|
ÖZET: Başvuran, Mühendislik Tamamlama Programını başarıyla tamamlayarak Metalürji ve Malzeme Mühendisi unvanını almasına rağmen, diplomasında yer alan “3795 sayılı Kanun uyarınca” ibaresinin, kendisi ile LYS ve DGS ile mezun olan mühendisler arasında ayrımcılık yarattığını iddia ederek bu şerhin kaldırılmasını talep etmiştir. Yükseköğretim Kurulu, bu durumun 3795 sayılı Kanun çerçevesinde istisnai bir hak olduğunu belirtse de, başvuranın diplomasına eklenen şerhin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Danıştay, mühendislik tamamlama programı ile alınan diplomaların, 4 yıllık mühendislik fakültesi mezunları ile eşdeğer olduğunu ve bu eşdeğerliğin sağlanması için diplomalarda herhangi bir şerh bulunmaması gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na, ilgili yönetmeliğin değiştirilerek şerhin kaldırılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, eğitimde eşitlik ilkesinin korunması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 86171061-101.07.04-E.
SAYI
:
BAŞVURU NO
KARAR TARİHİ
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Yükseköğretim Kumlu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Başvuran, diplomasında yer alan
Mühendislik Tamamlama Programını başarıyla tamamlayarak Metalüıji ve
Malzeme Mühendisi unvanını almaya ve kanunların verdiği yetkiyi kullanmaya hak kazanmıştır şeklindeki şerhin kaldırılmasını talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ 15.11.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kunımumuza tarihinde başvuıuda bulunan (T.C. Kimlik No:
) başvuı1ısunda özetle; 16/09/2015 tarihinde ÖSYM tarafından yapılan Mühendislik
Tamamlama Programı sınavı ile İstanbul Yıldız Teknik Üniversitesi, Kimya – Metalmji Fakültesi, Metalmji ve Malzeme Mühendisliği bölümünü kazanarak kaydını yaptırdığını, bu tarihten itibaren
YÖK’ün ve Yıldız Teknik Üniversitesinin belirlemiş olduğu 15 ders ve 45 krediyi tamamlayarak almayı
Metalüıji ve Malzeme Mühendisi diplomasını hak kazandığını, diplomasını almaya gittiğinde r ı diplomada “3795 sayılı Kanun uyarınca Mühendislik Tamamlama Prog amın başarıyla ve ve yetkiyi tamamlayarak Metalürji Malzeme Mühendisi unvanını almaya kanunların verdiği kullanmaya hak kazanmıştır. ” ibaresinin şerh düşülerek yazılı olduğunu gördüğünü, fakat
Yükseköğretim Kmulu Başkanlığının vermiş olduğu mezun belgesinde ve LYS ile yerleşip mezun olan arkadaşı ve DGS ile yerleşip mezun olan arkadaşı ‘nın başarıyla diplomalarında “LYS ve DGS kanunları uyarınca LYS’yi veya DGS’yi tamamlayarak 1/9 Metalürji ve Malzeme Mühendisi unvanını almaya ve kanunların verdiği yetkiyi kullanmaya hak kazanmıştır .” ibaresinin diplomalarında şerh düşülmediğini, ve yine kendisi gibi Mühendislik
Tamamlama Programı sınavı ile Konya Selçuk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi ve Malatya İnönü
Üniversitesi Mühendislik Fakültesi’nden mezun olan kişilerin diplomalarında söz konusu ibarenin şerh düşülmediğini gördüğünü, bu durumda ilgili sınavı kazanıp verilen dersler ile kredileri LYS ve
DGS ile üniversiteye yerleşen kişiler ile beraber alıp başarıyla tamamlamış birisi olarak almış olduğu
Metalürji ve Malzeme Mühendisi unvanı ve diploması, LYS ve DGS ile giren kişilerin diplomaları ile aynı şekilde neden düzenlenmediğini ve onlar gibi neden kullanamayacağını anlayamadığını, LYS ve DGS ile gelen diğer öğrenciler gibi mezun olmasına karşın, kanun önünde bu kişiler ile aynı haklara sahip ve eşit durumda ise LYS ve DGS ile giren kişilerde olmayan ve kendi diplomasında belirtilen şerhin neden bulunduğunu bilmediğini, bu ibarenin eklenmesi neticesinde LYS ve DGS ile bölümü bitiren kişilerin diploması ile kendi diploması arasında bir fark olduğu izlenimi yaratıldığını, herhangi bir iş ve kariyer başvurusu yaptığında; örneğin A.Ş.’ye başvururken mezuniyet sorusunda mühendislik tamamlama ibaresinin farklı bir mühendislik gibi olduğunu tespit ettiğini, onlardan farklı olarak bir yaklaşım ve ayrımcılık göreceğini, eşit haklara sahip olamayacağını ve bu eşitsizlik sebebiyle itibar edilmeyeceğini ve bunun kendisinde hak kaybına sebep olacağını düşündüğünü, 22/ 07/ 2017 tarihli dilekçe ile Yıldız Teknik Üniversitesine, 14/ 10/ 2017 tarihli dilekçe ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığına başvuruda bulunarak, bu durumun T .C. Anayasası’nın 5’inci maddesindeki “ Devletin temel amaç ve görevleri’’ , 10’uncu maddesindeki “ Kanun önünde eşitlik” ilkesi ve Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel
Beyannamesi 7’nci maddesindeki “Herkes yasa önünde eşittir ve ayrım gözetilmeksizin yasanın korunmasında eşit olarak yararlanma hakkına sahiptir . Herkesin bu bildirgeye aykırı her türlü ayrım gözetici işleme karşı ve böyle işlemler için yapılacak her türlü kışkırtmaya karşı eşit korunma hakkı vardır .” hükümlerine aykırı olduğunu; bu sebeplerden dolayı diplomasına düşülen bu şerhin yukarıda açıkladığı sıkıntıları yaşamaması için kaldırılmasını ve adına LYS ve DGS ile bölümü bitiren kişilere düzenlenen diploma gibi yeni bir diploma düzenlenerek tarafına verilmesini talep ettiğini, Yıldız Teknik Üniversitesinin 03/ 10/ 2017 ve Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının 02/ 11/ 2017 tarihlerinde olumsuz cevap verdiklerini, verilen cevapların ‘’ 3795 sayılı kanunun 3.
Maddesinin e) bendinde yer alan “ Teknik öğretmen unvanını kazananlar için Yükseköğretim
Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında “mühendis” unvanı verilir .
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır .” ve yine aynı Kanun’un 6. maddesinde yer alan “Mühendislik unvanını alanlar, kendi meslek alanlarında denk öğrenim görmüş diğer meslek mensuplarının yetki ve sorumluluklarına sahip olurlar .” ibareleri ile çeliştiğini, hak kaybına uğradığını ve diploması ile LYS veya DGS ile giren kişilerin diplomaları ve yetkileri arasında bir fark olduğu izlenimi yarattığını, mevcut yasa gereği ve 3795 sayılı Kanunun verdiği haklardan yararlanmak istediğini belirterek; diplomasına şerh düşülen ve 3795 sayılı yasada açıkça olmayan
“3795 sayılı Kanun uyarınca Mühendislik Tamamlama Programını başarıyla tamamlayarak
Metalürji ve Malzeme Mühendisi unvanını almaya ve kanunların verdiği yetkiyi kullanmaya hak kazanmıştır .” ibaresinin kaldırılmasını, kendi meslek alanında denk öğrenim görmüş diğer LYS ve
DGS ile mezun kişilere düzenlenen diploma gibi bir diplomanın adına düzenlenerek tarafına tekrar verilmesini talep etmiştir .
2 / 9II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikayet konusuna ilişkin olarak 15/ 1/ 2018 tarih ve sayılı yazımız ile Yükseköğretim
Kurulu Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiştir . Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının konuya ilişkin 22/ 2/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Mühendislik Tamamlama Programlarının, 12/ 5/ 1992 tarihli 21226 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 3795 sayılı “Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanun “ ile “Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenecek Mühendislik Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri
Yönetmeliği” hükümlerince uygulandığı, 2.2. Söz konusu Yönetmeliğin 2. maddesinde “3795 sayılı Kanun’un 4. maddesi gereğince hazırlanmış olan bu yönetmelik, lise üstü dört yıl süreyle yüksek teknik öğretim gören erkek teknik öğretmen okulu, yüksek teknik öğretmen okulu ve yüksek öğretmen okulu ve mesleki eğitim fakültesinin teknik eğitim veren bölümlerinden mezun olarak “teknik öğretmen” unvanını kazanmış olanları kapsar .”, 4. maddesinde ise “Tamamlama programlarında uygulanacak müfredat programlan mühendislik fakültelerinin lisans programları esas alınmak suretiyle teknik öğretmenlik programlarının müfredatı İle mühendislik lisans programlarının müfredatı arasındaki farklılıkları giderecek şekilde hazırlanır .” hükmünün yer aldığı, 2.3. LYS veya DGS ile bir lisans programına yerleşen adayın daha önce bir önlisans veya lisans programında almış olduğu derslerin intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar verme yetkisinin 6/ 11/ 1981 tarihli 17506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 18. Maddesi hükmü gereğince ilgili üniversitenin ilgili Fakülte Yönetim Kuruluna verildiği, 2.4. 2547 sayılı Kanun’un 44. maddesinde “Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır . Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir . . . ” hükmünün yer aldığı, 2.5. 3795 sayılı Kanun uyarınca, teknik öğretmen diplomasına sahip adaylara Mühendislik
Tamamlama eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra mühendislik diploması verildiği, böylece bir yandan ikinci diplomanın kazanımları birinci diplomanın kazanımları üzerine inşa edilirken, diğer yandan birinci diplomanın eksik kazanımlarının tamamlandığı, 2.6. Bu durum yükseköğretim sisteminde kanunla verilen “istisnai bir hak” olduğundan diplomalarda bu istisnai durumu ifade etmek için, Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenecek Mühendislik
Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri Yönetmeliğinin 9. Maddesi uyarınca tamamlama programını başarı ile bitirenlerin diplomalarına “3795 sayılı kanun uyarınca tamamlama programını bitirerek mühendis unvanı kazanmıştır” kaydı konulduğunu, 2.7. Ancak bu diploma sahiplerinin akademik anlamda 4 yıllık mühendislik fakültesi mezunları ile eşdeğer sayıldığı,
3 / 9Hususlarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü,
5) 04/ 11/ 1981 tarih ve 17506 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2547 Sayılı
Yükseköğretim Kanununun; 5.1. “Ana ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde;
“c) Yükseköğretim kurumlarının özellikleri, eğitim – öğretim dalları ile amaçları gözetilerek eğitim – öğretimde birlik ilkesi sağlanır .” 5.2. Aynı Kanunun “Yükseköğretim Kurulunun görevleri” başlıklı 7 inci maddesinde; ı) Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği sağlayacak önlemleri almak,” …
5.3. Aynı Kanunun “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinde; “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek”…
5.4. Aynı Kanunun “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinde; “Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır . Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir . İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır .” hükümleri,
4 / 96) 12/ 5/ 1992 tarih ve 21226 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 3795 Sayılı
Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan Verilmesi Hakkında Kanunun; 6.1. “Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Teknik öğretmen unvanını kazananlar için
Yükseköğretim Kurulunca belirlenen mühendislik fakültelerince düzenlenecek iki yarıyıl süreli mühendislik eğitimi tamamlama programını en fazla dört yarıyıl içinde bitirenlere dallarında
“mühendis” unvanı verilir . Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır .” 6.2. 4 üncü maddesinde; Teknik öğretmenler için düzenlenecek mühendislik programlarının uygulama esas ve usulleri, Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .
6.3. “Yetki ve sorumluluk” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Mühendislik unvanını alanlar, kendi meslek alanlarında denk öğrenim görmüş diğer meslek mensuplarının yetki ve sorumluluklarına sahip olurlar .” hükümleri,
7) 7/ 8/ 1992 tarih ve 21308 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Teknik
Öğretmenler İçin Düzenlenecek Mühendislik Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri
Yönetmeliğinin; 7.1. 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim görmek suretiyle “ teknik öğretmen” unvanını kazanmış olanların “mühendis” unvanını alabilmeleri için düzenlenecek tamamlama programlarının uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemektir .” 7.2. “Müfredat Programlarının Hazırlanması ve Onaylaması” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“ Tamamlama programlarında uygulanacak müfredat programları mühendislik fakültelerinin lisans programları esas alınmak suretiyle teknik öğretmenlik programlarının müfredatı ile mühendislik lisans programlarının müfredatı arasındaki farklılıkları giderecek şekilde hazırlanır . Müfredat programları bir Yükseköğretim Kurulu Üyesinin koordinatörlüğünde, teknik eğitim fakülteleri öğretim üyeleri arasında üç, mühendislik fakültesi öğretim üyeleri arasından üç üye olmak üzere
Yükseköğretim Yürütme Kurulunca seçilen yedi kişilik bir komisyonca birinci fıkra hükümlerine uygun olarak hazırlanır . Komisyon, gerektiğinde ilgili alanlarda görevli öğretim üyelerinden alt komisyon oluşturabilir .” 7.2. “Diploma” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Tamamlama programlarını başarı ile bitirenlere ilgili dallarda “mühendis” unvanı verilir; bunların diplomalarına “ 3795 sayılı kanun uyarınca tamamlama programını bitirerek mühendis unvanını kazanmıştır” kaydı konur .” hükümleri,
8) 30/ 03/ 2017 günlü, 2017/ 03‐ 06 sayılı Senato kararı eki Yıldız Teknik Üniversitesi Diploma,
Diploma Yerine Geçerli Belge, Öğrenim Belgesi ve Mezuniyet Yazısı Esasları uyarınca; 8.1. Diploma, “öğrencinin tamamladığı programın adını ve unvanı/derecesini (ön-lisans / lisans / lisansüstü) içeren Türkçe olarak hazırlanan kıymetli evraktır .” 8.2. Transkript (not çizelgesi) “öğrencinin öğrenimi boyunca başardığı dersler, bu derslerden alınan notlar, derslerin kredileri, ağırlıklı genel not ortalaması, staj durumu, sicil durumu, Erasmus (Era) hareketliliğinin bulunduğu” belgedir .
8.3. Diploma Eki, “ Türk Yükseköğretim Sistemi ve bu sistemde öğrenim görülen programın yerini, amacını, üniversitenin notlandırma sistemini, öğrencilerin öğrenimleri süresi içinde aldıkları her
5 / 9türlü dersi ve bunlardan aldıkları başarı notlarını, öğrenimlerindeki mezuniyet derecesini, ağırlıklı
genel not ortalamasını vb bilgileri içeren” belgedir .
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, YÖK’ün ve Yıldız Teknik Üniversitesinin Mühendislik Tamamlama Programı
kapsamında belirlemiş olduğu 15 ders ve 45 krediyi tamamlayarak Metalürji ve Malzeme Mühendisi diplomasını almayı hak kazandığını, ancak diplomasında “ 3795 sayılı Kanun uyarınca Mühendislik
Tamamlama Programını başarıyla tamamlayarak Metalürji ve Malzeme Mühendisi unvanını almaya ve kanunların verdiği yetkiyi kullanmaya hak kazanmıştır .” ibaresinin şerh düşüldüğünü, bu durumun
3795 sayılı Kanuna aykırı surette, Mühendislik Tamamlama Programını bitiren mühendislere verilen
diploma ve yetkilerin diğer mühendislerden farklı olduğu izlenimi yarattığını belirterek söz konusu şerhin kaldırılmasını talep etmektedir .
11) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, 3795 sayılı Kanun uyarınca, teknik öğretmen diplomasına
sahip adaylara Mühendislik Tamamlama eğitimini başarıyla tamamladıktan sonra mühendislik diploması verildiği, böylece bir yandan ikinci diplomanın kazanımları birinci diplomanın kazanımları üzerine inşa edilirken, diğer yandan birinci diplomanın eksik kazanımlarının tamamlandığı, bu durum yükseköğretim sisteminde kanunla verilen “istisnai bir hak” olduğundan diplomalarda bu istisnai durumu ifade etmek için, Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenecek
Mühendislik Programlarının Uygulama Esas ve Usulleri Yönetmeliğinin 9. Maddesi uyarınca tamamlama programını başarı ile bitirenlerin diplomalarına “3795 sayılı kanun uyarınca tamamlama programım bitirerek mühendis unvanı kazanmıştır” kaydı konulduğunu, ancak bu diploma sahiplerinin akademik anlamda 4 yıllık mühendislik fakültesi mezunları ile eşdeğer sayıldığını belirtmektedir .
12) Başvuranın iddia ve talepleri incelendiğinde; diplomasına “ 3795 sayılı Kanun uyarınca
mühendislik tamamlama programını başarıyla tamamlayarak Metalürji ve Malzeme Mühendisi unvanını almaya ve kanunların verdiği yetkiyi kullanmaya hak kazanmıştır .” ibaresinin eklenmesi neticesinde LYS ve DGS ile bölüme girip bitiren kişilerin diploması ile kendi diploması arasında bir fark olduğu izlenimi yaratıldığını, bazı kurum ve kuruluşlara iş başvurusu yaptığında; mühendislik tamamlama ibaresinin farklı bir mühendislik gibi yer aldığını tespit ettiğini, işverenlerden farklı olarak bir yaklaşım ve ayrımcılık göreceğini, eşit haklara sahip olamayacağını ve bu eşitsizlik sebebiyle itibar edilmeyeceğini ve bunun kendisinde hak kaybına sebep olacağını düşündüğünü belirtmektedir .
13) Diploma, bir okulu ya da bir öğrenim programını bitirenlere, bir derece ya da sana hak
kazananlara, bir iş, uğraş ya da sanat dalında yeterli olanlara bu durumlarını belirtmek için, bir
6 / 9öğretim kurumunca verilen resmi belge anlamına gelmektedir . 8 numaralı paragrafta belirtildiği
üzere başvuranın şikayetine konu diplomayı hazırlayan idare olan Yıldız Teknik Üniversitesi, diplomanın öğrencinin tamamladığı programın adını ve unvanı/derecesini (ön-lisans / lisans / lisansüstü) içereceğini hüküm altına almıştır . Öte yandan, ayrıntılarına 5 numaralı paragrafta yer verildiği üzere 2547 sayılı Kanunda, önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması sayılmak suretiyle diploma çeşitlerine yer verilmiştir .
14) Bilindiği üzere yasa koyucu, lise üstü dört yıl süreli yüksek teknik öğretim görmek suretiyle “
teknik öğretmen” unvanını kazanmış olanların “mühendis” unvanını alabilmeleri için tamamlama programlarının uygulanmasına karar vermiş ve bu konuda Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına
Unvan Verilmesi Hakkında Kanunu kabul etmiştir . Söz konusu Kanun incelendiğinde; t eknik öğretmen unvanını kazananlardan, mühendislik eğitimi tamamlama programını bitirenlere verilecek mühendis unvanlarının, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılacağının açık bir şekilde hükme bağlandığı anlaşılmaktadır . Nitekim yasa koyucu mühendislik unvanını alanların, kendi meslek alanlarında denk öğrenim görmüş diğer meslek mensuplarının yetki ve sorumluluklarına sahip olacaklarını ayrıca vurgulamıştır . Bu itibarla Yükseköğretim Kurulunca, teknik öğretmenler için düzenlenecek mühendislik programlarının uygulama esas ve usullerini düzenlemek için çıkarılacak yönetmeliğin de bu irade ile örtüşmesi gerekmektedir .
15) İlgili Yönetmeliğin, teknik öğretmen unvanını kazanmış olanların mühendis unvanını
alabilmeleri için düzenlenecek tamamlama programlarının uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirleme amacı doğrultusunda; bahse konu mühendislik t amamlama programlarında uygulanacak müfredat programlarının, mühendislik fakültelerinin lisans programları esas alınmak suretiyle teknik öğretmenlik programlarının müfredatı ile mühendislik lisans programlarının müfredatı arasındaki farklılıkları giderecek şekilde hazırlanmasının, bu hususu teminen müfredat programlarının hazırlanmasında; bir Yükseköğretim Kurulu Üyesinin koordinatörlüğünde, teknik eğitim fakülteleri öğretim üyeleri arasında üç, mühendislik fakültesi öğretim üyeleri arasından üç üye olmak üzere Yükseköğretim Yürütme Kurulunca seçilen yedi kişilik bir komisyonun görevli olmasının düzenlendiği görülmektedir .
16) Bununla birlikte, ilgili mevzuat kısmında 7.2. maddede yer verildiği üzere; tamamlama
programlarını başarı ile bitirenlere verilen diplomalara “ 3795 sayılı Kanun uyarınca tamamlama programını bitirerek mühendis unvanını kazanmıştır” şeklinde bir kayıt konulması, mezkur
Yönetmeliğin 9 uncu maddesiyle hüküm altına alınmıştır . Söz konusu şerhin açıkça dayandığı bir
Kanun maddesi olmadığı gibi, mühendislik tamamlama programlarına dair yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinin lafzı ve ruhu ile uyuşmadığı da ortadadır . İdare tarafından da belirtildiği üzere, mezkur Yasa uyarınca mühendislik tamamlama programı sınavı neticesinde mühendislik fakültesine girip başarı ile tamamlayanlara verilen diplomalar, akademik anlamda 4 yıllık mühendislik fakültesi mezunlarına verilenler ile eşdeğerdir . Yasa koyucu bu programlar neticesinde verilecek diplomaların eşdeğerliğini sağlama görevini, mühendislik tamamlama programlarının müfredatını belirleme yetkisi ile birlikte Yükseköğretim Kuruluna vermiştir . Bu itibarla 6 ıncı paragrafın ikinci fıkrasında değinilen; teknik öğretmenler için düzenlenecek mühendislik programlarının uygulama esas ve usullerinin, Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğine dair Yasa hükmünden hareketle; idarenin söz konusu diplomalara mühendislik tamamlama programı neticesinde alındığına dair bir şerh düşme yetkisinden ve gerekliliğinden
7 / 9bahsedilmesi mümkün bulunmamaktadır .
17) Öte yandan, idare söz konusu şerhin düşülmesini; teknik öğretmen diplomasına sahip adayların
ikinci diploma kazanımlarının, birinci diplomanın kazanımları üzerine inşa edildiği, bu durumun yükseköğretim sisteminde kanunla verilen “istisnai bir hak” olduğu, diplomalarda bu istisnai durumu ifade etmek için söz konusu kaydın konulduğu gerekçeleriyle açıklamaktadır . İdare tarafından tarif edilen “istisnai” durum, Meslek Yüksekokulları ve Açıköğretim Ön Lisans Programları
Mezunlarının Lisans Öğrenimine Devamları Hakkında Yönetmelik” esaslarına göre Meslek
Yüksekokulları ve Açıköğretim Fakültesi önlisans programı mezunlarından lisans öğrenimine devam etmek isteyenler hakkında da büyük ölçüde geçerlidir . Bununla birlikte, doğru bir uygulama ile, dikey geçiş hakkından istifade ederek dört yıllık lisans programlarından mezun olanlarına diplomalarına herhangi bir şerh düşülmediği görülmektedir . Zira diplomaların bir okulu ya da bir öğrenim programını bitirmeyi, bir derece ya da sanata hak kazanmayı, bir iş, uğraş ya da sanat dalında yeterli olmayı göstermesi gerekmektedir . Yüksek öğrenimin içeriğine ilişkin diğer hususların diploma eki ve/veya transkript (not çizelgesi) ile belirtilmesi olağan olan durumdur . Mühendislik tamamlama programı ile mühendis unvanını kazanan bir kişinin akademik yeterliliği ile ilgili detaylı bilgi bu belgelerden temin edilebilir . Diplomalara farklı bir kayıt konulması ise, 3795 sayılı Kanunun özüne aykırı olduğu gibi, YÖK’e verilmiş olan, yükseköğretim kurumlarının özellikleri, eğitim – öğretim dalları ile amaçları gözetilerek eğitim – öğretimde birliği sağlama görevi ile de bağdaşmamaktadır .
18) Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler ışığında, Kurumumuzca yapılan değerlendirme
neticesinde, Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenecek Mühendislik Programlarının Uygulama Esas ve
Usulleri Yönetmeliğinin 9. Maddesinin ve mühendislik tamamlama programını bitirenlerin diplomalarına “3795 sayılı kanun uyarınca tamamlama programını bitirerek mühendis unvanı kazanmıştır” kaydı konulması yönündeki idari işlemin, hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı , yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak ; Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde göndermediği ve şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20 ) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis
8 / 9edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Teknik Öğretmenler İçin Düzenlenecek Mühendislik Programlarının Uygulama Esas ve
Usulleri Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3795 sayılı Kanuna uygun olacak şekilde değiştirilerek, Mühendislik Tamamlama Programını bitirenlerin diplomalarına konulan “3795 sayılı kanun uyarınca tamamlama programını bitirerek mühendis unvanı kazanmıştır ” şerhinin kaldırılması yönünde Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi