektiren bir sınavda teknik olarak mümkün olmadığını, eşdeğer sınavın ise sınav sonrası yapılan incelemelerde kopya çekmek, kendisi yerine başkasını sınava sokmak gibi olağandışı bulgulara rastlanılması halinde uygulanabildiğini ifade etmektedir .
14. ÖSYM’den temin edilen bilgi ve belgeler ile adayın sınav salon görüntülerinin izlenmesinden; başvuranın, sınavına girmek için gittiği okulda bir kaza geçirdiği, bu durumun sınav görevlilerince fark edilmesi üzerine henüz sınav başlamadan sağlık görevlilerinin sınav binasına gelerek başvuranı sedye ile hastaneye götürdüğü, adayın bu yüzden sınav binasından ayrılmak suretiyle sınava giremediği, kaza geçiren başvurana kaldırıldığı hastanede yapılan tetkiklerde ise ayak bileğinin burkulması teşhisi konularak 1 gün süreyle istirahat verildiği anlaşılmaktadır . Yine kamera kayıtlarında, başvuranın düşme anına ilişkin görüntüler olmamakla birlikte, adayın rahatsızlanması üzerine sınav görevlilerince vakit kaybedilmeden 112 sağlık birimine haber verildiği ve çok geçmeden 112 sağlık personeli tarafından başvurana müdahalede bulunulduğu görülmektedir . Bu noktada İdarenin olaydan haberdar olması ve gerekli yerleri haberdar etmesinde bir gecikmesinin bulunmadığı anlaşılmaktadır .
15. Anayasanın 42 nci maddesinde yer verilen “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi”; İnsan Hakları
Evrensel Beyannamesinin 26 ncı maddesi, 30 uncu maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne
Ek 1 No’lu Protokol’ün 2 nci maddesinde, herkesin eğitim hakkına sahip olduğu, kimsenin bu haktan yoksun bırakılamayacağı şeklinde düzenleme yapıldığı, bu anlamda ulusal ve uluslararası
7 / 9düzenlemelerde yer verilen eğitim hakkının kapsamı konusunda somut olayla ilgili en önemli
unsurun devletin; “eğitim hakkından yoksun bırakmama” ile “belirli bir zamanda var olan eğitim kurumlarına erişim hakkı”nı sağlamakla yükümlü tutulması noktasında olduğu değerlendirilmektedir .
16. Somut olayda, sınava gireceği binada kazara ayak bileği burkulan ve bu sebeple sınav binasından çıkarılarak hastaneye götürüldüğü için sınava giremeyen başvuranın yeniden sınava girme talebine ilişkin olarak; 7.1. numaralı paragrafta yer verildiği üzere, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 347 nci maddesine uyarınca; yükseköğretim kurumlarında öğrenim görecek adayların sınavını yapma görevinin ÖSYM’de olduğu, 348 inci maddesine göre ise gerekli hallerde sınavın kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz sayılmasına ÖSYM Yönetim Kurulunca karar verildiği, yine 8.4. numaralı paragrafta yer verildiği üzere, 6114 sayılı Kanun gereği kayıtlarda ve analizlerde olağandışı bulgulara rastlanması (kopya vb.) halinde ÖSYM Yönetim Kurulu kararıyla eşdeğer bir sınav yapılabildiği anlaşılmaktadır .
17. Bu itibarla dosya kapsamında yapılan incelemede; başvuranın sınava gireceği binada yaşadığı talihsiz olayın İdareye yüklenemeyecek bir sebepten kaynaklandığı, dolayısıyla ortada İdarenin hizmet kusuru bulunmadığı, ayrıca 6114 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi kapsamında sınav güvenliğini tehdit eden olağandışı bulgulara rastlanılmadığı için de eşdeğer bir sınav uygulanmasını gerektirecek bir durumun bulunmadığı anlaşıldığından, başvuranın tekrar sınava girme talebinin reddedilmesi yönündeki İdarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kanunlara uygunluk, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı ; ancak idarenin başvurana verdiği cevapta karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle iyi yönetişim ilkelerinde vurgulanan “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
8 / 9VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin REDDİNE, Kararın, BAŞVURANA ve ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi