|
ÖZET: Başvuru sahibi, Manisa İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından İŞKUR aracılığıyla yapılan engelli işçi alım mülakatına katıldığını, mülakat sorularının tamamını doğru yanıtlamasına rağmen başarısız sayıldığını iddia ederek mülakatın yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir. Başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiş ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın mülakat sürecine ilişkin açıklamaları da göz önünde bulundurulmuştur. İlgili mevzuat çerçevesinde, mülakatların nesnellik, tarafsızlık ve şeffaflık ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, mülakatın yeniden değerlendirilmesi talebini kısmen reddetmiş, ancak sözlü sınavların daha iyi yönetilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyelerde bulunmuştur. Bu tavsiyeler, mülakat öncesinde puanlama kriterlerinin belirlenmesi ve verilen puanların gerekçelerinin tutanaklarda yer alması gibi unsurları içermektedir. Ayrıca, başvuru sahibine hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgi verilmemesinin, iyi yönetim ilkelerine aykırı olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuru sahibinin mülakat sonucunun yeniden gözden geçirilmesi talebi reddedilmiş, ancak gelecekteki mülakatların daha şeffaf ve adil bir şekilde yürütülmesi için gerekli önlemlerin alınması gerektiği ifade edilmiştir. Kararın, başvuru sahibine ve Milli Eğitim Bakanlığı’na tebliği yapılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4906-S.7345
BAŞVURU NO : 2018/17825
KARAR TARİHİ : 28/06/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakatın yeniden değerlendirilerek atama yapılması talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 28/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuru sahibi özetle, Manisa İl Milli Eğitim Müdürlüğünce İŞKUR kanalıyla 4 adet engelli
iş ilanına başvurduğunu, 12/06/2018 tarihinde mülakata katıldığını, ancak mülakat sorularının hepsine tutanak altında doğru cevap verildiği halde mülakat komisyonu tarafından mülakatta başarısız sayıldığını belirterek söz konusu mülakatın yeniden hakkaniyetle değerlendirilmesini ve asil kazanan listeye atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 14/01/2019 tarih ve E… sayılı şikâyet konusuna ilişkin bilgi/belge isteme
yazısına istinaden, Milli Eğitim Bakanlığı’nın 8/02/2019 tarih ve E… sayılı yazılarında;
2.1) Manisa İl Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde işçi olarak çalışan personelin % 4’ü oranında
engelli işçi, ile % 2 oranında eski hükümlü ve terörle mücadele yaralanan (TMY) işçi kontenjanlarının tamamlanması amacıyla Manisa Çalışma ve İş Kurumu Müdürlüğünden 16 adet engelli beden işçisi, 4 adet engelli aşçı, 6 adet eski hükümlü ve TMY beden işçisi, 4 adet eski hükümlü ve TMY aşçı talebinde bulunulduğu,
2.2) Alım işlemlerinin 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile 19/09/2009 tarih ve 27354 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına Eski Hükümlü veya Terörle Mücadelede Makul Sayılmayacak Şekilde
Yaralananların İşçi Olarak Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde alım yapıldığı,
2.3) Engelli işçi alımı mülakat sorularının kurul tarafından hazırlandığı, her adaya 4 soru
sorulduğu, her sorunun 25 puan üzerinden değerlendirildiği, adayın soru zarfını kura ile kendisinin belirlediği, ilgili yönetmeliğin 18’inci maddesinin 3’üncü fıkrası gereğince adayın başarı puanının EKPSS puanının % 70’i, sözlü sınav puanının % 30’u alınarak oluşturulduğu açıklaması yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Genel İlkeler”
başlıklı 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” Hükümleri yer almaktadır.
5) 09.08.2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 29/6/2009 tarihli ve
2009/15188 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve
Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“Kurumdan işçi talebinde bulunma” başlıklı 6’ncı maddesinde; (1) Kamu kurum ve kuruluşları işçi ihtiyaçlarını, iş kolu, meslek pozisyonu, öğrenim, iş tecrübesi, ücret, sosyal yardımlar gibi ayrıntılarla yazılı veya elektronik ortamda Kurumdan talep etmek ve 8 inci madde hükümleri saklı kalmak üzere Kurum tarafından gönderilenler arasından karşılamak zorundadır
5.1) “İşçi talebinde dikkat edilecek hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde, “(1) İşçi talep eden
kamu kurum ve kuruluşu tarafından, işçinin alınacağı mesleğin niteliğine göre özel şartlar belirlenebilir. Bu şartlar belirlenirken;
a) Sınava tabi taleplerin; ortaöğretim, önlisans ve lisans düzeylerinden yalnızca birinden yapılması,
b) Eğitim durumlarının, belirli bir eğitim kurumu ismi ifade edilmeksizin, sadece mesleğe uygun bölümlerin belirtilmesi,
d) İşçinin istihdam edileceği meslek ile işçide aranan şartlar ve istenen belgeler arasında tutarlılık bulunması,
hususlarına dikkat edilir.”
5.2) “İşçi talebinin ilanı ve iş başvurusu” başlıklı 9’uncu maddesinde, “(1) Kamu kurum
ve kuruluşlarının işçi talepleri Kurum internet sayfasında ilan edilir. Söz konusu talepler Kurum tarafından uygun görülen diğer iletişim araçları ile de kamuoyuna duyurulabilir.”
5.3) “Taleplerin Kurum tarafından karşılanma esasları” başlıklı 10’uncu maddesinde,
“Kamu kurum ve kuruluşlarının önlisans ve lisans düzeyindeki işçi talepleri KPSS puanıyla, aynı eğitim düzeyindeki münhasıran engelli işçi talepleri EKPSS puanıyla; ortaöğretim ve daha alt eğitim düzeyindeki işçi talepleri ile temizlik hizmetlerinde, güvenlik ve koruma hizmetlerinde, bakım ve onarım hizmetlerinde, eğitim şartı aranmaksızın kömür ve maden işletmelerinin yeraltı işlerinde çalıştırılacaklara ilişkin taleplere gönderilecek adaylar ise noter huzurunda çekilecek kura ile belirlenir.
(2) KPSS’de başarılı olmak veya öncelikli gönderme hakkına sahip olmak, işe yerleştirmede tek başına bir hak teşkil etmez.”
5.4) “KPSS ve EKPSS kapsamındaki taleplerle ilgili aday listelerinin belirlenmesi”
başlıklı 11’inci maddesinde, “(1) KPSS ve EKPSS kapsamındaki taleplerle ilgili aday listeleri belirlenirken;
a) Önlisans ve lisans eğitim düzeyindeki taleplere, KPSS puanıyla başvuran talep şartlarına uygun adaylar arasından, en yüksek KPSS puanından veya aynı eğitim düzeyindeki münhasıran engelli işçi taleplerinde EKPSS puanıyla başvuran talep şartlarına uygun adaylar arasından en yüksek EKPSS puanından başlanmak üzere açık iş sayısının dört katı,”
5.5) “Sınav ve işe alım süreci” başlıklı 17’nci maddesinde, “(1) Kamu kurum ve kuruluşları
işe yerleştirilecek kişileri, Kurum tarafından gönderilen listelerdeki adaylar arasında yapacağı sınav ile belirler. Sınav; yazılı veya sözlü yöntemlerden biri veya ikisi kullanılarak, meslekî bilgi ve becerilere ilişkin konulardan yapılır. Ancak temizlik hizmetleri, güvenlik ve koruma hizmetleri, bakım ve onarım hizmetleri için yapılacak alımlarda kura sonrası sadece sözlü yöntem kullanılarak sınav yapılır.
(2) İşe alım sürecinin; kamu kurum ve kuruluşlarınca, Kurum tarafından gönderilen listelerin ulaşmasını müteakip yirmi gün içinde tamamlanması esastır.
(3) Sınavların gerçekleştirilmesi ile işe alım sürecinde uygulanacak diğer usul ve esaslar bu
Yönetmelikte düzenlenen genel çerçeveye aykırı olmamak kaydıyla kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenir. Belirlenen usul ve esaslar; adayların daveti, sınavın yöntemi ve sonuçların değerlendirilmesi, asil ve yedek adayların belirlenmesi, yedeklerden yerleştirme yapılması ile adaylara sonuçlarının duyurulması hususlarını da kapsar.”
5.6) Mülga 18’inci maddesinde; (RG-9/11/2018-30590-C.K.-322/13 md.) “(1) Sınav kurulu
kamu kurum veya kuruluşlarının atamaya yetkili amirinin görevlendireceği bir başkan ve dört üyeden oluşur. Özürlüler için oluşturulacak sınav kurulunda, üyelerden biri Türkiye Sakatlar
Konfederasyonunca belirlenir. Özürlüler için oluşturulacak sınav kurulu üyelerine toplantı gün, saat ve yeri, toplantı gününden en az beş gün önce yazılı olarak bildirilir.
(3) Adayın başarı puanı; hem yazılı hem de sözlü sınav yapılması hâlinde, adayın KPSS puanının yüzde ellisi, yazılı sınav puanının yüzde otuzu, sözlü sınav puanının yüzde yirmisi; sadece yazılı ya da sadece sözlü sınav yapılması hâlinde adayın KPSS puanının yüzde yetmişi, yazılı veya sözlü sınav puanının yüzde otuzudur. Başarı puanı en yüksek olan adaydan başlanmak suretiyle açık iş sayısı kadar asıl ve aynı sayıda yedek adayın isimlerini kapsayan bir liste belirlenerek ilan edilir. Sınav sonuçlarına ilişkin itirazlar sınav kurulunca incelenir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV.KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6) Başvuru sahibinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuru sahibi, İŞKUR kanalıyla Manisa İl Milli Eğitim Müdürlüğünce yapılan 4 adet
engelli işçi alımı mülakatına katıldığını, ancak mülakat sorularının hepsine tutanak altında doğru cevap verilmesine rağmen mülakat komisyonu tarafından başarısız sayıldığını belirterek söz konusu mülakatın yeniden hakkaniyetle değerlendirilmesini ve asil kazanan listeye atamasının yapılmasını talep etmektedir.
8) Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için getirilen
yöntemlerden biri olan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime imkan tanıyacak şekilde yapılması esastır. Sözlü sınav değerlendirme kriterlerinden bir kısmı somut bilgi ve belgeye dayandırılmaktayken, bir kısmının sözlü sınavların doğası gereği gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır.
9) Kamu Kurum Ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında
Yönetmelikte işçinin istihdam edileceği meslek ile işçide aranan şartlar ve istenen belgeler arasında tutarlılık bulunması gerektiği, KPSS’de başarılı olmanın işe yerleştirmede tek başına bir hak teşkil etmediği, başarı puanının hesaplanmasında yazılı ya da sadece sözlü sınav yapılması hâlinde adayın KPSS puanının yüzde yetmişi, yazılı veya sözlü sınav puanının yüzde otuzunun dikkate alınacağı açıkça belirtilmiştir.
10) Nitekim, Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı
Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
11) Başvuru sahibine mülakat esnasında sorulan “Türkiye’nin ilk anayasal belgesi nedir?
sorusuna başvuran tarafından verilen cevabın komisyonca 0 “sıfır” puan olarak değerlendirilmesinin hatalı olabileceği, zira verilen cevap dikkate alındığında söz konusu sorunun yanlış anlaşılmasına mahal verecek nitelikte bir soru olabileceği kanaatine varılmıştır.
Dolayısıyla mülakat sorularının tek bir cevabının olduğu öngörülerek hazırlanması gerekmektedir.
12) Yukarıda da belirtildiği üzere, İdarenin cevabi yazısı ve sunulan belgelerden, idarenin sözlü
sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlemesi, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği ve denetime tabi tutulabilmesi açısından aranan kriterler olduğundan; sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, idarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde, komisyon üyelerince takdir edilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
14) Yukarıda da belirtildiği üzere idarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri
düzenlemesi, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve gerekçeleriyle gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği ve denetime tabi tutulabilmesi açısından aranan kriterler olduğundan; sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan
“nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, komisyon üyelerince takdir edilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Manisa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre;
Başvuranın mülakatın yeniden incelenip asil listeye alınarak atama yapılması talebinin
REDDİNE;
Sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin geri alınarak yeniden sözlü sınava alınması,
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlarda komisyon üyelerince takdir edilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi