Muhdesat bedelinin tespitinde kullanılan yöntemlerin hukuka uygunluğu ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun uygulanabilirliği nasıl değerlendirilir (Yargıtay)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk
onecikan-yargitay

ÖZET: Uyuşmazlık, davacı idare ile davalı muhdesat malikleri arasındaki muhdesat bedelinin tespitine ilişkindir. Davacı idare, Antalya’daki taşınmazların zemininde bulunan muhdesatın bedelinin belirlenmesi ve bu muhdesatın kendisine ait olduğuna dair karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne karar vermiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi, davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunu esas alarak, muhdesat bedelinin belirlenmesinde kullanılan yöntemlerin uygun olduğunu, taşınmaz üzerindeki ağaçların değerinin de doğru bir şekilde tespit edildiğini belirtmiştir. Mahkeme, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ilgili maddelerine atıfta bulunarak, yapılan değerlendirmenin hukuka uygun olduğunu vurgulamıştır.

Sonuç olarak, davacı idarenin temyiz itirazları reddedilmiş ve Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararı onanmıştır. Bu karar, muhdesat bedelinin tespitinde izlenen yöntemlerin ve hukuki değerlendirmelerin yerinde olduğunu göstermektedir.

5. Hukuk Dairesi         2024/3558 E.  ,  2024/10090 K.

    “İçtihat Metni”

    İNCELENEN KARARIN
    MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
    SAYISI : 2022/2968 Esas, 2023/2155 Karar
    DAVA TARİHİ : 16.04.2021
    KARAR : Esastan ret
    İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi
    SAYISI : 2021/133 Esas, 2022/247 Karar

    Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun’la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan muhdesat bedelinin tespiti ve kamulaştırılan muhdesatın davacı idareye aidiyeti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
    ararın davacı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
    Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

    I. DAVA
    Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların tapuda paydaş olduğu Antalya ili, …, Sinan Mahallesi eski 28335 ada 290 ve 291 parsel sayılı taşınmazların zemininde bulunan davalılara ait muhdesat bedelinin tespiti ve muhdesatın davacı idareye aidiyetine karar verilmesini talep etmiştir.

    II. CEVAP
    Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

    III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu yapıların davacı idareye aidiyetine karar verilmiştir.

    IV. İSTİNAF
    A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
    İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

    B. İstinaf Sebepleri
    Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, 2942 sayılı Kanun’un 35 inci maddesine göre taşınmazın bir bölümünün yapı izni karşılığında bedelsiz terk edilmesi sonrası eski malikin taşınmazı veya muhdesatının bedelini talep edemeyeceğini, dava konusu Ali ve Mümin Acar için belirlenen muhdesat için de bu hükmün uygulanması gerekirken mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinin doğru olmadığını, davada belirlenen kamulaştırma bedelleri rayiç değerlerinin üzerinde olduğunu, davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe ve Sonuç
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu yapılara 2021 yılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yapı Yaklaşık Birim Fiyatları uygulanmak ve yıpranma payı da düşülerek değer biçilmesinde yöntem olarak isabetsizlik bulunmadığı, taşınmaz üzerindeki ağaçlara yaş, cins ve verim durumlarına göre maktuen değer belirlenerek toplam kamulaştırma bedelinin tespitinin yerinde olduğu, raporun denetime açık, ayrıntılı, hüküm kurmak için yeterli olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

    V. TEMYİZ
    A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
    Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı idare vekili süresi içinde temyiz isteminde bulunmuştur.

    B. Temyiz Sebepleri
    Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

    C. Gerekçe
    1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
    Uyuşmazlık, … olarak davacı idare ile davalı muhdesat malikleri arasındaki muhdesat bedelinin tespitine ilişkindir.

    2. İlgili Hukuk
    1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
    2. 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu ve 11 inci maddeleri.

    3. Değerlendirme
    1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
    2. Davalılara ait zeminde bulunan kamulaştırma konusu yapılara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca resmi birim fiyatları esas alınıp yıpranma payı düşülerek, taşınmaz üzerindeki ağaçlara yaş,cins ve verim durumlarına göre maktuen değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.
    3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

    VI. KARAR
    Açıklanan sebeplerle;
    Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazine irad kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,18.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.