|
ÖZET: Başvuran, Komiser Yardımcılığı Kursu için girdiği mülakat sınavında 60 puan alarak başarısız sayıldığını ve bu durumu mahkemeye taşıdığını belirtmiştir. Mahkeme, mülakat işlemini iptal etmiş, ancak başvuranın yeniden girdiği mülakatta yine 60 puan alarak başarısız sayılması üzerine, bu durumun haksızlık oluşturduğunu iddia etmiştir. İdare, mülakatın ilgili mevzuata uygun yapıldığını ve değerlendirmelerin gözlem ve kanaate dayandığını savunmuştur.
Danıştay, mülakat sınavının nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun yapılması gerektiğini vurgulamış, ancak başvuranın sınav sonuçlarının değerlendirilmesinde somut bilgi ve belgeye dayalı kriterlerin yeterince açıklanmadığını belirtmiştir. Sınavda adayların verdiği cevapların kayda geçirilmemesi, değerlendirmelerin şeffaflığını zedelemektedir. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş, ancak idareye gelecekteki sınavlarda daha iyi yönetim ilkelerine uygun davranması yönünde tavsiyelerde bulunulmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/6467-S.23.10669
BAŞVURU NO : 2022/18207
KARAR TARİHİ : 29/05/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Polis memurunun komiser yardımcılığı rütbesi için düzenlenen ve yargı kararı gereği ikinci kez yapılan İlk Derece Amirlik Eğitimi
Mülakat Sınavında başarısız sayılmasına itirazı hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 09/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü Asayiş Şube
Müdürlüğünde sicil sayılı Polis Memuru olarak görev yaptığını, 17.08.2021 tarihinde Emniyet
Genel Müdürlüğünce, amir ihtiyacını karşılamak amacıyla Polis Akademisi Başkanlığına bağlı Polis
Amirleri Eğitimi Merkezine (PAEM) 2021 yılı 6. Dönem İlk Derece Amirlik Eğitim sınavı için meslekte fiilen iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurları adaylar arasından (925) erkek (75) kadın toplam (1000) memurun Komiser Yardımcısı Adayı olarak alınacağının duyurulduğunu, 17.10.2021 tarihinde
Komiser Yardımcılığı Kursu için yazılı sınav yapıldığını, 100 puan üzerinden 76 puan alarak kazandığını, yazılı sınav akabinde idare tarafından 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 55’inci maddesi ve Polis
Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda 16-25 Kasım 2021 tarihleri arasında fiziki yeterlik sınavından 97.5 puan ve mülakat sınavından 60 puan aldığını, 03.01.2022 tarihinde başarısız olduğunun açıklandığını, başarısız sayılması yönündeki işleminin iptali istemiyle Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinde (Esas No: / ile dava açtığını, yapılan yargılama neticesinde Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin mülakat işlemini iptal ettiğini, mahkeme kararı gereği girdiği ve 04.11.2022 tarihinde açıklanan sonuca göre 70 puanın altında puan verilerek tekrar başarısız sayıldığını, Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve
Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 19. maddesinin 4. fıkrasında uyarınca mülakatlara idarece itiraz yolu kapatıldığından idareye itiraz edemediğini belirterek mahkeme kararı gereği girmiş olduğu ve tekrar başarısız sayıldığı mülakat yönünden yukarıda açıkladığı nedenlerle gerekli inceleme ve denetlemelerin yapılarak uğradığı haksızlığın giderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 5.01.2023 tarihli ve S. sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin E. / sayılı dosyası ile 6. Dönem Polis Amirleri Eğitimi
Merkezi İlk Derece Amirlik Eğitimi mülakat sınavında başvurana 60 puan verilerek başarısız sayılmasına dair işlemin iptaline ilişkin açılan davanın istinaf aşamasında devam ettiği, Danıştay 8. Dairesinin
E. / sayılı dosyası ile İlk Derece Amirlik Eğitimine alınması talebinin reddine dair işlemin iptali ile yönetmeliğin ilgili maddesinin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle açılmış dava kaydının olduğu tespit edildiği, mahkeme kararlarının yazı ekinde gönderildiği, 2.2. Emniyet Teşkilatında İlk Derece Amirlik Eğitimi sınav işlemlerinin 25.04.2001 tarihli ve 4652 sayılı
Polis Yüksek Öğretim Kanunun 30’uncu maddesi ve 16.07.2015 tarihli ve 29418 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve EğitimÖğretim Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda yapıldığı, 2.3. ait 29.07.2022 tarihinde girmiş olduğu sınava ait değerlendirme karar formu ve adayın çekmiş olduğu soru kartının ekte gönderildiği, 2.4. Sözlü sınava ilişkin görüntülü ve/veya sesli kayıtlar alınmadığı, nitekim kaymakamlık, hâkimlik ve savcılık sözlü sınavlarında adayların başarılı olabilmek için en az yetmiş puan almaları istenmekte ve sözlü sınav esnasında kamera kaydı yapılmadığı, bu nedenle sözlü sınavda verilen yanıtların teknolojik imkânlardan yararlanılarak sesli ve görüntülü kayıt altına alınmasını öngören bir düzenlemenin mevzuatta yer almadığı dikkate alındığında, sözlü sınavın sesli ve görüntülü kayıt yapılmak suretiyle gerçekleştirilmesi koşulunun zorunlu tutulamayacağının görüldüğü, 2.5. Sınavdaki soruların, sınav komisyonlarının oluşturulması başlıklı 7’nci maddesinin 1’inci bendinin “d” ve “e” fıkralarında Soru Hazırlama Komisyonu ve Soru Denetleme ve Soru Bankası Oluşturma Komisyonu tarafından hazırlanıp belirlendiği, bahse konu yönetmeliğin 18’ inci ve 19’ uncu maddelerinde belirtilen kriterler doğrultusunda mülakat/sözlü sınav sürecinin yürütüldüğü, 2.6. Şahsın yapılan mülakatta çekmiş olduğu soruya dair verdiği cevap adayın psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog üye tarafından değerlendirildiği ve bu değerlendirme mülakat komisyonu ile paylaşılarak “Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği” 19’uncu maddesinin 2’nci fıkrasının a,b, c, ç, d bentlerine göre “a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi” kapsamında komisyon üyeleri tarafından verilen puanların genel ortalaması alınarak belirlendiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla
Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve
davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 55 inci maddesinin 13 üncü fıkrasında; “İhtiyaç hâlinde meslekte fiilen iki yılını dolduran lisans mezunu polis memurları arasında yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olanlardan, Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek ilk derece amirlik eğitimini başarıyla bitirenler Komiser Yardımcılığı rütbesine atanır. Adaylarda aranacak diğer nitelikler, sınavlara ve ilk derece amirlik eğitimine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.” 6. Polis Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş Ve Eğitim-Öğretim
Yönetmeliğinin 6.1. “Sınav Komisyonlarının oluşturulması ” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Komisyonlar Başkanlık tarafından aşağıdaki şekilde oluşturulur.
a) Müracaat kabul komisyonu; biri en az şube müdürü düzeyinde dört rütbeli personel ile en fazla yirmi memurdan oluşur.
b) Ön sağlık kontrolü komisyonu; iki rütbeli personel ve bir doktordan oluşur.
c) Fiziki yeterlilik sınav komisyonu; üç rütbeli personel ile Başkanlıkta görevli veya kurum dışından iki beden eğitimi öğretim elemanı/öğretmeninden oluşur.
ç) Mülakat sınav komisyonu; ikisi emniyet müdürü rütbesinde, ikisi öğretim elemanı ile psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu bir kişiden oluşur.
d) Soru hazırlama komisyonu; üç rütbeli personel ve sınav konularına göre yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur.
e) Soru denetleme ve soru bankası oluşturma komisyonu; üç rütbeli personel ve yeterli sayıda öğretim elemanından oluşur.
f) Yazılı sınav komisyonu; üç rütbeli personel ile iki öğretim elemanından oluşur.
g) Merkezi sınav komisyonu; üç emniyet müdürü rütbesinde personel ile iki öğretim elemanından oluşur.
ğ) Sınav değerlendirme komisyonu; üç rütbeli personel, iki öğretim elemanı ve yeteri kadar memurdan oluşur.
h) Soru basım komisyonu; iki rütbeli personel ve bir öğretim elemanından oluşur.
(2) Başkan tarafından, komisyonların emrine en fazla yirmişer memur görevlendirilebilir.
(3) Başkanlıkça aday sayısı ve işlemlerin yoğunluğu dikkate alınarak her alanda birden fazla komisyon kurulabilir.
(4) Sınavların yapılması, hazırlanması, işleyişi, sınav sonuçlarının açıklanması işlemleri Merkezi Sınav
Komisyonu tarafından koordine edilir.” 6.2. “Mülakat Sınavı” başlıklı 19 uncu maddesinde; “(1) Fiziki yeterlilik sınavında başarılı olan adaylar, mülakat sınav komisyonu tarafından mülakat sınavına tabi tutulurlar.
(2) Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye tarafından değerlendirilir ve bu değerlendirme mülakat komisyonu ile paylaşılır.
Adaylara, Başkanlıkça belirlenecek soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Konu hakkında düşünmesi ve
/
sunum yapması için süre verilir. Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir. Değerlendirmede adayın; a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi, olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden yapılır. Adayın mülakat sınavından başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.
(3) Mülakat sınavı komisyonu; başarılı olan adaylar hakkında “Polis Amirleri Eğitimi Merkezi öğrenci adayı olur”, başarısız adaylar hakkında “Polis Amirleri Eğitim Merkezi öğrenci adayı olamaz” kararı verir. Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir.
(4) Mülakat sınav komisyonu kararına itiraz edilemez. Hakkında “Polis Amirleri Eğitimi Merkezi öğrenci adayı olamaz” kararı verilen adaylar o yılın başvuru dönemi içinde yeniden başvuruda bulunamazlar.
(5) Adayların sınav sonuçları, sınav ile ilgili işlemler tamamlandıktan sonra Başkanlıkça ilan edilir.
Kararın bir sureti adayın dosyasına konulur.
1) Sözlü sınava; yazılı sınav yapılması halinde, yazılı sınavda başarılı olan adaylar yazılı sınavdaki başarı
sırasına göre, sadece sözlü sınav yapılması halinde ise Bakanlıkça belirlenen KPSS (B) puan türünden puanı en yüksek adaydan başlamak üzere yapılan sıralamaya göre atama yapılacak pozisyon sayısının en fazla üç katı kadar aday çağrılır. Son sıradaki aday ile eşit puana sahip adaylar da sınava çağrılır.
(2) Sözlü sınavda adaylar; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, sadece sözlü sınav yapılması halinde pozisyon unvanına ilişkin mesleki bilgi düzeyi, b) Kavrama, muhakeme etme, özetleme ve ifade etme yeteneği, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, d) Genel yetenek ve genel kültürü, e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, yönlerinden ayrı ayrı puan verilmek suretiyle değerlendirilirler.
(3) Adaylar, sınav komisyonu tarafından ikinci fıkranın (a) bendi için elli puan, diğer bentlerde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir.
Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz. Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, Giriş Sınavı Komisyonu başkan ve üyelerinin yüz tam puan üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.” 7. Başpolis Memuru Ve Kıdemli Başpolis Memurlarının İlk Derece Amirlik Eğitimine Giriş Şartları, Sınav ve Eğitimine İlişkin Usul Ve Esasların 9 uncu maddesinde; “ (1) Adayların ilk derece amirlik eğitimine giriş sınavı, sözlü sınav şeklinde yapılır.
Sınavın yeri ve zamanı Başkanlığın internet sitesinden veya uygun iletişim araçları vasıtasıyla duyurulur.
/
(2) Sözlü sınavın hazırlıkları ve gerçekleştirilmesi işlemleri Başkanlık tarafından yapılır.
(3) Şahsen müracaatı kabul edilen adaylar, sözlü sınav komisyonu tarafından sınava tabi tutulurlar.
(4) Adayların psikolojik yeterliliği; duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog veya rehberlik ve psikolojik danışmanlık bölümü mezunu üye tarafından değerlendirilir ve bu değerlendirme sözlü sınav komisyonu ile paylaşılır.
Adaylara, Başkanlıkça belirlenecek soruların yazılı olduğu bir kart çektirilir. Konu hakkında düşünmesi ve sunum yapması için süre verilir. Konu ile ilgili komisyonca adaya sorular sorulabilir.
Adayın; a)Konu hakkındaki bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi olmak üzere beş ayrı kritere göre ve her bir kriter yirmi puan olmak üzere toplam yüz tam puan üzerinden değerlendirme yapılır. Adayın sözlü sınavdan başarılı olabilmesi için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alması gerekir.
(5) Sözlü sınav komisyonu; başarılı olan adaylar hakkında İlk Derece Amirlik Eğitimine Uygundur, başarısız adaylar hakkında İlk Derece Amirlik Eğitimine Uygun Değildir kararı verir. Puanlama ve karar, değerlendirme karar formuna işlenir.
(6) Sözlü sınav komisyonu kararına itiraz edilemez.
(7) Adayların sınav sonuçları, sınav ile ilgili işlemler tamamlandıktan sonra Başkanlıkça ilan edilir ve buna ilişkin kararın bir sureti adayın dosyasına konulur.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan ‘Tavsiye Karar Önerisi’
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle; Polis Memuru olarak görev yaptığını, 17.10.2021 tarihinde Komiser Yardımcılığı Kursu için yazılı sınav yapıldığını, 100 puan üzerinden 76 puan alarak kazandığını, 16-25 Kasım 2021 tarihleri arasında yapılan fiziki yeterlik sınavından 97.5 puan ve mülakat sınavından 60 puan aldığını, 03.01.2022 tarihinde başarısız olduğunun açıklandığını, başarısız sayılması yönündeki işleminin iptali istemiyle dava açtığını, yapılan yargılama neticesinde mülakat işleminin iptal edildiğini belirterek mahkeme kararı gereği
29.07.2022 tarihinde girdiği ve 04.11.2022 tarihinde açıklanan sonuca göre 70 puanın altında puan verilerek
tekrar başarısız sayıldığı mülakatla ilgili gerekli incelemenin yapılarak uğradığı haksızlığın giderilmesini talep etmiştir.
10. Başvuruyla ilgili idarece sunulan bilgi ve belgelerden özetle; sözlü sınava ilişkin görüntülü ve/veya sesli kayıtların alınmadığı, sözlü sınavda verilen yanıtların teknolojik imkânlardan yararlanılarak sesli ve görüntülü kayıt altına alınmasını öngören bir düzenlemenin mevzuatta yer almadığı, sözlü sınavın sesli ve görüntülü kayıt yapılmak suretiyle gerçekleştirilmesi koşulunun zorunlu tutulamayacağı, sınavda
sorularının hazırlanması ile mülakat/sözlü sınav sürecinin ilgili mevzuata göre yürütüldüğü, şahsın yapılan mülakatta çekmiş olduğu soruya dair verdiği cevabın, adayın psikolojik yeterliliği, duygusal dengesizlik, dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, açıklık ve adayın polislik mesleğine istekli olması kıstaslarına göre psikolog üye tarafından değerlendirildiği ve bu değerlendirmenin mülakat komisyonu ile paylaşılarak Polis
Akademisi Başkanlığı Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Giriş ve Eğitim-Öğretim Yönetmeliğinin 19 uncu maddesinin 2 nci fıkrasının a. b, c, ç, d bentlerine göre “a) Konu hakkında bilgi düzeyi, b) Kendisinden istenileni kavrama, c) Özgüveni, ç) İfade etme yeteneği, d) Beden dilini kullanma becerisi” kapsamında komisyon üyeleri tarafından verilen puanların genel ortalaması alınarak belirlendiği kaydedilmiştir.
11. Başvuran hakkında düzenlenen formlar incelendiğinde; 11.1. Mahkeme Kararı Gereği Yapılacak 6. Dönem İlk Derece Amirlik Eğitimi Mülakat/Sözlü Sınav
Değerlendirme Karar Formu (1) incelendiğinde; adaya 83 numaralı sorunun sorulduğu, adaya konu hakkındaki bilgi düzeyi, kendisinden istenileni kavrama, özgüven, ifade etme yeteneği, beden dilini kullanma becerisi kriterleri bakımından sırasıyla soruya eksik cevap verdiği, kendisinden istenileni eksik anladığı, duygularını kontrol etmekte zorlandığı ve özgüveninin düşük olduğu, kendini ifade etmekte zorlandığı, beden dili, jest ve mimiklerin kullanımının uygun olmadığı gerekçeleriyle 20 tam puan üzerinden 12’şer puan olmak üzere başvurana toplam 60 puan verildiği, komisyon başkan ve üyelerinin her biri tarafından düzenlenen formlarda puan ve gerekçelerin birebir aynı olduğu görülmüştür.
11.2. 6.Dönem Mahkeme Kararı Gereği Yapılacak Olan İlk Derece Amirlik Eğitimi Mülakat/Sözlü Sınav
Komisyonu Değerlendirme Karar Formu (2) incelendiğinde; aday hakkında “Polis Amirleri Eğitimi
Merkezi Öğrenci Adayı Olamaz” kararı verildiği, gerekçe olarak “Adayın amirlik vasfı yetersiz görüldü” hususunun el yazısıyla kaydedildiği, aday hakkında komisyon başkan ve üyelerinin her biri tarafından başvurana 60’ar puan verilerek başvuranın genel mülakat/sözlü sınav puanı ortalamasının 60 puan olduğu görülmüştür.
11.3. Adayın amirlik vasfının yetersiz görülmesi hususuyla ilgili olarak başvuran dilekçesinde, rütbe terfi için sözlü sınavda uygulanan kıstaslarla personelin meslekte bir üst rütbede yöneticilik pozisyonuna uygun olup olmadığının değerlendirildiğini, halbuki yıllardır mesleğini başarıyla icra ettiğini, mesleğe alınırken fiziki yeterlilik ve mülakat aşamalarını başarı ile geçtiğini, meslek hayatı boyunca çok sayıda taltif ve başarı belgesi aldığını, 2006 yılından bu yana mesleğini başarıyla sürdürdüğünü, uyarma dahil hiçbir disiplin cezası almadığını, olumsuz sicili bulunmadığını, son 5 yıllık performans puanlarından iyi ve çok iyi aldığını, başvuruya konu mülakat sınavının son derece başarılı geçtiğini belirterek subjektif nedenlerle başarısız sayıldığını iddia etmiştir.
12. Ayrıca başvuranın, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin E. / esasına kayıtlı, 6. Dönem Polis
Amirleri Eğitimi Merkezi İlk Derece Amirlik Eğitimi mülakat sınavında 60 puan verilerek başarısız sayılmasına dair işlemin iptaline ilişkin açtığı davanın istinaf aşamasında devam ettiği, Diyarbakır 1. İdare
Mahkemesinin K. / sayılı anılan kararında; “Olayda, (…) davacıya (…) sorusunun yöneltildiği, beş kişiden oluşan komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı düzenlenen PAEM İlk Derece Amirlik Eğitimi Mülakat/Sözlü Sınav Değerlendirme Karar Formunda sözlü sınava giren adaya verilen puanların ayrı ayrı gösterilmiş olduğu, davacı ile ilgili olarak “konu hakkında bilgi düzeyi” için 20 puan üzerinden komisyon başkanı ve 1 üye tarafından 12 puan verilerek
“soruya eksik cevap verdi” kutucuğunun işaretlendiği, diğer bir üyenin 11 puan vererek “soruya eksik cevap verdi” kutucuğunu işaretlendiği, bir üyenin “soruya cevap veremedi” kutucuğunu işaretleyerek 10 puan verdiği, son üyenin “soruya eksik cevap verdi” kutucuğunu işaretleyerek 10 puan verdiği;
“kendisinden istenileni kavrama” için 20 puan üzerinden komisyon üyeleri tarafından sırasıyla 12, 13, 12, 10, 10 puan; “özgüveni” için 20 puan üzerinden komisyon üyeleri tarafından sırasıyla 13, 13, 12, 12, 12 puan; “ifade etme yeteneği” için 20 puan üzerinden komisyon üyeleri tarafından sırasıyla 12, 13,12, 14,12
puan; “beden dilini kullanma becerisi” için 20 puan üzerinden komisyon üyeleri tarafından sırasıyla 12, 13, 12, 14, 12 puan takdir edilmek suretiyle bu puanların aritmetik ortalamasının 60 puan olarak hesap edilmesi ve bu puanın Yönetmelikle öngörülen 70 puanın altında olmasına dayalı olarak davacının başarısız sayıldığı görülmektedir. …Uyuşmazlık konusu sözlü sınava ilişkin değerlendirme kriterlerinden; kendisinden istenileni kavrama, özgüveni, ifade etme yeteneği ve beden dilini kullanma becerisi kriterlerinin değerlendirilmesinin gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte “konu hakkında bilgi düzeyi” kriterinin somut bilgi ve belgeye dayandırılmasının mümkün olduğu, davacının bir üst rütbeye terfi için katıldığı yazılı sınavdan geçer not (76 puan) alarak başarılı olduğu, sözlü sınav esnasında değerlendirme kriterlerinden “konu hakkında bilgi düzeyi”nin değerlendirilmesi amacıyla sorulan sorunun ve bu sorunun doğru cevabının Soru Hazırlama Komisyonu tarafından önceden belirlenmiş olmasına karşın davacının sınav esnasında sorulan soruya verdiği yanıtın ne olduğunun ya da yanıt verilememesi durumunun Sözlü
Sınav Komisyonu tarafından tutanak altına alınmadığı ve bazı üyeler tarafından soruya cevap veremediği bazı üyeler tarafından ise soruya eksik cevap verdiğinin belirtildiği dolayısıyla “konu hakkında bilgi düzeyi” kriterine ilişkin olarak komisyon üyeleri tarafından notlandırmanın işaretleme yoluyla gerekçelendirildiği görülmekle birlikte bu değerlendirme sonucuna etki eden hususların ne olduğunun somut olarak ortaya konulmadığı, bu haliyle yapılan sözlü sınava katılan davacının sınav esnasında sorulan ve yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyine ilişkin olan soruya verdiği yanıttan hareketle “konu hakkında bilgi düzeyi”nin “ortalama 11 puan” ile takdir edilmesine gerekçe teşkil edebilecek nitelikte hukuken itibar edilebilir herhangi bir sebebin ortaya konulmadığı anlaşılmıştır.” açıklamalarına yer verilmiştir.
13. Diyarbakır 1. İdare Mahkemesinin E. / K. / sayılı kararı üzerine 29.07.2022 tarihinde yeniden yapılan sözlü sınava ilişkin komisyon üyeleri tarafından düzenlenen sözlü sınav değerlendirme karar formları incelendiğinde komisyon başkanı ve dört üyenin de “Konu Hakkında Bilgi Düzeyi”, “Kendisinden İstenileni Kavrama”, “Özgüveni”, “İfade Etme Yeteneği” ve “Beden Dilini Kullanma
Becerisi” kriterleri için 12 puan vermek suretiyle toplamda başvurana 60 puan verdiği, tüm üyelerin her bir kriter için 12 puan verme gerekçesi olarak da aynı seçeneği işaretlediği, tüm komisyon üyelerinin karar formlarının birebir aynı olduğu tüm üyelerin verdiği puanların aritmetik ortalamasının alınması suretiyle başvurana 60 puan verildiği ve öğrenci adayı olamaz kararı verilmek suretiyle başarısız sayıldığı anlaşılmıştır.
14. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
15. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E. / K. / sayılı kararında “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.
16. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından da sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Tarafsızlık”, “Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik” ve “Kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarelerin düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler
alması önerilmektedir (Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2022/5673 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli
Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 2022/5489 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararı).
17. Başvuruya konu sınava ilişkin; sınav kurulunun ilgili Yönetmelik düzenlemesi çerçevesinde oluşturulduğu, sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylara sorulmak üzere soruların önceden belirlenerek sınav kurulu tarafından karara bağlandığı, kapalı zarflardan birinin aday tarafından seçilerek açılması ve zarf içinde yer alan soruların sınav kurulu tarafından sorulması yönteminin sınav kurulunca benimsendiği anlaşılmış, idare tarafından gönderilen başvurana ait sınav tutanağında; sınav kurulunun her bir üyesi tarafından değerlendirme kıstaslarına ilişkin ayrı ayrı puanlamaya yer verildiği, verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, anılan tutanakların ‘Toplam’ alanında her bir kıstas için üyelerin verdikleri notların aritmetik ortalamasının alınarak not edildiği görülmüş, buna göre; sınav sürecinin ilgili düzenlemelere uygun yürütülmediğine ve sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına ve subjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir veriye dosya kapsamında rastlanılmamıştır.
18. Ayrıca ilgili Yönetmelikte, sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı düzenlenmiş olup sözlü sınav kurulu üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan puanın 60 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde mevzuata aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın sözlü sınavının, ilgili mevzuat çerçevesinde yapıldığı değerlendirildiğinden başvuruya konu işlemde mevzuata aykırılık tespit edilememiştir.
20. İdarece Danıştay 8. Dairesinin E: / esasına kayıtlı İlk Derece Amirlik Eğitimine alınması talebinin reddine dair işlemin iptali ile Yönetmeliğin ilgili maddesinin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle dava açıldığı bildirilmiş olup 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Başvuru ve usulü” başlıklı 17 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde, yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin başvuruların incelenemeyeceği düzenlendiğinden başvuru bu yönüyle incelenmemektedir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği görülmüştür.
22. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav esnasında ses ve görüntü ile sözlü sınavı kayıt altına alması sınavın objektif olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti bakımından önem arz etmektedir. Zira ses ve görüntü kaydının mevcudiyeti halinde olası bir ihtilafta yapılacak incelemede objektif sonuçlara ulaşılacaktır.
Ancak idare tarafından sözlü sınavda ses ve görüntü kaydı alınmamış olup, idarenin bundan sonraki sınavlarda anılan hususlara uygun davranması gerektiği değerlendirilmektedir.
23. Öte yandan somut olayda idarece Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden değerlendirme tutanaklarında sadece komisyon üyelerinin adaylara vermiş oldukları puanların kayıt altına alındığı; ancak adayların sorulara verdikleri cevapların değerlendirme tutanaklarında gösterilmediği tespit edilmiş olup
Kurumumuzca bundan sonra yapılacak sınavlarda bu duruma dikkat edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi(varsa) gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi(varsa) kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın talebinin REDDİNE, Sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen İdarenin bundan sonra düzenleyeceği benzer sınavlarda; adaylara sorulan sorulara adayların verdiği cevapların tutanağa geçirilmesi tedbirler alması ile sözlü sınavlarda sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi