|
ÖZET: Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlarına yönetici seçme ve görevlendirme yönetmeliği çerçevesinde, tercih önceliği dikkate alınarak birinci tercihi olan İdil Bilim ve Sanat Eğitim Merkezi’ne (BİLSEM) müdür olarak atanmayı talep etmiştir. Ancak, başvuru sonucunda 2. tercihi olan İdil Şehit Mehmet Akı Anadolu İmam Hatip Lisesi’ne müdür olarak görevlendirilmiştir. Başvurunun reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılan itirazda, idarenin mevzuata uygun hareket ettiği belirtilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı, yönetici olarak görevlendirilecek adayların belirli niteliklere sahip olması gerektiğini ifade etmektedir. Özellikle bilim ve sanat merkezlerine müdür atamalarında, daha önce bu kurumlarda kadrolu olarak görev yapmış öğretmenlerin tercih edildiği vurgulanmıştır. Başvuranın, İdil Bilim ve Sanat Eğitim Merkezi’nde kadrolu olarak görev yapmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, başvuranın birinci tercihi doğrultusunda görevlendirilmemesinin hukuka uygun olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine dair önerisini Kamu Başdenetçisine sunmuş ve yapılan atama işleminin mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. İdarenin karar verme sürecinde takdir yetkisini kullanırken hukukun sınırları içinde kalması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/13317-S.24.20017
BAŞVURU NO : 2024/9601
KARAR TARİHİ : 02.12.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Görevlendirilme işlemleri hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 05.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme
Yönetmeliğinin Müdür olarak görevlendirileceklerde aranacak özel şartlar başlıklı 6.maddenin (3).fıkrası hükmü gereğince 2.tercihine yapılan görevlendirme işlemi yerine tercih önceliği dikkate alınarak birinci tercihi olan İdil Bilim ve Sanat Eğitim Merkezi (BİLSEM) Müdürlüğüne görevlendirilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru sonucunda Milli Eğitim Bakanlığının cevabi yazısında
özetle;
2.1) Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme
Yönetmeliğinin “Yönetici olarak görevlendirileceklerde aranacak genel şartlar” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; “Görevlendirileceği eğitim kurumu ile aynı türdeki eğitim kurumlarından birine öğretmen olarak atanabilecek nitelikte olmak ve görevlendirileceği eğitim kurumu ile aynı türdeki eğitim kurumlarından birinde aylık karşılığında okutabileceği ders bulunmak.”, “Müdür olarak görevlendirileceklerde aranacak özel şartlar” başlıklı 6 ıncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde de; “Özel eğitim kurumlarına müdür olarak görevlendirileceklerde; bilim ve sanat merkezleri için bilim sanat merkezinde kadrolu olarak görev yapmış olmak, rehberlik ve araştırma merkezleri bakımından Rehberlik, diğer özel eğitim kurumları bakımından Özel Eğitim öğretmeni olmak,”, üçüncü fıkrasında ise;”İkinci fıkrada belirtilen niteliklerde aday bulunmaması hâlinde, diğer alan öğretmenlerinden de görevlendirme yapılabilir.” hükümlerine yer verildiği, söz konusu hükmün ikinci fıkrasının (c) bendinde; bilim ve sanat merkezlerine müdür olarak görevlendirileceklerin, daha önce veya halen bu eğitim kurumlarında kadrolu
olarak görev yapmış veya yapan öğretmenler arasından görevlendirilebileceğinin belirtildiği, ayrıca aynı maddenin üçüncü fıkrasında getirilen istisnanın yalnızca alanlar bakımından öngörüldüğü göz önünde bulundurulduğunda, bu istisnanın bilim ve sanat merkezlerine yapılacak müdür görevlendirmelerini etkileyecek bir yönünün bulunmadığı,
2.2) Bu nedenle bilim ve sanat merkezlerine, yalnızca daha önce veya halen bu eğitim kurumlarında kadrolu
olarak görev yapmış veya yapan öğretmenler arasından müdür görevlendirilmesinin mümkün olduğu, bu kapsamda aday bulunmaması durumunda da, daha önce bu eğitim kurumlarına kadrolu olarak görev yapmamış olan öğretmenler arasından müdür görevlendirmesi yapılmadığı, dolayısıyla bilim ve sanat merkezinde daha önce kadrolu öğretmen olarak görev yapmadığı anlaşılan ilgilinin birinci tercihi olan İdil
Bilim ve Sanat Merkezine müdür olarak görevlendirilmemesine ilişkin işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme
Yönetmeliğinin;
5.1) “Yönetici Olarak Görevlendirileceklerde Aranacak Şartlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1)
Yönetici olarak görevlendirileceklerde aşağıdaki genel şartlar aranır: a) Yükseköğretim mezunu olmak. b)
Bakanlık kadrolarında öğretmen olarak görev yapıyor olmak. c) Eğitim Yönetimi Sertifikasına sahip olmak.
ç) Yöneticiliğe ilk defa görevlendirilecekler bakımından bu Yönetmelikte belirtilen sınavlarda başarılı olmak. d) Görevlendirileceği eğitim kurumu ile aynı türdeki eğitim kurumlarından birine öğretmen olarak atanabilecek nitelikte olmak ve görevlendirileceği eğitim kurumu ile aynı türdeki eğitim kurumlarından birinde aylık karşılığında okutabileceği ders bulunmak. e) Yazılı sınav başvurusunun son günü itibarıyla son dört yıl içinde adlî veya idarî soruşturma sonucu yöneticilik görevi üzerinden alınmamış olmak. f)
Zorunlu çalışma gerektiren yerler dışındaki eğitim kurumu yöneticiliklerine görevlendirilecekler bakımından, ilgili mevzuatına göre zorunlu çalışma yükümlülüğünü tamamlamış, erteletmiş ya da bu yükümlülükten muaf tutulmuş olmak. (2) Bazı alan öğretmenleri ya da tüm öğretmenleri yazılı sınav/değerlendirme/uygulama sınavı sonucuna göre atanan eğitim kurumlarının yöneticiliklerine görevlendirileceklerde, bu eğitim kurumlarına daha önce aynı süreçlerden geçerek öğretmen olarak atanmış olma şartı aranmaz.”
5.2) “Müdür Olarak Görevlendirileceklerde Aranacak Özel Şartlar” başlıklı 6 ıncı maddesinde; “(1)
Müdür olarak görevlendirileceklerin aşağıdaki şartlardan en az birini taşımaları gerekir: a) Müdür olarak görev yapmış olmak. b) Kurucu müdür, müdür başyardımcısı, müdür yardımcısı ve müdür yetkili öğretmen olarak ayrı ayrı veya toplam en az bir yıl görev yapmış olmak. c) Bakanlığın şube müdürü veya daha üst unvanlı kadrolarında asaleten görev yapmış olmak. (2) Müdür olarak görevlendirileceklerde ayrıca; a)
Meslekî ve teknik ortaöğretim kurumlarına müdür olarak görevlendirileceklerde, atölye, laboratuvar veya meslek dersleri öğretmenleri kapsamında olmak, b) İmam hatip liselerine müdür olarak görevlendirileceklerde, İmam Hatip Lisesi Meslek Dersleri öğretmeni olmak, c) Özel eğitim kurumlarına müdür olarak görevlendirileceklerde; bilim ve sanat merkezleri için bilim sanat merkezinde kadrolu olarak görev yapmış olmak, rehberlik ve araştırma merkezleri bakımından Rehberlik, diğer özel eğitim kurumları bakımından Özel Eğitim öğretmeni olmak, ç) Fen liselerine müdür olarak görevlendirileceklerde
Matematik, Fizik, Kimya veya Biyoloji öğretmeni olmak, d) Sosyal bilimler liselerine müdür olarak görevlendirileceklerde Türk Dili ve Edebiyatı, Tarih, Coğrafya, Felsefe, Psikoloji veya yabancı dil öğretmeni olmak, e) Güzel sanatlar liselerine müdür olarak görevlendirileceklerde Görsel Sanatlar/Resim veya Müzik öğretmeni olmak, f) Spor liselerine müdür olarak görevlendirileceklerde Beden Eğitimi öğretmeni olmak, g) (Ek:RG-1/3/2024-32476) İmam hatip ortaokullarına müdür olarak görevlendirileceklerde, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olmak, ğ) (Ek:RG-1/3/2024-32476)
Anaokullarına müdür olarak görevlendirileceklerde, Okul Öncesi öğretmeni olmak, h) (Ek:RG-1/3/2024-
32476) İlkokullara müdür olarak görevlendirileceklerde, Sınıf Öğretmenliği öğretmeni olmak, şartları
aranır. (3) İkinci fıkrada belirtilen niteliklerde aday bulunmaması hâlinde, diğer alan öğretmenlerinden de görevlendirme yapılabilir…”
hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi
yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme
Yönetmeliğinin Müdür olarak görevlendirileceklerde aranacak özel şartlar başlıklı 6.maddenin (3).fıkrası hükmü gereğince 2.tercihine yapılan görevlendirme işlemi yerine tercih önceliği dikkate alınarak birinci tercihi olan İdil Bilim ve Sanat Eğitim Merkezi (BİLSEM) Müdürlüğüne görevlendirilmeyi talep etmektedir.
8) Şikayet başvurusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuranın, 2024 Yılı Milli
Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumlarına İlk Defa Yönetici Görevlendirme Takvimi kapsamında 11.06.2024 tarihinde birinci tercihinin İdil Bilim ve Sanat Eğitim Merkezi olduğu (BİLSEM), ikinci tercihinin ise İdil
Şehit Mehmet Akı Anadolu İmam Hatip Lisesi olduğu, MEBBİS Modülü üzerinden Müdürlük başvurusunda bulunduğu, yapılan başvuru sonucunda başvuranın 2 inci tercihi olan İdil Şehit Mehmet Akı
Anadolu İmam Hatip Lisesine Müdür olarak görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
9) Başvuranın Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme
Yönetmeliği kapsamında tercihine yapılan görevlendirme işlemi yerine tercih önceliği dikkate alınarak birinci tercihi olan İdil Bilim ve Sanat Eğitim Merkezi (BİLSEM) Müdürlüğüne görevlendirilmeyi talep ettiği,
9.1) İlgili yönetmeliğin “Müdür olarak görevlendirileceklerde aranacak özel şartlar” başlıklı 6 ıncı
maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde; “Özel eğitim kurumlarına müdür olarak görevlendirileceklerde; bilim ve sanat merkezleri için bilim sanat merkezinde kadrolu olarak görev yapmış olmak, rehberlik ve
araştırma merkezleri bakımından Rehberlik, diğer özel eğitim kurumları bakımından Özel Eğitim öğretmeni olmak,”, üçüncü fıkrasında ise “İkinci fıkrada belirtilen niteliklerde aday bulunmaması hâlinde, diğer alan öğretmenlerinden de görevlendirme yapılabilir.” hükümlerine yer verildiği, söz konusu hükmün ikinci fıkrasının (c) bendinde; bilim ve sanat merkezlerine müdür olarak görevlendirileceklerin, daha önce veya halen bu eğitim kurumlarında kadrolu olarak görev yapmış veya yapan öğretmenler arasından görevlendirilebileceğinin belirtildiği, söz konusu mevzuat kapsamında idareye takdir yetkisinin tanındığı,
9.2) Ayrıca, bilim ve sanat merkezlerine, yalnızca daha önce veya halen bu eğitim kurumlarında kadrolu
olarak görev yapmış veya yapan öğretmenler arasından müdür görevlendirilmesinin yapıldığı, bu kapsamda aday bulunmaması durumunda, daha önce bu eğitim kurumlarında kadrolu olarak görev yapmamış olan öğretmenler arasından müdür görevlendirmesi yapılmadığı, başvuranın bilim ve sanat merkezinde daha önce kadrolu öğretmen olarak görev yapmadığı görülmekte olup idarece gerçekleştirilen işlemlerin bu kapsamda yapıldığı görülmektedir.
10) Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir
yetkisi denilmektedir. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda
Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Dergisi Cilt 1, Sayı 2,Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunlu olmakla birlikte bu durum, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. İdarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, yasanın öngördüğü amacın dışında başka bir amaç için kullanamaması ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanması hukuk devleti açısından zorunluluktur (Şeref Gözübüyük, Yönetim Hukuku, Eylül/1991 s.204).
11) Tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; idarece yapılan atama işleminin Milli Eğitim Bakanlığına
Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme Yönetmeliği hükümleri gereğince yapıldığı görülmektedir. Söz konusu mevzuatın yapılacak Müdür ataması işleminde idareye takdir yetkisi tanıdığı, atama işleminde kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde gerçekleştiği, bununla birlikte başvuranın hali hazırda 2 inci tercihine Müdür olarak atamasının yapıldığı anlaşılmakta olup idarece gerçekleştirilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden
itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA VE MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi