Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuru, Osmaniye ili Kadirli ilçesindeki Karapınar Grup Köyleri İçmesuyu Birliği Başkanlığı’na yönelik olarak, su vanasının keyfi bir şekilde kapatıldığı iddiasıyla yapılmıştır. Şikayetçi, köy muhtarının suyun akışını kontrol ederek keyfi kesintiler yaptığını, bu durumun köyde su sıkıntısına yol açtığını belirtmiştir. İlk başvuru, 10 Eylül 2022 tarihinde yapılmış ve 31 Ekim 2022’de idari yolların tüketilmediği gerekçesiyle reddedilmiştir. Şikayetçi, daha sonra 8 Aralık 2022’de tekrar başvuruda bulunmuştur.

Kurum, başvuru üzerine gerekli incelemeleri yapmış ve Kadirli-Karapınar Grup Köyleri İçmesuyu Birliği’nden bilgi talep etmiştir. Alınan cevapta, su kesintilerinin muhtarın keyfi uygulamalarından değil, enerji kesintileri ve bakım onarımlarından kaynaklandığı belirtilmiştir. Ayrıca, köydeki su vanalarının kurum personeli tarafından kilit altında tutulduğu ve muhtarın yetki alanı dışında olduğu ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, yapılan incelemeler sonucunda şikayetçinin iddialarını destekleyecek herhangi bir bulguya ulaşılamamış ve başvurunun reddine karar verilmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu tespit edilmiştir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2023/6466-S.23.10668

BAŞVURU NO : 2022/18184

KARAR TARİHİ : 29/05/2023

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : OSMANİYE İLİ KADİRLİ İLÇESİ KADİRLİ-KARAPINAR GRUP

KÖYLERİ İÇMESUYU BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI (Re’sen)

BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, su vanasının keyfi olarak kapatıldığı iddiası hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 08/12/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.1. Kurumumuza yapılan 10.09.2022 tarihli ilk başvuruda şikayetçi tarafından dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; köyün muhtarının köyün bilmediği bir yerine vana yaptırdığını, kafasına göre içme suyunu kestiğini, suyu vermesi gerektiği zaman vermediğini, istediğine şikayet et dediğini, aşağılar şekilde konuştuğunu, Kaymakamlık Yazı İşleri Müdürü ve jandarma ile görüştüğünü, daha sonra su kesildiğinde jandarmayı aradığını, jandarma geldiğinde birisi haber verdiği için suyun kısık olduğunu, astsubaya HTS kayıtlarından çıkacağını beyan ettiğini, sulama birliği başkanı ile görüştüğünü, bir aydır içme su hattının kafasına göre açılıp kapandığını, bunun borularda kaçağa, makinalarda arızaya sebebiyet vereceğini iddia ve ifade ederek mülki amirleri takmayan muhtar ve azasından şikayetçi olduğunu ifade etmiştir.

1.2. Kurumumuz tarafından 31/10/2022 tarihinde idari başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, “ Başvuruya konu köyün bilinemeyen bir yerine vana yaptı rıl dığı ve su vanası nın muhtar ve bir aza taraf ından keyfi olarak kapatı ldı ğı iddiası nın incelenerek gerekli işl emlerin yapıl ması ve su kesintisine yol açacak su sorunu yaşanı p yaşanmadığı , yaşanması durumunda köylerde suyun nası l paylaşt ırıl dığı, olası su kesintilerinde vatandaş ları n cihazl arını n bozulmaması için öncesinde bilgi verilip veril eme yec eği konusunda gerekçeli olarak Kurumumuzun ve şika yetçinin bilgilendirilmesini teminen başvuru dilekçesinin

OSMANİY E SU VE K AN AL İZASY ON İDARESİ MÜDÜRL ÜĞÜ ile K ADİRL İ K AY MAKAMLIĞI’NA

GÖN DERİL MESİN E” karar verilmiştir.

1.3. Kadirli Kaymakamlığı İlçe Hukuk İşleri Şefliği tarafından şikayetçi ’ya iletilen 30/11/2022 tarihli cevapta, “ T ürkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Den etçili ği Kurumuna yaptı ğını z 10.09.2022 tarihli başvurunuzl a ilgili ilgi yazıda belirtilen “Köyün bilinmeyen bir yerine vana yaptı rıl dığı ve su van asını n muhtar ve bir aza tarafından keyfi olarak kapatı ldı ğı” iddi asının incelenerek gerekli işl emlerin yapıl ması ist enmiş olup söz konusu iddia ve yazıda belirtilen diğer hususl arın incelemesi, ger eğini n yapıl m ası ve sonucundan bilgi verilmesi için K arapı nar Grup Köyleri İçm esuyu Birl iği Başkanlı ğına ve Y ukarıbo zkuyu

vana ile keyfi olarak su verme durumunun söz konusu olmadığı , muhtarı n yetki alanı dışı nda olduğu, bahse konu atı lan vananın Kara pınar Köyü Grup Köyleri İçmesuyu Birl iği tarafı ndan yaptı rıl dığı , atılan su vanalar ını n kurum personelleri taraf ından kilit alt ına alı ndığı ve içme suyunun yetersiz kaldı ğı yaz ayları nda ise 1 (bir) gün ara ile dönüşümlü olarak hizmet veril diği , ana isale hatt ında meydana gelen arız alarl a ilgili sosyal medya ve mesajlarla su kesintisi yaşanacağı konusunda vatandaşlar ın bil gil endiri ldi ği” yönünde cevap tesis edilmiştir.

1.4. Kurumumuza yapılan 08.12.2022 tarihli başvuruda ise şikayetçi tarafından dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle; “içme su kesintilerinin sık ve zamansız yapıldığı ve bunun vana yapılarak köyden işlem yapıldığını, Anayasa eşitlik ilkesi gereği su yetmiyorsa 1 gün verilip 1 gün su verilmemesi durumuna uyulmadığını, mağdur olduğunu ve köy muhtarı ile görüştüğünde hakarete varan ifadelerde bulunduğunu, konuyu delili ile ispatlayabileceğini, Kadirli Yazı İşleri Müdürü, Sulama Birliği Başkan ve personelleri ile telefonla defalarca görüştüğünü, buna rağmen İçişleri Bakanlığı, Bakan yardımcıları ve İller İdaresi yazısı ile Kamu Denetçiliği Kurumunun yazısına iftira olduğu şeklinde cevaplar verildiğini, devlet kurumları ve

İçişleri Bakanlığı ile KDK’nın yalan beyanlarla kandırıldığını, kendilerinin bulundukları yeri terk etmesi için planlar yapılmasına sebebiyet verdiğini, ekte yer alan cevaplarda, “köy halkına sms ve sosyal medyadan haber verildiği vananın belirtildiği şekilde Sulama Birliğince kilit altına alındığı, başka kimsenin karışmadığının söylendiğini, Köy Facebook grubundan çıkarıldığını, bu durumun Ankara 9. İdare

Mahkemesi Kararında, kamusal alana katılımın kısıtlanması ve ayrımcılık anlamına geldiğinin belirtildiği, İçişleri Bakanlığına e-posta gönderdiğini, KDK Kurumsal e-posta hesabına delil olarak içme su vanası su kesme işleminin aza tarafından yapıldığının video kaydının sunulacağını, hak arama durumunun el altından köyden göçe zorlamak için plan yapma durumuna dönüştüğünü, okul müdürünün içme suyunun akmadığını, depoda suyun dayanmadığını dile getirdiğini, kendisine ve diğer bir çok kişiye ne SMS ne de sosyal medyadan duyuru yapılmadığını, çıkar peşinde olmayan köy sakinleri olarak korktuklarını” iddia ve ifade ederek gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Kadirli-Karapınar Grup Köyleri İçmesuyu Birliği

Başkanlığından 20/01/2023 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.

3. Kadirli Karapınar Grup Köyleri İçmesuyu Birliği Başkanlığından alınan 23/02/2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; “

3.1. Yukarıbozkuyu köyünde ikamet eden ’nın sözlü olarak suyunun akmadığını, muhtar tarafından köyün şebeke hattına vana konulduğunu ve susuz olduğunu beyan ettiği, Kurum personellerinin incelemesi sonucu, köydeki şebeke hattını kurum personelinin koyduğu, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında suyun yetersiz olmasından dolayı, köy ikiye ayrılacak şebeke hattına vana atıldığı ve dönüşümlü olarak mahallelere kurum personeli tarafından su verildiği,

3.2. Yukarıbozkuyu köyünde 173 hane bulunduğu ve haricinde su sıkıntısı yaşayan bir vatandaş tarafından yazılı ya da sözlü bir talep olmadığı,

3.3. Şikayete konu köyde yaşanan su sıkıntısına ilişkin olarak Haziran’dan sonra halkın su sıkıntısına çare olması için yeni bir su kaynağından su şebekesi yapıldığı ancak 6 Şubat 2023 tarihinde meydan gelen depremden dolayı su kaynağının kaybolduğu, yeni kaynak için çalışmalara başlandığı,

3.4. Kurumum sorumluluğu altında bulunan tüm köylerde içmesuyu deposunun mevcut olduğu,

3.5. Kurumlarının Mahalli İdareler Kanununa tabi bir birlik olduğu, Devlet Su İşlerine Bağlı bir kurum olmadığı,

3.6. Yukarıbozkuyu köyü 80 KM’lik içmesuyu hattının sonunda bulunan köylerden olduğu, Yukarıbozkuyu köyüne içmesuyunun terfi(pompalı) sistemle verildiği, Enerjisa Toroslar Elektrik firmasının elektrik hatlarında bakım onarım yapması nedeniyle, enerji verilemediği sürece Yukarıbozkuyu köyüne su gitmediği, ana şebeke hattında senede 2 yada 3 defa arıza olduğu, onun haricinde meydana gelen su kesintisinin, enerjinin olmamasında kaynaklandığı, Yukarıbozkuyu köyünde hangi günlerde su kesintisinin olacağını oluşacak şartların belirlediği,

3.7. Su vanalarının kurum personelleri tarafından kilit altına alındığı, bilgi dahilindeki yere ait fotoğraf görüntüsünün ekte sunulduğu, köy muhtarı tarafından ek vana yapılıp yapılmadığı konusunda araştırılma yapıldığı, fakat herhangi bir vanaya rastlanmadığı, su vanasının açılıp kapatılmasının kurum su arıza ustası

S.B.’nın sorumluluğunda olduğu” açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvu rm a h akkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.” ,

5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun

5.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,

5.2. “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,

6. Osmaniye İl Özel İdaresi İçmesuyu Tesisleri İşletme Bakım ve Onarım Yönetmeliğinin,

6.1. “Amaç ve Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu yönetmeliğin amacı Osmaniye İl Özel

İdaresi ve İlçe Köylere Hizmet Götürme Birlikleri tarafından yapılmış ve yapılacak olan içmesuyu tesislerinin işletme, bakım ve onarım uygulamalarına ait usul ve esasları belirlemektir.”,

6.2. “Dayanak” başlıklı 2’nci maddesinde, “Bu yönetmelik 3202 (Değişik 5286) sayılı Köye Yönelik

Hizmetler, 167 Sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, 7478 sayılı Köy İçme Suları Hakkında Kanun, 442

Sayılı Köy Kanunu, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 22.2.2005 tarih ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi

Kanunun 6/b-7/b, 10, 26, 35, 42, 55, 56, 57, 58, 59 ve 60. Maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.”,

6.3. “Tesislerin Devredilmesi” başlıklı 4’üncü maddesinde, “İdare tarafından yapılmış içme suyu tesislerinden; a) Münferit olanlar Köy Muhtarlarına b)Grup olanlar tesislerin Birliklerine veya Köy Muhtarlarıyla oluşturulacak protokol doğrultusunda grubu oluşturan Köy Muhtarlarına devredilir.

Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce inşaatı tamamlanmış olup ta devir işlemleri tamamlanmamış olan ya da dosyasında devir yapıldığına ilişkin herhangi bir bilgi ve belge bulunmayan tesislerin bu yönetmeliğe uygun olarak devir işlemlerinin tamamlatılması sağlanır.”,

6.4. “İçmesuyu Tesislerinin İşletilmesi” başlıklı 6’ncı maddesinde, “a) Şebekeli tesislerde her hane (abone) bedeli kendisi tarafından karşılanmak ve tükettiği suyun ölçümünü yapmak üzere su sayacı taktırmak mecburiyetindedir.

b)Sadece içmesuyu amaçlı yapılan tesisleri amacı dışında (bağbahçe sulaması yapmak vb. gibi) kullanmak yasaktır. Yasalılara uymayanlar ve su ücretini ödemeyenler hakkında 5302 sayılı kanunun 55. ve 56.

maddeleri gereğince işlem yapılır.”,

6.5. “İçmesuyu Tesislerinde Bakım” başlıklı 10’uncu maddesinde, “a) İçme suyu tesisinin devamlı olarak hizmette tutulması ile yapılan çalışmaları, yenileme, geliştirme çalışmalarını kapsar.

b)Bakım hizmetleri ilgili Muhtarlık tarafından yapılır. Acil bakım giderleri Muhtarlık veya Birliğin yedek ödeneğinden karşılanacaktır.

c) İçme Suyu depolarında bulunan Klorlama cihazları ilgili muhtarlık veya birlikler tarafından çalışıp çalışmadığı kontrol edilerek klor takviyesi yapılır. Giderler Muhtarlık veya Birliğin yedek ödeneğinden karşılanacaktır.”,

6.6. “İçmesuyu Tesislerinde Onarım” başlıklı 11’inci maddesinde, “a) İçme suyu tesisinde meydana gelen ve bakım hizmetleri ile giderilemeyen yenileme, geliştirme, onarım çalışmalarını kapsar, b) Onarım hizmetleri ilgili Muhtarlıkça yapılır; Acil onarım giderleri Muhtarlık veya Birliğin yedek ödeneğinden karşılanacaktır. Ancak, tesiste teknik yönden sıkıntı olması ve/veya yedek ödeneğin yeterli olmaması halinde idarenin uzman elemanlarınca yapılan çalışmalar neticesinde hazırlanan rapor doğrultusunda idare tesisin çalıştırılabilmesi için gerekli teknik, ayni ve mali yardımlarda bulunabilir.”,

6.7. “Kullanım Amacı” başlıklı 12’nci maddesinde, a) Yapımı tamamlanarak Muhtarlıklar ve/veya

Birliklere devredilen içmesuyu tesisleri insan ve hayvan içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edildiğinden başka amaçlarla kullanılamaz. Ancak içmesuyu ve kullanma suyu amacının ortadan kalkması ve/veya tesisin başka amaçla kullanılması ihtiyacı veya talebi olması halinde Muhtarlık ve/veya Birliğin görüşü de alınarak İdarenin kuracağı üç kişilik bir komisyon tarafından ihtiyaç sahibinin projesi incelenerek işletme şartnamesi ve işletme ücreti belirlenir. Hazırlanan dosya İl Encümenince incelenerek karara bağlanır.

b)İşletmecinin tesisin devir sözleşmesi ve eklerindeki hükümlere ısrarla uymaması, tesisin amacından uzaklaşması veya tesisin esneklik veya güvenliğinin ve kamu yararına işletilmesinin tehlikeye düşmesi ve buna benzer sair hallerde bu sözleşmeyi İdare hiçbir işleme lüzum kalmaksızın sözleşmeyi bozmaya yetkilidir.

c) Bozma durumunun işletmeciye bildirilmesini izleyen 30 gün içinde işletmeci tesisin, devir sözleşmesine konulan, tesisi İdareye bırakmaya, elini çekmeye ve tesisi eksiksiz olarak işler durumda İdareye teslim etmek zorundadır.”,

6.8. “Kararlar” başlıklı 15’inci maddesinde, “a) İlçelerde Kaymakamın başkanlığında tesislerle ilgili yılda bir defa veya ihtiyaç olması halinde toplantı yapılır.

b) Toplantıya İlçe Kaymakamı, Birim Müdürleri ve idare tarafından görevlendirilecek uzman bir eleman, İlçenin İl Genel Meclisi üyeleri ile ilçedeki her içme suyu birliğini temsilen birliğin yetkili organlarınca seçilmiş bir temsilci, münferit içme suyu tesisi bulunan köyler için ise Köy Muhtarları katılır.

c) Birden fazla ilçenin köylerine hizmet veren grup içme suyu tesislerinin içme suyu Birlik temsilcisi, grupta en fazla ünitesi olan ilçede yapılan toplantıya ilçelerin gruptaki ünite sayısının eşit olması halinde hangi ilçenin ünitelerinin toplam nüfusu fazla ise o ilçedeki toplantıya katılır. Toplantılar İdarenin veya

Kaymakamın belirleyeceği tarihlerde yapılır. Kararlar toplantıda hazır bulunanların yarıdan fazlasının oyu ile alınır. Kararlar Kaymakam ve İdarenin onayı ile yürürlüğe girer. Alınan kararlar uygun vasıtalarla ilan edilir.

d) Tesisin kullanılması ve işletilmesi ile ilgili İlçelerde ve merkezde yapılacak toplantıda alınan kararlara aykırı hareket edenlere veya tesisin çalışmasını engelleyecek davranışta bulunanlara 5302 Sayılı Kanunun

55 ve 56. maddesine göre cezai işlem yapılır.

e) Toplantılarda yönetmelik hükümlerine aykırı kararlar alınamaz.

f) Bu Toplantıda

I)Mevcut tesislerin işletilmesi ile ilgili genel problemler görüşülerek gerek duyulan kararlar ( su tüketim bedeli, bakım onarım ve işletme sorunları vb.) alınır.

II)Grup içme suyu tesislerinde içme suyu birliğinin münferit içme suyu tesislerinde Muhtarlığın tesisin işletmesi için her türlü gider ve gelirleri dikkate alarak düzenleyecekleri yıllık bütçeyi Kaymakamlık ve

İdareye bildirilir.”,

6.9. “Tesislerin Korunması” başlıklı 20’nci maddesinde, “Tesislerin korunmasından Köy Muhtarlıkları ve Birlikler sorumludur.

İdare veya Muhtarlıklar/Birliklerce işletme, bakım ve onarımları yapılan tesislerin tahrip edilmesi bozulması veya zarar verilmesi ile su kaynağının kirlenmesi halinde sorumlulukları hakkında 5302 sayılı İl

Özel İdaresi Kanunu, 442 sayılı Köy Kanunu, ve 7478 sayılı Köy İçme Suları Hakkında kanun gereğince yasal işlem yapılır.”,

6.10. “ Cezalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “a)İdarenin, görev ve sorumluluk alanlarında bulunan tesislere herhangi bir zarar verilmesi durumunda 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 55. maddesine göre zarar gören tesis İl Özel İdaresince belirlenecek masraflar, İdare tarafından yapılan maliyet hesabının % 30 fazlasıyla zarar verenden tahsil edilir.

b)Tesisin kullanılması ve işletilmesi ile ilgili İdarenin, Muhtarlık veya Birliğin aldığı kararlara aykırı hareket edenlere veya tesisin çalışmasını engelleyecek davranışta bulunanlara; mevzuatta başka bir ceza öngörülmediği durumlarda; onbir (10.000)TL’ye kadar para cezası verilir. Suçun herhangi bir işyeri adına işlenmesi durumunda para cezası iki kat uygulanır. Fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, bu tüzel kişiye verilecek idari para cezası bir kat arttırılır.

c) Yukarıda öngörülen cezalar İl Encümeni tarafından verilir. Ancak Vali veya Kaymakam, suçun işlendiğini tespit ettirdiğinde üçbin (3.000) TL’ye kadar para cezası ve üç güne kadar işyerinin kapatılması cezası verebilir.

d) Birinci fıkrada belirtilen fiillerin yeme, içme, eğlenme, dinlenme, yatma, bakım ve temizlenme gibi ihtiyaçlarla ilgili ticaret, sanat ve meslekleri yapanlar tarafından işlenmesi durumunda, ayrıca 3 günden 7 güne kadar iş yerinin kapatılmasına karar verilir.”,

6.11. “Tutanak Düzenlenmesi” başlıklı 23’üncü maddesinde, “Cezayı gerektiren işlem ve eylemleri yapanlar hakkında İdarenin yetkili personeli veya tesis alanındaki sorumluları ya da Muhtarlık ve/veya

Birlik görevlisi tarafından tespit tutanağı düzenlenir. Tutanakta yasaya aykırı olarak yapılan işlem ve eylemin yeri, zamanı, niteliği ve aykırı olduğu mevzuat hükmü gösterilir. Tutanak, işlem ve eylemin yapıldığı yerde düzenlenir ve taraflarca imzalanarak örneği ilgiliye, diğer örneği on gün içinde İl Özel

İdaresine verilir. İlgilinin tutanağı imzalamaktan veya almaktan kaçınması veya bulunamaması halinde, durum tutanağa yazılır ve bu halde tutanak ilgili Muhtarlığa verilmek suretiyle kendisine tebliğ edilmiş sayılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8. Şikayetçi, iş bu kararın 1 No.lu paragrafında “Başvuranın İddia ve Talepleri” başlıklı bölümünde açıklandığı üzere, özetle, içme su kesintilerinin sık ve zamansız yapıldığı ve bunun vana yapılarak köyden işlem yapıldığını, köyün suyuna muhtar tarafından vana yapıldığı ve muhtar ve aza tarafından keyfi olarak kapatıldığını iddia ve ifade etmektedir.

9. Osmaniye İl Özel İdaresi ve İlçe Köylere Hizmet Götürme Birlikleri tarafından yapılmış ve yapılacak olan içmesuyu tesislerinin işletme, bakım ve onarım uygulamalarına ait usul ve esasları düzenleyen

Osmaniye İl Özel İdaresi İçmesuyu Tesisleri İşletme Bakım ve Onarım Yönetmeliğinin 6’ncı maddesinde, “a) Şebekeli tesislerde her hane (abone) bedeli kendisi tarafından karşılanmak ve tükettiği suyun ölçümünü yapmak üzere su sayacı taktırmak mecburiyetindedir. b)Sadece içmesuyu amaçlı yapılan tesisleri amacı dışında (bağbahçe sulaması yapmak vb. gibi) kullanmak yasaktır. Yasalılara uymayanlar ve

su ücretini ödemeyenler hakkında 5302 sayılı kanunun 55. ve 56. maddeleri gereğince işlem yapılır.”, 10’uncu maddesinde, “a) İçme suyu tesisinin devamlı olarak hizmette tutulması ile yapılan çalışmaları, yenileme, geliştirme çalışmalarını kapsar. b)Bakım hizmetleri ilgili Muhtarlık tarafından yapılır. Acil bakım giderleri Muhtarlık veya Birliğin yedek ödeneğinden karşılanacaktır. c) İçme Suyu depolarında bulunan Klorlama cihazları ilgili muhtarlık veya birlikler tarafından çalışıp çalışmadığı kontrol edilerek klor takviyesi yapılır. Giderler Muhtarlık veya Birliğin yedek ödeneğinden karşılanacaktır.”, 11’inci maddesinde, “a) İçme suyu tesisinde meydana gelen ve bakım hizmetleri ile giderilemeyen yenileme, geliştirme, onarım çalışmalarını kapsar. b) Onarım hizmetleri ilgili Muhtarlıkça yapılır; Acil onarım giderleri Muhtarlık veya Birliğin yedek ödeneğinden karşılanacaktır. Ancak, tesiste teknik yönden sıkıntı olması ve/veya yedek ödeneğin yeterli olmaması halinde idarenin uzman elemanlarınca yapılan çalışmalar neticesinde hazırlanan rapor doğrultusunda idare tesisin çalıştırılabilmesi için gerekli teknik, ayni ve mali yardımlarda bulunabilir.”, 12’nci maddesinde, a) Yapımı tamamlanarak Muhtarlıklar ve/veya Birliklere devredilen içmesuyu tesisleri insan ve hayvan içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edildiğinden başka amaçlarla kullanılamaz. Ancak içmesuyu ve kullanma suyu amacının ortadan kalkması ve/veya tesisin başka amaçla kullanılması ihtiyacı veya talebi olması halinde Muhtarlık ve/veya Birliğin görüşü de alınarak İdarenin kuracağı üç kişilik bir komisyon tarafından ihtiyaç sahibinin projesi incelenerek işletme şartnamesi ve işletme ücreti belirlenir. Hazırlanan dosya İl Encümenince incelenerek karara bağlanır. b)İşletmecinin tesisin devir sözleşmesi ve eklerindeki hükümlere ısrarla uymaması, tesisin amacından uzaklaşması veya tesisin esneklik veya güvenliğinin ve kamu yararına işletilmesinin tehlikeye düşmesi ve buna benzer sair hallerde bu sözleşmeyi İdare hiçbir işleme lüzum kalmaksızın sözleşmeyi bozmaya yetkilidir. c) Bozma durumunun işletmeciye bildirilmesini izleyen 30 gün içinde işletmeci tesisin, devir sözleşmesine konulan, tesisi İdareye bırakmaya, elini çekmeye ve tesisi eksiksiz olarak işler durumda

İdareye teslim etmek zorundadır.”, 20’nci maddesinde, “Tesislerin korunmasından Köy Muhtarlıkları ve

Birlikler sorumludur. İdare veya Muhtarlıklar/Birliklerce işletme, bakım ve onarımları yapılan tesislerin tahrip edilmesi bozulması veya zarar verilmesi ile su kaynağının kirlenmesi halinde sorumlulukları hakkında 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, 442 sayılı Köy Kanunu, ve 7478 sayılı Köy İçme Suları

Hakkında kanun gereğince yasal işlem yapılır.”, 22’nci maddesinde, “a)İdarenin, görev ve sorumluluk alanlarında bulunan tesislere herhangi bir zarar verilmesi durumunda 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 55. maddesine göre zarar gören tesis İl Özel İdaresince belirlenecek masraflar, İdare tarafından yapılan maliyet hesabının % 30 fazlasıyla zarar verenden tahsil edilir. b)Tesisin kullanılması ve işletilmesi ile ilgili

İdarenin, Muhtarlık veya Birliğin aldığı kararlara aykırı hareket edenlere veya tesisin çalışmasını engelleyecek davranışta bulunanlara; mevzuatta başka bir ceza öngörülmediği durumlarda; onbir (10.000)TL’ye kadar para cezası verilir. Suçun herhangi bir işyeri adına işlenmesi durumunda para cezası iki kat uygulanır. Fiilin bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, bu tüzel kişiye verilecek idari para cezası bir kat arttırılır. c) Yukarıda öngörülen cezalar İl Encümeni tarafından verilir. Ancak Vali veya Kaymakam, suçun işlendiğini tespit ettirdiğinde üçbin (3.000) TL’ye kadar para cezası ve üç güne kadar işyerinin kapatılması cezası verebilir. d) Birinci fıkrada belirtilen fiillerin yeme, içme, eğlenme, dinlenme, yatma, bakım ve temizlenme gibi ihtiyaçlarla ilgili ticaret, sanat ve meslekleri yapanlar tarafından işlenmesi durumunda, ayrıca 3 günden 7 güne kadar iş yerinin kapatılmasına karar verilir.” hükümlerine yer verildiği görülmektedir.

10. Konuyla ilgili olarak şikayetçinin 10/09/2022 tarihinde 2022/13088 şikâyet numaralı başvurusu ile

Kurumumuza yapmış olduğu başvuru üzerine, 31/10/2022 tarihinde Kurumumuz tarafından idari başvuru yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, “ Başvuruy a konu köyün bilinemeyen bir yerine vana yaptı rıl dığı ve su vanası nın muhtar ve bir aza taraf ından keyfi olarak kapatı ldı ğı iddi asının incelenerek gerekli işl emlerin yapıl ması ve su kesintisine yol açacak su sorunu yaşanı p yaşanmadığı , yaşanması durumunda köylerde suyun nası l paylaşt ırı ldığı, olası su kesintilerinde vatandaş ları n cihazl arının bozul maması için öncesinde bilgi verilip veril emey ec e ği konusunda gerekçeli olarak Kurumumuzun ve ş ikayetçinin bilgilendirilmesini teminen başvuru dilekçesinin OSMANİY E SU VE K ANAL İZASY ON İDARESİ MÜD ÜRL ÜĞÜ ile K A DİRL İ

K AY MAKAMLIĞI’NA G ÖNDERİLMESİNE” şeklinde karar verildiği, Gönderme Kararı üzerine Kadirli

Kaymakamlığı İlçe Hukuk İşleri Şefliğinden alınan 1/12/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; “Kadirli K arapı nar Grup Köyleri İçm esuyu Birl i ği Başkanlı ğı ve Y ukarıbo zkuyu

Köyü Muhtar lı ğından alınan ilgi (c) ve (ç) cevabi yazıl ardan; Y ukarıbozkuyu Köyü içme ve kullanma suyunun K arapı nar Köyü Grup Köyleri İ çmesuyu Birl iği Başkanlı ğı taraf ından sağl andığı , muhtarl ığın ve azal arın vana ile keyfi olarak su verme durumunun söz konusu olmadığı, konunun muhtarı n yetki alanı

dışı nda olduğu, bahse konu iddiada bulunulan vananın K arapı nar Köyü Grup Köyleri İç mesuyu Birl iği taraf ından yaptı rıl dığı ve su vanalar ını n kurum personelleri taraf ından kilit alt ına alı ndığı , içme suyunun yetersiz kaldı ğı yaz aylar ında ise 1 (bir) gün ara ile dönüşümlü olarak hizmet veril diği , ana isale hatt ında meydana gelen arız alarl a ilgili sosyal medya ve mesajlarla su kesintisi yaşanacağı konusunda vatandaş ları n bil gil endiril diği anlaşı lmış olup başvuru sahibine de ilgi (d) yazımız la başvurusu hakkında bilgilendirmede bulunularak ilgili evrakları n birer örneği ekte sunul muştu r.” açıklamasına yer verildiği, cevabi yazı ekinde bulunan Yukarıbozkuyu Köyü Muhtarlığı tarafından gönderilen 29/12/2022 tarihli cevabi yazıda, “ K adirl i kayma kamlığı İlç e Hukuk İşleri Ş efl iği ‘ nin 11.11.2022 tarihli ve sayıl ı yazıs ındaki ‘ nın şikayetçi olduğu su kesintisi ile ilgili köyümüz Muhtar lı ğı’ nın hiçbir ilgi ve alakası olmayıp şikayett eki suçlamalar Muhtar lı ğımız ı bağlamamaktadı r. Köyümüz Y ukarıbo zkuyu’nun içme ve kull anım suyu Kadirli K arapı nar içme su birl iği taraf ından sağl anmakta olup su taksimatı ve su ücretlerini toplama yetkisi adı geçen birl iğe ait olup Muhtar lı ğımız yetki ala nı dışı ndadır. Konu ile ilgili muhtarl ığı mızı suçlayıcı herhangi bir unsur bulunmamaktadı r.” açıklamasına yer verildiği,

11. Kadirli Kaymakamlığı İlçe Hukuk İşleri Şefliği tarafından şikayetçi ’ya iletilen 30/11/2022 tarihli cevapta, “ T ürkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Den etçili ği Kurumuna yaptı ğını z 10.09.2022 tarihli başvurunuzl a ilgili ilgi yazıda belirtilen “Köyün bilinmeyen bir yerine vana yaptı rıl dığı ve su van asını n muhtar ve bir aza tarafından keyfi olarak kapatı ldı ğı” iddi asının incelenerek gerekli işl emlerin yapıl ması ist enmiş olup söz konusu iddia ve yazıda belirtilen diğer hususl arın incelemesi, ger eğini n yapıl m ası ve sonucundan bilgi verilmesi için K arapı nar Grup Köyleri İçm esuyu Birl iği Başkanlı ğına ve Y ukarıbo zkuyu

Köyü Muhtar lı ğına gönderil miş olup alı nan cevabi yazıl arda; Y ukarıbo zkuyu Köyünün içme ve ku ll anım suyunun K arapı nar Köyü Grup Köyleri İçmesuyu Birl iği tarafı ndan sağl andığı , muhtarl ığı n ve azal arını n vana ile keyfi olarak su verme durumunun söz konusu olmadığı , muhtarı n yetki alanı dışı nda olduğu, bahse konu atı lan vananın K arapı nar Köyü Grup Köyleri İçmesuyu Birl iği tarafı ndan yaptı rıl dığı , atılan su vanalar ını n kurum personelleri taraf ından kilit alt ına alı ndığı ve içme suyunun yetersiz kaldı ğı yaz ayları nda ise I (bir) gün ara ile dönüşümlü olarak hizmet v eril diği , ana isale hatt ında meydana gelen arız alarl a ilgili sosyal medya ve mesajlarla su kesintisi yaşanacağı konusunda vatandaşlar ın bil gil endiri ldi ği” şeklinde açıklamaya yer verildiği, tarihinde şikâyetçi tarafından tekrar

Kurumumuza başvuruda bulunulduğu anlaşılmıştır.

12. Konu ile ilgili olarak, Kadirli-Karapınar Grup Köyleri İçmesuyu Birliği Başkanlığının

Kurumumuz tarafından istenen bilgi-belge isteme yazısına istinaden gönderdiği 23/02/2023 tarihli cevabi yazı tetkik edildiğinde, Yukarıbozkuyu köyünde ikamet eden şikayetçinin sözlü olarak suyunun akmadığını, muhtar tarafından köyün şebeke hattına vana konulduğunu ve susuz olduğunu beyan ettiği; Kurum personellerinin incelemesi sonucu, köydeki şebeke hattının kurum personelince kurulduğu, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında suyun yetersiz olmasından dolayı, köy ikiye ayrılacak şekilde şebeke hattına vana atıldığı ve dönüşümlü olarak mahallelere kurum personeli tarafından su verildiği, Yukarıbozkuyu köyünde 173 hane bulunduğu ve haricinde su sıkıntısı yaşayan bir vatandaş tarafından yazılı ya da sözlü bir talep olmadığı, Haziran’dan sonra halkın su sıkıntısına çare olması için yeni bir su kaynağından su şebekesi yapıldığı ancak 6 Şubat 2023 tarihinde meydan gelen depremden dolayı su kaynağının kaybolduğu, yeni kaynak için çalışmalara başlandığı, Kurumum sorumluluğu altında bulunan tüm köylerde içmesuyu deposunun mevcut olduğu, Yukarıbozkuyu köyünün 80 KM’lik içmesuyu hattının sonunda bulunan köylerden olduğu, Yukarıbozkuyu köyüne içmesuyunun terfi(pompalı) sistemle verildiği, Enerjisa Toroslar Elektrik firmasının elektrik hatlarında bakım onarım yapması nedeniyle, enerji verilemediği sürece Yukarıbozkuyu köyüne su gitmediği, ana şebeke hattında senede 2 ya da 3 defa arıza olduğu, onun haricinde meydana gelen su kesintisinin, enerjinin olmamasında kaynaklandığı, Yukarıbozkuyu köyünde hangi günlerde su kesintisinin olacağını oluşacak şartların belirlediği, su vanalarının kurum personeli tarafından kilit altına alındığı, bilgi dahilindeki yere ait fotoğraf görüntüsünün ekte sunulduğu, köy muhtarı tarafından ek vana yapılıp yapılmadığı konusunda araştırılma yapıldığı, fakat herhangi bir vanaya rastlanmadığı, su vanasının açılıp kapatılmasının kurum su arıza ustası ’nın sorumluluğunda olduğu bilgilerine yer verildiği anlaşılmaktadır.

13. Başvuru konusu somut olay incelendiğinde, Kadirli-Karapınar Grup Köyleri İçmesuyu Birliği

Başkanlığı tarafından şikayet konusu husus hakkında inceleme yapılması amacıyla personelin

görevlendirilerek yerinde inceleme gerçekleştirildiği, şikayet edildiği gibi şebeke hattına kurum tarafından atılan vana haricinde bir vana tespit edilemediği, şikayetçi tarafından da kurum tarafından atılan vana haricinde bir vana bulunduğunun somut bilgi ve belgeler ile görüntülerle ispatlanamadığı, köydeki şebeke hattını kurum personelinin koyduğunun idarece belirtildiği, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında suyun yetersiz olmasından dolayı, köy ikiye ayrılacak şekilde şebeke hattına vana atıldığı ve dönüşümlü olarak mahallelere kurum personeli tarafından su verilmesi nedeniyle dönüşümlü olarak su kesintilerinin planlı bir şekilde uygulandığı, yeni bir su kaynağından su şebekesi yapıldığı ancak 6 Şubat 2023 tarihinde meydan gelen depremden dolayı su kaynağının kaybolması nedeniyle yeni kaynak için çalışmalara başlandığının ifade edildiği, tüm köylerde içmesuyu deposunun mevcut olduğu, içme suyunun terfi (pompalı) sistemle verilmesi nedeniyle elektrik hatlarında bakım onarım yapıldığında enerji verilemediği süreçte Yukarıbozkuyu köyüne su gitmediği, ana şebeke hattında senede

2 ya da 3 defa arıza olduğu, diğer durumlarda su kesintisinin enerjinin olmaması nedeniyle ortaya

çıkabildiği, Yukarıbozkuyu köyünde hangi günlerde su kesintisinin olacağının bakım, onarım ve enerji kesintisi olduğu günler haricinde planlanan günlerde gerçekleştiği, su vanalarının kilit altına alınmasından kurum personelinin sorumlu olduğu, kurum personeli dışında bir kişi tarafından müdahale gerçekleştirilmesinin söz konusu olmadığı, köy muhtarı tarafından ek vana yapılıp yapılmadığı konusunda araştırılma yapıldığı, fakat herhangi bir vanaya rastlanmadığı, keza içme suyunun köye ulaştırılması sürecinin muhtarlığın yetki alanı dışında kaldığı, şikayetçi ile köy muhtarı arasında gerçekleşen telefon görüşmelerine ilişkin hususların Cumhuriyet Başsavcılığının yetki alanında bulunduğu, Kurumumuzun görev ve yetki alanında bulunmadığı tespit edilmiştir.

14. Yapılan değerlendirme neticesinde; şikayetçi tarafından su vanasının köy muhtarınca keyfi olarak kapatıldığı iddia edilmekte ise de Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırmada iddiaların doğruluğunu destekleyecek bilgi, belge veya bulgu elde edilemediği, eldeki bulgulardan Kurumumuzca farklı bir tespit yapılmasını gerektirir nitelikte hukuka aykırı bir işlemden söz edilemeyeceği, başvuranın ifade ettiği üzere “Anayasa n ın eşit li k ilkesi gereği su yetmiyorsa 1 gün verilip 1 gün su verilmemesi durumuna u yu lm adığı ” iddiasına ya da muhtar ya da aza tarafından vananın açılıp kapandığına ilişkin bir tespit yapılamadığı, İdarenin başvuru konusu Yukarıbozkuyu köyünün 80 KM’lik içmesuyu hattının sonunda bulunan köylerden olduğu, Yukarıbozkuyu köyüne içmesuyunun terfi(pompalı) sistemle verildiği, Enerjisa Toroslar Elektrik firmasının elektrik hatlarında bakım onarım yapması nedeniyle, enerji verilemediği sürece Yukarıbozkuyu köyüne su gitmediği, ana şebeke hattında senede 2 yada 3 defa arıza olduğu, onun haricinde meydana gelen su kesintisinin, enerjinin olmamasında kaynaklandığı, halkın su sıkıntısına çare olması için yeni bir su kaynağından su şebekesi yapıldığı ancak 6 Şubat 2023 tarihinde meydan gelen depremden dolayı su kaynağının kaybolduğu, yeni kaynak için çalışmalara başlandığı bu suretle su kaynaklarının artırılma çalışmaların devam edileceğinin anlaşıldığı, bu nedenle ayrı kamu tüzel kişiliğine sahip Kadirli-Karapınar Grup Köyleri İçmesuyu Birliği Başkanlığı tarafından başvuruya konu edilen hususlarda mevzuatta öngörülen hususlara aykırı davranılmadığı, gerekli inceleme ve araştırmanın yapıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde idare tarafından hukuka aykırı bir işlem yapıldığına yönelik bir tespit yapılamadığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’ ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, (varsa) dava açma süresinden kalan

süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ve eylemine karşı Osmaniye İdare

Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN

REDDİNE,

Kararın BAŞVURAN ile OSMANİYE İLİ KADİRLİ İLÇESİ KADİRLİ-KARAPINAR GRUP

KÖYLERİ İÇMESUYU BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi