|
ÖZET: Başvuru, Adli Hakimlik Savcılık yardımcılığı için yapılan mülakatın iptali talebiyle ilgili olup, başvuran, 23 Aralık 2023 tarihinde gerçekleştirilen yazılı sınavdan başarılı olarak mülakata çağrıldığını, ancak 22 Mayıs 2024’te yapılan mülakattan elendiğini iddia etmektedir. Başvuran, mülakatın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek, iptal edilmesini ve sürecin uzaması durumunda kaybettiği haklar için karar verilmesini talep etmiştir.
Adalet Bakanlığı, mülakatın mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini ve mülakat komisyonunun 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu’na göre oluşturulduğunu açıklamıştır. Mülakat sonuçları, adayın performansına dayalı olarak değerlendirilmiş, ancak mülakatın sesli ve görüntülü kayıt altına alınmadığı belirtilmiştir. Danıştay kararları, sözlü sınavların nesnel bir şekilde yapılması gerektiğini vurgulamakta ve bu bağlamda başvuranın iddialarının bazı yönlerinin dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddine karar verilmiş, mülakatın iptal talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki sözlü sınavların daha şeffaf ve nesnel bir şekilde yürütülmesi için Adalet Bakanlığı’na tavsiyelerde bulunulmuştur. Bu tavsiyeler arasında, mülakatların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması ve verilen puanların gerekçelerinin tutanaklara geçirilmesi yer almaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12901-S.24.19478
BAŞVURU NO : 2024/9182
KARAR TARİHİ : 26.11.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sınavının iptali talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 26.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan ekli şikâyet başvurusunda özetle; Adli Hakimlik Savcılık yardımcılığına atanacak kimselerin belirlenmesi amacıyla yapılan 23 Aralık 2023 tarihli yazılı yarışma sınavından geçer not alarak mülakata çağrılmaya hak kazandığını, 22.05.2024 tarihinde gerçekleştirilen mülakatın 29.06.2024 tarihinde ilan edilen sonucuna göre mülakattan elendiğini ve yardımcılığa atanamadığını, mülakatın hukuka ve hakkaniyete aykırı yapıldığını ifade ederek 22.05.2024 tarihli mülakatın iptaline karar verilmesini, sürecin uzaması ve talebinin kabul edilmesi halinde mahrum kaldığı haklar ve menfaatler hakkında karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Adalet Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Sözlü sınav komisyonunun kimlerden oluştuğu, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu hükümleri uyarınca belirlenmiş olup, adı geçen Kanun’un “Yazılı Yarışma Sınavı ve Mülâkatın Yapılış Şekli” başlıklı 9/A maddesinde; “…Mülâkat Kurulu; Adalet Bakanının görevlendireceği bakan yardımcısı başkanlığında, Teftiş Kurulu Başkanı, Ceza İşleri, Hukuk İşleri ve Personel Genel Müdürleri ile Hâkimler ve Savcılar
Kurulu Genel Sekreteri ve Türkiye Adalet Akademisi Danışma Kurulundan seçilen bir kişi olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur. Türkiye Adalet Akademisi Danışma Kurulunda;
a) Yargıtay veya Danıştay mensubunun birden fazla olması hâlinde bu kişiler arasından,
b) Yargıtay veya Danıştay mensubu bulunmaması hâlinde, Kurulda görev yapan hâkim ve savcılar arasından, her sınav için Danışma Kurulunca, üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla, sınavın türüne göre bir asıl üye Mülâkat Kuruluna seçilir. Üyelerin hukukî veya fiilî sebeplerle katılamamaları halinde, Türkiye Adalet Akademisi Danışma Kurulundan seçilen üyenin yerine bu Kurulda görev yapan hâkim ve savcılar arasından üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla seçilen yedek üye, diğer üyelerin yerine ise vekâlet edenler Mülâkat Kuruluna katılır.” hükmü yer almaktadır. Mülâkat Kurulunun mevzuata uygun teşkil etmiş olduğu, Kanunda belirtildiği üzere başvuranın mülakatı Bakan Yardımcısı başkanlığında kanunda belirlenen üyeler tarafından yapıldığı,
2.2. Sözlü sınav komisyonunun 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun “Yazılı Yarışma Sınavı ve
Mülakatın Yapılış Şekli” başlıklı 9/A maddesine uygun olarak yapıldığı ve komisyonun mevzuata uygun biçimde oluşturulduğu, başvurana ait mülakat tutanaklarının gönderildiği ancak yazılı, görüntülü ve/veya sesli kayıt gönderilmesi hususunda; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun / Esas, / sayılı kararında; ”…sözlü sınav ve mülakatla ilgili olarak, adaylara komisyon başkan ve üyelerince verilen puanların ayrı ayrı tutanağa geçirileceği, bunun dışında sınavla ilgili herhangi bir kayıt sisteminin kullanılmayacağı hükümlerine yer verildiği; bu durumda sözlü sınav veya mülakatlarda verilen yanıtların teknolojik imkanlardan yararlanılarak kayıt altına alınmasını öngören bir yasal düzenleme bulunmadığı, aksine değinilen kanun hükümlerinde ve 2802 sayılı Kanun’da tutanak düzenlenmesi dışında bir kayıt öngörülmediği dikkate alındığında, mülakatta verilen yanıtların teknolojik imkanlardan yararlanılarak kayıt altına alınması konusuyla ilgili olarak Daire kararında yer alan gerekçede mevzuata uygunluk görülmediği, dolayısıyla 2802 sayılı Kanun’da yapılan tanımı dikkate alındığında, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılan mülakatla ilgili olarak 2802 sayılı Kanun’da getirilen ölçütlerin yeterli olduğuna…” hükmettiği üzere hâkim ve savcı adaylığı mülâkatlarının sesli ve görüntülü kayıt altına alınarak yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından başvuranın mülakatıyla ilgili yazılı, görüntülü ve/veya sesli kayıt bulunmadığı,
kaydedilmiş ve ilgili evraklar yazı ekinde Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun “Yazılı yarışma sınavı ve mülâkatın yapılış şekli” başlıklı 9/A maddesinde; “(…) Yazılı sınavda yüz tam puan üzerinden en az yetmiş puan almak kaydıyla en yüksek puan alandan başlamak üzere, sınav ilânında belirtilen kadro sayısının iki katı fazlası mülâkata çağrılır. Bu şekilde çağrılan en düşük puana sahip adayla aynı puanı alanlar da mülâkata alınır. (Ek cümle:20/2/2019-7165/4 md.) Başarılı olanların sayısı, ilan edilen kadronun iki katı fazlasının altında kalırsa sadece başarılı olanlar mülâkata çağrılır. (Değişik fıkra:20/2/2019-7165/4 md.) Mülâkat Kurulu; Adalet Bakanının görevlendireceği bakan yardımcısı başkanlığında, Teftiş Kurulu Başkanı, Ceza İşleri,
Hukuk İşleri ve Personel Genel Müdürleri ile Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreteri ve Türkiye
Adalet Akademisi Danışma Kurulundan seçilen bir kişi olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur.
(Mülga fıkra:20/2/2019-7165/4 md.) (Yeniden Düzenleme:17/10/2019-7188/10 md.) Türkiye Adalet
Akademisi Danışma Kurulunda;
a) Yargıtay veya Danıştay mensubunun birden fazla olması hâlinde bu kişiler arasından, b) Yargıtay veya Danıştay mensubu bulunmaması hâlinde, Kurulda görev yapan hâkim ve savcılar arasından, her sınav için Danışma Kurulunca, üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla,sınavın türüne göre bir asıl üye Mülâkat Kuruluna seçilir. (Değişik fıkra:20/2/2019-7165/4 md.) Üyelerin hukukî veya fiilî sebeplerle katılamamaları halinde, Türkiye Adalet Akademisi Danışma Kurulundan seçilen üyenin yerine bu Kurulda görev yapan hâkim ve savcılar arasından üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla seçilen yedek üye, diğer üyelerin yerine ise vekâlet edenler Mülâkat Kuruluna katılır.
Mülâkat, ilgilinin; a) Muhakeme gücünün, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneğinin, c) Genel ve fizikî görünümünün, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğunun ve liyakatinin, d) Yetenek ve kültürünün, e) Çağdaş bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, puan vermek suretiyle değerlendirilmesi yöntemidir.
Mülâkat, yukarıdaki bentlerde yazılı özellikler her biri yirmişer puan üzerinden değerlendirilerek yapılır.
Mülâkat Kurulunun herbir üyesi tarafından verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Başarılı sayılmak için, üyelerin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır.
Mülâkat sonucu en yüksek puan alandan başlamak üzere sıraya konularak mülâkat başarı listesi hazırlanır ve bu listenin altı Mülâkat Kurulu tarafından imzalanarak Personel Genel Müdürlüğüne teslim edilir.
Yazılı yarışma sınavına katılmayanların mazeretleri kabul edilmez. Mazereti sebebiyle mülâkata katılamayanların müracaatı üzerine Mülâkat Kurulunca mazeretlerinin kabulüne karar verildiği takdirde mülâkat yeri ile günü tespit edilir ve ilgili mülâkata çağrılır. Mazeret bildirenlerin mazereti Mülâkat
Kurulunca reddedilir veya kabul edilmekle birlikte verilen süre içinde mülâkata katılmazsa başarısız sayılır.
Sınava katılanların, yukarıda belirtilen yazılı yarışma sınavı notunun yüzde yetmişi ile mülâkat notunun yüzde otuzunun toplamı tespit edildikten sonra en yüksek puan alandan başlamak üzere nihai başarı listesi hazırlanır. Bu sıralamaya tâbi tutulanların nihai puanlarının eşit olması halinde, yazılı sınavda aldığı puana öncelik tanınır. Yazılı puanlarının da eşit olması halinde, kura çekilmek suretiyle sırası belirlenir ve bu konuda yapılan işlemler düzenlenecek tutanakta gösterilir. (…)”
düzenlemelerine yer verilmiştir
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebi hakkında
Kısmen Tavsiye Kısmen Reddine karar verilmesi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
/
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran özetle; Adli Hakimlik Savcılık yardımcılığına atanacak kimselerin belirlenmesi amacıyla yapılan 23 Aralık 2023 tarihli yazılı yarışma sınavından geçer not alarak mülakata çağrılmaya hak kazandığını, 22.05.2024 tarihinde gerçekleştirilen mülakatın 29.06.2024 tarihinde ilan edilen sonucuna göre mülakattan elendiğini ve yardımcılığa atanamadığını, mülakatın hukuka ve hakkaniyete aykırı yapıldığını ifade ederek 22.05.2024 tarihli mülakatın iptaline karar verilmesini, sürecin uzaması ve talebinin kabul edilmesi halinde mahrum kaldığı haklar ve menfaatler hakkında karar verilmesini talep etmektedir.
8. Dosya kapsamında mülakat sınavı konusunda yapılan incelemede;
8.1 Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E: / K: / sayılı Kararı’nda, sözlü
sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır. ” ifadelerine yer verilmektedir.
8.2. Danıştay 12 nci Dairesinin 29/12/2017 tarihli ve E: / K: / tarihli kararında; …”davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
8.3. Başvuranın 23-24 Aralık 2023 tarihinde yapılan Adli Yargı Hakim ve Savcı yardımcılığı yazılı yarışma sınavında başarılı olarak mülakata katılmaya hak kazandığı, ancak yapılan mülakatta başarısız sayıldığı anlaşılmaktadır.
8.4. Uyuşmazlık konusu olayda; mülakat kurulunun mevzuata uygun olarak oluşturulduğu, adayın muhakeme gücü, bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneği, genel ve fizikî görünümü, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu ve liyakati, yetenek ve kültürü, çağdaş bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı olarak beş ayrı başlık halinde düzenlenmiş olan değerlendirme kriterleri yönünden başvurana mülakat kurulu üyeleri tarafından ayrı ayrı puan takdir edilerek tutanaklara geçirildiği, bahse konu puanların aritmetik ortalamalarının alınması sonucunda ise başvuranın mülakat sınav puanının (54,28) başarılı sayılmak için gerekli olan 70 puanın altında kaldığı müşahede edilmiştir.
8.5. Başvuranın katıldığı mülakat sınavı esnasında mülakat kurulu üyeleri tarafından her bir kriter hakkında ayrıca değerlendirme yapılarak tutanak altına alındığı, bu tür sınavların muhakeme gücü, bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneği, genel ve fizikî görünümü, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu ve liyakati, yetenek ve kültürü, çağdaş bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı gibi gözlem ve kanaate dayalı unsurlar yönünden de adayların sınav sırasındaki genel durumlarının değerlendirilmesinin amaçlandığı, kurul üyelerince bu kapsamda yapılan değerlendirmenin objektif olmadığına ilişkin herhangi bir somut bilgi ve belgenin de mevcut olmadığı değerlendirilmiştir.
/
8.6. Bunun yanında mülakatta Kurul üyeleri tarafından yöneltilen sorular için sadece puanlama yapıldığı, adayca verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı, sözlü sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, fakat verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirilmediği ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı başvuru hakkında
Kurumumuzun verdiği 02/08/2022 tarihli ve S. 12/08/2022 tarihli ve S. sayılı Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararları’nda sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirleri alması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde tavsiyede bulunmuştur.
9. Yukarıda değinilen hususlar göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın mülakat sınavının iptal edilmesi talebinin reddi, ancak bundan sonra yapılacak sözlü sınavlarda; Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara adaylarca verilen cevapların tutanağa bağlanması ve sözlü/uygulamalı sınavın ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
10. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
11. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ ve
KISMEN REDDİNE;
Başvuranın mülakat sınavının iptal edilmesi TALEBİNİN REDDİNE,
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda Komisyon üyeleri tarafından adaylara yöneltilen sorulara adaylarca verilen
cevapların tutanağa bağlanması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirlerin alınması ve sınavların ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde ADALET
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Adalet Bakanlığınca bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/