Mühendis unvanına sahip kişilerin tekniker kadrosu için unvan değişikliği sınavına katılımının eğitim düzeyi nedeniyle reddi ve hukuki değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/11496-S.21.18506

BAŞVURU NO : 2021/5106

KARAR TARİHİ : 09/08/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Unvan değişikliği sınavı hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 04/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Sosyal Güvenlik Kurumunda memur olarak göreve başladığını, halen Edime Sosyal Güvenlik

İl Müdürlüğünde Şef kadrosunda görev yaptığını, Fırat Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Yapı

Öğretmenliği mezunu olduğunu, 2019 yılında Kırklareli Üniversitesi Mühendislik Fakültesi inşaat bölümünü kazanıp fark dersler alarak İnşaat Mühendisliği diploması aldığını, 2021 yılında yapılacak olan unvan değişliği sınavı açıldığını, inşaat mühendisliği için unvan değişikliği sınavı açılmadığından mecburen inşaat teknikerliği için başvuruda bulunduğunu ancak başvurusunun üst öğrenim diye reddedildiğini, Teknik Eğitim Fakültesinden sonra Mühendislik Fakültesini bitirmesinin üst öğrenim olmadığını, iki farklı lisans diploması bulunduğunu, Kurumunda yaklaşık 12 yıllık hizmeti bulunduğunu, Yönetmelik gereği ortalama 4-5 yılda bir unvan değişikliği sınavı düzenlendiğini, Devlet memurunun ortalama 25 yıl hizmeti göz önüne alındığında en yakın sınava girme tarihinin 2025-2026 yılı olacağını, başvurusunun reddedilmesiyle almış olduğu mesleki eğitimin üzerinden uzun zaman geçeceğini ifade ederek sınav başvurusunun reddi işleminin iptaline karar verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içerikli yazımıza istinaden Sosyal

Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 26/05/2021 tarih ve – – sayılı cevabi yazıda özetle; Kurum bünyesinde gerçekleştirilen görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları; 22.08.2015 tarihli ve 29453 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kurumumuz

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmekte olup söz konusu Yönetmelik’te konuya ilişkin düzenleyici hüküm içeren herhangi bir madde bulunmamaktadır. Ancak, Yönetmeliğin 10’uncu maddesi gereği, görevde yükselme ve unvan

değişikliği sınavlarının yapılması, soruların hazırlanması veya hazırlattırılması, değerlendirme ve sınav sonuçlarının ilanı, itirazların sonuçlandırılması ve sınavlarla ilgili diğer işleri yürütmek üzere, Kurumumuz

Başkanlık Makamınca oluşturulan Sınav Kurulu başvuruların kabulü esnasında konuyu incelemiş olup anılan Kurulun 22.01.2021 tarihli ve sayılı toplantısının 7’nci maddesinde “Devlet Personel

Başkanlığının 09.11.2015 tarihinde vermiş olduğu, mühendislik bölümünden mezun olup, “mühendis” unvanını ihraz etmiş bulunan personelin, daha önceki öğrenimiyle “tekniker” unvanını kazanmış olup olmadığına bakılmaksızın, “tekniker” kadrosu için başvuruda bulunmasının mümkün olmadığı ve Teknik

Eğitim Fakültesi mezunu olup “teknik öğretmen” unvanının ihraz etmiş bulunan bir personelin de, “tekniker” kadrosuna başvurmasının mümkün bulunmadığı yönündeki görüşleri nedeniyle 14 adayın sınav başvurusunun reddine,” karar verildiği, 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan

Verilmesi Hakkında Kanun’un Unvanlar başlıklı 3’üncü maddesinde “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; …”Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”, unvanı verilir.” hükmü çerçevesinde, mühendis unvanına haiz adı geçenin durumu üst öğrenim olarak değerlendirilmekte olup ilgilinin tekniker unvanına esas unvan değişikliği sınavına başvurmasına olanak bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,

3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye

Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 3.2. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili 18 inci maddesinde: “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010- 5982/12 Md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun Temel ilkeler başlıklı üçüncü maddesinde: “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: Sınıflandırma: (Değişik: 31/7/1970 – 1327/2 Md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır. Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır.

Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır.

6. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul Ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun

Unvanlar başlıklı 3. maddesinde: “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) (Değişik: 2/12/2016 -6764/50 Md.) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara

“teknisyen”, b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “yüksek tekniker”, d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, e) (Değişik: 2/12/2016 -6764/50 Md.) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim

Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitim tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis” Unvanı verilir.

Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.”

7. 22/06/2015 Tarihli ve 29453 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ilgili maddeleri:

7.1. ‘Amaç’ başlıklı birinci maddesinde: Bu Yönetmelik, Sosyal Güvenlik Kurumu merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personelin liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak görevde yükselme ve unvan değişikliği sınav şartları ile bu sınavlara tabi atamaların usul ve esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.

7.2. ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde: Bu Yönetmelikte geçen; j) Unvan değişikliği: Bu

Yönetmeliğin ilgili hükümleri doğrultusunda en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu kazanılan unvanlara ilişkin görevlere yapılan atamayı, k) Unvan değişikliği sınavı: Unvan değişikliği suretiyle atanacakların belirlenmesi amacıyla yapılan yazılı sınavı,

7.3. ‘Unvan Değişikliğine Tabi Kadrolara Yapılacak Atamalarda Aranacak Özel Şartlar’ başlıklı 9.maddesinde: Unvan değişikliği sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için ayrıca aşağıdaki şartlar aranır: … d) Tekniker ve sağlık teknikeri kadrolarına atanabilmek için; en az iki yıllık mesleki veya teknik eğitim veren yükseköğretim okullarının ilgili bölümlerinden mezun olmak.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, unvan değişikliği sınav başvurusunun reddi işleminin iptaline karar verilmesini talep etmektedir.

10. 22/06/2015 Tarihli ve 29453 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu

Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin “Unvan Değişikliğine Tabi Kadrolara

Yapılacak Atamalarda Aranacak Özel Şartlar” başlıklı 9.maddesinde “Unvan değişikliği sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için ayrıca aşağıdaki şartlar aranır: … d) Tekniker ve sağlık teknikeri kadrolarına atanabilmek için; en az iki yıllık mesleki veya teknik eğitim veren yükseköğretim okullarının ilgili bölümlerinden mezun olmak. hükmüne yer verilmiştir.

11. Başvuranın, tekniker kadrosu için düzenlenen unvan değişikliği sınavına katılmak için yaptığı başvuru, öğrenim durumu gerekçesiyle ret edilmiştir. Ret gerekçesi ise mülga Devlet Personel

Başkanlığının 09.11.2015 tarihinde vermiş olduğu, mühendislik bölümünden mezun olup, “mühendis” unvanını ihraz etmiş bulunan personelin, daha önceki öğrenimiyle “tekniker” unvanını kazanmış olup olmadığına bakılmaksızın, “tekniker” kadrosu için başvuruda bulunmasının mümkün olmadığı ve Teknik

Eğitim Fakültesi mezunu olup “teknik öğretmen” unvanının ihraz etmiş bulunan bir personelin de, “tekniker” kadrosuna başvurmasının mümkün bulunmadığı yönündeki görüşü olduğu anlaşılmaktadır.

Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğine göre tekniker kadrosu için düzenlenen unvan değişikliği sınavlarına en az iki yıllık mesleki veya teknik eğitim veren yükseköğretim okullarının ilgili bölümlerinden mezunların katılabileceği düzenlenmiştir.

12. Söz konusu Yönetmelik, tekniker kadrosu için yapılan unvan değişikliği sınavına aynı eğitim düzeyindekilerin katılmasını öngörmekle, eşitliği sağlamayı amaçlamaktadır. Farklı eğitim düzeyindeki personelin, benzer şartlara tabi tutulması amaçlanmakta olup, farklı eğitim düzeyindeki adayların aynı sınavda yarışması, sınavın bir ölçme ve değerlendirme yöntemi olması niteliğine uygun düşmeyecektir.

Unvan değişikliği sınavı ile hedeflenen, öğrenim durumu itibariyle atanacağı kadro unvanını elde etmiş olanlar arasından başarılı olanların belirtilen kadrolara atanmasını sağlamaktır. Personelin eğitim seviyesine ve meslek veya uzmanlık alanına göre hazırlanacak sorulardan oluşan sınava, farklı eğitim veya akademik düzeylerden katılımın olması sınav sonuçlarının bir başarı ölçütü olarak değerlendirilmesini engelleyici özellik taşıyabilir.

13. Bu durumda, üst öğrenimi bitirmesi sebebiyle ve mülga Devlet Personel Başkanlığının görüşü çerçevesinde unvan değişikliği sınavına katılma talebinin idare tarafından ret edilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum tespit edilmemiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Edirne İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın başvurana ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi