Muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge (MİYB), gerçek bir muamele veya duruma dayanmakla birlikte bu muamele veya durumu mahiyet veya miktar itibarıyla gerçeğe aykırı şekilde yansıtan belgedir. Sahte belgeden temel farkı, ortada gerçek bir işlem bulunması ancak belgenin içeriğinin gerçeği tam olarak yansıtmamasıdır.
Sahte belgeden farkı
Sahte belgede gerçekte olmayan işlem varmış gibi gösterilir. MİYB’de ise işlem vardır; örneğin mal gerçekten alınmıştır ancak miktar, cins, fiyat veya işlem tarafı gerçeğe aykırı gösterilmiş olabilir.
KDV indirimine etkisi
Belgenin yanıltıcı kısmına bağlı olarak KDV indirimi reddedilebilir veya gerçek işleme isabet eden kısım ayrıca değerlendirilebilir. Tüm faturanın otomatik olarak yok sayılması, somut olayın yapısına göre tartışmalı olabilir. Gerçek teslim veya hizmetin kapsamı delillerle belirlenmelidir.
İspat unsurları
Stok hareketleri, tartı/ölçüm kayıtları, üretim kapasitesi, sevk belgeleri, banka ödemeleri, sözleşmeler ve üçüncü kişi kayıtları faturadaki miktar ve bedelin gerçeğe uygunluğunu test etmekte kullanılır.
Ceza sonuçları
MİYB kullanılması vergi ziyaı ve VUK 359 kapsamında ceza sorumluluğu doğurabilir. Belgenin bilerek kullanılıp kullanılmadığı, kast unsuru ve fiilin tarihi ceza hukuku bakımından önemlidir.
Düzeltme ve savunma
Mükellef, belgenin hangi kısmının gerçeğe aykırı olduğu açıkça ortaya konmadan yapılan toplu reddi tartışabilir. Gerçek işlem miktarının belirlenmesi halinde vergi matrahı ve KDV buna göre yeniden hesaplanmalıdır.