|
ÖZET: Başvuran, müteahhitlik mesleği icra ettiğini ve birçok meslektaşının silah taşıma ruhsatına sahip olduğunu belirterek, Adana Valiliği’ne yaptığı silah taşıma ruhsatı talebinin reddini hukuka aykırı bulmaktadır. Danıştay kararları doğrultusunda, silah ruhsatlarının herkese tanınan bir hak olmadığı, valilere bu konuda takdir yetkisi verildiği belirtilmiştir. Başvuranın talebi, ilgili yönetmelik ve genelge çerçevesinde değerlendirildiğinde, silah taşıma ruhsatı verilmesi için gerekli şartların sağlanmadığı sonucuna varılmıştır.
Başvuranın müteahhitlik faaliyetleri ve sahip olduğu hayvan sayısı, silah taşıma ruhsatı alabilmesi için yeterli bulunmamıştır. İdarenin, başvuranın talebini reddetmesi, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın silah ruhsatı talebinin reddi yönündeki idarenin işlemi hukuka uygun bulunmuş ve başvuru reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3510-S.22.5297
BAŞVURU NO : 2021/15710
KARAR TARİHİ : 14/03/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA VALİLİĞİ
Silah taşıma ruhsatı talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 14/09/2021
I. ŞİKÂYETÇİNİN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi başvurusunda özetle; Müteahhitlik mesleği yürüttüğünü, ayrıca büyükbaş hayvan besiciliği yaptığını, bu çerçevede adına kayıtlı seri numaralı silahına ait bulundurma ruhsatının taşıma ruhsatına çevrilmesi suretiyle yenilenmesi amacıyla 25/11/2020 tarihinde Adana İl Emniyet Müdürlüğüne başvuruda bulunduğunu, başvuru esnasında istenilen belgeleri eksiksiz sunduğunu ancak talebinin gerekçe gösterilmeksizin reddedildiğini, akabinde silahının ruhsatsız duruma düşmemesi amacıyla bulundurma ruhsatını uzatmak için başvurduğunu ve taşıma talepli başvurusunu geri çektiğini belirterek, sunduğu belgeler çerçevesinde tarafına taşıma ruhsatı düzenlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 26/11/2021 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep yazısına istinaden;
2.1. Adana Valiliğinin 17/12/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazılarında özetle; “91/1779 Sayılı
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin “Taşıma ruhsatı verilebilecek diğer meslek mensupları” başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında “‘Kanunun 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (5)
numaralı bendine istinaden valiler, Bakanlıkça belirlenecek sözleşme bedeline ulaşan veya yapı, tesis, inşaat ve büyük onarım işleriyle fiilen ve uğraşan müteahhitlere (ortaklık veya şirket ise sorumlu ortaklardan en fazla iki kişiye), durumlarının bu Yönetmelik hükümlerinde aranan şartlara uygunluğunun tespit edilmesi halinde silah taşıma ruhsatı verebilir” hükmü amirdir.
İçişleri Bakanlığının 12.11.2021 tarih ve 2021/12 sayılı “Sözleşme Bedeli” konulu Genelgesinde
“01.01.2020 tarihinden İtibaren uygulanmak üzere 2020 ve 2021 iş bitirme belgesindeki sözleşme bedeli
15.000.000 TL (On beş milyon) olan bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane,
köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj,
enerji santrali… ile benzeri yapım işleriyle fiilen ve bizzat uğraşan müteahhitlerin 91/1179 sayılı
Yönetmelik kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.” talimatı bildirilmiştir.
Şahsın 25.03.2021 tarihine kadar geçerli silah bulundurma ruhsatlı tabancası için müteahhitlik işi nedeniyle silah taşıma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle 25.11.2020 tarihinde Valiliğimize müracaat ettiği, yaptırılan tahkikatta İlimiz Ceyhan İlçesi Büyükmangıt Mahallesi 3401 Sokak No: / adresinde besi çiftliği ile birlikte inşaat işi faaliyeti yürüten Sulama Sistemleri Zirai İlaç Tarım Hayvancılık Gıda
İnşaat Taahhüt ve Dış Ticaret Anonim Şirketinin yönetim kurulu başkanı olduğu, şirketin “diğer sığır ve manda yetiştiriciliği ile ikamet amaçlı binaların inşaatı” faaliyetlerinden dolayı Ceyhan Vergi Dairesi ve
Ceyhan Ticaret Odasına kayıtlı olduğu, şirketin yüklenici olarak İlimiz Ceyhan İlçesi Büyükmangıl
Mahallesi Ada Parsel adresinde inşaat yüzölçümü 229 m2 olan mesken amaçlı bina inşaatı yaptığı, inşaat yapılan arsanın, inşaatı yapan şirketin sahibi . . ‘nin eşi . . . ‘ya ait olduğu, yapılan işe dair sözleşmenin bedelinin 251.900 TL olduğu, belge tutarının ise 151.140 TL olduğu, şahsın silah taşıma ruhsatı verilmesi talebinin Adana Valilik Makamının 18.01.2021 tarihli oluru ile uygun görülmediği, konu hakkında . . ‘ya 29.01.2021 tarihinde yazılı tebligat yapıldığı anlaşılmıştır.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesi; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”
5. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun, 7 nci maddesinin beşinci fıkrası, 7 nci maddesinin yedinci fıkrasının 4 üncü paragrafı ve ek 7 nci maddesi;
“7-5) Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenecek esaslara göre valiler tarafından verilecek izin vesikasını alanlar, taşıyabilirler veya mesken ya da işyerinde bulundurabilirler.
7-7-4) Silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir.
Ek 7 nci madde) Silah ruhsatı almasında mani hali bulunmayan her Türk vatandaşı bulundurmak maksadıyla silah satın alabilir. Bulundurma ruhsatı mesken ya da iş yerinde bulundurmak üzere iki şekilde verilir. Bulundurma ruhsatlı silahların bir yerden başka bir yere nakli için mahallinin en büyük Mülki
Amirinin vereceği nakil belgesi gereklidir. Bu belge atış poligonlarına gidiş ve dönüş için de geçerlidir.
Ancak, silah nakil belgesinde belirtilen gün ve güzergah haricinde silah, mesken veya iş yeri dışına çıkarılamaz…”
6. 01/06/1991 tarihli ve 20888 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkında Yönetmeliğin, 7 nci maddesinin (a) bendi ve ek Fıkrası, 9 uncu maddesinin (h), (ı), (i), (j) bentleri; “7-a) İçişleri Bakanı, Yaptıkları iş, sosyal, ekonomik, kültürel ve mesleki faaliyetleri ya da
bulundukları yer ve zaman itibarıyla can güvenliklerinin ciddi ve harici tehdit ve tehlikelere maruz kalacağı kuvvetle muhtemel olduğu anlaşılan Türk vatandaşları ile karşılıklılık esasına göre ülkemizde çalışma ve ikamet izni sahibi yabancı uyruklu şahıslara, talepleri halinde silah taşıma ruhsatı verebilir.
7-Ek Fıkra) İçişleri Bakanı gerekli gördüğü takdirde, birinci fıkrada belirtilen yetkisini yazılı olarak Bakan
Yardımcıları veya il valilerine tamamen veya kısmen devredebilir.
9-h) Yıllık satış tutarı (cirosu) veya yıllık vergi tutarı her yıl Bakanlıkça tespit edilecek miktara ulaşan kişilerle, gerçek kişi tacirler ve anonim şirketlerin yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin idare ve temsilinden sorumlu ortakları, tarım satış kooperatifleri ve tarım satış kooperatifleri birlikleri ile Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğinin yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile genel müdür ve yardımcılarına,
9-ı) Bakanlıkça Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının görüşü de alınmak kaydıyla bölgeler itibarıyla tespit edilen normlara göre büyük tarım işletmesi sayılacak miktarda ve meskun yerlerden uzaktaki arazisini, devamlı olarak bizzat işleten toprak sahiplerine,
9-i) Bakanlıkça Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının görüşü de alınmak kaydıyla bölgeler itibarıyla tespit edilen normlara göre büyük sürü sahibi sayılacak miktarda hayvana sahip olup, geçimini münhasıran hayvancılıktan elde ettiği gelirle sağlayan ve işi nedeniyle yaz-kış yayla veya otlaklara gidip gelmek zorunda olan sürü sahiplerine,
9-j) Bakanlıkça belirlenecek sözleşme bedeline ulaşan veya yapı, tesis, inşaat ve büyük onarım işleriyle fiilen ve bizzat uğraşan müteahhitlere (ortaklık veya şirket ise sorumlu ortaklardan en fazla iki kişiye),” şeklindedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, müteahhitlik mesleği ile iştigal ettiğini, birçok meslektaşının silah taşıma ruhsatına sahip olduğunu, şahsının taleplerinin ise Valilikçe reddedildiğini belirterek, şahsına silah taşıma ruhsatı düzenlenmesini talep etmektedir.
9. 91/1779 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik’in, “Taşıma ruhsatı verilebilecek diğer meslek mensupları” başlığı altında, valilerin, yapı, tesis, inşaat ve büyük onarım işleriyle fiilen ve bizzat uğraşan müteahhitlere Yönetmelik’te aranan şartlara uygunluğunun tespit edilmesi halinde silah taşıma ruhsatı verebileceği düzenlenmiştir. 11/09/2021 tarih ve 31595 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4503 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 3 üncü maddesiyle anılan Yönetmeliğin (j) bendi, “Bakanlıkça belirlenecek sözleşme bedeline ulaşan veya yapı, tesis, inşaat ve büyük onarım işleriyle fiilen ve bizzat uğraşan müteahhitlere (ortaklık veya şirket ise sorumlu ortaklardan en fazla iki kişiye)” olarak değiştirilmiştir.
10. Bununla birlikte İçişleri Bakanlığının 2021/12 sayılı “Sözleşme Bedeli” konulu Genelgesinde
“01/01/2020 tarihinden itibaren uygulanmak üzere 2020 ve 2021 iş bitirme belgesindeki sözleşme bedeli
15.000.000 TL (on beş milyon) olan bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane,
köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali… ile benzeri yapım işleriyle fiilen ve bizzat uğraşan müteahhitlerin 91/1179 sayılı
Yönetmelik kapsamında değerlendirilmesi uygun görülmüştür.” talimatı bildirilmiştir.
11. Silah taşıma ruhsatının verilmesi hususunda valilere takdir yetkisi verildiği anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997). İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr. Şeref Gözübüyük, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204).
12. Somut olayda başvuranın, 25/03/2021 tarihine kadar geçerli silah bulundurma ruhsatlı tabancası için müteahhitlik işi nedeniyle silah taşıma ruhsatı düzenlenmesi talebiyle 25/11/2020 tarihinde Adana
Valiliğine başvuruda bulunduğu, yaptırılan tahkikatta başvuranın, Adana İli Ceyhan İlçesi Büyükmangıt
Mahallesi 3401 Sokak No: / adresinde besi çiftliği ile birlikte inşaat işi faaliyeti yürüten
Sulama Sistemleri Zirai İlaç Tarım Hayvancılık Gıda İnşaat Taahhüt ve Dış Ticaret Anonim Şirketinin yönetim kurulu başkanı olduğu, şirketin “diğer sığır ve manda yetiştiriciliği ile ikamet amaçlı binaların inşaatı” faaliyetlerinden dolayı Ceyhan Vergi Dairesi ve Ceyhan Ticaret Odasına kayıtlı olduğu, şirketin yüklenici olarak Adana İli Ceyhan İlçesi Büyükmangıl Mahallesi Ada Parsel adresinde inşaat 2 yüzölçümü 229 m olan mesken amaçlı bina inşaatı yaptığı, inşaat yapılan arsanın, inşaatı yapan şirketin sahibinin ’nın eşi ’ya ait olduğu, yapılan işe dair sözleşmenin bedelinin 251.900 TL olduğu, belge tutarının ise 151.140 TL olduğu, şahsın silah taşıma ruhsatı verilmesi talebinin Adana Valilik Makamının 18/01/2021 tarihli oluru ile uygun görülmediği anlaşılmıştır.
13. Silah ruhsatının verilmesi hususunda Danıştay tarafından, “Kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının korunması amacıyla temel hak ve hürriyetlerin, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak
Yasayla sınırlanabileceği Anayasa kuralıyla benimsenmiş olup, bir temel hak ve özgürlük olarak tanımlanamayacak olan silah taşıma ya da bulundurma ruhsatı almanın herkese tanınmış bir hak olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.” şeklinde değerlendirmede bulunularak, silah ruhsatının herkese
tanınan bir hak olmadığına vurgu yapılmıştır (Danıştay 15.Daire, E:2016/4546, K: 2018/1954, K.T.:
20/02/2018).
14. Diğer taraftan başvuru dilekçesi ve ilgili İdarece Kurumumuza ulaştırılan cevabi yazıdan anlaşıldığı üzere başvuranın müteahhitlik mesleği çerçevesinde taşıma ruhsatı talebinde bulunduğunu vurgulaması ve can güvenliği nedeniyle yaptığı başvuruyu geri çekmiş olduğunu bildirmiş olması, ayrıca başvuranın; “Can güvenliklerinin ciddi ve harici tehdit ve tehlikelere maruz kalacağı kuvvetle muhtemel olduğu”nu kanıtlar nitelikte bilgi ve belgeleri idareye sunmamış olması nedeniyle söz konusu hususlar incelenememektedir.
15. Bununla birlikte, İdareden gelen cevabi yazılardan, başvuranın 875 adet büyükbaş hayvana sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak başvuranın ilgili Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (i) bendi çerçevesinde bu hususta idareye başvurusu bulunmamaktadır. Dolayısıyla başvuranın bu yönde bir talebi bulunmadıkça idarece ve
Kurumumuzca değerlendirme yapılamayacaktır. Diğer taraftan kaç adet hayvana sahip olmanın büyük sürü sahipliği olarak değerlendirileceğinin de Bakanlıkça belirlenmesi gerekmektedir.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; müteahhitlik mesleği yönünden verilecek silah taşıma ruhsatı hususunda valilere takdir yetkisi verildiği, silah taşıma ruhsatının herkese tanınmış temel bir hak ve özgürlük olmadığı, somut olayda kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir tespitin yapılamadığı, dolayısıyla başvuranın silah ruhsatı talebinin reddi yönündeki idarenin işleminde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, bu çerçevede “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin bildirilmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, işlemi yapan İdareye karşı Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ve ADANA VALİLİĞİ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/