|
ÖZET: Mardin Artuklu Üniversitesi’nde “Kültürel Çalışmalar Tezli Yüksek Lisans” programı için yapılan mülakat sınavında, başvuranın 10 puan alarak başarısız sayılması, idari süreçteki belirsizlikler ve şeffaflık eksiklikleri üzerine bir hukuki uyuşmazlık ortaya çıkmıştır. Başvuran, mülakatta tüm sorulara doğru yanıt verdiğini, ancak kendisine verilen puanın nedeninin açıklanmadığını ve bazı öğrencilerin sonuçlarının sonradan değiştirildiğini iddia etmiştir. İdare, mülakat sonuçlarının ilanı sonrası yapılan itirazların gerekçelerini ve sınav sürecine dair belgeleri sunmuş, ancak mülakat esnasında herhangi bir kayıt tutulmadığını belirtmiştir.
Danıştay, mülakat sınavının değerlendirilmesinde idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde hareket etmesi gerektiğini vurgulamıştır. Sınav sonuçlarının adil ve şeffaf bir şekilde belirlenmesi gerektiği, ancak başvuranın itirazlarının somut bilgi ve belgelerle desteklenmediği sonucuna varmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir. İdarenin, yüksek lisans programlarına kabul süreçlerinde daha dikkatli ve özenli davranması gerektiği de ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4898-S.22.7426
BAŞVURU NO : 2021/18184
KARAR TARİHİ : 08/04/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, Mardin Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
BAŞVURUNUN KONUSU :
“Kültürel Çalışmalar Tezli Yüksek Lisans” programı mülakat sınavına ilişkin itirazları hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 26/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Mardin Artuklu Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü “Kültürel Çalışmalar Tezli Yüksek Lisans” programı için 26.08.2021 tarihinde mülakat sınavına girmiş olduğunu, mülakat sınavı sonucunun 01.09.2021 tarihinde ilan edildiğini, ilan edilen sonuçlara göre mülakat puanının eklenmemiş haliyle mülakata katılan 26 aday arasında ikinci sırada olmasına rağmen mülakata katılan öğrenciler arasındaki en düşük not olan 10 (on) puan verilerek değerlendirme dışı bırakıldığını, mülakat esnasında sorulan tüm sorulara doğru yanıt verdiğini, Üniversite tarafından ilan edilen yüksek lisans alımında nihai değerlendirmenin; “%50 ALES puanı, %10 yabancı dil puanı, %20 transkript ve %20 mülakat puanı” eklenerek yapılacağının ve en az 65 puan alan kişilerin başarılı sayılacağının, 65’in altında puana sahip olanların başarısız sayılacağının belirtildiğini, mülakat puanı eklenmemiş haliyle mülakata giren öğrenciler arasında 58,325 puanla ikinci sırada olmasına ve düşük bir mülakat puanıyla bile başarılı sayılma olanağının bulunmasına rağmen mülakat kurulunun bu durumu göz önünde bulundurarak başarısız sayılması için mülakattan 10 gibi çok düşük bir puan verdiğini, bilim kurulunun mülakatı gerçekleştirirken hangi değerlendirme tablosuna dayanarak 10 puan verdiğini öğrenmek istediğini, ancak dilekçesine bu konuyla ilgili net bir yanıt alamadığını, “Lisansüstü Eğitim
Enstitüsü’nün mülakat puanlarını öğrencinin diğer puanlarına göre verdiğini, hiçbir duyuru yapmadan bazı öğrencilerin mülakat sonuçlarını daha sonra değiştirdiğini”, 01.09.2021 tarihinde ilan edilen Kültürel
Çalışmalar Tezli Yüksek Lisans sonuçlarının ilk halinde 14. sırada yer alan kişiye mülakattan 93 puan verildiğini ve öğrencinin 64,983 puanla başarısız olduğunu, ancak birkaç gün sonra tesadüfen aynı listeyi bir kez daha kontrol ettiğinde aynı kişinin mülakat puanının 95’e çıkarıldığını ve 65 puanla bu kez başarılı sayıldığını gördüğünü, ayrıca listede daha önce mülakata giren kişi sayısının 25 olarak açıklanmasına
rağmen bu sayının da 26’ya çıkarıldığını fark ettiğini, bu değişikliklerin yeni bir duyuru ile de ilan edilmediğini ve açıklanan mülakat sonucuna itiraz ettiğini açıklayarak mülakat sonucunda tarafına verilmiş olan 10(on) puanın hangi değerlendirme kriterlerine göre belirlendiğini ve mülakat sonuçları hakkında hiçbir ek duyuru yapılmadan neden bazı öğrencilerin mülakat puanlarının sonradan değiştirildiğini öğrenmek istediğini belirtmekte ve mülakat esnasında tutulan tarafına ait tutanakların paylaşılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun 08.11.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Mardin
Artuklu Üniversitesi Rektörlüğünün cevabi yazısında;
2.1. “İlgi yazı İle Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu (OMBUDSMANLIK) tarafından
Üniversitemize gönderilen ve 2021-2022 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılında Enstitümüz Kültürel
Çalışmalar (Disiplinlcrarası) Tezli Yüksek Lisans programına başvuruda bulunan ‘ın bilim/mülakat sınavı itirazına ilişkin talebi değerlendirilmiştir. Konuya ilişkin iş ve işlemlere ait istenen belgelerden; Sınav ve başvuru şartlan ilanı belgesi, itiraz dilekçeleri ve sınav komisyonunca itiraz dilekçelerine verilen cevaplar, sınav komisyonu kararları ve Sınav komisyonunun İtirazlara yönelik değerlendirme raporlarına yer verilmiş; ancak sınav esnasında herhangi bir kamera veya ses kaydı tutulmamış olup, konu İle ilgili Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu’nun karan da ekte sunulmuştur.”
Şeklinde açıklamalarda bulunduğu görülmüştür.
2.2. İdarenin üst yazısı eklerinde yer alan Sınav Komisyonu Kararında ise; “Mardin Artuklu
Üniversitesi Lisansüstü Eğilim Enstitüsü “Kültürel Çalışmalar Tezli Yüksek Lisans” programı İçin
26.08.2021 larİhİ11dc Çöllü mülakat Sınavı yapılmıştır. Sözlü mülakatlarda adaylara öncelikle kendilerini
tanıtmaları, hangi üniversite ve hangi bölüm mezunu oldukları sorulmuş, daha sonra disiplinler arası bir tülüm olması sebebiyle ilgili alan veya en yakın alandan jüri hocamız soru yöneltmiştir.
Sözlü mülakat sınavına katılan adaylardan olan ‘a kısaca kendinizden bahseder misiniz? diye sorulmuş, “Hukuk bölümü mezunu olduğunu” ve “hukukçu kimliğim ile soru sorabilirsiniz” diye belirtmiştir. Bunun üzerine Sanal Tarihçi olan jürimiz “Kültür Varlıklarını Koruma Kanununu söyler misiniz?” diye alanla ilgili soru sormuştur. Fakat aday bu kanunu bilmediğini belirtmiştir, Adaya “peki kültürel çalışmalar bölümüne neden başvurdun” sorusu yöneltildiğinde aday “hukukçu kimliği ile alana katkı’ sunmak istediğini belirtmiştir”. Adaya “kültür varlıklarını koruma kanununun İçeriği hakkında bilginiz var mı?” diye soru sorulmuştur. Ancak aday bu Soruya cevap veremediğinden, Kültürel Çalışmalar alanında ön plana çıkan kültürel miras, kültür varlıkları ve bu kültür mirasını koruma kanunu ve İçeriği hakkında bilgi sahibi olmadığı anlaşılmıştır. Jüri olarak adayın alanla İlgili bilgisinin bulunmadığı ve kültürel çalışmalar programı İçin yeterli akademik ve bilimsel donanıma sahip olmadığı kanaatine sarıldığından vakit ayırdığı için kendisine teşekkür edilip bir sonraki adayın mülakatına geçilmiştir,
Mülakat sınavı sonucu Ol .09.2021 tarihinde Mardin Artuklu Üniversitesi web sayfasında İlan edilmiştir.
İlan edildikten sonra 4 aday sonuçlara itiraz etmiştir. İtiraz eden adaylardan biri kendi adını listede yer almadığını belirttiği için liste tekrar gölden geçirilmiş ve sehven listeye eklenmediği fark edilmiştir. Bir diğer adayın mülakat notu sehven yanlış yazıldığından mülakat notu yeniden düzenlenmiştir. Diğer aday ise ilk listede yedekte bulunduğundan Üniversitemizin Milli Eğilim Bakanlığı ile yapılan protokol gereği asil listeye alınmıştır. İsimli aday da notuna İtiraz etmiştir. 03.09.2021 tarihinde itiraz dilekçesine cevaben gönderilen yazıda sorulan sorulara “Sözlü sınavda adaya yöneltilen bilimsel nitelikteki
B
sorulardan istenen yetkinlikte cevaplar alınamamış olup tarafımızdan başarısız olarak değerlendirilmiştir.” şeklinde cevap verilmiştir, söz konusu itirazlar sonucu nihai liste güncellenerek ilan edilmek üzere Lisansüstü Eğilim Enstitüsü’ne gönderilmiştir.
Ancak anlaşıldığı kadarıyla aday kendisine verilen cevabı dikkate almadığı gibi bu konuda başvurması gereken diğer idari kurumlan atlayarak Ombudsmanlık kurumuna başvurması da kurum silsilesini de göz ardı etliğini göstermekledir. Aday dilekçesinde diğer notlarının ortalamasının yüksek olması sebebiyle, çok düşük bir puan dahi alarak sıralamaya alınabileceğini ifade etmekledir, Oysaki bu puanlar yeterli olsaydı, anabilim dalımız mülakat sınavını yapmaya gerek duymadan yüksek lisans öğrencisi kabul edebilirdi, Mülakat yapılmasındaki amaç tam da bu noktada yüksek puanlara veya düşük puanlara sahip adayların alanla ilgili yeterliliklerini, bilimsel donanımlarını ve alana yönelik daha önce varsa yaptıkları çalışmalarını öğrenmektir. Söz konusu aday bu anlamda alanla ilgili olmadığı ve bir hukukçu olarak kültürel varlıkları koruma kanunu hakkında bilgi sahibi olmadığı anlaşıldığından kültürel çalışmalar tezli yüksek lisans programına kabul edilmemiştir.”
şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 6.11.1981 tarihli 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44 üncü maddesinin (c) bendinde; “… lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
5.2. “Lisansüstü öğretim:” başlıklı 50 inci maddesinin a bendinde; “Lisans düzeyinde öğrenim gördükten sonra, yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans, veteriner hekimlikte uzmanlık, doktora ya da tıpta uzmanlık öğrenimi yapmak isteyenler, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve
Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçilirler.”
6. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin “Başvuru ve kabul” başlıklı 5 inci maddesinde;“(1)(Değişik:RG-14/4/202031099)Yüksek lisans programına başvurabilmek için adayların, lisans diplomasına ve başvurduğu programın puan türünde 55 puandan az olmamak üzere senato tarafından belirlenecek ALES puanına sahip olmaları gerekir… (3) Mezun durumda olan/olabilecek adayların başvurusuna ilişkin esaslar, ALES puanının %50’den az olmamak koşuluyla ne kadar ağırlıkla değerlendirmeye alınacağı ve lisansüstü eğitimöğretime öğrenci kabulüne dair diğer hususlar senato tarafından belirlenir. (4) Yükseköğretim kurumları
yüksek lisans programlarına yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabilir…”
7. 19 Ocak 2021 tarihli ve 31369 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Mardin Artuklu Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin,
7.1. “Başvuru ve kabul” kenar başlıklı 13 üncü maddesinde; “(1) Başvurular, başvuru ilanında belirtilen belgelerle başvuru süresi içinde ilgili enstitüye yapılır. Başvuru için istenen belgelerin aslı veya resmi kurumlar tarafından onaylanmış örneği kabul edilir. Bu evrakların doğruluğunda adayın beyanı esas alınır. Eğer gerçeğe aykırı bir durum tespit edilirse öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. (2) Yüksek lisans programlarına başvurabilmek için adayların lisans diplomasına veya Yükseköğretim Kurulunca lisans için verilmiş denklik belgesine sahip olmaları gerekir. Hangi lisans mezunlarının hangi programlara başvurabileceği ilgili enstitü kurulu önerisi ve Senato kararı ile belirlenir. (3) Tezli yüksek lisans programlarına başvurularda adayların, başvurulan programın puan türünden en az 55 ALES puanına sahip olmaları gerekir. YÖK tarafından ALES’e eş değer ilan edilen sınav puanları da kabul edilir. Hangi puan türünün hangi anabilim dalları için kullanılacağı ve başvuru kabulünde anabilim/bilim dalları için
ALES veya eş değeri sınavların alt sınırının ne olacağı, ilgili enstitü kurulu önerisi ve Senato kararı ile belirlenir. Ancak; a) Konservatuvar programları ile güzel sanatlar fakültelerinin sadece özel yetenek sınavı ile öğrenci kabul eden programlarının enstitüdeki anabilim/anasanat dallarına öğrenci kabulünde, b)
Doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık/diş hekimliğinde uzmanlık/veteriner hekimliğinde uzmanlık/eczacılıkta uzmanlık mezunlarının yüksek lisans programlarına başvurularında, ALES şartı aranmaz. (4) Üçüncü fıkranın (b) bendi kapsamındaki adayların değerlendirme işlemleri için; a) Senato tarafından mezun olduğu lisansüstü programa girişteki puan türü veya uzmanlık alanı dikkate alınmaksızın, 55’ten düşük 75’ten fazla olmamak üzere bir puan belirlenir ve ilgili programın şartlarında ilan edilir. b)
Bu adaylar daha önceden aldığı puan türü veya doktora/sanatta yeterlik/uzmanlık alanından, farklı bir alanda başvuru yapabilir. c) İlan edilen puan, puan türüne bakılmaksızın ALES puanı olarak hesaplamalara dâhil edilir. (5) Tezli yüksek lisans başvurularında, adayların başarı sıralaması için ALES puanının %50’si, lisans mezuniyet not ortalamasının %40’ı, varsa yabancı dil puanının %10’u esas alınır.
Elde edilen puan yüksekten başlayarak sıralanır ve en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere kontenjan dâhilinde öğrenci alımı yapılır. Kontenjanın bir katı kadar yedek liste ilan edilir. Nihai değerlendirmede ortaya çıkabilecek eşitlik durumunda öncelikli olarak ALES puanı üstünlüğü, eşitliğin bozulmaması halinde lisans mezuniyet not ortalaması esas alınır. ALES puanı aranmayan anasanat dallarında ALES puanının etkisini ilgili anasanat dalı kurulları belirler. Ancak ölçmenin yetenek sınavı olarak yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda yetenek sınavının nasıl yapılacağı, adayların başarı değerlendirmesine ilişkin diğer koşullar anasanat/sanat dalının teklifi, enstitü kurul kararı ve Senatonun onayı ile belirlenir. (6) Tezli yüksek lisans başvurularında, ölçmenin bilim sınavı olarak yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda yazılı/sözlü bilim sınavı yapılabilir. Bu durumda aday değerlendirme jürisi, ilgili anabilim/bilim dalı başkanlığının teklifi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile üç asıl, iki yedek üyeden oluşturulur. Başvuran bütün adaylar bilim sınavına alınabilir. Jüri tarafından yazılı/sözlü bilim sınavı sonucunda adayın puan değerlendirmesinde; ALES puanının %50’si, lisans not ortalamasının %20’si, varsa yabancı dil puanının %10’u ve yazılı/sözlü bilim sınavı notunun %20’sinin toplamı alınarak hesaplanır. Elde edilen puan yüksekten başlayarak sıralanır ve en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere kontenjan dâhilinde öğrenci alımı yapılır. Kontenjanın bir katı kadar yedek liste ilan edilir. Nihai değerlendirmede ortaya çıkabilecek eşitlik durumunda öncelikli olarak ALES puanı üstünlüğü, eşitliğin bozulmaması halinde lisans mezuniyet not ortalaması esas alınır. (7) Tezli yüksek lisans programına öğrenci kabulünde, ilgili anabilim/anasanat dalı değerlendirme için yazılı/sözlü bilim veya yetenek sınavı yapar ise bu sınava katılmayan öğrenciler toplam puanlamada değerlendirmeye dâhil edilmezler. (8) Tezsiz yüksek lisans
programlarına öğrenci kabulünde, ALES puanı aranmayabilir. Bununla birlikte anabilim/anasanat dalı akademik kurulunun önerisi, enstitü kurulu kararı ve Senatonun onayı ile ilgili anabilim dalına tezsiz yüksek lisans öğrencisi kabulünde ALES puanı istenildiği takdirde alt taban puan belirlenebilir. (9) Tezsiz yüksek lisans programlarına, güzel sanatlar fakültelerinin ve konservatuvarın enstitüye bağlı anabilim/anasanat dallarına öğrenci kabulünde giriş başarı puanının nasıl hesaplanacağı Senato tarafından belirlenir. (10) Anabilim/anasanat dalları başvurularda, anabilim/anasanat dalı akademik kurulunun önerisi, enstitü kurulu kararı ve Senatonun onayı ile bu Yönetmelikte öngörülen asgari ölçütlere ek olarak ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde farklı kriterler veya özel şartlar belirleyebilir.”
8.https://www.artuklu.edu.tr/tr/lisansustu-egitim-enstitusu/duyurular/2021-2022-egitim-ogretim-yili-guzyariyili-lisansustu-ogrenci-alimi adresinde yer alan MARDİN ARTUKLU
ÜNİVERSİTESİLİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ 2021-2022 Eğitim Öğretim Yılı Güz Yarıyılı
Lisansüstü Öğrenci Alım İlanında;
“Başvuru Linki: https://obs.artuklu.edu.tr/oibs/ina_app/login.aspx
-Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü ile imzalanan protokol gereği MEB BİLSEM’de görev yapan adaylar için ayrılmış olan kontenjanlara başvurular şahsen veya noter vekâletiyle yapılacaktır.
-Tezsiz Yüksek Lisans programından Tezli Yüksek Lisans programına geçiş yapmak isteyen adaylar da şahsen veya noter vekâletiyle başvuruda bulunacaklardır.
-Yatay geçiş başvurusunda bulunacak olan adayların en az bir yarıyıl ders görülmüş olması, ilanda program ile ilgili istenilen şartları sağlaması, aldığı tüm dersleri başarması ve not ortalamasının Tezli
Yüksek Lisans için en az 70, Doktora için en az 75 olması gerekmektedir. Bu şartları sağlamayan adayların başvuruları kabul edilmeyecektir.
Sorularınız için destek-lisansustu@artuklu.edu.tr mail adresinden ulaşabilirsiniz.
Önemli Not: Aynı anda (tezsiz yüksek lisans programları hariç) birden tezli yüksek lisans ve doktora programlarına başvurusu tespit edilen adayların başvuruları geçersiz sayılacaktır. Bu konuda aday öğrenci herhangi bir hak talebinde bulunamayacaktır.”
düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Mardin Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim
Enstitüsü “Kültürel Çalışmalar Tezli Yüksek Lisans” programı için 26.08.2021 tarihinde mülakat sınavına girmiş olduğunu, mülakat sınavı sonucunun 01.09.2021 tarihinde ilan edildiğini, tüm sorulara doğru yanıt vermesine karşın kendisine 10 puan verildiğini, hiçbir duyuru yapılmadan bazı öğrencilerin mülakat sonuçlarının daha sonra değiştirildiğini açıklayarak yapılan mülakata itiraz etmektedir.
11. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; lisansüstü eğitim usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceğinin ve yükseköğretim kurumlarında yüksek lisans yapmak
isteyenlerin, yükseköğretim kurumlarınca usulüne göre açılacak sınavla ve Üniversitelerarası Kurulca tespit edilecek esaslara göre seçileceğinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda hüküm altına alındığı; buna göre yüksek lisans programlarına kabullerde, adayların lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenecek 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları gerektiğinin, yükseköğretim kurumlarının yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabileceğinin Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde düzenlendiği; Mardin
Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nde ise; “…a) Senato tarafından mezun olduğu lisansüstü programa girişteki puan türü veya uzmanlık alanı dikkate alınmaksızın, 55’ten düşük 75’ten fazla olmamak üzere bir puan belirlenir ve ilgili programın şartlarında ilan edilir. b)
Bu adaylar daha önceden aldığı puan türü veya doktora/sanatta yeterlik/uzmanlık alanından, farklı bir alanda başvuru yapabilir. c) İlan edilen puan, puan türüne bakılmaksızın ALES puanı olarak hesaplamalara dâhil edilir. (5) Tezli yüksek lisans başvurularında, adayların başarı sıralaması için ALES puanının %50’si, lisans mezuniyet not ortalamasının %40’ı, varsa yabancı dil puanının %10’u esas alınır.
Elde edilen puan yüksekten başlayarak sıralanır ve en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere kontenjan dâhilinde öğrenci alımı yapılır. Kontenjanın bir katı kadar yedek liste ilan edilir. Nihai değerlendirmede ortaya çıkabilecek eşitlik durumunda öncelikli olarak ALES puanı üstünlüğü, eşitliğin bozulmaması halinde lisans mezuniyet not ortalaması esas alınır. ALES puanı aranmayan anasanat dallarında ALES puanının etkisini ilgili anasanat dalı kurulları belirler. Ancak ölçmenin yetenek sınavı olarak yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda yetenek sınavının nasıl yapılacağı, adayların başarı değerlendirmesine ilişkin diğer koşullar anasanat/sanat dalının teklifi, enstitü kurul kararı ve Senatonun onayı ile belirlenir. (6) Tezli yüksek lisans başvurularında, ölçmenin bilim sınavı olarak yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda yazılı/sözlü bilim sınavı yapılabilir. Bu durumda aday değerlendirme jürisi, ilgili anabilim/bilim dalı başkanlığının teklifi ve enstitü yönetim kurulu onayı ile üç asıl, iki yedek üyeden oluşturulur. Başvuran bütün adaylar bilim sınavına alınabilir. Jüri tarafından yazılı/sözlü bilim sınavı sonucunda adayın puan değerlendirmesinde; ALES puanının %50’si, lisans not ortalamasının %20’si, varsa yabancı dil puanının %10’u ve yazılı/sözlü bilim sınavı notunun %20’sinin toplamı alınarak hesaplanır. Elde edilen puan yüksekten başlayarak sıralanır ve en yüksek puanlı adaydan başlamak üzere kontenjan dâhilinde öğrenci alımı yapılır. Kontenjanın bir katı kadar yedek liste ilan edilir. Nihai değerlendirmede ortaya çıkabilecek eşitlik durumunda öncelikli olarak ALES puanı üstünlüğü, eşitliğin bozulmaması halinde lisans mezuniyet not ortalaması esas alınır.” hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
12. Emsal yargı kararlarına bakıldığında; Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır.
Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan incelemede;
13.1. Öncelikle sözlü sınavlarda, adayların sınav esnasında göstereceği performansa göre puan verilmektedir. Hangi durumlarda kaç puanın verileceği ve adayın yeterli performansı gösterip
gösteremediği hususlarının bütün yönleriyle önceden nesnel kurallarla düzenlenmesi mümkün değildir. Bu konular sınavı yapan kişilerin takdirine bırakılmıştır. İdarenin takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen takdir yetkisi amacı doğrultusunda yasaların koyduğu sınırlar içinde kalarak hareket etmesi, kamu yararı için ve kamu hizmeti gereğine uygun olarak kullanması ve takdir yetkisine dayanılarak yaptığı işlemlerin gerekçeli olması gerektiği kabul edilmektedir.
13.2. Bu doğrultuda idareden başvuruya konu mülakat sınavına ilişkin tutulan tutanakların, varsa kamera kayıtlarının, ayrıca başvurana verilen puana ilişkin bilimsel gerekçenin Kurumumuzla paylaşılması istenilmiştir. Kurumumuzla paylaşılan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; sınav esnasında herhangi bir kamera veya ses kaydı tutulmamış olduğu, bununla birlikte başvuranın katıldığı sözlü mülakatta sorulan sorulara, verilen cevaplara ve yapılan değerlendirmelere ilişkin sınav komisyonu kararının paylaşıldığı görülmüştür. Söz konusu Sınav Komisyonu Kararında başvuranın sözlü mülakatına ilişkin sorulan soruların ve alınan cevapların; “…Sözlü mülakat sınavına katılan adaylardan olan
‘a kısaca kendinizden bahseder misiniz? diye sorulmuş, “Hukuk bölümü mezunu olduğunu” ve “hukukçu kimliğim ile soru sorabilirsiniz” diye belirtmiştir. Bunun üzerine Sanal Tarihçi olan jürimiz “Kültür
Varlıklarını Koruma Kanununu söyler misiniz?” diye alanla ilgili soru sormuştur. Fakat aday bu kanunu bilmediğini belirtmiştir, Adaya “peki kültürel çalışmalar bölümüne neden başvurdun” sorusu yöneltildiğinde aday “hukukçu kimliği ile alana katkı’ sunmak istediğini belirtmiştir”. Adaya “kültür varlıklarını koruma kanununun içeriği hakkında bilginiz var mı?” diye soru sorulmuştur. Ancak aday bu
Soruya cevap veremediğinden, Kültürel Çalışmalar alanında ön plana çıkan kültürel miras, kültür varlıkları ve bu kültür mirasını koruma kanunu ve İçeriği hakkında bilgi sahibi olmadığı anlaşılmıştır. Jüri olarak adayın alanla ilgili bilgisinin bulunmadığı ve kültürel çalışmalar programı için yeterli akademik ve bilimsel donanıma sahip olmadığı kanaatine sarıldığından vakit ayırdığı İçin kendisine teşekkür edilip bir sonraki adayın mülakatına geçilmiştir..” şeklinde olduğu anlaşılmıştır. Başvuranın mülakat notuna itiraz ettiği, 03.09.2021 tarihinde itiraz dilekçesine cevaben gönderilen yazıda; “Sözlü sınavda adaya yöneltilen bilimsel nitelikteki sorulardan istenen yetkinlikte cevaplar alınamamış olup tarafımızdan başarısız olarak değerlendirilmiştir.” şeklinde cevap verildiği, anlaşılmıştır.
13.3. Başvuranın, “hiçbir duyuru yapılmadan bazı öğrencilerin mülakat sonuçlarının daha sonra değiştirildiği” yönündeki itirazları incelendiğinde; idarenin açıklamaları ve ilgili sınav komisyon kayıtları doğrultusunda, söz konusu mülakat sınavı sonucunun 01.09.2021 tarihinde Mardin Artuklu
Üniversitesi web sayfasında ilan edildiği, ilan edildikten sonra 4 adayın sonuçlara itiraz ettiği, itiraz eden adaylardan biri kendi adını listede yer almadığını belirttiği için listenin tekrar gözden geçirildiği ve sehven listeye eklenmediğinin fark edildiği, bir diğer adayın mülakat notu sehven yanlış yazıldığından mülakat notunun yeniden düzenlendiği, diğer aday ise ilk listede yedekte bulunduğundan Üniversitenin Milli Eğilim
Bakanlığı ile yaptığı protokol gereği asil listeye alındığı açıklamalarının yapıldığı ve söz konusu itirazlar sonucu nihai listenin güncellenerek ilan edilmek üzere Lisansüstü Eğilim Enstitüsü’ne gönderildiği anlaşılmıştır.
14. Böylelikle, gerek üst norm niteliğinde olan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin “Başvuru ve kabul” başlıklı 5 inci maddesinde gerekse Mardin Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim ve
Sınav Yönetmeliği’nde, yüksek lisans programlarına kabullerde, adayların lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenecek 55 puandan az olmamak üzere ALES puanına sahip olmaları gerektiğinin, yükseköğretim kurumlarının yalnız ALES puanı ile de öğrenci kabul edebileceği gibi ALES puanına ek olarak lisans not ortalaması, yazılı olarak yapılacak bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat sonucunu da değerlendirmeye alabileceğinin yani genel başarı değerlendirmesine ilişkin esaslar ile lisans başarı düzeyi notu, ALES ve yabancı dil puanlarının hangi oranda değerlendirileceğinin Senato tarafından belirleneceğinin düzenlendiği görülmekle birlikte bu haliyle
başvuruya konu Mardin Artuklu Üniversitesince Tezli Yüksek Lisans programına alım sürecinde, genel başarı değerlendirilmesi hususunda mevzuata uygun davranıldığı tespit edilmiştir.
14.1. İdarece sözlü sınav değerlendirme ve puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir tespit yapılamamış, somut bilgiye ulaşılamadığı gibi Kurumumuzca da bu yönde bir saptama yapılamamıştır.
Somut olay kapsamında sözlü mülakata ilişkin detaylı olarak tutulmuş sınav komisyon kararı olması nedeniyle başvuru sahibinin yüksek lisans alım sınavı mülakat puanlama işleminde nesnel ve denetlenebilir değerlendirme adına hukuka aykırı bir hususa rastlanılmamıştır. Diğer yandan, başvurunun incelenmesinde, söz konusu yüksek lisans programına kabul veya ret işleminin en önemli akademik faaliyetlerden biri olarak akademik özerklik çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, akademik kabullerde, istisnalar hariç, karar verici jürinin değerlendirmelerine müdahalede bulunulmaması gerektiği, jürinin kendi bilgi ve deneyimleri çerçevesinde değerlendirme yapabileceği, dolayısıyla bilimsel alanda jürinin takdirinin kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
14.2. Bununla birlikte, idarece her ne kadar başvuranın, “hiçbir duyuru yapılmadan bazı öğrencilerin mülakat sonuçlarının daha sonra değiştirildiği” yönündeki itirazlarına karşılık itiraz eden adaylardan birinin kendi adını listede yer almadığını belirttiği için listenin tekrar gözden geçirildiği ve sehven listeye eklenmediğinin fark edildiği, bir diğer adayın mülakat notu sehven yanlış yazıldığından mülakat notunun yeniden düzenlendiği, diğer aday ise ilk listede yedekte bulunduğundan Üniversitenin Milli Eğilim
Bakanlığı ile yaptığı protokol gereği asil listeye alındığı açıklamalarının yapıldığı görülse de; bu gibi durumların yapılan işlemlere duyulan güvenin sarsılmasına neden olacağı, idarenin iş ve eylemlerinde idareden beklenen dikkat ve özeni göstermesi gerektiği değerlendirilmiştir. Yüksek lisans programlarına kabullerde idarece yapılacak işlemlerin özenli, tutarlı olmasının idarenin öngörülebilirliği ve şeffaflığı açısından önemli olduğu değerlendirilmiştir.
15. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; mevcut bilgi ve belgeler ışığında başvuranın şüphelere yer vermeyen, şeffaf, adil ve düzenli bir sınav yapılması yönündeki talebinin ilgili yüksek lisans programına yeterliliğinin ilgili jürinin bilimsel takdirinde olduğu, bu çerçevede sınavın şüpheli olduğuna, şeffaf, adil, objektif yapılmadığına dair bulguların dosya kapsamında olmaması karşısında idarenin başvuranın mülakat notunu belirleme işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Üniversite tarafından başvurana verilen cevapta karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı, ayrıca sözlü mülakata ilişkin herhangi bir kamera kaydı tutulmadığından nesnel değerlendirme adına bundan böyle bu hususa dikkat edilmesi gerektiği, diğer yandan yüksek lisans programlarına kabullerde idarece yapılacak işlemlerin özenli, tutarlı olmasının idarenin öngörülebilirliği ve şeffaflığı açısından önemli olduğu değerlendirilmiş olup idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Mardin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi