|
ÖZET: Başvuran, müdür yardımcısı olarak yüksek lisans mezunu olup, diğer öğretmenler gibi artırımlı ek ders ücreti talep etmektedir. Ancak Milli Eğitim Bakanlığı, müdür yardımcılarının fiilen derse girmemesi nedeniyle bu talebi reddetmektedir. İlgili mevzuatta, ek ders ücretinin fiilen ders görevi yerine getirilmesi şartına bağlı olduğu belirtilmektedir. Başvuranın durumu, yönetim görevi kapsamında değerlendirildiğinden, ek ders ücretinin artırımlı ödenmesi mümkün görülmemektedir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu belirlemiştir. Ayrıca, gelecekteki toplu sözleşmelerde yüksek lisans ve doktora yapan öğretmenlerin akademik çalışmalarını teşvik edici düzenlemelerin yapılması gerektiği yönünde Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu durum, eğitim hizmetlerinde fırsat eşitliği ve iyi yönetim ilkelerinin sağlanması açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8010-S.23.13099
BAŞVURU NO : 2023/2725
KARAR TARİHİ : 23/06/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ek ders ücretinin artırımlı ödenmesi talebi
BAŞVURU TARİHİ : 24/02/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; müdür yardımcısı olarak görev yaptığını ve ders niteliğinde yönetim görevi karşılığında ek ders ücreti aldığını, yüksek lisans mezunu olmasına rağmen tamamen fiilen derse giremediği için yüksek lisanstan dolayı artırımlı ek ders ücreti alamadığını belirterek, konu ile ilgili olarak Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin benzer durumdaki rehber öğretmen hakkında aldığı emsal karar uyarınca müdür yardımcılığı yapan öğretmenlerin yüksek lisans yapmaları halinde diğer öğretmenler gibi artırımlı ek ders ücreti alabilmelerini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 23.05.2023 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talebine istinaden, Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 29.05.2023 tarihli ve sayılı yazıda özetle;
2.1. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 10’uncu maddesinde; Bakanlığımıza bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan yöneticilerin, ilgili mevzuatı ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevleri karşılığında haftada kaç saat ders niteliğinde yönetim görevi karşılığında ek ders ücretinden yararlandırılacaklarının belirtildiği,
2.2. Diğer taraftan 01/09/2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin
Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan
Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 2019/1 numaralı Kararının “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna
İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” bölümünün “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 8 inci maddesinde; “Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %5 ve %15 artırımlı ödenir.” hükmüne yer verildiği,
2.3. Öte yandan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 220/A maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde; yürürlükte bulunan mevzuatın mali hükümlerinin uygulanmasını yönlendirmek, bu konuda ortaya çıkabilecek her türlü meseleyi çözmek ve tereddütleri gidermek hususlarının Hazine ve Maliye Bakanlığının görevleri arasında sayıldığı,
2.4. Bu yetkiye istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığının mali konulara ilişkin görüşlerinin, tüm kamu kurum ve kuruluşları bakımından bağlayıcı nitelikte olduğu,
2.5. Bu bağlamda Hazine ve Maliye Bakanlığının konuya yönelik verdiği ve birer örneği ekte gönderilen ilgi (b) yazı ile teşkilatımıza duyurulan ilgi (c) görüş yazısı ile bu görüşün yerinde olduğu yönündeki ilgi (ç) yazısında özetle; Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin
Kararın 10’uncu maddesine göre ödenen “Ders niteliğinde yönetim görevi” karşılığı gibi fiilen ders ve ek derslere girilmeksizin ödenmekte olan ek ders ücretlerinin artırımlı olarak ödenmesine imkân bulunmadığının belirtildiği,
2.6. Bu nedenle müdür yardımcılarının, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek
Ders Saatlerine İlişkin Kararın 10’uncu maddesi kapsamında “Ders niteliğinde yönetim görevi” karşılığında yararlandıkları ek ders ücretlerinin, yüksek lisans öğrenimine bağlı olarak artırımlı ödenmesinin mümkün bulunmadığı mümkün olmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ders görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması
halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.
Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar
Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.”,
6. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın;
6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kararın amacı, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemektir.”,
6.2. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “d) Ders niteliğinde yönetim görevi: Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli personelin inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim hizmetlerinden ek ders görevi olarak kabul edilen etkinlikleri, … f) Ek ders görevi: Aylık karşılığı ders görevi dışında ek ders ücreti karşılığında okutulan dersleri,…ifade eder.”,
6.3. “Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10 uncu maddesinde; “İlgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden;…
d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saati,…
ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.”,
6.4. “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 25 inci maddesinde; “Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. Ek ders ödemelerinden harcama yetkilisi, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve bu
Kararda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlileri müteselsilen sorumludur.”,
7. 01/09/2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan Kamu
Görevlileri Hakem Kurulunun 28/08/2019 tarihli ve 2019/1 sayılı Kararının “Eğitim, Öğretim ve
Bilim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” bölümünün “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 8 inci maddesinde; “Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %5 ve %15 artırımlı ödenir.”,
8. 25/08/2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem
Toplu Sözleşmenin “Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Mali ve Sosyal Haklar” bölümünün “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti” başlıklı 8 inci maddesinde; “Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve
%20 artırımlı ödenir.”, düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Müdür yardımcısı olarak görev yapan başvuran, müdür yardımcılarının yüksek lisans yapmaları halinde diğer öğretmenler gibi artırımlı ek ders ücreti alabilmelerini talep etmektedir.
11. İlgili idare (Milli Eğitim Bakanlığı) tarafından, müdür yardımcılarının fiilen derse girmeleri söz konusu olmadığı için ek ders ücretlerinin yüksek lisans öğrenimlerine bağlı olarak artırımlı ödenmesinin mümkün olmadığı savunulmaktadır.
12. Konuya ilişkin mevzuatta; ek ders görevinin, aylık karşılığı ders görevi dışında ek ders ücreti karşılığında okutulan dersleri ifade ettiği, her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin, ilgili mevzuat kapsamında tespit edilen inceleme/ araştırma/planlama/programlama/yönetim/denetim/eğitim/öğretim gibi görevlerinden, ders yılı süresince haftada 18 saatinin ders niteliğinde yönetim görevi sayılarak fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödeneceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
13. 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlileri Hakem Kurulunun 2019/1 sayılı Kararında Millî
Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretlerinin sırasıyla %5 ve %15 artırımlı ödenmesinin hükme bağlandığı, 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmede ise aynı hüküm korunmakla birlikte bu oranların sırasıyla %7 ve %20 olarak düzenlendiği görülmüştür.
14. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, yüksek lisans yapan müdür yardımcılarının ek ders ücretinin artırımlı olarak ödenmemesinin sebebinin başvuranın fiilen derse girmemesi olarak gösterildiği anlaşılmış olup uyuşmazlık bu noktada düğümlenmektedir.
15. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne göre Hazine ve
Maliye Bakanlığı, Bakanlığın görev alanına giren hususlarda mevzuatta yer alan mali hükümlerin
uygulanmasını yönlendirmek, bu konuda ortaya çıkabilecek her türlü meseleyi çözmek ve tereddütleri gidermekle görevlidir.
16. Başvuranın yüksek lisans mezunu olup müdür yardımcısı olarak görev yaptığı başvuru konusu olayda, başvuranın yönetim görevi yerine getirdiği bu nedenle Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet
Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem Toplu
Sözleşme’de belirtildiği şekilde fiilen ders verme görevini ifa etmediği görülmektedir. Ayrıca, Maliye
Bakanlığının (mülga) 31/08/2021 tarihli ve 115920-8 sayılı yazısında da “fiilen görev yapan” yüksek öğrenim mezunu öğretmenlere Toplu Sözleşme’de belirtilen oranda artırımlı ücret ödeneceğine, yönetim görevi yerine getirdiği kabul edilenlerin bu oranlardan faydalanamayacağına yer verildiği görülmektedir.
17. Bununla birlikte; Kurumumuza yapılan başvurularda Rehber Öğretmenlik yapanlara ilişkin olarak emsal Yargı Kararları doğrultusunda fiilen derse girmeleri mümkün olmayan başvuranların akademik çalışmaların teşvikine yönelik olarak toplu sözleşme ile verilen artırımlı ek ders ücreti ödemelerinden hakkaniyet gereği faydalanması gerektiği yönünde Tavsiye Kararları verilmiş olmakla, bundan sonrasında yapılacak toplu sözleşmelerde Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde eğitim hizmetlerine dahil olan müdür yardımcısı, öğretmen, rehber öğretmen vb unvanlardaki kişiler yönünden yüksek lisans ve doktora gibi akademik çalışmalara verilecek ödemelerin çalışmaları teşvik edici, hakkaniyete uygun olacak şekilde verilmesi gerektiği yönünde idareye Tavsiyede bulunulmasının iyi yönetim ilkeleri ve fırsat eşitliğinin bir gereği olacağı kanaati oluşmaktadır.
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Konya İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE; Başvuranın talep ettiği ek ders ücretinin artırımlı ödenmesi talebinin REDDİNE, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde eğitim hizmetlerine dahil olan müdür yardımcısı, öğretmen, rehber öğretmen vb unvanlardaki kişilerin yüksek lisans ve doktora yönünden akademik çalışmalarına verilecek ödemelerin teşvik edici, hakkaniyete uygun olacak şekilde verilmesi için bundan sonra yapılacak toplu sözleşmeler ve mevzuat değişikliklerinde iyi yönetim ilkeleri ve fırsat eşitliğinin gereği düzenleme çalışmaları yapılması için, MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu
Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi