|
ÖZET: Başvuran, mülkiyetinde bulunan Hatay İli’nde yer alan parsel için yol ihdas ve satış işlemi yapılmasını talep etmiştir. Bu talep, inşaat ruhsatı alabilmesi amacıyla yapılmıştır. Başvuru sürecinde, ilgili idarenin 2016 yılında başlatılan bir dosyayı iki yıl sonra işleme alması ve daha sonra parselin belediye adına tapulu arsa olarak değerlendirilmesi nedeniyle başvuranın mağdur olduğu ifade edilmiştir. İdare, başvuranın talebini karşılamak için gerekli imar planı çalışmalarının devam ettiğini ve mevcut durumun, mülkiyeti belediyeye ait olan bir parsel üzerindeki haciz nedeniyle kısıtlandığını belirtmiştir.
Belen Belediye Başkanlığı, imar planı onaylandığında yol sınırının parsel sınırına çekileceğini ve böylece başvuranın inşaat ruhsatı almasının önündeki engellerin kalkacağını ifade etmiştir. Ancak, başvuranın talebinin üzerinden uzun bir süre geçmesine rağmen, gerekli işlemlerin tamamlanmadığı ve başvuranın mağduriyetinin devam ettiği tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun kabulü yönünde bir tavsiye kararı hazırlamış ve Belen Belediye Başkanlığı’na, imar planı çalışmalarını hızlandırarak başvuranın talebini karşılaması gerektiğini bildirmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/12535-S.21.20134 –
BAŞVURU NO : 2021/6468
KARAR TARİHİ : 01/09/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BELEN BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın mülkiyetinde bulunan parsel için yoldan ihdas ve satış işlemi yapılması suretiyle tarafına inşaat ruhsatı verilebilmesine imkan sağlanmasına yönelik talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, tarihinde kayıt altına alınan şikayet dilekçesinde özetle; mülkiyetinde bulunan
Hatay İli İlçesi Mahallesi ada numaralı parselin (yeni ada numaralı parsel)
çevresinde bulunan parsellere inşaat ruhsatı verilebilmesi amacıyla yol genişliklerinin düşürülerek ilgililerine satış suretiyle ihdas işlemi yapıldığı, benzer nitelikteki ihdas başvurusu dosyasının 05/10/2016 tarihinde idareye verildiği, dosyanın yaklaşık 2 yıl sonra 10/04/2018 tarihinde işleme alındığı ve 28/08/2018 tarihinde verilen cevapta bu yerin artık yol değil belediye adına tapulu arsa olduğu, bu sebeple taraflarına satışın yapılamayacağı cevabı verildiği, buna istinaden tevhit talebinde bulunulmasına rağmen cevap verilmediği, 2 yıldır tapulu arsasına inşaat yapılmasına müsaade edilmeyerek mağdur edildiği iddia ve ifadelerine yer verilerek inşaat ruhsatı alınabilmesi için başvuru dilekçesinde örneği gösterilen kişilere uygulandığı gibi yoldan ihdas yapılarak satış işlemi gerçekleştirilmesi suretiyle mağduriyetin giderilmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla şikayet
edilen idareden 19/04/2021 tarih ve sayılı bilgi ve belge talep yazısı yazılmış olup, Belen
Belediye Başkanlığı’ndan alınan 29/04/2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda; /
“İlgi yazıda bahse konu İlçemiz Mahallesinde bulunan ada parsel (Yeni ada nolu parsel) Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan araştırmalara esas olmak üzere; 1Söz konusu ada nolu parsel sahiplerine tarafımızca 01.07.2019 tarih ve E.625/1227 sayılı yazımızda da belirtildiği üzere söz konusu parsel ile alakalı parsel malikleri tarafından hazırlattırılacak 1/1000 ölçekli
Uygulama İmar Planı Tadilatında veya tarafımızca yapılacak olan 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon
Uygulama İmar Planında söz konusu yol sınırının ada nolu parselin sınırına çekilerek söz konusu parselin imar çapı ve ruhsat almasında engel kalmayacağı parsel sahiplerine bildirilmiştir. Ancak parsel malikleri tarafından herhangi bir imar planı tadilatı tarafımıza sunulmamış olup, söz konusu yol sınırının parsel sınırına çekilme işlemi tarafımızca yapımı devam eden 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama
İmar Planında yapılacak olup, parsel malikleri tarafından imar çapı ve ruhsat almasına engel bir durum kalmayacaktır. Yapımı devam eden 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı çalışmalarımız, Ülkemizde 11 Mart 2020 tarihinde görülen Koronavirus (Covid19) salgın hastalığına karşı alınan tedbirlerde resmi kurumlarda ve özel sektörde esnek çalışma ve sokağa çıkma yasakları kurumlar arası yazışmalarda ve saha çalışmalarında aksaklıklar meydana gelmektedir. Söz konusu yapımı devam eden 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon İmar Planı en kısa sürede Belediye Meclisimizce onaylanıp, Hatay
Büyükşehir Belediyesi’ne onaylanmak üzere gönderilecektir.
2 Söz konusu 83 ada 1 nolu parsel ile alakalı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanan 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı kararları doğrultusunda, 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon
Uygulama İmar Planı yapımı devam etmektedir.
3 Söz konusu 83 ada 1 nolu parselin önünde Belen Belediye Meclisinin 18.11.2013 tarih ve 38 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planında mülkiyeti belediyemize ait, cinsi yol olan ada numaralı parsel bulunmakta olup, yoldan ihdas işleminin işleme alınamamasının nedeninin mülkiyeti Belediyemize ait ada nolu parselin üzerinde haciz bulunmasıdır. Söz konusu yoldan ihdas işlemi bu nedenden dolayı gerçekleştirilememektedir.
4 Söz konusu ada nolu parselin önünde Belen Belediye Meclisinin 18.11.2013 tarih ve 38 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planında mülkiyeti belediyemize ait, cinsi yol olan ada numaralı parsel bulunmakta olup, mülkiyeti Belediyemize ait ada nolu parselin üzerinde haciz bulunduğundan dolayı söz konusu ihdas işlemi yapılamadığından, söz konusu parsele inşaat ruhsatı verilememektedir. Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin 08.03.2019 tarih ve sayılı kararı ile onaylanıp,
31.07.2019 tarih ve sayılı kararı ve 11.11.2019 tarih ve sayılı kararı ile itirazların karara
bağlanarak 11.11.2019 tarihinde kesinleşen, 02.03.2020 tarih ve sayılı yazı ile tarafımıza gönderilen 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı kararlarına göre Belediyemiz tarafından yapılacak olan 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planında söz konusu parselin önünden geçen yol parsel sınırlarına kaydırılarak maliklerin imar çapı ve inşaat ruhsatı alması sağlanacaktır.
5 Söz konusu yol sınırının parsel sınırına çekilme işlemi tarafımızca yapımı devam eden 1/1000 ölçekli
İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planında yapılacak olup, parsel malikleri tarafından imar çapı ve ruhsat almasına engel bir durum kalmayacaktır. Yapımı devam eden 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama
İmar Planı çalışmalarımız, Ülkemizde 11 Mart 2020 tarihinde görülen Koronavirus (Covid19) salgın hastalığına karşı alınan tedbirlerde resmi kurumlarda ve özel sektörde esnek çalışma ve sokağa çıkma yasakları kurumlar arası yazışmalarda ve saha çalışmalarında aksaklıklar meydana gelmektedir. Söz
konusu yapımı devam eden 1/1000 ölçeki İlave ve Revizyon İmar Planı en kısa sürede Belediye Meclisimizce onaylanıp, Hatay Büyükşehir Belediyesi’ne onaylanmak üzere gönderilecektir.
6 Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin 08.03.2019 tarih ve sayılı kararı ile onaylanıp, 31.07.2019 tarih ve sayılı kararı ve 11.11.2019 tarih ve 246 sayılı kararı ile itirazların karara bağlanarak
11.11.2019 tarihinde kesinleşen, 02.03.2020 tarih ve sayılı yazı ile tarafımıza
gönderilen 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı kararlarına göre, söz konusu parsel ile alakalı 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı çalışmalarımız devam etmekte olup, planların onaylanması akabinde söz konusu maliklerin imar çapı ve yapı ruhsatı almasına engel durum kalmayacaktır.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin
birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
4.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesi; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
5) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun;
5.1) “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15’inci maddesi; “… (Ek fıkra: 10/9/2014-6552/121
md.) İcra dairesince haciz kararı alınmadan önce belediyeden borca yeter miktarda haczedilebilecek mal gösterilmesi istenir (…) . On gün içinde yeterli mal beyan edilmemesi durumunda yapılacak haciz işlemi, alacak miktarını aşacak (…) şekilde yapılamaz.”
5.2) “Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesi; “Belediye meclisinin görev ve yetkileri
şunlardır: … c) Belediyenin imar plânlarını görüşmek ve onaylamak, …”
6) 2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası; “Köy ve belediye sınırları içinde
kapanmış yollarla yol fazlaları köy veya belediye namına tescil olunur.”
7) 3194 sayılı İmar Kanununun;
7.1) “Tanımlar” başlıklı 5’inci maddesi; “Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır.
Nazım İmar Planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve
/
uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır…”
7.2) “Mekânsal planlama kademeleri” başlıklı 6’ncı maddesi; “(Başlığı ile Birlikte Değişik:29/11/2018-
7153/11 md.) Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır.
Mekânsal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır.
Büyükşehirlerde 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yapılmış olması, gerekli görülen bölgelerde 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarının yapılmasına engel teşkil etmez.”
7.3) “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8’inci maddesi; “Planların
hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur.
a) Bölge planları; sosyo – ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır.
b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/6 md.)
Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır.
Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme dördüncü cümle: 12/7/20136495/73 md.) Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar…”
7.4) “Cephe hattı” başlıklı 12’nci maddesi; “İmar planlarında gösterilen cephe hattından önde bina
yapılamaz. Herhangi bir arsanın cephe hattının gerisinde kalan kısmı, plan ve yönetmelik esaslarına uygun bina inşaatına yetmiyorsa, beş yıllık imar programı içinde olup olmadığına göre, 10 uncu maddede belirtilen müddetler içerisinde 18 inci madde hükümleri tatbik edilmediği veya başka bir şekilde halline imkan bulunmadığı takdirde mal sahibinin yazılı müracaatı üzerine, bu arsanın tamamı ilgili idarelerce kamulaştırılır.”
7.5) “İfraz ve tevhid” başlıklı 15’inci maddesi; “(Değişik fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) İmar planı bulunan
alanlarda, uygulama imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır.
(Değişik fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) İmar planı bulunan alanlarda, ifraz ve tevhit işlemleri, parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir.
/
(Ek fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) Parselasyon planı tescil edilmiş yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin imar planlarına ve imar mevzuatına uygun olması şarttır.
(Ek fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol
Kanununda belirtilen merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yetkisi içindeki kamu yatırımlarında veya kamu mülkiyetine ait alanlarda, parselasyon planının tatbiki mümkün olmayan meskûn alanlar ile koruma amaçlı imar planı bulunan alanlarda ve büyük bir kısmı uygulama imar planına uygun şekilde oluşan imar adalarının geri kalan kısımlarında bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan hükümlerde belirtilen şartlar aranmaz.
(Ek fıkra:4/7/2019-7181/8 md.) Mevcut hâliyle yapılaşmaya elverişli olmayan imar parsellerinde; maliklerden birinin talebi üzerine veya doğrudan, parsel maliklerine kendi aralarında anlaşmaları için yapacağı tebliğden itibaren üç ay içerisinde maliklerce anlaşma sağlanamaması hâlinde, resen tevhit ve fiilî duruma göre ifraz yoluyla işlem yapmaya ilgili idare yetkilidir.
İmar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.
İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez.”
7.6) “Tescil ve şüyuun izalesi” başlıklı 16’ncı maddesi; “Belediye ve mücavir alan hudutları içindeki
gayrimenkullerin re’sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazı, bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il idare kurullarınca onaylanır.
Onaylama işlemi, müracaatın belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır ve tescil veya terkini için 15 gün içinde tapuya bildirilir…”
7.7) “Kamulaştırmadan arta kalan kısımlar” başlıklı 17’nci maddesi; “Belediye veya valilik, kendi
malı olan veya imar planlarının tatbiki sonucu kamulaştırmadan artan parçalarla, istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlarda hasıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli olmayan parçaları, bitişiğindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satmak, gayrimenkul sahiplerinin yola giden yerlerden dolayı tahakkuk eden istihkaklarını bedel takdiri suretiyle değiştirmek ve komşu gayrimenkul sahibi takdir edilen bedelle satın almaktan imtina ederse, şüyulandırıp satmak suretiyle imar planına uygunluğunu temin eder.
Bunlardan müstakil inşaata elverişli olanları, kamu yararı için, belediye veya valilikçe yeri alınan şahısların muvafakatları halinde istihkaklarına karşılık olarak bedel takdiri ve icabında denklik temini suretiyle değiştirmeye belediye ve valilik yetkilidir.
Ayrıca belediye veya valilikler ile şüyulu olan müstakil inşaat yapmaya müsait bulunan imar parsellerinde, belediye veya valilikler, hisselerini parselin diğer hissedarlarına bedel takdiri suretiyle satmaya, ilgililer satın almaktan imtina ederse, şüyuun izalesi suretiyle sattırmaya yetkilidir.
Bu maddeye göre bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz şekilleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yapılır.”
7.8) Parselasyon planlarının hazırlanması” başlıklı 18’inci maddesinin birinci fıkrası; “İmar hududu
içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı
aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, detaylarına 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere mülkiyetinde bulunan parsel için yoldan
ihdas ve satış işlemi yapılması suretiyle tarafına inşaat ruhsatı verilebilmesine imkan sağlanması talebinde bulunmaktadır.
10) İdarelerden alınan yazı ve eklerinin incelenmesinden;
10.1) Başvuranın mülkiyetindeki ada nolu parselin önünde Belen Belediye Meclisinin 18/11/2013
tarih ve 38 sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planı’na göre mülkiyeti idareye ait cinsi yol olan ada numaralı parsel bulunduğu, yoldan ihdas talebinin işleme alınamamasının mülkiyeti idareye ait ada nolu parselin üzerinde haciz bulunmasından kaynaklandığı, ihdas işlemi yapılamadığı için söz konusu parsele inşaat ruhsatının da verilemediği,
10.2) Başvuru konusu talebin karşılanabilmesi amacıyla yol sınırının parsel sınırına çekilme işleminin,
Hatay Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanan 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı kararları doğrultusunda yapımı devam eden 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı’nın yürürlüğe konulması ile yerine getirileceği, imar planının onaylanması neticesinde parsel malikleri tarafından imar çapı ve ruhsat almasına engel bir durum kalmayacağı,
10.3) Yapımı devam eden 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı çalışmalarının,
ülkemizde 11 Mart 2020 tarihinde görülen Koronavirus (Covid19) salgın hastalığına karşı alınan tedbirlerde resmi kurumlarda ve özel sektörde esnek çalışma imkanı ile sokağa çıkma yasağı getirilmesi neticesinde kurumlar arası yazışmalarda ve saha çalışmalarında aksaklıklara yol açtığı, söz konusu yapımı devam eden 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon İmar Planı’nın en kısa sürede Belediye Meclisince onaylanarak, Hatay Büyükşehir Belediyesi’ne onaylanmak üzere gönderileceği şeklinde açıklamalara yer verildiği görülmüştür.
11) 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 15’nci maddesinde, imar planı bulunan ve parselasyon planı tescil
edilmiş alanlarda, ifraz ve tevhit işlemleri yapılabileceği, 16’ncı maddesinde tevhid veya ifraz işlemlerinin, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğunun müracaat tarihinden itibaren 30 gün içerisinde
belediye encümeni tarafından sonuçlandırılacağı, 17’nci maddesinde belediyenin kendi malı olan veya imar planlarının tatbiki sonucu kamulaştırmadan artan parçalarla, istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlarda hasıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli olmayan parçaları, bitişiğindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satabileceği, gayrimenkul sahiplerinin yola giden yerlerden dolayı tahakkuk eden istihkaklarını bedel takdiri suretiyle değiştirebileceği ve komşu gayrimenkul sahibi takdir edilen bedelle satın almaktan imtina ederse, şüyulandırıp satmak suretiyle imar planına uygunluğunu temin edeceği, 18’inci maddesinde imar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re’sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyelerin yetkili olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
12) İdari işlemler tesis edilirken idarenin kullandığı yetkiler, bağlı yetki ve takdir yetkisi şeklindedir. İdari
işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli yönde hareket etme hususunda bir tercih hakkı tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisi söz konusu olmaktadır. Bu bağlamda takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanabilir.
13) İdarenin yukarıda yer verilen düzenlemeleri uygulama noktasında takdir yetkisi bulunmakla
birlikte, başvuru dilekçesi ekinde sunulan belgelerden, yapılan başvurular üzerine durumu uygun alanlarda
2644 sayılı Tapu Kanunu’nun 21’nci maddesindeki “Köy ve belediye sınırları içinde kapanmış yollarla yol
fazlaları köy veya belediye namına tescil olunur.” düzenlemesine istinaden öncelikle yoldan ihdas ve belediye adına tescil işlemini gerçekleştirdiği, akabinde yukarıdaki paragrafta yer verilen hükümleri işleterek belediye adına tescilli alanları bedel takdiri suretiyle satarak talep konusu parsel ile tevhit işlemlerini yerine getirebildiği tespit edilmiştir.
14) İdarenin Kurumumuza sunduğu bilgi ve belgelerden, başvuranın talebini karşılama noktasında iradesi
bulunduğu görülmekle birlikte başvuruya konu 83 ada 1 numaralı parselin komşusu olan mülkiyeti idareye ait cinsi yol 84 ada 1 numaralı parsel üzerinde haciz bulunması nedeniyle mevcut aşamada talebi karşılayamadığı, bununla birlikte hazırlık çalışmaları yürütülmekte olan 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon
Uygulama İmar Planı onaylandığında yol sınırının parsel sınırına çekilmesi suretiyle talebin karşılanacağının ifade edildiği görülmektedir.
15) Nitekim Başvuranın, 24/01/2019 tarihinde de başvuru bulunduğu, bunun üzerine, Kurumumuz
tarafından 05/03/2019 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup Belen
Belediye Başkanlığı’ndan alınan 01/07/2019 tarih ve sayılı yazıda; “Yapılan inceleme neticesinde İlçemiz Mahallesi ada numaralı parselin önüne imar planında mülkiyeti Belediyemize ait vasfı yol olan ada numaralı parsel isabet etmektedir. Söz konusu yoldan ihdas dosya işleminin işleme alınmamasının nedeninin mülkiyeti Belediyemize ait 84 ada 1 numaralı parselin üzerinde haciz dosyalarının olması, /
Belediyemizce yapılacak, 1/1000 ölçekli Uygulama Revizyon İmar Planında veya parsel malikleri tarafından yaptırılacak 1/1000 ölçekli imar tadilatı planında yol fazlası (ihdas) sınırının ada numaralı parsel sınırına çekilerek sorunun çözülerek mağduriyetin giderileceği” ifadelerine yer verildiği, Yapılan değerlendirme neticesinde idarenin cevabında sorunun çözümüne yönelik ifadelere yer verilmiş olması nedeniyle 19/07/2019 tarihinde Dostane Çözüm Kararı verildiği, ancak başvuranın tarihli başvurusunda mağduriyetinin devam ettiği, aynı şartlara haiz parsel sahiplerinin inşaata başladığı, kendisine inşaat yapma izninin verilmediğini iddia ve ifade ederek şikayetini devam ettirdiği anlaşılmıştır.
16) Özgür Birey, Güçlü Toplum; Daha Demokratik Bir Türkiye” vizyonu doğrultusunda 2 Mart 2021
tarihinde kamuoyu ile paylaşılan ve KDK raporlarının eylem planında dikkate alındığı ifade edilen
İnsan Hakları Eylem Planı’nda da vurgulandığı üzere hukuk devletinin temel ilkelerinden biri hukuk güvenliği ilkesidir. Bu ilkeye göre, hukuk kuralları hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, öngörülebilir, anlaşılır ve uygulanabilir olmalı, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı da koruyucu birtakım güvenceler içermelidir.
Öngörülebilirlik ilkesi, hukuk güvenliği ilkesi ile de doğrudan bağlantılıdır. Bireyler, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların kamu otoritesine hangi müdahale yetkisini sağladığını, önceden bilecek durumda olmalıdır. Hukuki öngörülebilirliğin tam olarak sağlandığı bir sistem aynı zamanda bireylere hukuk kurallarının mutlaka hayata geçirileceği güvencesini verir. Hukuk, kişilerin makul ve haklı beklentilerini öngörülebilir kurallarla karşıladığı ölçüde güven verir. Bireylerin haklı beklentilerinin hukukun koruması altında olabilmesi için idarenin işlemlerine karşı yapılan başvurularda bireylere hızla ve tatmin edici cevap verilmesi, bürokrasinin azaltılması ve idareden kaynaklanan sebeplerle hukuka aykırı olan işlemin maliyetinin kişilere yüklenmemesi gerekmektedir.
(İnsan Hakları Eylem Planı, s. 44-45)
17) İnsan Hakları Eylem Planı’nda mülkiyet hakkının imar uygulamaları ve parselasyon işlemleri esnasında
daha etkin bir şekilde korunması amacıyla şeffaflık, hesap verilebilirlik ve objektiflik ilkeleri çerçevesinde uygulama birliğinin sağlanması hedeflenmiştir. “Mülkiyet Hakkının Daha Etkin Korunması” amacına matuf olarak imar planı izleme ve denetleme sistemi oluşturularak parselasyon işlemlerine ilişkin İmar
Kanunu’nun 18’inci maddesi uygulamasından kaynaklı olarak vatandaşların yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi; hukuki öngörülebilirlik ve belirliliğin güçlendirilmesi için imar planlarındaki değişikliklerden kaynaklı uygulamada yaşanan mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla gerekli tedbirlerin alınması gibi faaliyetler öngörülmüştür. (İnsan Hakları Eylem Planı, s. 95-100)
18) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın,
şikayet konusu talebini idareye ilk defa 21/09/2018 tarihinde sunduğu, talebinin karşılanmaması üzerine
Kurumumuza tekrar 24/01/2019 tarihinde başvurduğu, idarenin 19/07/2019 tarihli Dostane Çözüm
Kararımıza esas 01/07/2019 tarih ve sayılı yazısında da benzer nitelikteki açıklamalarla talebin karşılanacağı ifade ettiği halde, idareye yapılan ilk başvurunun üzerinden yaklaşık 3 yıl geçmiş olmasına rağmen karşılanacağı taahhüt edilen talep konusu işlemin yerine getirilmeyerek makul süre içerisinde işlem tesis edilmediği ve haklı beklentiye uygun hareket edilmediği tespit edilmiş olup, idarenin 1/1000 ölçekli
İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı çalışmalarını ivedilikle tamamlayarak başvuranın inşaat ruhsatı alabilmesi için yoldan ihdas yapılması ve bedel takdiriyle satış işlemi gerçekleştirilmesi suretiyle başvuruya konu parsel üzerindeki tevhit işlemlerini yerine getirerek başvuranın talebini karşılamaya yönelik işlem tesis etmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idarelerden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde “haklı beklentiye uygunluk”, “makul sürede karar verme” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı anlaşılmış olup, idarenin bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı çalışmalarının ivedilikle tamamlanarak başvuranın inşaat ruhsatı alabilmesi için yoldan ihdas yapılması ve bedel takdiriyle satış işlemi gerçekleştirilmesi suretiyle başvuruya konu parsel üzerindeki tevhit işlemlerinin yerine getirilmesi hususunda BELEN
BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve BELEN BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Belen Belediye Başkanlığı tarafından bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/