|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Teknik Üniversitesi’nde teknisyen kadrosunda görev yaparken mühendis unvanına sahip olduğunu belirterek, Ek Özel Hizmet Tazminatının mühendis unvanı katsayısı üzerinden ödenmesini talep etmiştir. Anayasa ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde yapılan değerlendirmelerde, memurların hakları ve ödeneklerinin kanunla düzenleneceği, tazminatların ise kadro ve unvan durumuna göre belirleneceği ifade edilmiştir.
İlgili mevzuat ve Bakanlar Kurulu kararları doğrultusunda, teknik hizmetler sınıfında bulunan ve mühendis unvanına sahip olan başvuranın, ek özel hizmet tazminatından faydalanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiği ve geriye yönelik fark tutarının hesaplanarak ödenmesi yönünde tavsiye kararı verilmiştir. İdarenin, başvuranın talebine ilişkin işlemlerinin hukuka uygun olmadığı belirlenmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/17642-S.21.28297
BAŞVURU NO : 2021/16173
KARAR TARİHİ : 16/12/2021
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek Özel Hizmet Tazminatı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İstanbul Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığında teknisyen kadrosu ile teknik öğretmen unvanı ile görev yapmakta olduğunu, TBMM Kamu Denetçiliği Kurumunun kararları emsal alınarak, ek özel hizmet tazminatlarının 3.0 kat sayısı üzerinden hesaplanarak ödenmesini ayrıca tavsiye kararlarına istinaden, fark tutarının Teknik Öğretmen üst öğrenim intibakının yapıldığı tarihten itibaren hesaplanarak ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden İstanbul Teknik
Üniversitesi tarafından gönderilen 21/10/2021 tarihli cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın 12.08.2009 tarihinde teknik eğitim fakültesi makine eğitimi bölümü öğrenimi ile göreve başladığı, 12/08/2009 teknik eğitim fakültesi makine eğitimi bölümü öğreniminin değerlendirildiği, 14/10/2021 tarihinde enerji sistemleri mühendisliği bölümü mezuniyeti nedeniyle mühendis yan ödemeleri, iş gücü zammı (800), teminde güçlük zammı (1400), özel hizmet tazminatı (160) ek ödeme oranı %110 ek gösterge oranı 2200 olduğu,
2.2. Başvuru konusuna benzer şekilde mali taleplere, özellikle tazminat taleplerine İlişkin olarak başvuru sahibinin tarafı olmadığı veya durumunun değerlendirilmediği yargı kararları veya kurul kararlan emsal alınarak İşlem tesis edilmesi, bu doğrultuda tazminat taleplerinin değerlendirilmesi uygun olmayıp, özellikle tazminat taleplerinin geçmişe yönelik olarak da ödeme yapılması sonucunu doğuracağından, dava
zaman aşımı, faiz başlangıcı vesair hususlar da değerlendirilerek mahkemelerce tayin edilecek bilirkişiler marifeti ile net olarak hesap edilecek tazminatın ödenmesi suretiyle karşılanmasının uygun olduğu
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
5.1. “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36’ncı maddesi; “II. Teknik Hizmetler Sınıfı, Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder”,
5.2. “Göstergeler” başlıklı 43’üncü maddesinin B fıkrası; “(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/2 md.; İptal:
Anayuasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 sayılı Kararı ile; Yeniden düzenleme:
18/5/1994 – KHK-527/2 md.) Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Bu ek göstergeler, ilgililerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ödemelere esas alınıp, terfi bakımından kazanılmış hak sayılmaz. Kurumların 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolarına atananlara
uygulanacak ek göstergeler, ilgililerin daha önce bulunmuş oldukları kariyerleri ile ilgili sınıf veya ekli I sayılı Cetvelin Genel İdare Hizmetleri Sınıfı (g) bölümünde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz. (Değişik: 23/2/1995 – KHK-547/7 md.)
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye
Kurulu Başkan ve üyelikleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Müşavir ve 1’inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara atananlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır. Kadroları Milli İstihbarat Hizmetleri
Sınıfına dahil olanlara, bu maddede gösterilen emsallerini geçmemek üzere Cumhurbaşkanı tarafından tespit edilecek ek gösterge rakamları uygulanır.” ,
5.3. “Kapsam” başlıklı 146’ncı maddesi; “Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir. Memurlara kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz. (Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç.) Bu Kanun gereğince ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem aylığı zam ve tazminatlar ile diğer ödemeler toplamının brüt tutarı, bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari ücretin aylık tutarından az olamaz: az olması halinde, aradaki fark memurun diğer özlük hakları ile ilgilendirilmeksizin tazminat olarak ödenir.”,
5.4. “Zam ve tazminatları” düzenleyen 152 nci maddesinin III ortak hükümler bölümünün birinci fıkrasında; “Bu zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esasları (…) bütün kurumları kapsayacak şekilde ve 154 üncü madde uyarınca katsayının Cumhurbaşkanınca değiştirilmesi durumu hariç yılda bir defa olmak üzere hazırlanır ve
Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulur. Ancak Milli İstihbarat Teşkilatı fiili kadrosuna dahil bulunanlara ödenecek iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük ve mali sorumluluk zammının miktarları ile özel hizmet tazminatı oranları, ödeme usul ve esasları (…) Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.”,
5.5. Ekli (I) sayılı Ek Gösterge Cetvelinin “II-Teknik Hizmetler Sınıfı” bölümü; “a) Kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte veya yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Yüksek Mühendis, Mühendis, Yüksek Mimar ve Mimar ile şehir plancısı ve
Bölge Plancısı unvanını almış olanlar, b) Kadroları bu sınıfa dahil olup, en az 4 yıl süreli yükseköğretim veren fakülte ve yüksekokullardan mezun olarak yürürlükteki hükümlere göre Jeolog, Hidrojeolog, Hidrolog, Jeomorfolog, Jeofizikçi, Fizikçi, Matematikçi, İstatistikçi, Yöneylemci (hareket araştırmacısı), Matematiksel İktisatçı, Ekonomici ve Kimyager unvanını almış olanlarla Teknik Yüksek Öğretmen Okulu mezunları, c) Kadroları bu sınıfa dahil olup da yukarıda sayılanlar dışındaki yüksek öğrenim mezunları ile
Yüksek Tekniker ve Tekniker unvanını almış olanlar.” hükmündedir.
6. 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun
“Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesi; “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; a) Mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ile denkliği Milli Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okullardan mezun olanlara “teknisyen”,
b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, c) Lise üstü üç yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “yüksek tekniker”, d) Lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, erkek teknik yüksek öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve teknik eğitim fakültesi mezunları ile kız teknik öğretmen okulu, kız teknik yüksek öğretmen okulunun ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olanlara “teknik öğretmen”, e) Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis”, unvanı verilir. Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.”
7. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 17/04//2006 tarihli ve 2006/10344 saylı Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar Bakanlar Kurulu
Kararının,
7.1. “Parasal tutarlar ve kesintiler” başlıklı 2 nci maddesi “Bu Karara ekli I, II ve III sayılı cetvellerdeki zam puanları ile tazminat oranlarının ödemeye esas olacak parasal tutarlara çevrilmesinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) I sayılı Cetvelde yer alan zamların miktarı, Cetvelde gösterilen puanların yan ödeme katsayısı ile çarpılması suretiyle belirlenir. Bu şekilde bulunacak miktarlardan damga vergisi ve gelir vergisi kesilir.
b) II ve III sayılı cetvellerde yer alan tazminatların miktarı, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), cetvellerde gösterilen oranların uygulanması suretiyle belirlenir. Bu suretle belirlenecek miktarlar, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. c) II ve III sayılı cetvellere göre ödemeye esas olacak tazminatların oranları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Zam ve tazminatlar” başlıklı 152 nci maddesinde sınıf, derece, unvan ve öğrenim durumu itibarıyla yer alan üst sınırları hiçbir şekilde geçemez.”,
7.2. “Esas alınacak sınıf, kariyer, kadro ve görev unvanları” başlıklı 3 üncü maddesi; “a) I sayılı
Cetvelin (A), (D), (E), (F), (G) ve (H) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (A), (B) ve (D)
bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde; 1) Kurumların 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnameye ekli cetvellerinde yer alan kadro unvanları, 2) Kamu iktisadi teşebbüslerinin 233 ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamelere göre tespit olunan kadro unvanları, 3) (1) ve (2) numaralı alt bentler dışında kalan çeşitli mevzuat hükümlerine göre verilmiş unvanlı ve unvansız kadrolarda, kadro veya görev unvanları, b) I sayılı Cetvelin (B) ve (C) bölümlerinde yer alan zamlar ile II sayılı Cetvelin (C), (E) ve (F) bölümlerinde yer alan özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, personelin işgal ettiği kadronun sınıfı ve kariyeri, c) III sayılı Cetvelde yer alan diğer tazminatların ödenmesinde Cetveldeki düzenlemeler, esas alınır.”,
7.3. Kararın 4 üncü maddesinin (e) bendinde; “Kurumların teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödenir. Kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarında bulunanlardan, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenmez.”
7.4. Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında; “Teknik Hizmetler Sınıfına ait kadrolarda bulunan personelden; büro, atölye, ısı santralı, laboratuar, tesis (sosyal tesisler dahil), işletme, fabrika ve hizmet binaları dışında olmak şartıyla arazi, şantiye, inşaat, baraj, park, bahçe, maden, açık alanlarda kurulu tarım ve hayvancılık uygulama birimleri ve yol gibi açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara (belirtilen mahallerde yapılan kontrollük hizmetleri dahil), çalışılan her gün için aşağıda gösterilen oranlarda ayrıca özel hizmet tazminatı ödenir. Faal durumdaki hizmet binalarının tadilat, bakım ve onarımı işleri açık çalışma mahalli kapsamında değerlendirilmez.
a) 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ………….. : 3,0 b) 1/d sırası ile 2 nci sırada sayılanlara ……….: 2,0 c) 3 ve 4 üncü sıralarda sayılanlara …………….: 1,2
Bu ek özel hizmet tazminatının ödenmesinde ilgililerin kadroları esas alınır. Tazminatın kimlere ödeneceği; iş programları ve çalışma mahallerinin özellikleri dikkate alınarak, üçer aylık dönemler itibarıyla ilgili birim amirlerince belirlenir. Ödemeler görevin filen yerine getirilmesinden sonra üçer aylık dönem sonlarında yapılır.”
8. Maliye Bakanlığının benzer bir başvuruya ilişkin 06/07/2017 tarihli ve sayılı görüş yazısı;
“Teknik hizmetler sınıfındaki Devlet memurlarına verilecek zam ve tazminatların 657 sayılı Kanun’un 152 nci maddesi, 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren “Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar”ın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendi ile 4 üncü maddesinin (e) bendi ve 160 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği’nin “EUygulamaya İlişkin Ortak Açıklamalar” bölümünün üçüncü sırasında düzenlendiği, Teknik Hizmetler
Sınıfına dahil “Teknisyen” kadrosunda görev yapan ilgili personelin “aday memur olup olmadığı dikkate alınmaksızın” ve “Mühendis unvanını Teknik Hizmetler Sınıfına dahil Teknisyen kadrosuna ataması yapılmadan önce veya sonra alıp almadığına bakılmaksızın” 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar eki I sayılı “İş
Güçlüğü, İş Riski, Temininde Güçlük ve Mali Sorumluluk Zammı” Cetvelinin “(B) Teknik Hizmetler
Bölümü” 2 nci sırasında mühendisler için öngörülen zamlar ile II sayılı “Özel Hizmet Tazminatı”
Cetvelinin “(E) Teknik Hizmetler” bölümü 1 inci sırasının (b) bendinde mühendisler için öngörülen özel hizmet tazminatından yararlandırılması gerektiğinin değerlendirildiği, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanununun “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrasındaki, ilgili olduğu mali yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmediğinden veya belgeleri verilmediğinden dolayı ödenemeyen borçların zamanaşımına uğrayarak kamu idareleri lehine düşeceği hükmü kapsamında, başvurana eksik ödendiği anlaşılan zam ve tazminatın faiz dikkate alınmaksızın geriye doğru ödenebileceği, zam ve tazminatın geriye doğru ödenmesinde 5018 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ile öngörülen beş yıllık zamanaşımı süresinin dikkate alınması gerektiğinin mütalaa edildiği” şeklindedir.
9. Başvuru konusu ile benzer olarak dosya numaralı başvuru ile ilgili olarak
Kurumumuzun 10/10/2019 tarih ve sayılı yazısına istinaden Aile, Çalışma ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen sayılı yazısında;
3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinde gördükleri
mesleki teknik öğretim alanlarına göre; “teknisyen”, “tekniker”, “yüksek tekniker”, “teknik öğretmen”
“mühendis”, unvanı verildiği ifade edilerek bu unvanların, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanıldığı hükmüne yer verilerek mesleki teknik öğretim alanlarına göre teknisyen, tekniker, yüksek tekniker, teknik öğretmen ve mühendis unvanını kimlerin kullanacağı belirtilmiştir. Ayrıca; 657 sayılı Kanun kapsamında kadro, memurun çalıştığı belli bir görev yerini ifade etmekte olduğu, yapacağı işle bağlantısının da kurucu unsuru olduğu, aynı zamanda kadro personelin sayısının, niteliğinin, görev yerinin, unvanının, sınıf ve derecesinin, yükselmesinin, parasal ve özlük haklarının da genel olarak belirleyicisi olduğu belirtilen görüşte; “ Ancak, mezkur Karar’a ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında başmühendis, başmimar, yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi, astronom, tütün eksperlerinin söz konusu ek özel hizmet tazminatından faydalanması için sayılan kadrolarda bulunma şartı aranırken 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için özel bir düzenleme bulunması sebebiyle Teknik Yüksek Öğretmen
Okulu (ve bu okulların dönüştürüldüğü Teknik Eğitim Fakültesi) mezunlarının kadro şartı aranmaksızın söz konusu ek özel hizmet tazminatından yararlanmaları mümkün bulunmaktadır. Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; Ağrı İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünde arama kurtarma teknisyeni olarak görev yapmakta iken Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Metal Öğretmenliği programından mezun olarak teknik öğretmen unvanını ihraz eden ilgilinin, “Devlet Memurlarına Ödenecek
Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar” a ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı cetvelinin Teknik Hizmetler bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde % 3 ek özel hizmet tazminatından faydalanabileceği mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.
10. 05/09/2019 tarihinde Kurumumuza yapılan 2019/15258 başvuru numaralı ve “Ek Özel Hizmet
Tazminatının 3.0 katsayısı üzerinden ödenmesi talebi hk” konulu şikâyet başvurusu ile ilgili olarak;
“Başvuranın, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17.4.2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik
Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde % 3 ek özel hizmet katsayısından faydalandırılması yönünde” 21/01/2020 tarihinde Tavsiye Kararı verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran, Ek Özel Hizmet Tazminatının mühendis unvanı katsayısı üzerinden ödenmesi hakkında
Tavsiye Kararı alınması talebiyle Kurumumuza başvuru yapmıştır.
13. Mevzuat yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Anayasanın 128 inci maddesinde memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği öngörülmüş; 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun 146 ncı maddesinde, memurlara, Kanun, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve yönetmeliklerin
ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı kurala bağlanmıştır. Anılan Kanunun “Zam ve Tazminatlar” başlıklı 152.
Maddesinde ise, hangi işi yapanlara ve hangi görevlerde bulunanlara ne miktarda, hangi usul ve esaslara göre iş güçlüğü, iş riski ve temininde güçlük zammı ile mali sorumluluk ve özel hizmet tazminatı ödeneceğinin Cumhurbaşkanı Kararı ile belirleneceği kuralına yer verilmiştir. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile gerek hizmet sınıfları açısından gerekse kadro ve unvan itibariyle personele ne miktarda iş güçlüğü, iş riski, temininde güçlük zammı ve özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı ödeneceği kabul edilmiş olup, 2019/848 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de bu Kararın 2019 yılında da uygulamaya devam edileceği kararlaştırılmıştır. Mezkur Kararın 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, özel hizmet tazminatının ödenmesinde, anılan bölümlerde ayrıca belirtilen durumlar hariç olmak üzere personelin işgal ettiği kadrosu ile sınıfı ve kariyerinin esas alınacağı, 4 üncü maddesinin (e) bendinde ise; teknik ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait kadrolarında bulunup da, hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere, cetvellerde ayrıca belirtilen istisnai durumlar hariç olmak üzere, kariyerleri (mesleki üst öğrenimleri) esas alınarak zam ve tazminat ödeneceği, ancak kadroları teknik ve sağlık hizmetleri sınıfında bulunup da, bulundukları hizmet sınıflarından bir kadroya atanamayacak herhangi bir üst öğrenimi bitirenlere ise bitirdikleri üst öğrenimden dolayı zam ve tazminat ödenemeyeceği belirtilerek zam ve tazminatların ödenmesinde personelin bulunduğu kadronun ve kariyerinin esas alınacağı ancak; istisnai durumlarda bulundukları hizmet sınıflarına atanılabilecek mesleki bir üst öğrenimi bitirenlere de mesleki üst öğrenimleri esas alınarak zam ve tazminatların ödenebileceği yine anılan Karar eki (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik
Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında da, Kararda sayma suretiyle belirtilen kadrolarda bulunanlar ile 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlara, Kararda tanımı yapılan açık çalışma mahallerinde fiilen görev yapması durumunda hangi katsayı oranından özel hizmet tazminatının ödeneceği düzenlenmiştir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 14/10/2021 tarihinde enerji sistemleri mühendisliği bölümü mezunu olan ve İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesinde Teknisyen kadrosunda görev yapmakta olan başvuranın, teknisyen kadrosunda görev yaptığı ve hem teknik öğretmen hem de Mühendis unvanına sahip olarak üst öğrenimi bitirdiği dolayısıyla ek özel hizmet tazminat ödemelerinin 17/04/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının II Sayılı Cetveline göre mühendis unvanı katsayısı üzerinden esas alınmak suretiyle ödenmesi talebinin idarece reddedildiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede konunun değerlendirilmesinde, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 8 numaralı paragrafta belirtilen görüş yazısında da belirtildiği gibi, Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen açık çalışma mahallerinde fiilen çalışanlara ek özel hizmet tazminatı verilebilmesi için teknik hizmetler sınıfında bulunmak kaydıyla; en az dört yıllık yükseköğrenim görenlerden; başmühendis, başmimar, yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı, jeolog, hidrolog, hidrojeolog, jeofizikçi, kimyager, fizikçi, jeomorfolog, arkeolog, matematikçi, istatistikçi, astronom, tütün eksperi unvanları için kural olarak kadroda bulunma şartının öngörüldüğü, ancak 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için istisnai bir duruma yer verilerek kadroda bulunma koşulu yerine unvanı alma şeklinde düzenleme yoluna gidildiği, 3795 sayılı Kanuna göre teknik öğretmen unvanı alanlar için teknik öğretmenlik kadrosunda bulunma şartı aranmadan bahse konu özel hizmet tazminatından faydalanması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
15. Elde edilen bilgiler ışığında; ilgili mevzuat, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, başvuranın iddiaları ile Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün Kurumumuza göndermiş olduğu görüş yazısı birlikte değerlendirildiğinde; İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörlüğü bünyesinde
Teknisyen olarak görev yapmakta iken Mühendis unvanını ihraz eden başvuranın Devlet Memurlarına
Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde 1/a, b ve c sıralarında sayılanlara ödenmekte olan ek özel hizmet katsayısından faydalandırılmamasına yönelik İdarece tesis edilen işlemin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın, Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara ilişkin 17/4/2006 tarih ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Karara ekli (II) sayılı Özel Hizmet Tazminatı Cetvelinin Teknik Hizmetler
Bölümünün 6 ncı sırasında belirtilen şart ve usuller çerçevesinde % 3 ek özel hizmet katsayısından faydalandırılması ve geriye yönelik fark tutarının hesaplanarak ödenmesi yönünde İSTANBUL TEKNİK
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi