|
ÖZET: Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı bünyesinde mühendis olarak çalışan başvuran, mühendis ve Tarım ve Orman Uzmanı unvanlı personelin aynı işleri yürüttüğünü, ancak mühendislerin görev tanımının yapılmadığını ileri sürerek eşit işe eşit ücret talep etmiştir. Mülga Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (TAPDK) Gıda, Tarım ve Orman Bakanlığı’na devri sonrası, başvuranın görev tanımının belirlenmediği ve mühendis unvanı için ayrı bir görev tanımı yapılmadığı belirtilmiştir.
Danıştay, başvuranın mühendis unvanı için görev tanımının yapılmamasını hukuken yerinde bulmuş, ancak Tarım ve Orman Uzmanı unvanlı personel ile mühendis unvanlı personelin yürüttüğü görevlerin farklılaştırılması gerektiğine dair tavsiyede bulunmuştur. Anayasa ve ilgili mevzuat çerçevesinde, kamu hizmetinin etkin ve verimli sunulması için görev tanımlarının net bir şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebi kısmen kabul edilmiş, eşit işe eşit ücret ilkesinin uygulanması yönündeki isteği reddedilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8136-S.22.12487
BAŞVURU NO : 2022/441
KARAR TARİHİ : 24/06/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Görev tanımının yapılması talebi hak.
BAŞVURU TARİHİ : 10/01/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı bünyesinde mühendis kadrosunda çalıştığını, görev yapmakta olduğu birimde Tarım ve Orman Uzmanı unvanlı personel ile
Mühendis unvanlı personelin aynı işleri yapmakta olduğunu, uzmanların ilgili mevzuat ile görev tanımları ve yetkilerinin belirlendiğini ancak mühendis olarak görev tanımının yapılmadığını, uzmanın görev tanımında olan aynı görevlerin ve sorumlulukların mühendislere de verildiğini, görev tanımının belirlenmesine ilişkin başvuruda bulunduğunu ancak talebinin zımnen reddedildiğini belirterek görev tanımımın yapılmasını ve bu tanıma uygun olarak eşit işe eşit ücret olacak şekilde düzenlemelerin yapılmasını ve/veya mühendis unvanı için belirlenen görev tanımının tarım ve orman uzmanlarının yaptığı işlerden farklı olacak şekilde belirlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Tarım ve Orman
Bakanlığının 18/12/2021 tarihli ve – – sayılı cevabi yazı ile 7/4/2022 tarihli ve
– – sayılı cevabi yazısında,
2.1. Başvuranın 03.06.2015 tarihine kadar Turhal Şeker Fabrikası İmalat Müdürlüğünde Teknik Şef unvanında görev yaptığı, 05.06.2015 tarihinde ise 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu kapsamında, mülga
Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumuna Mühendis olarak naklen atamasının yapıldığı,
2.2. Atandığı tarihten itibaren de mülga TAPDK mevzuatı gereği unvan ayrımı yapılmaksızın kendisine havale edilen görevleri yerine getirmekle birlikte, 4733 sayılı Kanuna 696 sayılı KHK’ya eklenen 8 inci
madde gereği 24.12.2022 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığına bağlanması ile birlikte mülga TAPDK’nın kuruluşundan itibaren devam eden iş ve işlemlerde herhangi bir değişiklik olmadığı,
2.3. Başvuranın görev yaptığı Alkol ve Alkollü İçkiler Daire Başkanlığınca adı geçenin de içinde bulunduğu görev tanımının unvan ayrımı yapılmaksızın tüm personele tebliğ edildiği, ilgili Daire
Başkanlığınca tebliğ edilen görev dağılımında; “Alkollü içki üreticisi firmaları, alkollü içki firmaları, alkol firmaları ve dairenin diğer işleri ile ilgili iş bölümünü gösterir personel listesi ekte gönderilmiştir.
16.08.2021 tarihinden itibaren personel tarafından işlemler ekteki listeye göre yapılacaktır. Firmalara ait
devam etmekte olan iş ve işlemler firmaya bakan personel değişmiş ise önceki personel tarafından tamamlanacaktır. Firma işlemlerinde ortaya çıkabilecek geçmişe yönelik iş ve işlemler, firmadan önceden sorumlu olan personel ile koordineli olarak neticelendirilecektir. Bu yazıda bahsi geçmeyen hususlar Daire
Başkanı tarafından ayrıca talimatlandırılacaktır.” denilerek iş ve işlemlerin bu yazı ekleri çerçevesinde sürdürüldüğü,
2.4. 4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile mülga TAPDK’nın görev ve yetkilerinin düzenlendiği, personel yönünden Kadro Karşılığı Sözleşmeli olduğu, çalışan tüm personelin görev ve sorumluluklarının Kurum İdari Hizmet Sözleşmesi ile belirlendiği, söz konusu sözleşmenin 2. maddesinde “İlgili, görevlendirileceği bütün işleri, Kurumca gösterilecek görev yerlerinde, yürürlükteki kanun, kararname, tüzük, yönetmelik, genelge ve verilecek emirlere uygun olarak yapmayı kabul eder. İlgili, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve sair mevzuatla
Devlet memurları için öngörülen tüm sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.” denilmekle, personelin İdari Hizmet Sözleşmesi ile yapılacak iş ve işlemlerin kayıt altına alındığı, ayrıca, 4733 sayılı
Kanunla değişik 3.4.208 tarih ve 5752 sayılı Kanunun Kurum Personelinin Atanma Usulü, Statüsü
Özlük Haklarını ifaden 4. Maddesinde, “meslek personeli başuzman, uzman ve uzman yardımcılarından oluşur. Uzman yardımcılarının… tıp, hukuk, iktisat, işletme, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler fakülteleri ile makine, endüstri, kimya….” gibi fakülte ve diğer yüksekokul mezunlarından oluşacağının belirlendiği, bu şekilde Kurum personel politikası belirlenerek istihdam edilecek personelin, 4733 sayılı Kanun ile diğer meri mevzuat kapsamında yapılacak iş ve işlemler için görev tanımlarının da belirlendiği,
2.5. Mülga TAPDK döneminde, 6245 sayılı Harcırah Kanunun ek 2 nci maddesinde hükümleri kapsamında işlem yapılmıştır
2.6. 696 sayılı KHK ile 24.12.2017 tarihinde Kurumun kapatıldığı, Kurumda çalışan tüm personelin unvan ayrımı yapılmaksızın Bakanlık kadrolarına kadrosu ile atandığı, 4733 sayılı Kanununla verilen görev ve yetkileri yürütmek üzere 19.04.2018 tarih ve 7139 sayılı Kanunla Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının kurulduğu, Başkanlıkta çalışan personelin görev ve sorumluklarının meri mevzuat kapsamında Daire
Başkanlıklarınca belirlendiği, bu kapsamda adı geçen personelin görev yaptığı Alkol ve Alkollü İçkiler
Daire Başkanlığının 13.08.2021 tarihli ve sayılı yazı ile görev tanımının tüm personelle birlikte tarafına tebliğ edildiği,
2.7. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile mülga Orman ve Su İşleri Bakanlığı birleştirilerek Tarım ve Orman Bakanlığı teşekkül ettirildiği, Bakanlığa bağlandıktan sonra tüm personel için 6245 sayılı Kanun hükümleri uygulanmış ancak uzman ve uzman yardımcıları için Cumhurbaşkanlığı 1 sayılı Kararnamesinin 426.
maddesi hükümlerinin uygulanmaya başlandığı
açıklamalarına yer verilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,
3.2. 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
hükmü amirdir.
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
5.1. “Amir durumda olan Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde, “Devlet memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun ve diğer mevzuatla belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar.”,
5.2. “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde, “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.
Devlet memuru amirinden aldığı emri, Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmelik hükümlerine aykırı görürse, yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. Amir emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse, memur bu emri yapmağa mecburdur. Ancak emrin yerine getirilmesinden doğacak sorumluluk emri verene aittir.”,
5.3. “Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmıyacağı” başlıklı 45 inci maddesinde, “Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz.”,
6. 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanunun
6.1. 24.12.2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 696 sayılı KHK’nın 82. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 4 üncü maddesinde, “…Kurum hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler,
idari hizmet sözleşmesiyle sözleşmeli olarak istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Kurum personeli ücret ve mali haklar dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir…..
Meslek personeli; başuzman, uzman ve uzman yardımcılarından oluşur.”,
6.2. Geçici 8 inci maddesinde, “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme
Kurumunda görev yapmakta olan personelden; a) Başkan Yardımcısı kadrosunda bulunanlar Bakanlık Müşaviri kadrolarına, b) Başkanlık Müşaviri, I. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, Başuzman ve Uzman kadrolarında bulunanlar
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanı kadrolarına, c) Müdür kadrosunda bulunanlar Müdür unvanlı kadrolara, d) Basın ve Halkla İlişkiler Müşaviri unvanlı kadroda bulunan personel Uzman kadrosuna, e) Uzman Yardımcısı kadrolarında bulunanlar Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzman Yardımcısı kadrolarına, f) Diğerleri mevcut kadrolarıyla aynı unvanlı kadrolara, başka bir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılırlar.
Birinci fıkra uyarınca atanmış sayılanların kadroları başka bir işleme gerek kalmaksızın ihdas edilmiş ve 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I)
sayılı cetvelin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına ait bölümüne eklenmiş sayılır. Bu şekilde ihdas edilmiş sayılan kadrolardan Bakanlık Müşaviri, Müdür ve Uzman kadroları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.
Bu madde uyarınca atanmış sayılan personelin kapatılan Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunda geçen hizmetleri Bakanlıkta geçmiş sayılır. Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumunda Başuzman ve
Uzman kadrolarında geçen süreler Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzmanı kadrolarında; Uzman Yardımcısı kadrolarında geçen süreler ise Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzman Yardımcısı kadrolarında geçmiş sayılır.
Bu madde uyarınca atanmış sayılan personelin yeni kadrolarına atanmış sayıldıkları tarih itibarıyla eski kadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları sözleşme ücreti, ücret, tazminat, aylık, ek gösterge, ikramiye (bir aya isabet eden net tutarı), her türlü zam ve tazminatları ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti ve ek ders ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); atanmış sayıldıkları yeni kadrolara ilişkin olarak yapılan ücret, tazminat, aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti ve ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atanmış sayıldıkları kadro unvanlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla kendi istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.”,
7. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin “Tütün ve
Alkol Dairesi Başkanlığı” başlıklı 426 ncı maddesinde, “(2) Başkanlıkta görev yapan Tarım ve Orman
Uzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcıları Başkanlığın görev alanına giren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkilidir.”
8. Orman ve Su İşleri Uzmanlığı Yönetmeliğinin
8.1. “Aranılan şartlar” başlıklı 7 nci maddesinde, “(1) Yarışma sınavına katılabilmek için, …
ç) En az dört yıllık eğitim veren siyasal bilgiler, hukuk, iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme, fenedebiyat, fen ve mühendislik, mimarlık fakülteleri ile veterinerlik fakülteleri veya bunlara denkliği
yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurtiçindeki veya yurtdışındaki öğretim kurumlarından mezun olmak, şartları aranır.”
8.2. “Uzmanların görevleri” başlıklı 29 uncu maddesinde, “(1) Uzmanlar; a) Mevzuatla Bakanlığa verilmiş olan görevleri yürütmek ve Bakanlık tarafından yürütülen çalışmaların gerektirdiği uzmanlık hizmetlerini yapmakla, b) Bakanlığın görev alanı çerçevesinde araştırma ve incelemeler yapmak, proje üretmek ve geliştirmekle, c) Mesleki mevzuat değişikliklerini takip etmek, mevzuatın geliştirilmesi ile ilgili çalışmalar yapmak ve mevzuatın uygulamada aksayan yönlerine ilişkin görüş ve önerilerini bildirmekle, ç) Yurt içi ve yurt dışı toplantıları ve çalışmaları takip etmek, gerekli görülen hallerde, mevzuata ilişkin taslakların hazırlanmasına, görüşülmesine katkıda bulunmak ve Bakanlık içi ya da kurumlararası toplantı ve çalışmalara katılmakla, d) Mesleki konularda yurt içindeki ve yurt dışındaki gelişmeleri ve yayınları izlemek, gerekli dokümanları toplamak ve bu konularda gerekli görülen çalışmaları ve incelemeleri yapmakla, e) Uzman yardımcılarının bilgi ve deneyimlerinin geliştirilmesine yardımcı olmakla, f) Verilecek benzeri nitelikteki görevleri yapmakla, görevli ve sorumludurlar.”
9. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Uzman ve Uzman Yardımcılığı Sınav, Atama, Çalışma Usul ve
Esasları Hakkında Yönetmeliğin
9.1. “Başvuru şartları” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Uzman yardımcılığı yarışma sınavına katılabilmek için;…
b) Bakanlığın ihtiyaçları doğrultusunda ilan edilecek kontenjan çerçevesinde; en az dört yıllık lisans eğitimi veren hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadî ve idarî bilimler, veterinerlik, ziraat, gıda mühendisliği, su ürünleri, balıkçılık teknolojisi, biyoloji, kimya, kimya mühendisliği, sosyoloji, jeoloji, jeodezi ve fotogrametri fakülte ve bölümlerinden veya bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,”
9.2. “Uzman ve uzman yardımcılarının görevleri, yetki, hak ve sorumlulukları” başlıklı 31 inci maddesinde, “(1) Uzman ve uzman yardımcıları, istihdam edildiği birimin görev alanına giren konularda
aşağıdaki görevleri yaparlar:
a) Gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliği, kırsal kalkınma, toprak, su kaynakları ve bio çeşitliliğin korunması ve verimli kullanımının sağlanması, çiftçinin örgütlenmesi ve bilinçlendirilmesi, tarım, hayvancılık, su ürünleri, destekleme politikaları, tarımsal ekonomi ve bilimsel alanlarında politika, strateji, ilke ve hedefler ile ilgili araştırma raporları hazırlamak, inceleme ve analizler yapmak, b) Mevzuat hazırlanmasına ve uygulanmasına, iş ve işlemlerin geliştirilmesine ilişkin önerilerde bulunmak, gerektiğinde etki analizleri yapmak, c) Görev alanına giren ulusal ve uluslararası mevzuatı izlemek, ç) Bakanlığın görev alanına giren diğer konularda inceleme ve araştırma yapmak, d) Toplantı, seminer ve eğitim programları ile çalışma gruplarında görev almak, e) Yukarıda belirtilen görevler ile benzer veya bağlantılı diğer görevleri yerine getirmek.
f) Görev yaptığı birim amiri tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.
(2) Uzmanlar, uzman yardımcılarının yetiştirilmelerine katkıda bulunurlar.
(3) Uzmanlar, Bakanlık Yıllık Eğitim Programında belirlenecek konularda çalışma grupları oluşturarak mevzuat, politika ve strateji önerilerine yönelik tebliğ ve projeleri eğitimde sunarlar.
(4) Uzmanlar verilen işleri, mevzuata uygun olarak ve süresi içinde yerine getirmekten dolayı birim amirine karşı, uzman yardımcıları da birlikte çalıştıkları uzmana ve birim amirine karşı sorumludurlar.”
hususları düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kısmen kabulü kısmen yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı bünyesinde mühendis olarak görev yapmakta olan başvuran, görev yapmakta olduğu birimde Tarım ve Orman Uzmanı unvanlı personel ile
Mühendis unvanlı personelin aynı işleri yapmakta olduğunu, uzmanların ilgili mevzuat ile görev tanımları ve yetkilerinin belirlendiğini ancak mühendis olarak görev tanımının yapılmadığını belirterek görev tanımımın yapılmasını ve bu tanıma uygun olarak eşit işe eşit ücret olacak şekilde düzenlemelerin yapılmasını veya mühendis unvanı için belirlenen görev tanımının tarım ve orman uzmanlarının yaptığı işlerden farklı olacak şekilde belirlenmesini talep etmektedir.
12. Başvuruya konu olayda, mülga Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK), Gıda, Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesine alınması üzerine kurumda görev yapmakta olan personelin söz konusu
Bakanlığa devrinin yapıldığı, TAPDK’nın ise Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı olarak yapılandırıldığı, sonrasında Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Orman ve Su İşleri Bakanlığının birleştirilmesi sonucunda Tarım ve Orman Bakanlığının teşekkül ettirildiği, başvuranın mülga TAPDK’da mühendis olarak görev yapmakta iken bu süreçte ve halen Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığında mali hakları korunarak 657 sayılı Kanuna tabi olarak görev yapmaya devam ettiği, mülga TAPDK’da yürütmekte olduğu görevler açısından herhangi bir değişikliğin bulunmadığı, halihazırda Tarım ve Orman Uzmanı unvanlı personel ile idari personel niteliğindeki mühendis unvanlı personelin aynı nitelikte iş ve işlemleri yürüttüğü gerekçesiyle mühendis unvanı için görev tanımının yapılmasının talep etiiği ancak talebinin uygun görülmediği anlaşılmaktadır.
13. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.
14. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi
Başkanlığında görev yapan Tarım ve Orman Uzmanları ile Tarım ve Orman Uzman Yardımcıları
Başkanlığın görev alanına giren konularda denetim ve inceleme yapmaya yetkili kılındığı, bunun haricinde, Tarım ve Orman Uzmanı unvanlı kadroda görev yapmakta olanların görev, yetki ve sorumluluklarının ise, ilgili Yönetmeliklerin hükümleri ile düzenlendiği ve mevzuatla Bakanlığa verilmiş olan görevleri yürütmek ve Bakanlık tarafından yürütülen çalışmaların gerektirdiği uzmanlık hizmetlerini yapmakla görevlendirildikleri görülmekte olup, Tarım ve Orman Uzmanı unvanlı kadroda görev yapmakta olan personelin Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığının asli görevlerini yürütmekle görevlendirildikleri zira mülga
TAPDK döneminde de 4733 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan 4 üncü maddesinde de, meslek personelinin başuzman, uzman ve uzman yardımcılarından oluştuğu düzenlenmiştir.
15. 657 sayılı Kanun gereğince Devlet memurlarının, kanun ve diğer mevzuatla belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan sorumlu bulunan amirleri tarafından verilen hukuka uygun emirleri yerine getirilmekle yükümlü olduğu, Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde görev yapmakta olan uzman ve uzman yardımcılarının işe alımlarında aranılan öğrenim alanları arasında mühendislik fakültelerine de yer verildiği ve söz konusu öğrenim alanlarına yönelik hizmetlerin de
Bakanlık bünyesinde sunulduğu, bu yönüyle hizmet sınıfı dışında görevlendirmenin yapılmadığı dikkate alındığında, başvuranın mühendis unvanının yer aldığı teknik hizmetler sınıfına uygun olarak görevlendirmesinin yapılması talebinin reddedilmesinin hukuken yerinde olduğu değerlendirilmektedir.
16. Bunun yanında, her ne kadar ilgili idare tarafından başvuranın fiilen yürütmekte olduğu görevlerin niteliğine ilişkin net bilgi sunulmamış olmakla birlikte, ilgili idarece unvan ayrımı yapılmaksızın görevlendirmelerin yapıldığı ve başvuranın mühendis unvanı gereğince söz konusu hizmetleri yerine getirmesine dair duyulan ihtiyaca ilişkin bir değerlendirmenin yapılmadığı dikkate alındığında başvuran tarafından yürütülen hizmetlerin asli olarak tarım ve orman uzman ve uzman yardımcıları tarafından yürütülmesine ilişkin mevzuat hükümleri ile başvuranın kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta olan mühendis unvanlı personel için belirlenen görev tanımlarına benzer hizmetleri yürütmediği dikkate alındığında başvuranın mühendis unvanı için görev tanımının belirlenerek görevlerinin tarım ve orman uzmanı unvanlı personelin yürüttüğü görevlerden ayrıştırılması talebinin yerinde olduğu değerlendirilmektedir.
17. Zira, kamu hizmetini verimli ve kaliteli bir şekilde sunmakla yükümlü olan idarelerce, bu kapsamda, verimli ve etkin insan kaynakları yönetimini sağlamaya yönelik esaslar belirlenmesi; personelin çalışma motivasyonunu en yüksek düzeyde ve personel arasında çalışma barışını sağlayacak dengeler kurması önem arz etmektedir. Bu nedenle, aynı görevleri yürütmekte olan farklı unvanlardaki personelin, yetkilerinde, sorumluluklarında, buna uygun olarak mali haklarında var olan farklılıkların çalışma barışını ve iş motivasyonunu etkileyeceği açık olup, mühendis unvanı haricinde tarım ve orman uzman ve uzman yardımcıları ile aynı görevleri yürütmekte olan personelin görev tanımlarının belirlenerek yürütülmesi öngörülen hizmetlerin farklılaştırılmasının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.
18. Diğer taraftan, başvuranın görev tanımımın yapılması ve bu tanıma uygun olarak eşit işe eşit ücret olacak şekilde düzenlemelerin yapılması talebine ilişkin olarak; bilindiği üzere, Anayasamızın 128 inci maddesinin ikinci fıkra hükmü ile memurların mali ve sosyal haklarının kanunla veya toplu sözleşme ile düzenlenmesinin öngörüldüğü ve Devlet memurlarının hukuki durumlarının, hak ve yükümlülüklerinin başta 657 sayılı Kanun ve diğer özel kanunlar ile bu kanunlara uygun olarak uygulanacak usul ve esasların belirlenmesi ‘Statü Hukuku’nun gereği olup, söz konusu hükümler çerçevesinde idarelerin de bağlı yetki
içerisinde bulunduğu ve talep edilen mali haklara ilişkin düzenlemelerin de kanun yoluyla mümkün olduğu anlaşıldığından bu yöndeki talebin hukuken yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
19. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın görev tanımı gereğince eşit işe eşit ücret ilkesi kapsamında düzenleme yapılması talebinin reddi, Tarım ve Orman Uzman ve Uzman
Yardımcısı unvanlı personel ile aynı nitelikteki hizmeti yürüten personelin görev tanımlarının yapılarak yürütülen hizmetlerin farklılaştırılması yönünde tavsiyede bulunmak gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak talep edilen bilgilerin eksik gönderildiği, ayrıca idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verebilirlik” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ KISMEN
KABULÜNE,
Başvuranın görev tanımı gereğince eşit işe eşit ücret ilkesi kapsamında düzenleme yapılması talebinin
REDDİNE,
Tarım ve Orman Uzman ve Uzman Yardımcısı unvanlı personel ile aynı hizmeti yürüten personelin görev tanımlarının yapılarak yürütülen hizmetlerin farklılaştırılması yönünde TARIM VE ORMAN
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINCA bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren en geç 30 gün içerisinde karara yönelik cevabın başvurana ve Kamu Denetçiliği Kurumuna bildirilmesine,
Bu kararın BAŞVURAN ile TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi