|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Adıyaman Üniversitesi’nde müfredat değişikliği nedeniyle yaşadığı mağduriyet iddiaları incelenmiştir. Başvuran, 2019 Dikey Geçiş Sınavı sonucunda Gıda Mühendisliği Bölümüne yerleşmiş ve yeni müfredatın 2020-2021 akademik yılından itibaren geçerli olacağını öğrenmiştir. Müfredat değişikliği ile bazı derslerin ön şartlı hale gelmesi ve ders kodlarının değişmesi, başvuranın Matematik II dersinden başarısız olması nedeniyle Mühendislik Matematiği dersinin kaydının silinmesine yol açmıştır.
İdare, müfredat değişikliğinin eğitim kalitesini artırmak amacıyla yapıldığını ve öğrencilerin ders seçimlerinin akademik danışman onayı ile kesinleştiğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Döneminde aldığı derslerin AKTS toplamının 40’ı aşmadığı, dolayısıyla herhangi bir mağduriyetin söz konusu olmadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir; bu karar, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/6206-S.21.10014
BAŞVURU NO : 2020/99435
KARAR TARİHİ : 19/04/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın yapılan müfredat değişikliği ile ilgili itirazları hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 31/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza 31.10.2020 tarihinde yapılan başvurusunda 2019 yılı
Dikey Geçiş Sınavı (DGS) sonucunda Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği
Bölümüne yerleştiğini, hali hazırda 4. Sınıf öğrencisi olduğunu, 05.09.2020 tarihinde Üniversitenin resmi web sitesinde bölümüne ilişkin bir müfredat değişikliği yapıldığının duyurulduğunu, bu duyuruda bahsi geçen müfredat değişikliğinin 2020-2021 Akademik Yılından itibaren geçerli olacağının ilan edildiğini, kendisinin üniversiteye başladığı zaman geçerli olan 2017 yılı müfredatına tabi olduğunu, 2020-2021
Akademik Yılından itibaren uygulanacak yeni müfredatta geniş çaplı ve kapsamlı değişiklikler yapıldığını, tüm derslerin kodları ile bazı derslerin isimlerinin, yarıyıllarının, AKTS’lerinin ve zorunlu-seçmeli durumlarının değiştirildiğini, bazı derslere de ön şart getirildiğini, yeni müfredatın eski-yeni tüm öğrencilere uygulandığını, eski müfredata tabi öğrencilerin de ön şartları yerine getirmekle mükellef tutulduğunu, bu kapsamda ön şart dersinden başarısız olan öğrencilerin ön şartlı dersi alamayacağını ve öğrenci bilgi sistemi üzerinden derse kayıt olsalar bile bu kaydın silineceğini, derslerin AKTS’lerin ise tüm öğrenciler için yeni müfredattaki şekliyle işleneceğinin söylendiğini ve bu şekilde uygulandığını ancak kendisinin kazanılmış hak ve belirlilik ilkesi gereği üniversiteye kayıt olduğu dönemde yürürlükte olan müfredata tabi olması gerektiğini, bu sebeple Bölüm Başkanlığına ön şartlı derslerin eski öğrencilere uygulanmaması, bu kapsamda önceki yarıyıllarda başarısız olduğu Matematik II dersinin kaydının tabi olduğu 2017 yılı müfredatında herhangi bir ön şart olmadığı için silinmemesi, Mühendislik Matematiği ders kaydının silinmemesi ve kayıt olduğu/olacağı tüm dersler için tabi olduğu 2017 yılı müfredatındaki
AKTS’lerin geçerli olması taleplerini içeren bir dilekçe ile başvurduğunu, verilen cevapta taleplerinin anlaşılmadığını gördüğünü belirterek Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda Mühendisliği
Bölümüne kayıt olduğu zaman tabi olduğu 2017 yılı müfredatına göre işlem görmesini ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 08.12.2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına istinaden
Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanlığı Gıda Mühendisliği Bölüm Başkanlığının konuya ilişkin 21.12.2020 tarihli ve sayılı yazısında özetle; Adıyaman Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’ne göre öğrencilerin bir dönemde alabileceği derslerin
AKTS toplamının en fazla 40 olabileceği, öğrenci ’nın 2020-2021 EğitimÖğretim Yılı Güz Yarıyılında (2020 yılı müfredatına göre) aldığı derslerin toplam AKTS’sinin 37 olduğu, aynı derslerin 2017 yılı müfredatına göre toplam AKTS’sinin 44 olduğu, dolayısıyla öğrenciye 2017 yılı müfredatı uygulanmış olsaydı Mühendislik Matematiği dersi de dâhil bu dönem alınan derslerin bazılarının da (en az bir ders daha) alınmasının mümkün olmadığı, bu nedenle öğrencinin herhangi bir mağduriyetinin söz konusu olmadığı, ayrıca öğrencinin Matematik II dersinin silinmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, bahsi geçen dersin öğrenci tarafından alındığı ve başarısız olduğu belirtilmiştir.
3. Diğer yandan başvuranın 17.09.2020 tarihinde Adıyaman Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölüm
Başkanlığına verdiği itirazına istinaden konuya ilişkin verilen cevabi yazıda;
3.1. Fakülte Kurulunun, 2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanunu’nun 17 nci maddesinde belirtilen
“Fakültenin, eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ve bu faaliyetlerle ilgili esasları, plan, program ve eğitim – öğretim takvimini kararlaştırmak” görevi gereği bölümlerin müfredatlarında değişiklikler ve iyileştirmeler yapmak üzere yetkili olduğu, Fakülte Kurullarında alınan müfredat değişikliği kararlarının senatodan geçtikten sonra yürürlüğe girdiği, bölüm müfredatlarının teknolojinin hızla değiştiği çağımızda dinamik bir yapıya sahip olması gerektiği, bu nedenle ihtiyaç duyuldukça müfredat güncellemelerinin günün şartlarına bağlı olarak yapılması gereken değişiklikleri içermesi gerektiği, Mühendislik eğitiminde bilgilerin tam olarak anlaşılması için derslerin belli bir sıra ile alınmasının oldukça önem taşıdığı, ön şartlı derslerin birbirleriyle bağlantılı derslerde öğrencilerin dersi daha verimli bir şekilde öğrenebilmesi için gerekli bilgi alt yapısını oluşturarak dersi almalarını sağlamak amacıyla getirildiği,
3.2. Aynı anda iki müfredat yürütebilmek için müfredatta yer alan derslerin eski ve yeni müfredata göre ayrı ayrı açılması gerektiği, bölümlerin akademik kadroları incelendiğinde öğretim elemanı sayısının iki müfredatı bir arada yürütebilecek sayıda olmadığının görüleceği, bu nedenle tek müfredat üzerinden ders açmak ve eski müfredata tabi öğrenciler için ders saydırma işlemi yaparak müfredatı yürütmenin en etkili yöntem olarak görüldüğü,
3.3. Mühendislik Fakültesinin 14.09.2020 tarihli ve 06 sayılı Fakülte Kurulu Kararında Fakültenin 2020 müfredatının uygulanmasında karşılaşılan aksaklıkların, ders kodu değişikliğinin ve öğrencilerin AKTS eksikliklerinin giderilmesi konusunda alınan kararların 23.09.2020 tarih ve 2020/21-05 (45929520-21-05 sayılı karar) sayılı Üniversite Senato toplantısında görüşüldüğü ve dersi alttan başarısız olarak alan öğrencilerin transkriptlerinde eksik AKTS olmasına sebep olmamak için başarısız olarak alttan aldıkları derslerin AKTS’lerinin eski müfredattaki halinin geçerli olmasının kabul edildiği, başvuranın 2020-2021
Eğitim Öğretim Yılı Güz Döneminde alttan başarısız olarak aldığı MUH101 kodlu Matematik I dersini 2020-2021 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılından önceki AKTS değerinde almasının Senato Kararı doğrultusunda uygun olduğuna karar verildiği,
3.4. 10.07.2020 tarih ve sayılı Üniversite Senato kararında; bölüm müfredatında yapılan değişikliklerin 2020-2021 Eğitim öğretim yılı güz yarıyılından itibaren geçerli olmak üzere birimden
geldiği şekliyle uygun olduğunun, dolayısıyla önceki paragrafta belirtilen ön şartlı derslerin birbirleriyle bağlantılı derslerde öğrencilerin dersi daha verimli bir şekilde öğrenebilmesi için gerekli bilgi alt yapısını oluşturarak dersi almalarını sağlamak amacıyla ön şart dersinden başarısız olan öğrencilerin ön şartlı dersi alamayacağının ifade edildiği,
Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 06.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
6.1. “Yükseköğretim Kurumlarının görevleri” başlıklı 12 nci maddesinin (a) bendinde; “Bu kanundaki amaç ve ana ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumlarının görevleri; a. Çağdaş uygarlık ve eğitim – öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde, toplumun ihtiyaçları ve kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun ve ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim – öğretim, bilimsel araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak,”,
6.2. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinin (b) fıkrasının 2 nolu bendinde; “b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, … (4) Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak,”,
6.3. “Fakülte Kurulu” başlıklı 17 nci maddesinin (b) fıkrasının 1 nolu bendinde; “b. Görevleri:
Fakülte kurulu akademik bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakültenin, eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri ve bu faaliyetlerle ilgili esasları, plan, program ve eğitim – öğretim takvimini kararlaştırmak,”,
6.4. “Bölüm” başlıklı 21 inci maddesinde; “… Bölüm başkanı, bölümün her düzeyde eğitim – öğretim ve araştırmalarından ve bölüme ait her türlü faaliyetin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinden sorumludur.”,
6.5. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinin (a) fıkrasında; “a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”,
6.6. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinin (a) ve (b) bentlerinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının … lisans …
düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; … lisans, … diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b. Yükseköğretim kurumlarında, … her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; … diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim
Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.”,
7. 18.02.1982 tarihli ve 17609 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Üniversitelerde Akademik Teşkilât
Yönetmeliği’nin;
7.1. “Üniversiteler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Üniversite; bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan ve fakülte, enstitü, yüksekokul, bölüm, anabilim dalı, anasanat dalı, bilim dalı, sanat dalı, araştırma ve uygulama merkezlerinden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.”,
7.2. “Bölümler” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Bölümler; fakülte ve yüksekokulların amaç, kapsam ve nitelik yönünden bir bütün oluşturan ve lisans düzeyini de içeren en az bir eğitim-öğretim, bilim ve sanat dallarında araştırma ve uygulama yapan birimlerdir.”,
7.3. 15 inci maddesinde; “Bölüm kurulu, bölüm ile varsa bölüme bağlı anabilim veya anasanat dallarının eğitim-öğretim uygulama ve araştırma faaliyetlerinin programlarının, araç, gereç ve fiziksel imkânlarından en etkin biçimde yararlanmak için gerekli planların ve işbirliği esaslarının hazırlanması hususunda görüş bildirir. Bölüm kurulunun bu konularda hazırlayacağı öneriler, bölüm başkanının onayından sonra uygulanır.”,
8. 24.04.2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında
Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal İle Kurumlar
Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Sonuçların ilanı ve intibak programı” başlıklı 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “(3) İlgili komisyonlar öğrencinin daha önceki dönemlerde aldığı dersler ile yatay geçiş yaptığı programın derslerini dikkate alarak, senatonun belirlediği esaslara göre öğrencinin hangi yarıyıla veya sınıfa intibak ettirileceğini tespit eder, varsa öğrencinin alması gereken ilave derslerden oluşan bir intibak programı ile muaf tutulması gereken dersleri belirler.”,
/
9. 27.07.2014 tarihli ve 29073 sayılı Adıyaman Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve
Sınav Yönetmeliğinin;
9.1. “Ders saydırma” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“(1)(Değişik:RG-14/1/2017-29948) Üniversiteye yeni kayıt yaptıran öğrenciler, eğitim-öğretimin başlamasından itibaren en geç yedi iş günü içinde, ek kontenjanla kayıt yaptıran öğrenciler ise kesin kayıt tarihinin bitiminden sonraki ilk beş iş günü içerisinde bölüm-program başkanlığına başvurmaları halinde daha önceki mezun olduğu veya ilişik kestiği yükseköğretim kurumundan almış olduğu ve en az CC harf notuna sahip olması şartıyla muafiyete başvurabilirler. Ayrıca muafiyet için başvuruda bulunacağı derslerin içeriğinin uygun olması, AKTS veya ulusal kredisinin eşit veya yüksek olması gerekir. Öğrenci, CC harf notu altında DC, DD, FD ve FF gibi başarı notlarının olması durumunda ilgili derslerin devamını almak zorundadır. Bu fıkrada belirtilen süreler dışındaki başvurular dikkate alınmaz ve sonraki dönemlerde yeniden intibak talebinde bulunulamaz.
(2) (Değişik:RG-14/1/2017-29948) Üniversiteye yeni kayıt yaptıran öğrencilerin derslerini saydırma talepleri bölüm-program kurullarında ve ilgili birimin yönetim kurulu kararı ile kesinleşir. Öğrencinin başarılı sayıldığı derslerin AKTS toplamı üzerinden intibak ettirileceği sınıf belirlenir. AKTS toplamı 15 ila 60 olması durumunda 2. sınıfa, 61 ila 120 olması durumunda 3. sınıfa, 121 ve üzeri olması durumunda 4. sınıfa öğrencinin intibakı yapılır. Derslerden başarılı sayılma talepleri en geç eğitim öğretim döneminin başlangıcını takip eden üçüncü haftanın sonuna kadar karara bağlanır. Bu sürede öğrenci alacağı derslere devam eder. İlgili öğrenci intibakının yapıldığı eğitim-öğretim yılında önceki ve bulunduğu yarıyıllarında en fazla 40 AKTS toplamı kadar ders alabilir.
(3) (Değişik:RG-5/1/2016-29584) Öğrencinin, daha önceki yükseköğrenim kurumundan almış olduğu Türk
Dili, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ile İngilizce derslerinden en az CC harf notuna sahip olanlar veya geçer/yeterli/muaf başarı notuna sahip olanların bu notu CC harf notu olarak değerlendirilir. Bu derslere ilişkin daha önce alınan ve bu fıkrada sözü edilen başarı notlarının haricindeki başarı notları ise 25 inci maddenin birinci fıkrasındaki notlara dönüştürülerek derslerin intibakları birim yönetim kurulu ile karara bağlanarak transkriptine işlenir ve GNO’suna dâhil edilir.
(4) Ders saydırma talebinde bulunan öğrencinin önceki diploma programından başarılı olduğu derslerin harf notları ilgili üniversitenin not dönüşüm tablosuna göre yapılır. Şayet not dönüşüm tablosu ibraz edilmediği takdirde YÖK’ün 4’lük sistemdeki not dönüşüm tablosu esas alınarak transkriptine işlenir.
(5) Üniversiteye yeni kayıt yaptıran öğrencilere, eğitim-öğretim yılı başında Senatoca belirlenen derslerden sınav açılabilir.”,
9.2. “Ders türleri” başlıklı 17 nci maddesinde;
“(1) Birim kurulları, öğrencilere kültürel ve sosyal faaliyetler için yeterli zaman ayırmak şartı ile programlarına seçmeli, zorunlu, ön şartlı dersler ve/veya uygulamalar laboratuvar dâhil koyabilirler; haftalık teorik derslere, uygulama ve stajlara ilişkin düzenlemeler yapabilirler. Bu şekilde programa alınan dersler ve yapılan düzenlemeler Rektörlüğün bilgisine sunulur. Seçmeli derslerin okutulacağı yarıyıllar ile bu yarıyıllarda en az alınması gereken seçmeli ders sayısı ve/veya kredisi, ilgili birim kurullarınca eğitimöğretim programlarında belirtilir. Bir seçmeli dersin açılabilmesi için en az on öğrenci ilgili derse kayıt yaptırmak zorundadır. Sınıf mevcudunun on veya altında olması durumunda bu sayıyı belirleme yetkisi ilgili birim yönetim kuruluna aittir.
(2) Bir derse kaydolmak için bazı ders veya derslerden başarılı olma şartı aranabilir. Bir derse kayıt olunabilmesi için başarılmış olması şartı aranan ders ön şart dersi, kayıt olunabilmesi bir ön şart dersin
başarılmasına bağlı olan ders ön şartlı ders olarak tanımlanır. Bu dersler için aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Ön şart ve ön şartlı dersler eğitim-öğretim programlarında gösterilir. b) Birbirini izleyen, biri diğerinin ön şartı olan ve gruplar hâlinde yürütülen proje dersleri her iki yarıyılda da açılabilir.
(3) Laboratuvar, proje ve uygulamalı dersler gruplar hâlinde yürütülebilir. Bu derslerin, gruplara ayrılma nedenleri ilgili bölümün önerisi ile birim yönetim kurulları tarafından karara bağlanır.
(4) Birim kurullarının kararıyla öğrencilere, mezun olabilmeleri için zorunlu tez, bitirme ödevi veya mezuniyet çalışması yaptırılabilir. Bu çalışmaların nasıl yapılacağı ile ilgili esaslar ilgili birim kurulları tarafından düzenlenir.
(5) Derslerin AKTS/kredileri öğrencilerin iş yükü dikkate alınarak belirlenen Avrupa Kredi Transfer
Sistemi kredileridir. Derslere ait AKTS/kredileri, YÖK tarafından ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak 1 kredi 25-30 saat arası öğrenci iş yüküne karşılık gelecek şekilde Senato tarafından belirlenir. Öğrenci iş yükü; ders saatlerinin yanı sıra laboratuvar, atölye, klinik çalışması, ödev, uygulama, proje, seminer, sunum, sınava hazırlık, sınav, staj, işyeri eğitimi gibi eğitimöğretim etkinliklerinde harcanan bütün zamanı ifade eder.
(6) Ön lisans veya lisans programlarından mezun olabilmek için alınması gereken dersler ilgili birim kurulları tarafından belirlenir ve Senato onayından sonra yürürlüğe girer. (7) Birim yönetim kurulu kararı ile uygulamalı dersler Üniversitede veya Üniversite dışında yapılabilir. Bu derslerin planlanmasına ilişkin esaslar, ilgili birim yönetim kurulunca kararlaştırılarak Senatoya sunulur. Senatonun onayından sonra bu dersler ilgili birim yönetimi tarafından yürütülür.”,
9.3. “Ders alma” başlıklı 18 inci maddesinde;
“(1) Öğrenciler her yarıyılın başında, akademik takvimde belirtilen süre içerisinde akademik danışmanın olumlu görüşünü de alarak internet üzerinden ders seçimlerini yaparlar. Öğrenciler, ders kayıtlarını danışmanlarına onaylattıktan sonra ders kayıtları kesinleşmiş olur.
(2) Öğrenciler tekrarlamak zorunda oldukları dersler hariç, yarıyılın ders ekle-sil haftası içinde ve akademik danışmanın olumlu görüşünü almak şartıyla kaydoldukları dersleri değiştirebilir veya bırakabilirler. Öğrencinin ekle-sil haftası sonrasında ders kayıt formunda yer alan ya da almayan derslere itiraz hakkı bulunmaz.
(3) Öğrenciler süresi içinde ve usulüne uygun olarak kaydolmadıkları derslere devam edemez ve bu derslerin sınavlarına giremezler. Kaydolmadığı dersin sınavına giren öğrencinin sınav notu iptal edilir.
(4) (Değişik:RG-14/1/2017-29948)(2) Öğrenciler bir yarıyılda 30 AKTS toplamı kadar ders alır. Ancak öğrenci başarısız olduğu, hiç alamadığı veya devamsız olduğu dersler için en fazla 40 AKTS toplamı kadar ders alabilir.
(5) (Değişik:RG-23/11/2014-29184) Son sınıf öğrencilerinden mezun durumunda olanlar dördüncü fıkrada belirtilen durumla birlikte bir yarıyılda devamsız ve almadığı dersler için alınabilecek 40 AKTS’lik azami kredi limiti, dersin AKTS kredi miktarına bakılmaksızın fazladan güz ve bahar yarıyıllarında birer ders ile aşılabilir.
(6) Fakülte/yüksekokullarda akademik danışmanın olumlu görüşüyle önceki yarıyıllardaki derslerinden başarısız olmaması ve GNO’sının 3,00 ve üzerinde olması durumunda, öğrenci bulunduğu yarıyılda bir yarıyılda alınmasına müsaade edilen toplam 40 AKTS miktarını aşmayacak şekilde üçüncü yarıyıldan itibaren üst yarıyıldan da ders veya dersleri alabilir.
(7) Haklı ve geçerli nedenler ile süresi içinde ders kaydını yaptıramayan öğrencilerin ders alma işlemlerini ekle-sil haftasında başvurmaları halinde ilgili birim yönetim kurulu karara bağlar.
(8) Öğrenciler kaldıkları dersleri ilk açıldığında almak zorundadır. Ders kayıtlarında öncelikle alt sınıf dersleri alınır. Alt sınıflardan ders bırakılarak üst sınıflardan ders alınmaz…”,
9.4. “Akademik danışmanlık” başlıklı 20 nci maddesinde;
“(1)(Değişik:RG-15/9/2019-30889) Öğrencilerin bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak akademik programını izlemesini sağlamak ve eğitim-öğretim konularında karşılaşacakları sorunların çözümünde yardımcı olmak üzere, ders yılı başlamadan önce bölüm başkanlıklarının önerisi dikkate alınarak birim yönetim kurullarınca ilgili bölümün öğretim elemanları arasından akademik danışmanlar görevlendirilir.
(2) Danışman, sorumluluğuna verilen öğrencilerin eğitim-öğretim ve idari sorunlarının çözümüne rehberlik eder.
(3) Danışman; öğrencilerin kayıt yenileme, ders seçme, mezuniyet gibi işlemlerinde öğrenciye/ilgili kurullara karar verme konusunda rehberlik eder. Bununla birlikte; a) Kayıt süresi içerisinde geçerli bir mazereti nedeniyle görevinde bulunamayacak olan danışman, bu durumu bir yazı ile birim amirine bildirir. Mazereti kabul edilen danışmanın yerine birinci fıkrada öngörüldüğü şekilde ve geçici olarak bir öğretim elemanı görevlendirilerek ilgili öğrencilere duyurulur.
b) Öğrencinin alması gereken dersler öğretim programlarında belirlenmiştir. Danışman, öğrenciye bunlardan hangi dersleri almaları gerektiği konusunda rehberlik eder, kanuni süre içerisinde bu dersleri onaylar ve iki adet ders kayıt örneğini birisi öğrencide diğeri danışmanda kalacak şekilde hem danışman hem de öğrenci imzası ile kayıt altına alır. Seçmeli ders konuları hakkında öğrencileri aydınlatır ve ders seçiminde onlara yardımcı olur.
c) Öğrenciler, akademik takvimde belirtilen ders ekle-sil süresi içerisinde derslerini danışmanı ile birlikte düzenlerler. Düzenlenen dersler danışman tarafından onaylanmadıkça kesinleşmez. ç) Danışman her yarıyıl sonrasında, danışmanı olduğu öğrencinin dönemlik derslerini, mezun durumunda bulunan öğrenciler ile ilgili gerekli incelemeleri yapar ve mezuniyetine onay verir. d) Danışmanlık görev ve faaliyetleri denetimi ilgili birim amirleri tarafından yapılır.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
10. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuranın iddialarına daha detaylı bakıldığında;
11.1. 2019 yılı Dikey Geçiş Sınavı (DGS) sonucunda Adıyaman Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gıda
Mühendisliği Bölümüne yerleştiğini, hali hazırda 4. Sınıf öğrencisi olduğunu, 05.09.2020 tarihinde
Üniversitenin resmi web sitesinde bölümüne ilişkin bir müfredat değişikliği yapıldığının duyurulduğunu, bu duyuruda bahsi geçen müfredat değişikliğinin 2020-2021 Akademik Yılından itibaren geçerli olacağının ilan edildiğini, bahsi geçen yeni müfredatta geniş çaplı ve kapsamlı değişiklikler yapıldığını, tüm derslerin kodları ile bazı derslerin isimlerinin, yarıyıllarının, AKTS’lerinin ve zorunlu-seçmeli durumlarının değiştirildiğini, bazı derslere de ön şart getirildiğini, yeni müfredatın eski-yeni tüm öğrencilere uygulandığını, eski müfredata tabi öğrencilerin de ön şartları yerine getirmekle mükellef tutulduğunu, bu kapsamda ön şart dersinden başarısız olan öğrencilerin ön şartlı dersi alamayacağını ve öğrenci bilgi sistemi
üzerinden derse kayıt olsalar bile bu kaydın silineceğini, derslerin AKTS’lerin ise tüm öğrenciler için yeni müfredattaki şekliyle işleneceğinin söylendiğini ve bu şekilde uygulandığını, Mühendislik Matematiği dersinin ön şartlı ders haline getirildiğini, bu dersin ön şart dersinin ise Matematik II dersinin olduğunu, Matematik II dersinden başarısız olması nedeniyle Mühendislik Matematiği dersinin ders kaydının silindiğini, bu nedenle mağduriyet yaşadığını,
11.2. Üniversite tarafından başarısız oldukları için alttan ders alan öğrencilerin not durum belgelerinde eksik AKTS’ye sebep olmamak için bu derslerin eski müfredattaki halinin geçerli olmasına karar verildiğini, kendisinin DGS sonucu bu programa yerleştirildiğini, kayıt sonrası önceki öğreniminden aldığı derslerin incelendiğini ve bazı derslerden muaf tutulduğunu, o yarıyıl için Adıyaman Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Ders alma” başlıklı 18 inci maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca önce alt sınıftaki derslerini aldığını, yine aynı maddenin dördüncü fıkrasında bir yarıyıl içerisinde alınabilecek en fazla AKTS sınırı ile ders programındaki çakışmalar dolayısıyla 3. sınıftan alması gereken 3 dersi alamadığını, bu dersleri 4. sınıfta aldığını, bu derslerin yeni müfredatla birlikte
AKTS’lerinin toplamda 2 AKTS düşürüldüğünü ve transkriptinde o yarıyıl için eksik AKTS oluştuğunu, bu durumun kendisi açısından mağduriyet yarattığını,
Belirttiği,
11.3. Ayrıca Üniversitenin müfredat değişikliği kapsamında öğrencilerin mağduriyet yaşamaması için ders saydırma işlemi yapacağını ifade ettiğini, ancak bu işlemi yaparken sadece ilgili dersin sayıldığını ve dersin
AKTS’sinin sayılmadığını belirterek bunun nasıl çözüleceğine ve Mühendisliğe Uyum Derslerinin yeni müfredat kapsamında nasıl alacağına ilişkin sorular sorduğu görülmüş olup şikâyet başvurusu kapsamında esasen eksik AKTS’sinin oluşması ve Mühendislik Matematiği dersinin kaydının silinmesi nedeniyle mağduriyet yaşadığı ve bu nedenle gereğinin yapılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
12. Diğer yandan şikâyet dosyasının incelemesi devam ederken başvuranın 28.12.2020 tarihinde dosyaya sunduğu ek evrakta; Üniversitenin yeni müfredat değişikliği yaptığı esnada sadece 2020-2021 Bahar
Dönemine özel olmak üzere öğrencilerin ön şartlı derslerin göz önünde bulundurmadan ders kayıtlarını yapabilme ve Bahar Dönemi dersinde devam zorunluluğu varsa ve Uygulamalı Mühendislik Eğitimi (UME) dersleri hariç toplamda en fazla iki dersi varsa UME’ye gidebilme imkânı tanıdığını, her ders dönemi için alınabilecek dersler belli olduğundan müfredat değişikliği ile getirilen ön şartlı dersler nedeniyle Güz Döneminde istediği dersleri seçemediğini ve bu nedenle Bahar Döneminde böyle bir imkân tanınmasının kendisi açısından olumsuz bir durum oluşturduğunu belirterek gereğini Kurumumuzdan talep etmiştir.
13. Konuyla ilgili olarak Adıyaman Üniversitesi Rektörlüğünden istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gelen cevapta özetle; Adıyaman Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğine göre öğrencilerin bir dönemde alabileceği derslerin AKTS toplamının en fazla 40 olabileceği, öğrenci 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılında (2020 yılı müfredatına göre) aldığı derslerin toplam AKTS’sinin 37 olduğu, aynı derslerin 2017 yılı müfredatına göre toplam AKTS’sinin 44 olduğu, dolayısıyla öğrenciye 2017 yılı müfredatı uygulanmış olsaydı
Mühendislik Matematiği dersi de dâhil bu dönem alınan bazılarının da (en az bir ders daha) alınmasının mümkün olmadığı, bu nedenle öğrencinin herhangi bir mağduriyetinin söz konusu olmadığı, ayrıca
Mühendislik eğitiminde bilgilerin tam olarak anlaşılması için derslerin belli bir sıra ile alınmasının oldukça önem taşıdığı, ön şartlı derslerin birbirleriyle bağlantılı derslerde öğrencilerin dersi daha verimli bir şekilde öğrenebilmesi için gerekli bilgi alt yapısını oluşturarak dersi almalarını sağlamak amacıyla getirildiği, her
/
iki müfredatı birlikte yürütmek için yeterli akademik kadronun bulunmadığı, bu nedenle tek müfredat üzerinden ders açarak ve eski müfredata tabi öğrencileri için ders saydırma işlemi yaparak müfredatı yürütmenin en etkili yöntem olarak görüldüğü belirtilmiştir.
14. Yukarıda anlatılanlar çerçevesinde uyuşmazlık, yapılan müfredat değişikliği neticesinde başvuranın transkriptinde AKTS eksikliği oluşması ile Matematik II dersinden başarısız olması nedeniyle ön şartı yerine getiremediğinden bahisle Mühendislik Matematiği dersinin ders kaydının silinmesi işleminin ilgili mevzuata, hukuka ve hakkaniyete uyarlığı noktasında düğümlenmektedir.
15. Konuyla ilgili yukarıda da yer verilen mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanuna göre bilimsel özerkliğe sahip, yüksek düzeyde eğitim-öğretim yapan ve fakülte, enstitü, yüksekokul, bölüm, anabilim dalı, anasanat dalı, bilim dalı, sanat dalı, araştırma ve uygulama merkezlerinden oluşan bir yükseköğretim kurumu olan üniversitelerde, eğitim – öğretim ve verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği; ders kredilerinin, yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği, yine her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları, diğer yurt içi yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması ve diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik öğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususların, Yükseköğretim Kurulunun belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği; Adıyaman Üniversitesi Senatosu tarafından çıkarılan
Adıyaman Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğine göre; birim kurullarının, öğrencilere kültürel ve sosyal faaliyetler için yeterli zaman ayrılmak şartı ile programlarına seçmeli, zorunlu, ön koşullu ve ortak zorunlu dersler koyabilecekleri, haftalık teorik derslere, uygulama ve stajlara ilişkin düzenlemeler yapabilecekleri ve bu şekilde programa alınan dersler ve yapılan düzenlemelerin Rektörlük bilgisine sunulacağı; bir derse kaydolmak için bazı ders veya derslerden başarılı olma şartı aranabileceği, bir derse kayıt olunabilmesi için başarılmış olması şartı aranan ders ön şart dersi, kayıt olunabilmesi bir ön şart dersin başarılmasına bağlı olan ders ön şartlı ders olarak tanımlandığı, ön şart ve ön şartlı derslerin eğitim-öğretim programlarında gösterildiği, birbirini izleyen, biri diğerinin ön şartı olan ve gruplar hâlinde yürütülen proje derslerinin her iki yarıyılda da açılabileceği; öğrencilerin her yarıyılın başında, akademik takvimde belirtilen süre içerisinde akademik danışmanın olumlu görüşünü de alarak internet üzerinden ders seçimlerini yaptığı, öğrencilerin ders kayıtlarını danışmanlarına onaylattıktan sonra ders kayıtlarının kesinleştiği hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
16. Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirmede;
16.1. Gıda Mühendisliği Bölümünün eski müfredatı (2017 yılı) ile yeni müfredatı (2020 yılı)
karşılaştırıldığında; bazı derslerin ön koşullu ders haline getirildiği, bu dersleri alınabilmesi için ön koşul dersinin başarılı bir şekilde geçilmesi gerektiği, bazı derslerin AKTS’lerinin değiştirildiği görülmüştür.
Somut olaya bakıldığında; Mühendislik Matematiği dersinin ön koşullu dersler arasında yer aldığı, bu dersin ön koşul dersinin Matematik II dersi olduğu, başvuranın Matematik II dersinden başarısız olması nedeniyle sistem üzerinden seçebildiği Mühendislik Matematiğinin Akademik Danışmanı tarafından yeni müfredat gereği ders kaydından çıkarıldığı, diğer yandan başvuranın 2020-2021 Güz Döneminde seçtiği
“Kütle ve Enerji Denklikleri”, “Kalite Kontrol ve Mevzuat”, “Su Ürünleri İşleme Teknolojisi” ve
“Mühendisler İçin İstatistik” derslerinin AKTS’lerinin düşürüldüğü ve 2017 yılı müfredatına göre toplamda
7 AKTS açığının bulunduğu tespit edilmiştir. Her ne kadar başvuranın değerlendirmesi ve talebi makul
karşılansa da öncelikle ders kayıtlarının Akademik Danışman onayıyla kesinleştiği göz önüne alındığında ön şartlı dersin ön şartının yerine getirilmediğinden bahisle Mühendislik Matematiği ders kaydının silinmesi hususunda ilgili mevzuata bir aykırılık bulunmadığı, ayrıca Adıyaman Üniversitesi Ön Lisans ve
Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğine göre öğrencilerin bir dönemde alabileceği derslerin AKTS toplamının en fazla 40 olabileceği, başvuranın 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılında 2020 yılı müfredatına göre aldığı derslerin toplam AKTS’sinin 37 olduğu, aynı derslerin 2017 yılı müfredatına göre toplam AKTS’sinin 44 olduğu, dolayısıyla başvurana 2017 yılı müfredatı uygulanmış olsaydı dahi
Mühendislik Matematiği dersi de dâhil bu dönem alınan derslerin bazılarının da (en az bir ders daha)
alınmasının mümkün olmadığı, nitekim 02.04.2021 tarihinde başvuran ile yapılan görüşmede Üniversite tarafından 2020-2021 yılı Bahar Dönemine özel ön şartlı derslerin göz önünde bulundurulmadan ders seçimi yapabilme imkânı tanınması ile Gıda Mühendisliği Bölümünden olmasa bile İnşaat Mühendisliği
Bölümünden Mühendislik Matematiği dersini alabildiğinin anlaşıldığı, kaldı ki bahsi geçen yeni müfredatın tüm öğrencilere eşit şekilde uygulandığı anlaşılmıştır. Diğer yandan üniversitenin aynı anda iki müfredat yürütebilmek için müfredatta yer alan derslerin eski ve yeni müfredata göre ayrı ayrı açılması gerektiği, bölümlerin akademik kadroları incelendiğinde öğretim elemanı sayısının iki müfredatı bir arada yürütebilecek sayıda olmadığının görüleceği, bu nedenle tek müfredat üzerinden ders açmak ve eski müfredata tabi öğrenciler için ders saydırma işlemi yaparak müfredatı yürütmenin en etkili yöntem olarak görüldüğü şeklindeki açıklamalarının da makul olduğu ve sonuç olarak başvuranın 2017 yılı müfredatına tabi olması talebinin yerine getirilmesinin kolay olmayacağı ve akademik anlamda da tutarsızlıkların oluşabileceği, başvuranın diğer müfredat ile kıyas yapmaktan ziyade sorumlu olduğu 2020-2021 yılı müfredatına odaklanması gerektiği değerlendirilmiştir.
16.2. Üniversite tarafından bölüm müfredatlarının teknolojinin hızla değiştiği çağımızda dinamik bir yapıya sahip olması gerektiğinin, bu nedenle ihtiyaç duyuldukça müfredat güncellemelerinin günün şartlarına bağlı olarak yapılması gereken değişiklikleri içermesi gerektiğinin, mühendislik eğitiminde bilgilerin tam olarak anlaşılması için derslerin belli bir sıra ile alınmasının oldukça önem taşıdığının, ön şartlı derslerin birbirleriyle bağlantılı derslerde öğrencilerin dersi daha verimli bir şekilde öğrenebilmesi için gerekli bilgi alt yapısını oluşturarak dersi almalarını sağlamak amacıyla getirildiğinin, sonuç olarak bu değişikliklerin eğitim ve öğretim kalitesini artırmak amacıyla yapıldığının ifade edildiği görülmüş olup zamanla ortaya çıkan akademik, bilimsel ihtiyaçları karşılayacak değişikliklerin yapılması olağan dışı olmamakla birlikte burada önemli olanın değişikliklerin kimlere, nasıl ve ne zaman uygulanacağı olduğu, hukuk kurallarındaki değişikliklerin geleceğe dönük uygulanmasının da temel bir ilke olarak karşımıza çıktığı, ancak değişiklik yapılan tarihten önce gerçekleşmiş ve tamamlanmış işlemlere yeni kuralın uygulanmasının da hukuk güvenliğini zedeleyeceği bilinmektedir. Bu çerçevede, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun
23.10.2008 tarihli ve sayılı kararında, eğitim ve öğretimin kalitesini artırmak
amacıyla yönetmelikte yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceği, ancak düzenleyici işlemlerin kişilere uygulanması suretiyle bireyselleşmesi halinde kazanılmış hak yaratacaklarına karar verildiği görülmüş ve somut olayda da söz konusu değişikliklerin, öğrencilerin daha verimli bir şekilde derslerini öğrenebilmesi için gerekli bilgi alt yapısını oluşturarak ders almalarını sağlamak amacıyla getirildiği, böylelikle amacın eğitim ve öğretimin kalitesini arttırmak olduğu açık olduğundan ve başvuranın devam eden öğrencilik statüsü çerçevesinde bu değişikliklere tabi olması gerektiği değerlendirilmiştir.
16.3. Diğer yandan idari işlemler, idarenin idare işlevine ilişkin olarak kamu gücü kullanmak suretiyle tek başına yaptığı tek yanlı irade açıklamalarıdır. İdarenin nerede, ne zaman ve nasıl bir işlem yapacağının hukuk kuralları ile baştan emredici bir şekilde saptanmadığı hallerde idarenin takdir yetkisinden bahsedilmektedir. Kanunda yer alan açık bir düzenleme, belli şart ve durumların gerçekleşmesi halinde belli bir kararı alıp almama veya değişik çözümler arasından birini seçmek konusunda idareye bir tercih imkânı tanıyorsa bu düzenlemenin idareye takdir yetkisi tanıdığı kabul edilmektedir. Kanunlarda da emredici kelimeler yerine “verebilir”, “edilebilir”, “atayabilir”, “görevlendirilebilir”, “sağlayabilir” gibi
/
yetki verdiği makama yapmak ya da yapmamak konusunda bir seçim imkânı tanıyan düzenlemelerle idarenin takdir yetkisinin mevcut olduğu durumlar gösterilmektedir. İdarenin takdir yetkisinin ortaya çıktığı hallerden biri değerlendirme durumlarıdır. İdarenin anlayışına bırakılmış olan değerlendirmeler takdir yetkisinin konusunu oluşturmaktadır. İdare, takdir yetkisini kanunun koyduğu sınırlar çerçevesinde eşitlik ilkesine uygun, kamu yararı amacıyla ve gerekçeli olarak kullanmakla mükelleftir. (Sinan Seçkin, Gül
Üstün, “İdari İşlemlerde Takdir Yetkisi ve Gerekçe İlkesi”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk
Araştırmaları Dergisi, 2015, c. 21, s .2, ss. 509-531.)
16.4. Başvuruya konu olayda, idarenin bir yükseköğretim kurumu olması nedeniyle takdir yetkisi ile birlikte “bilimsel/akademik özerkliğin” de dikkate alınması gerektiği, bilimsel/akademik özerkliğe yakından bakılacak olursa Yükseköğretim Kurumlarının Özerkliği ve Akademik Özgürlük Üzerine Lima
Bildirgesindeki “Yükseköğretim kurumlarının iç işleyişlerine, mali işlerine ve yönetimlerine ilişkin kararlar almada ve eğitim, araştırma, dışa yönelik çalışmalar ve diğer ilgili faaliyetlerde kendi politikalarını oluşturmada devlet ve toplumun diğer güçleri karşısındaki bağımsızlıkları” şeklindeki tanımından hareketle bilimsel alanda ilgili kurulların kararının, takdirinin kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuat ve açıklamalar kapsamında birim kurullarına Senatonun onayına sunulmak koşuluyla, kendi programları ile ilgili düzenleme yapma, derslerin haftalık ders saati ve
AKTS kredisini belirleme, ön şartlı ders koyma gibi konularda takdir yetkisi verildiği, bu takdirle birlikte başvuruya konu yeni müfredatın tüm öğrencilerle birlikte başvurana da uygulanması kararının akademik kararlar olduğu ve bunun da akademik özerklik çerçevesinde ele alınması gerektiği, başvuruya konu kararların bilimsel ve objektif olmadığının söylenemeyeceği, bununla birlikte bu yetkinin sadece eşitlik ilkesi ve kamu yararı gözetilerek kullanılıp kullanılmadığının irdelenebileceği değerlendirilmiş ve bu çerçevede Adıyaman Üniversitesinin konuyla ilgili takdir yetkisinde, söz konusu değişikliklerin tüm öğrencilere uygulanmasıyla eşitlik ilkesine riayet edildiği ve gerekçeli olarak kullanıldığı ve yine yapılan değişikliklerin yukarıda da ifade edildiği üzere eğitim ve öğretim kalitesinin artırımına yönelik yapıldığı anlaşıldığından kamu yararının da gözetildiği sonucuna varılmıştır.
17. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve emsal kararlar çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde; kural olarak öğrencilik statüsü devam ettiği sürece öğrencilerin yapılan mevzuat değişikliklerine uymaları gerektiği, kazanılmış haktan söz edilemeyeceği kabul edilmekle birlikte uyuşmazlık konusunun müfredat değişikliğine ilişkin olduğu, bunun idari bir düzenleme değişikliğinden ziyade akademik, bilimsel temelli bir değişiklik olduğu, her ne kadar yeni müfredatta bazı derslerin
AKTS’lerinin düşürüldüğü, bazı derslere ön şart getirildiği görülse de her bir programın kendi bütünlüğü içinde anlam ifade ettiği, herkese eşit şekilde uygulandığı, olası mağduriyetler için ders sayma işleminin gerçekleştirildiği, en nihayetinde ise bilimsel özerklik çerçevesinde üniversitenin bu tutumunun kabul edilebilir olduğu değerlendirilmiş ve başvurana yönelik idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İlgili idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri
süresinde gönderdiği, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı diğer yandan şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru
yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
19. Diğer yandan şikâyet dosyasının incelemesi devam ederken başvuranın dosyaya sunduğu ek evrakta
Üniversitenin yeni müfredat değişikliği yaptığı esnada sadece 2020-2021 Bahar Dönemine özel olmak üzere öğrencilerin ön şartlı derslerin göz önünde bulundurmadan ders kayıtlarını yapabilme ve Bahar
Dönemi dersinde devam zorunluluğu varsa ve Uygulamalı Mühendislik Eğitimi (UME) dersleri hariç toplamda en fazla iki dersi varsa UME’ye gidebilme imkânı tanıdığı görülmüştür. Her ne kadar yeni müfredat değişikliği ile doğan mağduriyetleri gidermek için böyle bir imkân tanınsa da bu tür ani değişikliklerin öğrencilerin idareye olan güvenini zedeleyeceği açıktır. Bu nedenle hukuk güvenliği, belirlilik, eşitlik, kazanılmış hak ve haklı beklenti ilkelerinin korunması ve bireylerin tüm işlem ve eylemlerinde devlete güven duyabilmesi için mevzuat düzenlemelerinin bireyler ve idare açısından şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net ve anlaşılır olması gerekmektedir. Ayrıca çok ani değişikliklere gidilmemesi, değişikliklerin yapılması gerekiyorsa bu değişikliklerden etkileneceklere gerekli uyarıların yapılması, geçiş hükümlerinin uygulanması ve ona göre işlem tesis edilmesi hususlarının idare tarafından dikkate alınabileceği ve böylelikle birey ile idare arasındaki güven ve işbirliğinin arttırılabileceği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Adıyaman İdare Mahkemelerine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi