|
ÖZET: Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Tezli Yüksek Lisans programına yapılan başvuruda, başvuranın itirazları ve idarenin açıklamaları doğrultusunda yapılan incelemede, başvuranın 100 TL’lik sınav ücretinin iadesi talebi kısmen kabul edilmiştir. İdare, başvuranın sınav sürecine ilişkin şeffaflık ve adalet taleplerini reddetmiş, ancak mülakat puanlamasında dikkate alınacak kriterlerin belirlenmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Yükseköğretim Kanunu ve Lisansüstü Eğitim Yönetmeliği çerçevesinde, ALES puanının yanı sıra lisans not ortalamasının da değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, başvuranın mülakatta gösterdiği performansın yeterli olmadığı ve bu nedenle düşük bir puan aldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, idarenin sınav sürecinde şeffaflık ve adalet ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmış, gelecekteki sınav süreçlerinde bu eksikliklerin giderilmesi için Atılım Üniversitesi Rektörlüğü’ne tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9469-S.21.15289
BAŞVURU NO : 2021/1369
KARAR TARİHİ : 25/06/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATILIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, Atılım Üniversitesi 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz
BAŞVURUNUN KONUSU :
Yarıyılı Kamu Hukuku Tezli Yüksek Lisans Programına alım usulüne, yapılan sözlü sınava ve sınav ücretine itirazları hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Tezli
Yüksek Lisans programına başvuruda bulunduğunu, diğer başvurduğu üniversiteler başvuru ücreti istemezken Atılım Üniversitesi’nin “hiçbir şekilde geri iade edilmeyeceği” beyanı ile 100 TL başvuru ücreti aldığını, ayrıca öğrenci alımında hangi unsurun (ALES,YDS, Lisans not ortalaması, mülakat…) yüzde kaç etkili olacağına dair bir bilgilendirme olmadığını, sınav bitiminde de bu konu hakkında bilgi verilmeden kazananların duyurulduğunu, bu hususta Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirlenmiş şartlar olan; ALES’in en az %50 oranda etkili olması ve kazanan adayların ALES puanının en az 55 olması şartlarının sağlanıp sağlanmadığının belli olmadığını, mülakat sınavlarının görüntülü konuşma platformu olan ‘Zoom’ programı üzerinden 18.09.2020 tarihinde yapıldığını, burada aynı anda 4 öğrenci birden sınav salonuna alındığını ve bir konuşma sırası olmadan konuşulduğunu, belirli bir nizam barındırmayan bu ortamda kendini rahatça ifade edemediğini, sağlıklı bir ortamda adil seçimin olmasını sağlayacak bir sınav yapılmadığını, sınav sonuçlarının 21.09.2020 tarihinde, sadece kazanan adayların isimlerinin olduğu bir biçimde ve puanlar yazılmadan paylaşıldığını, 22.09.2020 tarihinde e-posta yoluyla bilgi talep ettiğinde mülakat puanının 30 olduğunun söylendiğini ayrıca ciddi olmayan başvuruları engellemek için ücret alındığının ve katsayıların sadece Kamu Hukukunda değil hiçbir bölümde açıklanmadığının söylendiğini belirterek şeffaf bir idarenin gereği olarak kendisinden alınan 100 TL ücretin yasal faiziyle beraber iade edilmesini usulüne uygun bir şekilde yapılmayan sınavın iptal edilerek; şüphelere yer vermeyen, şeffaf, sağlıklı, adil ve düzenli bir sınav yapılmasının veya mevcut sınavın bu şartları sağladığı iddia ediliyorsa bunun gerekçelerinin açıklanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 02.02.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Atılım
Üniversitesi Rektörlüğünün cevabi yazısında;
2.1. 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılı Kamu Hukuku Tezli Yüksek Lisans Programına toplamda 23 kişinin başvurduğu, yapılan mülakat sonucunda 6 asil, 2 yedek belirlendiği, 2.2. Başvuranın “hiçbir üniversite başvuru ücreti istemezken, Atılım Üniversitesi’nin 100 TL başvuru ücreti istemesine itirazlarına ve geri ödeme talebine” dair , ÖSYM ve bir çok üniversite tarafından sınavlarla ilgili olarak başvuru ücreti alınmakta olduğu, örnek olarak http://sbe.baskent.edu.tr/kw/upload/930/dosyalar/2019-2020-Akademik-Yili-Guz-Donemi Basvuru
Duyurusuuu.pdf linkinde de görüleceği üzere Başkent Üniversitesi tarafından başvuru ücretinin 200 TL olarak belirlendiği, Üniversitece de sınav organizasyonu ve sınav komisyonu için yapılan kırtasiye ve personel giderlerinde kullanılmak ve sınav başvurusu yaparak, akabinde sınava girmeyen öğrencilerin gereksiz yere personelin meşgul etmesinin önüne geçmek, ciddi başvuruları almak amacıyla lisansüstü başvuru ücretinin 100,00 TL olarak belirlendiği, ilgili şartın ekte belirtilen Linkde duyurulduğu, başvuran tarafından bu şart kabul edilerek ücretin yatırıldığı, 2.3. Başvuranın “öğrenci alımında hangi unsurun (ALES,YDS, Lisans not ortalaması, mülakat…) yüzde kaç etkili olacağına dair bir bilgilendirme olmadığı” iddialarına ilişkin olarak, 2020-2021 Akademik Yılı
Güz Dönemi’nde başvuru yapan tüm öğrenciler için mülakat not ortalaması üzerinden değerlendirme yapıldığı ve 70 üstü puan alan öğrencilere kesin kayıt hakkı verildiği, 2.4. Yapılan mülakata ilişkin tutanak ile varsa kamera kayıtlarının, özellikle adayların notlandırılmasına ilişkin gerekçelerin, Mülakata ait kamera kaydının ekte belirtilen adresde yer alan dosya içerisindeki
“zoom_0.mp4” isimli dosya olduğu, mülakat neticesinde öğrencilerin başarı notunu gösterir listenin ekte sunulduğu, 2.5. Söz konusu yüksek lisans programına alım sürecine ilişkin başkaca itiraz bulunmamakta olduğu, yapılan mülakata jüri üyesi olarak “ nun” katıldığı, 2.6. Diğer adaylara yöneltilen Anayasa Hukuku, İdare Hukuku ve Genel Kamu Hukuku alanlarından soruların başvurana da yöneltildiği ancak başvuranın bu soruları tam olarak yanıtlayamadığı,başvuranın
Kamu Hukukundaki temel kavramları dahi açıklayamadığı, 2.7. Sonuçların nasıl açıklandığına dair başvuranın hiçbir puanın yayınlanmadığı iddiasına ilişkin , 2020 –
2021 Akademik Yılı Güz Dönemi için başarılı öğrencilerin listesi mülakat notları dikkate alınarak
düzenlendiği, puanların yalnızca Kamu Hukuku için değil bütün bölümler için açıklanmadığı, öğrenciler talep ettiğinde puan bilgilerinin gönderilmekte olduğu, başvuranın talebi üzerine mülakat puanı 22.09.2020 tarihinde e posta ile gönderildiği, şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
/
hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 6.11.1981 tarihli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin (c) bendinde; “… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
5.2. “Lisansüstü öğretim:” başlıklı 50 inci maddesinin a bendinde; “Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve
Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.” 6. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Başvuru ve kabul” başlıklı 5 inci maddesinde;“(1)(Değişik:RG-14/4/202031099)Yüksek lisans programına başvurabilmek için adayların, lisans diplomasına ve başvurduğu programın puan türünde 55 puandan az olmamak üzere senato tarafından belirlenecek ALES puanına sahip olmaları gerekir… (3) Mezun durumda olan/olabilecek adayların başvurusuna ilişkin esaslar, ALES puanının %50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı ve lisansüstü eğitimöğretime öğrenci kabulüne dair diğer hususlar senato tarafından belirlenir. (4) Yükseköğretim kurumları yüksek lisans programlarına yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabilir…”
7. 25.12.2016 tarih ve 29929 Resmî Gazete Sayılı Atılım Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği’nin, “Lisansüstü Programlara Başvuru Koşulları, Kayıt ve Kabul” üst başlığı altında düzenlenen “Öğrenci kabulü” kenar başlıklı 5’inci maddesinde; “(1) Yüksek lisans programlarına lisans başarı düzeyi, ALES sonucu veya Senato tarafından ALES muadili kabul edilen uluslararası bir sınavdan alınan sonuç, İngilizce yürütülen programlar için yabancı dil bilgi düzeyi ve Senato tarafından uygun görülerek adaylara duyurulan diğer ölçütler değerlendirilerek öğrenci alınır. Tezsiz yüksek lisans programlarına kabul edilmek için lisans diplomasına, tezli yüksek lisans programları için ise ayrıca başvurulan programın puan türünde 55 puandan az olmamak koşuluyla Senato tarafından belirlenecek en az ALES puanına sahip olmak gerekir. ALES puanının %50’den az olmamak koşuluyla hangi ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı Senato tarafından belirlenir.
(2) Birinci fıkradaki ALES şartı;
a) Konservatuvar programları ile güzel sanatlar fakültelerinin sadece özel yetenek sınavı ile öğrenci kabul eden programlarının enstitülerdeki anasanat ve anabilim dallarına öğrenci kabulünde,
b) Doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık/diş hekimliğinde uzmanlık/veteriner hekimliğinde uzmanlık/eczacılıkta uzmanlık mezunlarının yüksek lisans programlarına başvurularında, /
aranmaz.
(3) İkinci fıkra kapsamındaki adayların değerlendirme işlemleri için;
a) Senato tarafından mezun olduğu lisansüstü programa girişteki puan türü veya uzmanlık alanı dikkate alınmaksızın, 55’ten düşük 75’ten fazla olmamak üzere bir puan belirlenir ve ilgili programın şartlarında ilan edilir.
b) Bu adaylar daha önceden aldığı puan türü veya doktora/sanatta yeterlik/uzmanlık alanından, farklı bir alanda başvuru yapabilir.
c) İlan edilen puan, puan türüne bakılmaksızın ALES puanı olarak hesaplamalara dahil edilir.
(4) Doktora programlarına lisans ve varsa yüksek lisans başarı düzeyleri, ALES sonucu veya Senato tarafından ALES muadili kabul edilen uluslararası bir sınavdan alınan sonuç, yabancı dil bilgi düzeyi ve
Senato tarafından uygun görülüp adaylara duyurulan diğer ölçütler değerlendirilerek öğrenci alınır.
Doktora programlarına kabul edilebilmek için tezli yüksek lisans veya lisans diplomasına ve başvurulan programın puan türünde 60 ve lisans diplomasıyla başvuranlarda 80 puandan az olmamak koşuluyla
Senato tarafından belirlenecek en az ALES puanına sahip olmak gerekir. Doktora programına başvuracak olanların programa kabulünde, ALES puanı yanı sıra yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme sınavı ve/veya mülakat sonucu ile yüksek lisans derecesiyle başvuranlar için yüksek lisans not ortalaması da değerlendirilebilir. ALES puanının %50’den az olmamak koşuluyla hangi ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı Senato tarafından belirlenir. Doktora programlarına lisans diploması ile başvuran adayların lisans mezuniyet not ortalamalarının en az 4,00 üzerinden 3,00 veya muadili bir puan olması gerekir.
(5) Doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık/diş hekimliğinde uzmanlık/veteriner hekimliğinde uzmanlık/eczacılıkta uzmanlık mezunlarının doktora programlarına başvurularında dördüncü fıkradaki
ALES şartı aranmaz ve bu adayların değerlendirme işlemleri için;
a) Senato tarafından mezun olduğu lisansüstü programa girişteki puan türü veya uzmanlık alanı dikkate alınmaksızın, 55’ten düşük 75’ten fazla olmamak üzere bir puan belirlenir ve ilgili programın şartlarında ilan edilir.
b) Bu adaylar daha önceden aldığı puan türü veya doktora/sanatta yeterlik/uzmanlık alanından, farklı bir alanda başvuru yapabilir.
c) İlan edilen puan, puan türüne bakılmaksızın ALES puanı olarak hesaplamalara dahil edilir.
(6) Konservatuvar programları ile güzel sanatlar fakültelerinin sadece özel yetenek sınavı ile öğrenci kabul eden programlarının enstitülerdeki anasanat ve anabilim dallarına öğrenci kabulünde ALES puanı aranmaz. Ancak Senatonun kararı ile ALES puanı aranabilir. ALES puanı istenildiği takdirde taban puan
Senato tarafından belirlenir.”
şeklinde düzenlemelerin mevcut olduğu,
8. Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü sayfasında Yüksek Lisans başvuru ücretlerine ilişkin yapılan duyuruda ;
“Başvuru Ücreti: 100 TL’dir.
Not: Başvurulan her bölüm için ayrı ayrı başvuru ücreti yatırılmalıdır. Öğrenci adayları en fazla iki programa başvurabilirler.
Başvuru ücretini yatırabileceğiniz banka şubesi ve hesap numaraları; …
Başvuru ücretleri hiç bir koşulda iade edilmez.” şeklinde duyurunun yapıldığı anlaşılmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kısmen kabulü kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen Kabul
Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Kurumumuza yapılan başvuruda; Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Tezli
Yüksek Lisans programına başvurarak ‘Zoom’ programı üzerinden 18.09.2020 tarihinde mülakata giren başvuranın; diğer başvurduğu üniversiteler başvuru ücreti istemezken Atılım Üniversitesi’nin “hiçbir şekilde geri iade edilmeyeceği” beyanı ile 100 TL başvuru ücreti aldığını, ayrıca öğrenci alımında hangi unsurun (ALES,YDS, Lisans not ortalaması, mülakat…) yüzde kaç etkili olacağına dair bir bilgilendirme olmadığını, sınav bitiminde de bu konu hakkında bilgi verilmeden kazananların duyurulduğunu, bu hususta
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde belirlenmiş şartlar olan; ALES’in en az %50 oranda etkili olması ve kazanan adayların ALES puanının en az 55 olması şartlarının sağlanıp sağlanmadığının belli olmadığını, mülakat sınavlarının görüntülü konuşma platformu olan ‘Zoom’ programı üzerinden 18.09.2020 tarihinde yapıldığını, burada aynı anda 4 öğrenci birden sınav salonuna alındı ve bir konuşma sırası olmadan konuşulduğunu, belirli bir nizam barındırmayan bu ortamda kendini rahatça ifade edemediğini, sağlıklı bir ortamda adil seçimin olmasını sağlayacak bir sınav yapılmadığını, sınav sonuçlarının 21.09.2020 tarihinde, sadece kazanan adayların isimlerinin olduğu bir biçimde ve puanlar yazılmadan paylaşıldığını belirterek kendisinden alınan 100 TL ücretin yasal faiziyle beraber iade edilmesini usulüne uygun bir şekilde yapılmayan sınavın iptal edilerek; şüphelere yer vermeyen, şeffaf, adil ve düzenli bir sınav yapılmasını talep ettiği anlaşılmıştır.
11. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; lisansüstü eğitim usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceğinin ve yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans yapmak isteyenlerin, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçileceğinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda hüküm altına alındığı; buna göre yüksek lisans programlarına kabullerde, adayların lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenecek 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları gerektiğinin, yükseköğretim kurumlarının yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabileceğinin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde düzenlendiği; Atılım
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nde ise yüksek lisans programlarına kabullerde yüksek lisans programlarına; lisans başarı düzeyi, ALES sonucu veya Senato tarafından ALES muadili kabul edilen uluslararası bir sınavdan alınan sonuç, İngilizce yürütülen programlar için yabancı dil
/
bilgi düzeyi ve Senato tarafından uygun görülerek adaylara duyurulan diğer ölçütler değerlendirilerek öğrenci alınacağı, Tezsiz yüksek lisans programlarına kabul edilmek için lisans diplomasına, tezli yüksek lisans programları için ise ayrıca başvurulan programın puan türünde 55 puandan az olmamak koşuluyla
Senato tarafından belirlenecek en az ALES puanına sahip olmak gerektiği, ALES puanının %50’den az olmamak koşuluyla hangi ağırlıkla değerlendirmeye alınacağının Senato tarafından belirleneceği hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
12. Emsal yargı kararlarına bakıldığında; Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır.
Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan incelemede;
13.1. Öncelikle sözlü sınavlarda, adayların sınav esnasında göstereceği performansa göre puan verilmektedir. Hangi durumlarda kaç puanın verileceği ve adayın yeterli performansı gösterip gösteremediği hususlarının bütün yönleriyle önceden nesnel kurallarla düzenlenmesi mümkün değildir. Bu konular sınavı yapan kişilerin takdirine bırakılmıştır. İdarenin takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen takdir yetkisi amacı doğrultusunda yasaların koyduğu sınırlar içinde kalarak hareket etmesi, kamu yararı için ve kamu hizmeti gereğine uygun olarak kullanması ve takdir yetkisine dayanılarak yaptığı işlemlerin gerekçeli olması gerektiği kabul edilmektedir.
13.2. Bu doğrultuda idareden başvuruya konu mülakat sınavına ilişkin kamera kayıtları istenmiş ve başvuranın usulüne ve esasına itiraz ettiği mülakat sınavının kayıtları idarece Kurumumuzla paylaşılmıştır.
Kurumumuzla paylaşılan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; yapılan sözlü mülakatta sorulan sorulara, verilen cevaplara ve yapılan değerlendirmelere ilişkin tutanak olmadığı, sadece verilen notların tutanak altına alındığı görülmüş olup yüksek lisans mülakat notlarına ilişkin listeye ve oluşan başarı sıralamasına bakıldığında, başarılı olan adayların mülakat notlarının 75, 80, 85 veya 100 olduğu, yerleşemeyen adayların mülakat notlarının ise 20,30, 40 ve 50 olduğu görülmüştür.
13.3. Başvuranın, “mülakat sınavlarının internet üzerinden görüntülü konuşma platformu olan
‘Zoom’ programı üzerinden yapıldığı, aynı anda 4 öğrenci birden sınava alındığı ve bir konuşma sırası olmadan konuşulduğu, belirli bir nizam barındırmayan bu ortamda kendini rahatça ifade edemediği, sağlıklı bir ortamda adil seçimin olmasını sağlayacak bir sınav yapılmadığı”, yönündeki itirazları incelendiğinde; idarenin açıklamaları ve ilgili sınav kamera kayıtları doğrultusunda, söz konusu mülakat sınavında, jüri tarafından her bir adaya söz verilerek ve de her bir aday kendiliğinden söz alarak soruların yanıtlanmasının istendiği, amacın ilgili programı başarı ile yürütebilme konusundaki kişisel yeterliliklerinin ve sözel ifade becerilerinin belirlenmesi olduğu; diğer adaylara yöneltilen Anayasa
Hukuku, İdare Hukuku ve Genel Kamu Hukuku alanlarından soruların başvurana da yöneltildiği ancak başvuranın bu soruları tam olarak yanıtlayamadığı, başvuranın Kamu Hukukundaki temel kavramları dahi açıklayamadığı hususlarının bildirildiği ve mülakat notu olarak 30 puan verildiği anlaşılmakla idarece sözlü
/
sınav değerlendirme ve puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir tespit yapılamamış, somut bilgiye ulaşılamadığı gibi Kurumumuzca da bu yönde bir saptama yapılamamıştır. Somut olay kapsamında sözlü mülakata ilişkin kamera kaydı olması nedeniyle başvuru sahibinin yüksek lisans alım sınavı mülakat puanlama işleminde nesnel ve denetlenebilir değerlendirme adına hukuka aykırı bir hususa rastlanılmamıştır. Diğer yandan, başvurunun incelenmesinde, söz konusu yüksek lisans programına kabul veya ret işleminin en önemli akademik faaliyetlerden biri olarak akademik özerklik çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, akademik kabullerde, istisnalar hariç, karar verici jürinin değerlendirmelerine müdahalede bulunulmaması gerektiği, jürinin kendi bilgi ve deneyimleri çerçevesinde değerlendirme yapabileceği, dolayısıyla bilimsel alanda jürinin takdirinin kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
13.4. Yine başvuranın; diğer başvurduğu hiçbir üniversite başvuru ücreti istemezken Atılım
Üniversitesi’nin “hiçbir şekilde geri iade edilmeyeceği” beyanı ile 100 TL başvuru ücreti aldığı iddiasıyla başvuru ücretinin iadesi talebine yönelik yapılan incelemede; idarece yapılan Üniversitece sınav organizasyonu ve sınav komisyonu için yapılan kırtasiye ve personel giderlerinde kullanılmak ve sınav başvurusu yaparak, akabinde sınava girmeyen öğrencilerin gereksiz yere personelin meşgul etmesinin önüne geçmek, ciddi başvuruları almak amacıyla lisansüstü başvuru ücretinin 100,00 TL olarak belirlendiği, ilgili şartın duyurulduğu, başvuran tarafından bu şart kabul edilerek ücreti de yatırıldığı yönündeki açıklamalar çerçevesinde başvurunun bu talep yönünden de kabul edilebilir olmadığı kanaatine varılmıştır.
13.5. Öte yandan; gerek üst norm niteliğinde olan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin
“Başvuru ve kabul” başlıklı 5 inci maddesinde gerekse Atılım Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve
Sınav Yönetmeliği’nde, yüksek lisans programlarına kabullerde, adayların lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenecek 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları gerektiğinin, yükseköğretim kurumlarının yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabileceğinin yani genel başarı değerlendirmesine ilişkin esaslar ile lisans başarı düzeyi notu, ALES ve yabancı dil puanlarının hangi oranda değerlendirileceğinin Senato tarafından belirleneceğinin düzenlendiği görülmekle birlikte hem idareden gönderilen bilgi-belgeler içerisinde hem de Üniversitenin ilgili sayfalarında söz konusu mevcut, güncel belirlemenin hangi oranları içerdiği şeklinde bilgi olmadığı anlaşılmıştır. Kurumumuza gönderilen bilgi ve belge cevabında: 2020-2021 Akademik Yılı Güz Dönemi’nde başvuru yapan tüm öğrenciler için mülakat not ortalaması üzerinden değerlendirme yapıldığı ve 70 üstü puan alan öğrencilere kesin kayıt hakkı verildiği açıklamalarının yapıldığı anlaşılmakla bu haliyle başvuruya konu Atılım
Üniversitesince Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Tezli Yüksek Lisans programına alım sürecinde, genel başarı değerlendirilmesi hususunda mevzuata uygun davranılmadığı tespit edilmiştir. Netice itibariyle, idare tarafından yapılan sözlü sınav neticesi verilen puanlamaya ilave olarak dayanak mevzuat çerçevesinde yükseköğretim kurumlarının yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi
ALES puanına ek olarak lisans not ortalamasını da değerlendirmeye alabileceği hükmü doğrultusunda başarı sıralamasının yeniden yapılması gerektiği değerlendirilmiştir.
13.6. Bununla birlikte, idarece her ne kadar 2020 – 2021 Akademik Yılı Güz Dönemi için başarılı öğrencilerin listesi mülakat notları dikkate alınarak düzenlendiği, puanların yalnızca Kamu Hukuku için değil bütün bölümler için açıklanmadığı, öğrenciler talep ettiğinde puan bilgilerinin gönderilmekte olduğu, başvuranın talebi üzerine mülakat puanı 22.09.2020 tarihinde e posta ile gönderildiği açıklamaları yapılmış olduğu görülse de; yüksek lisans programlarına kabullerde yapılacak
değerlendirmede dikkate alınacak oranların önceden belirli olması ve bu belirlemenin herkes tarafından, en azından adaylar tarafından, bilinir olmasının hukuki belirlilik ilkesi çerçevesinde idarenin öngörülebilirliği ve şeffaflığı açısından önemli olduğu değerlendirilmiştir. Bilgi edinme hakkının demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerinin sağlanmasının çok önemli bir aracı olduğu göz önünde bulundurularak yüksek lisans programına başvuruda bulunan başvuranın girmiş olduğu bilim sınav sonucunda; öncelikle kendi sınav notu, sınava girenlerin sayısı, sınavdan başarılı olunması için gerekli olan ortalama puan, sınava giren ve başarılı olan adayların aldığı en düşük ve en yüksek notlar hakkında bilgilendirilmesi gerektiği bu eksikliğin idare tarafından bundan sonraki sınav süreçlerinde giderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; mevcut bilgi ve belgeler ışığında başvuranın şüphelere yer vermeyen, şeffaf, adil ve düzenli bir sınav yapılması yönündeki talebinin ilgili yüksek lisans programına yeterliliğinin ilgili jürinin bilimsel takdirinde olduğu, bu çerçevede sınavın şüpheli olduğuna, şeffaf, adil, objektif yapılmadığına dair bulguların dosya kapsamında olmaması karşısında idarenin söz konusu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı; bunun yanında başvuranın sınav başvuru ücretinin iadesi talebinin reddi işleminde, başvuru ücreti alınmadan önce Üniversite tarafından ilgili şartın duyurulduğu, başvuran tarafından bu şart kabul edilerek ücreti de yatırıldığı anlaşılmakla hukuka ve hakkaniye aykırılık olmadığı; bununla birlikte idare tarafından yapılan sözlü sınav neticesi verilen puanlamaya ilave olarak dayanak mevzuat çerçevesinde “…yükseköğretim kurumlarının yalnız
ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalamasını da değerlendirmeye alabileceği…” düzenlemesi doğrultusunda başarı sıralamasının yeniden yapılması gerektiği ve de yüksek lisans programlarına kabullerde yapılacak değerlendirmede dikkate alınacak oranların önceden belirli olması ve bu belirlemenin herkes tarafından, en azından adaylar tarafından, bilinir olmasının hukuki belirlilik ilkesi çerçevesinde idarenin öngörülebilirliği ve şeffaflığı açısından önemli olduğu bu eksikliğin idare tarafından bundan sonraki sınav süreçlerinde giderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Üniversite tarafından başvurana verilen cevapta karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı, ayrıca sözlü mülakata ilişkin herhangi bir gerekçeli kayıt tutulmadığından nesnel değerlendirme adına bundan böyle bu hususa dikkat edilmesi gerektiği, diğer yandan hukuki belirlilik ilkesi çerçevesinde lisansüstü programlara kabuller için yapılacak değerlendirmede dikkate alınacak oranların önceden belirli olmasının sağlanması gerektiği değerlendirilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun kısmen kabulü kısmen reddine;
Başvuranın kendisinden alınan 100 TL sınav ücretinin yasal faiziyle beraber iade edilmesi ve usulüne uygun bir şekilde yapılmayan sınavın iptal edilerek; şüphelere yer vermeyen, şeffaf, adil bir sınav yapılması talebinin REDDİNE,
Bununla birlikte yapılan sözlü sınav neticesi verilen puanlamaya ilave olarak dayanak mevzuat çerçevesinde “…yükseköğretim kurumlarının yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi
ALES puanına ek olarak lisans not ortalamasını da değerlendirmeye alabileceği…” düzenlemesi doğrultusunda adayların değerlendirilmesinde dikkate alınacak oranların belirlenerek başarı sıralamasının yeniden yapılması gerektiği ve de yüksek lisans programlarına kabullerde yapılacak değerlendirmede dikkate alınacak oranların önceden belirli olması ve bu belirlemenin en azından adaylar tarafından, bilinir olması açısından bu eksikliğin idare tarafından bundan sonraki sınav süreçlerinde giderilmesi hususunda ATILIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın başvurana ve ATILIM ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/