TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20666-20666 |sayi|95802452-101.07.05.99-E.95802452-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/11196 2018/ 11196
KARAR TARİHİ : 10/12/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : İçişleri Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Mütercim ve Tercüman unvanlı personellerin teknik hizmetler sınıfına alınması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 17/09/2018 17.9.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Kamu kurumlarında 657’ye tabi olarak istihdam edilen “mütercim” ve
“tercüman” unvanlı personellerin “genel idare hizmetleri” sınıfında hizmet verdiğini, ancak bahse konu “mütercim” ve “tercüman” unvanlı personellerin çoğunlukla mütercim-tercümanlık lisans bölümleri, dil edebiyat ve filoloji bölümlerini bitirdikten sonra ve dil alanında “belli bir ihtisas, uzmanlık, yeterlilik ve mesleki bilgi” gerektiren bu unvanlara merkezi KPSS sınavı ile atandığını, bu bağlamda, kamu kurumlarında çalışan “mütercim” ve “tercüman” unvanlı personelin özlük haklarının iyileştirilmesi için bu personelin teknik hizmetler sınıfına alınması, dil tazminatı oranlarının artırılması ve bahsi geçen personellerin kamuda dil uzmanı/dil uzman yardımcısı olarak istihdam edilmesi gibi çözüm önerilerinin hayata geçirilmesi hususunda Bimer üzerinden yaptıkları başvuruların ya geri çevrildiğini ya da “notlar arasına alındı” cevabı ile geçiştirildiğini belirterek gereğinin yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu taleple ilgili olarak YÖK Başkanlığı tarafından Devlet Personel
Başkanlığına yazılan 13/ 11/ 2013 tarih ve sayılı yazıda; “ 2547 sayılı Kanun’un 2880 sayılı
Kanun’la değişik 43/b maddesi uyarınca, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın görüşü, .
1 / 6çevirmenliğin dört yıllık lisans eğitimi sonucu elde edilen ve uzmanlık gerektiren bir meslek olduğu,
Mesleki Yeterlilik Kurumunun 2012 yılında Hazırladığı Çevirmenlik Ulusal Meslek Standardı
Mesleği Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi Seviye 6’ ya yerleştirerek bu tanımı doğruladığı, üniversitelerin çeviri eğitimi veren programlarının yanı sıra, eğitim fakültelerinin yabancı diller bölümleri ve edebiyat fakültelerinin dil ve edebiyat bölümleri mezunlarının da bu alanda istihdam edildiği, ayrıca mütercim/çevirmen kadrolarında kamuda istihdam edilen personelin dil yeterlilik düzeylerinin birbirinden farklılık gösterdiği dikkate alınarak, mütercim/çevirmen kadrosunda görev yapacak personelin teknik hizmet sınıfında yer alabilmesi için mütercim/çevirmen olarak görev aldıkları dilde yeterlik ölçütlerinin belirlenmesi önemli olup, dillere ilişkin Avrupa Ortak Referans
Çerçevesinde CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) belirlenen kıstaslara göre en az C1 düzeyi ya da ÖSYM tarafından yapılan Yabancı Dil Sınavında (YDS) A düzeyinde yabancı dil belgesi olan veya Mütercim-Tercümanlık alanında yüksek lisans diploması sahibi olan kişilerin “Teknik Hizmetler” sınıfında yer almasının uygun olacağı belirtilmiştir .
3. Devlet Personel Başkanlığının Kurumumuza gönderdiği 31/ 10/ 2018 tarih ve sayılı görüş yazısında ise; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinde hizmet sınıflarının sayıldığı ve anılan Kanuna tabi kurumlarda görev yapan memurların hangi hizmet sınıfında çalışacağının, memurların meslekleri ve görevleri gibi kriterler çerçevesinde belirtildiği, anılan maddenin G bendinde; “Bu maddede sayılan sınıfların ve fıkraların kapsamının tayininde, benzeri veya eşdeğer öğrenim veya hizmetler Cumhurbaşkanınca tespit olunur . ” hükmüne yer verildiği, ayrıca, 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 7 nci maddesinde; ” … ( 2) Kurum ve kuruluşlara verilmiş bulunan ve ekli cetvellerde gösterilen kadrolardan boş olanların; a) Hizmetlerin ifası için ihtiyaç duyulan kadroların karşılanması amacıyla sınıf, unvan ve derecelerinin değiştirilmesi, b) iptali, Cumhurbaşkanlığına bağlı, ilgili veya ilişkili kurum ve kuruluşun veya bakanlığın talepleri üzerine Cumhurbaşkanınca yapılır .
( 3) Bu değişiklik işlemleri her kurum için yılda en fazla iki defa yapılır . ” hükmünün yer aldığını, Diğer taraftan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 43 üncü maddesinin (b) bendinde; ”Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususunun
Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir . ” hükmünün yer aldığı, Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; kamu kurum ve kuruluşlarında 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa tabi mütercim ve tercüman unvanlı kadrolarda görev yapanların teknik hizmetler sınıfı kapsamına alınmasının Cumhurbaşkanlığı yetkisinde olduğu, anılan unvanların teknik hizmetler Sınıfına geçirilmesine yönelik Başkanlıklarınca yürütülen herhangi bir çalışma bulunmadığı belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
2 / 64. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Genel İlkeler başlıklı
128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 6. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunun “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43 üncü maddesinin (b) bendinde ; “Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususu Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenlenir .” 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Tesis Edilen Sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinde;
II- Teknik Hizmetler Sınıfı : “Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve
Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge
Plancısı, 3437 ve 9/ 5/ 1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder . ”
Ortak Hükümler Bölümünün (G) Bendinde; Bu maddede sayılan sınıfların ve fıkraların kapsamının tayininde, benzeri veya eşdeğer öğrenim veya hizmetler Cumhurbaşkanınca tespit olunur .
Düzenlemeleri bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın mağduriyetinin giderilmesi yönünde gerekli düzenlemelerin yapılması amacıyla ilgili
İdarelere tavsiyede bulunulmasının uygun olacağı değerlendirildiğinden başvuruya konu talebin kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
3 / 69. Başvuran, kamu kurumlarında 657’ye tabi olarak istihdam edilen “mütercim” ve “tercüman”
unvanlı personellerin özlük haklarının iyileştirilmesi için bu personelin teknik hizmetler sınıfına alınması, dil tazminatı oranlarının artırılması ve bahsi geçen personellerin kamuda dil uzmanı/dil uzman yardımcısı olarak istihdam edilmesi gibi çözüm önerilerinin hayata geçirilmesi talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
10. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde; Genel İdare
Hizmetleri Sınıfı “Bu Kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar olarak” tanımlanmış, “Teknik hizmetler Sınıfı” başlıklı II numaralı bendinde ise; bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek bölge plancısı, 3437 ve 09/ 05/ 1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanların, Teknik Hizmetler Sınıfını teşkil edeceği düzenlenmiş olup aynı maddenin (G) bendinde ise bu maddede sayılan sınıfların ve fıkraların kapsamının tayininde, benzeri veya eşdeğer öğrenim veya hizmetlerin Cumhurbaşkanınca tespit olunacağı hükme bağlanmıştır .
11. Konuyla ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığının internet sitesinde yayımlanan Kurum
Kadroları Rehberinin incelenmesinde ise “mütercim” ve “tercüman” unvanlarının “Genel İdare
Hizmetleri” sınıfında düzenlendiği görülmüştür .
12. Her ne kadar YÖK Başkanlığı tarafından Devlet Personel Başkanlığına yazılan 13/ 11/ 2013 tarih ve sayılı yazıda; mütercim ve tercüman unvanlı personellerin belirli kriterler çerçevesinde
“Teknik Hizmetler” sınıfında yer almasının uygun olacağı belirtilmişse de 2547 sayılı Kanunun 43/b maddesindeki; Aynı meslek ve bilim dallarında, eğitim – öğretim yapan üniversitelerde, eğitim – öğretim, metod, kapsam, öğretim süresi ve yıl içindeki değerlendirme esasları bakımından eşdeğer olması ve öğrenimden sonra kazanılan unvanların aynı ve elde edilen hakların eşdeğer sayılması hususunun, Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine; öğretmen yetiştiren birimler için belirtilen esasların tespiti Milli Eğitim Bakanlığı ile de işbirliği yapılarak, Yükseköğretim Kurulunca düzenleneceği kurala bağlanmışsa da Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının bu yetki ile ilgililerin yüksek öğrenimleri sonucu elde ettikleri unvanları tespit ettiği, söz konusu kişilerin kadro unvanlarına ilişkin herhangi bir belirleme yapmadığı açıktır .
Nitekim Danıştay 2. Dairesi, 2008/ 4101 Esas ve 2009/ 4699 sayılı emsal nitelikteki kararında;
“Davalı idare, Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı bölümünü bitirmek suretiyle Peyzaj Mimarı unvanını kazanan, fakat kurumda istidlalci olarak çalışan davacının, mühendis kadrosuna atanmak üzere açılacak unvan değişikliği sınavına girebilmek için müracaatını, fakültelerin mühendislik bölümünden mezun ve mühendis unvanını ihraz etmiş olmak gerektiği şartına bağlamıştır . Ancak
4 / 6Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının, Ziraat Fakültelerinin Peyzaj Mimarlığı Proğramı
mezunlarının Teknik Hizmetler Sınıfında mühendis kadrosunda istihdam edilmelerinin uygun olduğuna ilişkin 10/ 03/ 2006 günlü Genel Kurul Kararı (…) karşısında peyzaj mimarı unvanının kazanmış olan memurların, davalı idarede peyzaj mimarına ihtiyaç olması halinde açılacak sınıf ve unvan değişikliği için yapılacak sınava girerek, kazanmaları sonucunda mühendis kadrosuna atamalarının yapılabileceğinin açık olduğu, bu sebeple başvurunun reddi yolunda kurulan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığına karar vermiş, öte yandan bu kararın davacının doğrudan mühendis kadrosu için sınava alınması sonucunu doğuran bir karar olmayıp, Ziraat
Fakültesi Peyzaj Mimarlığı bölümü mezunlarının mühendis kadrosunda istihdam edilebileceğine ilişkin olduğu” ifade edilmiştir .
13. Yukarıda belirtilen açıklamalar ve Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde her ne kadar (Mülga) Başbakanlık İdareyi Geliştirme Başkanlığının Ağustos 2015 tarihli Türkiye de Çevirmenlik
Mesleği başlıklı Araştırma Raporunda çevirmenlik mesleğinin uluslararası ilişkilerin her aşamasında farklı dil ve kültürler arasında yazılı-sözlü iletişimi sağlayan, uygulama alanlarına göre kendi içinde uzmanlaşma ve profesyonellik isteyen başlı başına bir meslek dalı olduğu belirtilmişse de gerek bahse konu unvanların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda Genel İdare Hizmetleri sınıfı içerisinde sayılmış olması gerekse 2547 sayılı Kanunun 43/b maddesindeki düzenleme ile Yüksek
Öğretim Kurulu Başkanlığının ilgililerin yalnızca yüksek öğrenimleri sonucu elde ettikleri unvanları tespit ettiği, söz konusu kişilerin kadro unvanlarına ilişkin herhangi bir belirleme yapamadığı hususu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin G) bendindeki “bu maddede sayılan sınıfların ve fıkraların kapsamının tayininde, benzeri veya eşdeğer öğrenim veya hizmetlerin
Cumhurbaşkanınca tespit olunacağı” kuralı karşısında başvuranın, mütercim ve tercüman unvanlı personellerin teknik hizmetler sınıfına alınmasına yönelik talebinin reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, idari mercilere karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, .
5 / 6Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi