|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın müfettiş yardımcılığı mülakat sınavında elenmesi üzerine yaptığı itiraz incelenmiştir. Başvuran, sözlü mülakatın objektif olmadığını ve yeniden yapılmasını talep etmiştir. Ancak, mülakatın kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olarak gerçekleştirildiği, soruların belirlenmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ve değerlendirmelerin nesnel kriterlere dayandığı tespit edilmiştir.
Sözlü sınavda, adaylara yöneltilen soruların bir kısmının adayların inisiyatifine bırakıldığı, diğerlerinin ise tüm adaylara eşit şekilde sorulduğu belirtilmiştir. Ayrıca, komisyon üyeleri tarafından verilen puanların tutanaklarda ayrı ayrı gösterildiği ve bu puanlamanın kamu yararı gözetilerek yapıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sınavların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak yapılması için idareye tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu karar, kamu hizmetlerinde liyakat ve objektiflik ilkelerinin önemini vurgulamaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/7199-S.22.11086
BAŞVURU NO : 2022/1163
KARAR TARİHİ : 07/06/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Mülakat sınavının iptali talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulunun 28.12.2021 tarihinde yapmış olduğu müfettiş yardımcılığı mülakat sınavında, yapılan sözlü sınavdan tam puan aldığını, ilk aşamada yapılan sınavda tüm adaylar arasında 1. olduğunu, İlk aşamayı geçen 3 adaydan biri olduğunu, sözlü sınav sırasında zarf çektirilerek yapılan yazılı sınavda inşaat mühendisleri arasında sadece tarafının tam puan aldığını, diğer adaylara nazaran puanının 100 puan üzerinden sırasıyla 25 puan ve 50 puan fazla olduğunu, lakin mülakat heyet üyelerinin ortalama 40 puan vermesi yüzünden elendiğini, mülakat heyetinde bulunan üyeler arasında tarafına verilen puanlarda fahiş farklar bulunduğunu, bir üye 25 puan verirken bir diğer üye
83.33 puan verdiğini, bu nedenle mülakatın objektiflikten uzak bir değerlendirme ile yapıldığını
düşündüğünü belirterek sözlü mülakatın yenilenmesini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen, 23/02/2022 tarih ve – – sayılı cevabi yazıda özetle; Kariyer meslek personeli alımına ilişkin olarak özel yarışma sınavı ile “5 adet Müfettiş Yardımcısı” alınmasına 15/07/2021 tarih ve 31542 mükerrer sayılı Resmi Gazetede ilan vermek suretiyle duyurulduğu, özel yarışma sınavının açılmasının 2018/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı genelgesi gereğince uygun görüldüğü Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı
İdari İşler Başkanlığının 28/09/2021 tarih ve – – sayılı yazısı ile bildirildiği, 13/10/2021 tarih ve sayılı Genel Müdürlük Makam Onayı ile Sınav Kurulunun DHMİ Teftiş
Kurulu Başkanı . başkanlığında Başmüfettiş . , Başmüfettiş . , Başmüfettiş . asil,
Başmüfettiş . ve Başmüfettiş . . nin yedek üye olarak belirlenen komisyon tarafından mülakatın yapıldığı, sözlü sınavda adaylara 7 sorunun 4’ünü Başken Üniversitesi tarafından hazırlanan sorular arasından kapalı zarf içinde ve zarf seçme yöntemi ile diğer 3 sorunun da Sınav Kurulu tarafından oluşturulan ve tüm adaylara yöneltilen sorulardan oluştuğu, başvuranın Üniversite tarafından hazırlanan sorulara doğru cevap verdiği ancak komisyon tarafından hazırlanan 3 sorunun 3’üne de yanlış cevap verdiği, sınav kurulunun bulunduğu odadan çıktıktan sonra bu sorulardan birinin cevabını hatırladığından bahisle salona tekrar girmek için sınav görevlisi müdür vekili . ’ya el kol hareketleri yaparak teamül dışı ve nezaketsiz bir tavır ve davranışlarda bulunduğu, sınava gelirken uzun, dağınık ve at kuyruğu yapılmış saçı ile sınava katıldığı, komisyon üyelerinden birinin 60 puan üzerinden 50 (diğer adaylara da aynı puanı verdiği), diğer üç komisyon üyesinin de 60 puan üzerinden 25’er puan verdiği, Teftiş Kurulu Başkanlığı Yönetmeliğinin 25 inci maddesi ile sınav kurulunun 14/12/2021 tarihli toplantı tutanağı ile 10uncu maddesinde karara bağlanan “Yüklenici firma tarafından hazırlanan kapalı soru zarflarının içindeki bilimsel sorulara verilen doğru cevapların %40 ı Sınav Kurulu Üyeleri tarafından adaylara sorulan sorulara verilen cevaplar ile aday hakkındaki genel kanaat puanının %60’ ı hesaba katılarak adayların sözlü puanlarının hesaplanacağı hükmüne göre hesaplama yapıldığı, başvuranın sözlü sınavı geçebilecek kadar puan alamadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.1. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ”
6. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Yönetmeliğinin
Müfettiş Yardımcılığı Giriş Sınavı Kurulu başlıklı 18 inci maddesinde “DHMİ Genel Müdürlüğü
Müfettiş Yardımcılığı giriş sınavını yapacak kurul Genel Müdürlük Makamının onayı ile Teftiş Kurulu
Başkanının Başkanlığında üç Müfettişten oluşur. Ayrıca iki yedek üye tesbit edilebilir. Yazılı ve sözlü sınavlara katıldığı hallerde Genel Müdür bu kurulun tabii Başkanıdır. Giriş sınavında yabancı dil bilgisinin değerlendirilmesi için gerektiğinde ilgili fakülte ve yüksek okulların öğretim üyelerinden yararlanılabilir.”
Müfettiş Yardımcılığı Giriş Sınavı Notlarının Değerlendirilmesi ve Sınav Sonrası İşlemler başlıklı 25 inci maddesinde “Yazılı sınavda başarılı sayılabilmek için her konudan 100 tam puan üzerinden 60’dan az olmamak üzere ortalama 65 puan almak gerekir. Yazılı sınavda başarı gösteren adaylar, sözlü sınava tabi tutulurlar. (Ek cümleler:RG-3/2/2021-31384)Yazılı sınavdan en yüksek puan alan adaylardan başlamak üzere, ilan edilen kadro sayısının dört katı aday sınava çağrılır. Son adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır. Sözlü sınavda adayların yazılı sınav konuları ve genel kültür konularındaki bilgilerinin yoklanması yanında; zeka, muhakeme ve konuşma yetenekleri de dikkate alınır. Sözlü sınavda başarılı sayılabilmek için sınav kurulu üyelerinin her birinin 100 puan üzerinden verdiği notlar ortalamasının 65’den aşağı olmaması şarttır”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, sözlü mülakatın yeniden yapılmasını talep etmektedir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Yönetmeliğinin 25 inci maddesinde; adayların sözlü sınavda, adayların yazılı sınav konuları ve genel kültür konularındaki bilgilerinin yoklanması yanında; zeka, muhakeme ve konuşma yeteneklerinin de ölçüleceği ve değerlendirileceği belirtilmektedir.
11. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav
öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
12. Somut olayda, mülakatta başvuranlara Başkent Üniversitesi tarafından hazırlanan soruların zarf içine konulması ve mülakata katılan adayların seçmesi yöntemiyle 7 sorudan 4 sorunun bu şekilde belirlendiği, geriye kalan 3 sorunun da Mülakat Kurulu tarafından önceden hazırlanmış 3 sorunun bütün adaylara aynı şekilde sorulduğu ve verilen cevaplara göre değerlendirme yapılarak puanlama yapıldığı, dolayısıyla bahsi geçen sözlü sınavda adaylara yöneltilen 4 sorunun idare tarafından değil de adayların inisiyatifleri doğrultusunda belirlendiği geriye kalan üç sorunun da herkese aynı şekilde sorulduğu anlaşılmış, dolayısıyla sözlü sınavda adaylara yöneltilen soruların belirlenmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
13. Öte yandan, başvuranın sözlü sınav esnasında, sorulara ilişkin verdiği yanıtların, bahsi geçen yönetmeliği 18 inci maddesi kapsamında oluşturulduğu tespit edilen komisyon üyeleri tarafından değerlendirildiği ve bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
14. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde 3 komisyon üyesi tarafından verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, diğer komisyon üyesinin de sonucu etkilemeyecek şekilde bütün adaylara aynı puanı verdiği bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
15. Diğer taraftan, ilgili Yönetmeliğinin 25 nci maddesinde, sözlü sınavdan her komisyon üyesinin 100 puan üzerinden verilen puanların ortalamasının 65 puan ve üzeri not alanların başarılı sayılacağı belirtilmiş olup komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 100 puan üzerinden 52,08 e tekabül ettiğideğerlendirildiğinden, başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı tespit edilmiştir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu sözleşmeli öğretmenlik sözlü sınavının mevzuata uygun yapılmış olduğu anlaşıldığından ve başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı dikkate alındığında başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde gönderdiği, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine ve “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
18. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir.
İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav esnasında sorulacak soruların ve cevap anahtarının sınav öncesinde hazırlandığı, komisyon üyelerince verilen puanların gerekçeleri ile tutanağa geçirildiği, ancak sınav esnasının kamera ile kayıt altına alınmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar esnasında sınav esnasında sınavın kamera ile kayıt altına alınması yönünde DEVLET HAVA MEYDANLARI
İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın Başvurana ve DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel
Müdürlüğü tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, Başvurana ve Devlet Hava Meydanları İşletesi Genel Müdürlüğüne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi