|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın teknik hizmetler sınıfında mühendis olarak görev yapmasına rağmen genel idare hizmetleri sınıfında görevlendirilmesi üzerine yaptığı itiraz incelenmiştir. Başvuran, bu görevlendirmenin mevzuata aykırı olduğunu iddia ederek eski görevine iade edilmesini talep etmiştir. Ancak yapılan değerlendirmelerde, idarenin farklı uzmanlık alanlarından mühendisler çalıştırdığı ve her bir mühendis için standart bir görev tanımının bulunmadığı tespit edilmiştir.
İdarenin, artan müşteri talepleri doğrultusunda başvuranı geçici olarak farklı bir birimde görevlendirmesi, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın eski görevine iade edilmesi talebinin reddedilmesi yönünde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Ayrıca, idarenin görev tanımlarının yeniden düzenlenmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, idarenin takdir yetkisini kullanırken kamu yararını gözetmesi gerektiğini vurgulamaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12410-S.21.19910
BAŞVURU NO : 2021/4981
KARAR TARİHİ : 26/08/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DARPHANE VE DAMGA MATBAASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın laboratuvar atölyesine yapılan görevlendirmesinin iptal edilmesi ve eski görev yerine iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda başvuran özetle;
14.12.2017 tarihinde göreve başladığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünün
mühendis olarak görevlendirildiğini, laboratuvar bölümünün bağlı bulunduğu Uygulama Daire
Başkanlığı altında koleksiyon servisi (sıcak ve e satış yapılan mağaza) bulunduğunu, özel sektör tecrübesi ve oradaki işlere yardım esasına dayanarak bu birime öneriler ve işi hızlandırmak için yapılması gerekenler konusunda yardımcı olmaya çalıştığını, satış yazılımları ve satış sonrası hizmet konusunda yardımcı olurken kargolama işlemi yapma gibi teknik iş dışındaki işlerin de tarafına yaptırıldığını ve bunun devamlı bir iş haline geldiğini, tarafının teknik hizmetler sınıfında yer aldığını, verilen görevlerin liyakat ilkesi ile bağdaşmadığını, konuyla ilgili şikâyette bulunması üzerine kendisinin koleksiyon biriminde görevlendirildiğini, devam eden süreçte Kurumumuza / no.lu şikâyet başvurusunda bulunduğunu, Kurumumuzca 02.03.2021 tarihli dostane çözüm kararı verildiğini, ancak teknik hizmetler sınıfında olan mühendis kadrosunun sınıfı dışında bulunan (genel hizmetler sınıfında yer alan) müşteri şikâyetleri konusunda görevlendirilmesinin talebini karşılamadığını, zira kendisine sınıfının dışında ve sınıfının bulunduğu derecenin altında bir görev verildiğini, şikâyetinin devam ettiğini belirterek; kendisine teknik hizmetler sınıfında ve derecesine uygun görevlerin verilmesinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun / başvuru no.lu dosyası kapsamında bilgi belge talep edilmesi üzerine
Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü’nün 08.12.2020 tarih ve
E. sayılı cevabi yazısı ile cevap verilmiş, anılan cevabi yazıda;
2.1) Başvuranın Üniversitesi Kimya-Metalurji Fakültesi Kimya Mühendisliği bölümü mezunu
olduğu,
2.2) Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi Hatıra Para basımı ve dağıtımı sürecinde Genel Müdürlük Satış Mağazası
ve E-satış mağazasında ciddi bir satış gerçekleştiği ve dağıtımda büyük yığılmalar olduğu,
2.3) Bu nedenle de başvuranın yanı sıra diğer birimlerden mühendis, bilgisayar işletmeni ve işçi personelin
de bu birime görevlendirildiği,
2.4) Başvuranın 20.09.2020 – 19.10.2020 tarihleri arasında hastalık raporu aldığı,
2.5) 19.10.2020 tarihinden bu yana da müşteri talepleri ve karşılanması sürecinde görev yaptığı bildirilmiş,
2.6) Ayrıca ilgili birimde yer alan tüm unvanlardaki personelin mevcut görev tanımı Kurumumuza
gönderilmiştir.
3) Kurumumuzun / başvuru no.lu dosyası kapsamında yeniden bilgi belge talep edilmesi
üzerine ise Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü’nün 07.04.2021 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazısı ile cevap verilmiş, anılan cevabi yazıda;
3.1) Başvuranın 14.12.2017-27.08.2020 tarihleri arasında laboratuvar biriminde çalıştığı,
3.2) 02-08.01.2020 ve 09-11.01.2020 tarihleri arasında Koleksiyon Biriminde geçici olarak
görevlendirildiği,
3.3) 27.08.2020 tarihinden itibaren ise hatıra para internet sayfasını ziyaret eden ve hatıra para satın alan
müşterilerin sayısının artması nedeni ile daha nitelikli bir hizmet vermek amacıyla müşteri ilişkileri ve müşteri şikâyetleri ile ilgili bölümde görevlendirildiği,
3.4) Laboratuvar biriminde hâlihazırda 2 mühendis, 2 laborant ve 3 işçi istihdam edildiği,
3.5) Her birimde olması gereken belirli bir kadro sayısı bulunmadığı, birimdeki personel sayısının, birimin
iş durumu ile kurumdaki ve birimdeki toplam personel sayısında meydana gelen değişiklikler gibi hususlar dikkate alınarak güncellendiği,
3.6) Ayrıca teknik hizmetler sınıfına giren mühendis ünvanlı personel için tek bir standart iş tanımı da
bulunmadığı, zira Kurumlarında teknik hizmetler sınıfında yer alan farklı uzmanlık alanlarından mühendisler çalıştırıldığı
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun; “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem
ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
6.1) “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinde; “Devlet
memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.”
6.2) “Memurun Başka Sınıfta ve Derecesinin Altında Bir Görevde Çalıştırılamayacağı” başlıklı 45
inci maddesinde; “Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz.”
7) 28/3/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.”,
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvurunun reddi
yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, 1 no.lu paragrafta yer verildiği üzere, teknik hizmetler sınıfında mühendis kadrosunda
yer almasına rağmen kendisinin genel idare hizmetleri sınıfında görevlendirildiğini, söz konusu görevlendirmenin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmekte, idare tarafından yapılan görevlendirmenin iptal edilmesi ve kendisinin teknik hizmetler sınıfında mühendis kadrosuna uygun bir işte görevlendirilmesinin sağlanması talep etmektedir.
10) Dosya kapsamında yapılan incelemede;
10.1) Şikâyete konu idare nezdinde teknik hizmetler sınıfında yer alan farklı uzmanlık alanlarından
mühendisler çalıştırıldığı,
10.2) Bu nedenle her bir mühendisin görev tanımının tek tek nitelendirilmesinin yapılmadığı, zira
mühendis ünvanlı personel için tek bir standart iş tanımı bulunmadığı,
10.3) Bununla birlikte idare tarafından tüm unvanlardaki personelin mevcut görev tanımının genel
hatlarıyla belirlendiği,
10.4) Ancak birimin iş durumu ile kurumdaki ve birimdeki toplam personel sayısında meydana gelen
değişiklikler gibi hususlar dikkate alınarak kadroların güncellendiği,
10.5) Bir diğer ifadeyle idarenin takdir yetkisi dâhilinde kadro ve görevlendirmelerin ihtiyaca göre
değiştirildiği,
10.6) Bu çerçevede Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi Hatıra Para basımı ve dağıtımı sürecinde Genel
Müdürlük Satış Mağazası ve E-satış mağazasında ciddi bir satış gerçekleştiği ve dağıtımda büyük yığılmalar olduğu gerekçesiyle başvuranın geçici olarak koleksiyon biriminde görevlendirildiği,
10.7) 27.08.2020 tarihinden itibaren ise hatıra para internet sayfasını ziyaret eden ve hatıra para satın alan
müşterilerin sayısının artması nedeni ile daha nitelikli bir hizmet vermek amacıyla başvuranın müşteri ilişkileri ve müşteri şikâyetleri ile ilgili bölümde görevlendirildiği
anlaşılmıştır.
11) Konuyla ilgili 6.1. ve 6.2 no.lu paragraflarda yer verilmiş olan mevzuata bakıldığında; memurun
sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamayacağının, buna karşılık memurun da gerek mevzuat gerekse de amirleri tarafından kendisine verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olduğunun hükme bağlandığı görülmektedir. Bu kapsamda başvuran hakkında yapılan görevlendirmelerin belirtilen hususlar çerçevesinde idarenin takdir yetkisi kapsamında incelenmesi gerekir.
12) Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak
veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, idareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı2, Aralık1997) Bir başka tanıma göre takdir yetkisi, belli olguların varlığı halinde, idarenin serbestçe ya da mevcut seçeneklerden birini uygun gördüğünce tercih ederek karar alabilme imkânıdır. (Sinan Seçkin / Gül Üstün, İdari
İşlemlerde Takdir Yetkisi ve Gerekçe İlkesi, s.511, için bkz. https://dergipark.org.tr/tr/download/articlefile/273387#:~:text=Bir%20ba%C5%9Fka%20tan%C4%B1ma%20g%C3%B6re%20takdir,tercih%20ederek
%20karar%20alabilme%20imkan%C4%B1d%C4%B1r8.)
13) Bununla birlikte idarelerin takdir yetkisini kullanırken kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun hareket
etmesi gerekmektedir. Bu kapsamda personel dağılımının nasıl yapılacağı, bir diğer ifadeyle hangi personelin hangi birimde görevlendirileceği hususu idarenin takdir yetkisinde olup, bunu kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek kullanması esastır. Başvuruya konu olayda idare tarafından yapılan açıklamada da ifade edildiği üzere, internet satışlarındaki artış nedeni ile önceden öngörülemeyecek şekilde söz konusu birimde personel ihtiyacı olduğu için personel sayısının arttırılmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık saptanamamıştır.
14) Ayrıca dosyanın incelenmesi devam ederken Kurumumuza iletilen 21.06.2021 tarih ve E-
– – sayılı görevlendirme yazısı ile Uygulama Dairesi Başkanlığı’nda görev yapan başvuranın 22.06.2021 tarihinden itibaren Damga Matbaası Dairesi Başkanlığı’nda görevlendirildiği bilgisi iletilmiştir. Bu husus da idarenin güncel ihtiyaçlara göre personel dağılımını değiştirdiğini tevsik eder niteliktedir. Dosya kapsamında başvuranın yeni görevlendirildiği biriminde sınıfının dışında bir görevde çalıştırıldığına dair bir bilgi veya bulguya da rastlanmamıştır. Nitekim Kurumumuzca daha evvel 2019/9737 ve 2019/10881 başvuru nolu dosyalar kapsamında tesis edilen kararlarda da idarenin takdir yetkisi çerçevesinde çalışanların görev yerlerini değiştirebileceği hususlarına vurgu yapılmıştır. Bu yönüyle de başvuranın eski görev yerine iade edilmesi talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
15) Bununla birlikte yine idare tarafından Kurumumuza iletilen görev tanımları incelendiğinde şef ve
mühendis ünvanlı personel için neredeyse aynı görev tanımlarına yer verildiği, bu haliyle anılan görev tanımlarının titizlikle hazırlanmadığı, bir diğer ifadeyle fiiliyatta görev tanımlarının iç içe geçtiği, bu durumun görev tanımı düzenlenmesi mantığına aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Nitekim şef kadrosu için aranan mezuniyet bilgilerine bakıldığında şef kadrosunun esas itibariyle genel idare hizmetleri sınıfı kapsamında yer aldığı, oysa 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36 ncı maddesinde açıkça mühendis ünvanlı personelin teknik hizmetler sınıfı içerisinde yer aldığının düzenlendiği, bu yönüyle de şef ve mühendis ünvanlı personelin görev tanımlarının aynı şekilde düzenlenmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Bu itibarla da idareye hâlihazırda mevcut olan görev tanımlarının her bir birim ve her bir unvan bakımından yeniden düzenlenmesi ve takdir yetkisi kapsamında yapılacak görevlendirme ve yer değişikliklerinde de söz konusu görev tanımlarına uygun davranması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmiştir.
16) Sonuç olarak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Darphane ve Damga Matbaası
Genel Müdürlüğü’ne hâlihazırda mevcut olan görev tanımlarının her bir birim ve her bir unvan bakımından yeniden düzenlenmesi ve takdir yetkisi kapsamında yapılacak görevlendirme ve yer değişikliklerinde de söz konusu görev tanımlarına uygun davranması yönünde tavsiyede bulunulması; bununla birlikte başvuranın, teknik hizmetler sınıfında mühendis kadrosunda olmasına rağmen genel idare hizmetleri sınıfında görevlendirildiği ve söz konusu görevlendirmenin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmesi talebi yönünden başvuranın taleplerinin reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, idare tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun KISMEN KABULÜ İLE KISMEN REDDİNE,
Hâlihazırda mevcut olan görev tanımlarının her bir birim ve her bir unvan bakımından yeniden düzenlenmesi ve takdir yetkisi kapsamında yapılacak görevlendirme ve yer değişikliklerinde de söz konusu görev tanımlarına uygun davranması yönünde DARPHANE VE DAMGA MATBAASI
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Başvuranın, görevlendirmesinin iptal edilmesi talebi yönünden ise talebinin REDDİNE,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın Başvurana ve DARPHANE VE DAMGA MATBAASI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi