|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yayımladığı 13 sıra nolu KBS duyurusunun iptalini talep etmesi üzerine, 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun Geçici 15 inci maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirmede, nakledilen personelin hangi haklarıyla birlikte diğer kurumlara atanacağının belirli olduğunu tespit etmiştir. Bu madde, personelin yalnızca aylık, ek gösterge, ikramiye ve her türlü zam ve tazminat haklarını koruduğunu, fazla çalışma ücretinin ise bu kapsamda yer almadığını belirtmektedir.
Sonuç olarak, fazla çalışma ücretinin, nakil sonrası hesaplamalarda dikkate alınamayacağı ve bu ücretin, 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesinde sayılan unsurlar arasında yer almadığı sonucuna varılmıştır. Bu durum, başvuranın talebinin reddedilmesine yol açmıştır. KDK, idarenin bu konudaki işlemlerinin hukuka uygun olduğunu belirtmiş ve başvuranın hak kaybı iddialarını kabul etmemiştir. |
kademe ilerleyişinin TRT’ye kıyasla aynı olmayacağının, tesis edilecek intibak sonrasında maaş aylığına herhangi bir maddi artış sağlamayacağının, kademe aylığı ve emekli müktesebinde emsale takıldığının ifade edildiğini,
1.4) Bu sebeple TRT’ye kıyasla 2 derece hak kaybının olduğunu, buna bağlı olarak TRT’de 7
nci derece 950 ek göstergeye tabi derece-kademenin karşılığı hak aylığında bulunması gerekirken mevcut durumda 0 (sıfır) ek göstergenin hak aylığına tabi olduğunu, oysaki eski kurumu olan TRT’de gerek derece ve kademe ile gerekse kıdem ve hizmet sınıfı ile her yönüyle emsal teşkil eden bir memur ile karşılaştırıldığında intibak farkı yönünden de hak kaybına uğrayacağının anlaşıldığını, dolayısıyla iki kurum arasında özlük hakları yönünden kıyaslama yapıldığında kayıp oluştuğunun görüldüğünü ifade ederek; mağduriyetine sebep olan Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel
Müdürlüğünün yayımlamış olduğu 13 sıra nolu KBS duyurusunun iptaline karar verilmesini, ayrıca özlük hakkı kayıplarının giderilmesini veya mevzuatın yorumundan kaynaklı hak kayıplarının giderilmesi için TRT’ye dönüşünün sağlanması hususunda gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 01/09/2020 tarihli ve E sayılı
yazısında; 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesinde öğrenim değişikliği ile ilgili herhangi bir açıklama bulunmadığından 657 sayılı Kanun’un 36/A-12d fıkrasına göre öğrenim değişikliği intibakının yapıldığı, kademe ve hizmet yönünden herhangi bir kaybının bulunmadığı,
3) Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün
07/08/2020 tarihli ve E sayılı yazısında;
3.1) 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesinde, istihdam fazlası olarak belirlenerek 657
sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi bir göreve naklen ataması yapılan personelin söz konusu Kurumda almış oldukları aylık, ek gösterge varsa ikramiye ile her türlü zam ve tazminat haklarını almaya devam etmelerinin öngörüldüğünün, bununla birlikte belirtilen ödeme unsurları dışındaki mali ve özlük hakları bakımından özel bir düzenlemeye yer verilmediğinin anlaşıldığı; ayrıca, ilgili personelin nakillerinde bu maddede hüküm bulunmayan hallerde 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olmakla birlikte nakil sonrası mali haklarının tespitinde anılan Kanunun uygulanacağına ilişkin bir hüküm bulunmadığı,
3.2) Bu itibarla, 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi uyarınca 657 sayılı Kanuna tabi
bir göreve naklen ataması yapılan personelin mali haklarının belirlenmesinde genel hükümler çerçevesinde naklen atanmış oldukları kadroların esas alınması gerektiği değerlendirilmekle birlikte anılan madde hükümlerinden; (1) Atama yapılmadan önce
Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunda yararlanmakta oldukları aylık, ek gösterge varsa ikramiye ile her türlü zam ve tazminat hakları ile sınırlı olmak üzere (aynı ödeme unsurları için atanmış oldukları yeni kadrolarına bağlı olarak öngörülen tutarlardan düşük olmaması kaydıyla) sayılan mali haklarının naklen atanmadan önce bulundukları kadrolar esas alınarak ödenmeye devam olunmasının, (2) Naklen atanmadan önce bulundukları kadroya ilişkin derece ve kademe ilerlemelerinin de 657 sayılı Kanunun genel hükümleri çerçevesinde yürütülmesinin, (3) 4046 sayılı Kanunun fark tazminatı veya mali haklara ilişkin diğer hükümlerinin uygulanmamasının öngörüldüğünün anlaşıldığı,
3.3) Diğer taraftan, Muhasebat Genel Müdürlüğünün 13 Sıra Numaralı KBS duyurusunun
iptali için Bakanlık aleyhine Danıştay 12 nci Dairesinde 2020/931 Esas numarası ile açılan bir adet dava bulunduğu,
4) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Daire
Başkanlığının 07/08/2020 tarihli ve sayılı yazısında;
4.1) Başvuranın Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında çalışmakta iken 14/02/2018 tarihli
dilekçesi ile Kurumumuza naklen atanma talebinde bulunduğu, talebinin uygun görülmesi neticesinde Genel Müdürlük bünyesindeki İnsan Kaynakları Dairesi
Başkanlığına Memur olarak naklen atamasının gerçekleştirildiği, Kurumdan ayrıldığı tarihe kadar da aynı unvan ile görev yaptığı,
4.2) İstihdam fazlası personel olarak Devlet Personel Başkanlığı tarafından başka kurumlara
ataması yapılan personele fazla çalışma ücretinin ödenip ödenmeyeceğine ilişkin görüşün istihdam fazlası personel olarak nakledildiği Kurum tarafından değerlendirilmesinin uygun olacağının mütalaa edildiği,
4.3) Kurum personelinin bir üst seviyede öğrenim tamamlaması sebebiyle intibak işlemlerinin
yapılması halinde, 2954 Sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanununun 50 nci maddesinin (a) bendindeki …. hükmü gereğince kazanılmış hak aylığı derecesi yeni eğitim seviyesine göre belirlendiği; Kurumdaki “özel hizmet tazminatı” ve “fazla çalışma ücreti”nin kazanılmış hak aylığı derecesine göre belirlenen oranlar üzerinden tahakkuk ettirildiği, yapılan intibak ile personelin yeni kazanılmış hak aylığı derecesi özel hizmet tazminatı ve fazla çalışma ücreti oranlarının yükselmesini sağlayacağından maaş ödeme unsurlarının da artacağı,
4.4) 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi kapsamında başka kurumlara atanan
personelin haklarının anılan madde ile düzenlendiği, söz konusu hüküm kapsamında kendi kurumlarına atanan personelin özlük haklarıyla ilgili nasıl uygulamalar yapılacağının ilgili kamu kurumunun uhdesinde olduğunun düşünüldüğü,
4.5) Kurumda başvurana mezuniyet ve hizmet yılı bakımından emsal teşkil edecek bir
personelin 15/07/2020 tarihi itibarıyla kazanılmış hak aylığının 7/3 derece-kademe (+950 ek gösterge) 7 gün kıdemli, emekli keseneğine esas aylığının ise 5/2 derece-kademe 3 ay
19 gün kıdemli olarak uyguladığı,
4.6) Kurumda İstihdam Fazlası Personel belirleme işlemlerinde 2954 sayılı Kanunun geçici
15 inci maddesi ile Yönetim Kurulunun 1 yıl süreyle yetkili kılındığı, bu itibarla Yönetim
Kurulunun konuya ilişkin karar verme yetkisi 09/07/2019 tarihi itibarıyla sona erdiği,
5) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Daire
Başkanlığının 05/01/2021 tarihli ve sayılı yazısında;
5.1) Kurumun Temmuz 2018 tarihi itibarıyla yeniden yapılanma sürecine girdiği ve 2954
sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nda istihdam şekilleri vb. bazı hususlarda değişiklikler yapıldığı, bu itibarla, söz konusu yapılanma kapsamında Kurumun hizmet ihtiyacının bundan böyle “Özel Hukuk Hükümlerine Tabi Personel” tarafından karşılanmasının uygun görüldüğü ve naklen atama yoluyla personel temini gerçekleştirilmediği,
5.2) Kurumun kadro karşılığı sözleşmeli personeline uygulanacak özel hizmet tazminatının
Yönetim Kurulunun 12/09/1997 tarihli ve 1997/214 sayılı Kararı ile kabul edildiği ve söz konusu kararın Radyo Televizyon Üst Kurulunun 17/09/1997 tarihli ve 97/36 sayılı toplantısında onaylandığı,
5.3) 3984 sayılı Kanunun Geçici 8 inci maddesi hükmüne göre tüm Kurum çalışanlarının
gerekli bilgi, beceri, sorumluluk çaba ve çalışma koşulları ile Kurumun hiyerarşik yapısı dikkate alınarak Yönetim Kurulunun 08/05/1996 tarihli ve 1996/118 sayılı Kararı ve
Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun 28/08/1996 tarihli ve 5 sayılı Kararı ile 01/01/1997 tarihinden geçerli olmak üzere ayrı ayrı belirlenen ek gösterge tablosu ile Kurumumuz çalışanlarına ek gösterge uygulamasına başlandığı ve en son da Yönetim Kurulunun 19/10/2011 tarihli ve 2011/312 sayılı Kararı ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun 15/12/2011 tarihli ve 2011/68 sayılı Kararı ile uygulamaya devam edildiği,
5.4) Ek göstergelerin, Kurumumuz personelinin aylık maaş ödemesinde yer alan gelir
unsurlarının hesaplanmasına herhangi bir etkisi bulunmadığı, sadece Sosyal Güvenlik
Kurumuna gönderilecek prime esas kazançların tespitinde kullanıldığı; başvuran ilk defa 01/10/2008 tarihinden sonra memur olan çalışanlardan olup 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre sigorta primine esas kazancı tespit edilen personel olduğu ve bu tutar içinde ek gösterge katkı payı tutarı yer almadığından dolayı 5510 sayılı Kanun hükümlerine tabi olan personel için ek göstergenin önemini kaybettiği,
5.5) Kurumun memur kadrosunda görev yapanların bulundukları derecelere karşılık gelen ek
gösterge oranları lise mezunu olanlar için: 8. derece 800, 7. derece 900, 6. derece 1100, 5. derece 1200, 4. derece 1500, 3. derece 1600, 2. derece 2200, 1. derece 3000 olarak tespit edildiği,
5.6) Yönetim Kurulunun 03/11/2006 tarih ve 2006/232 sayılı Kararıyla, 2954 sayılı Kanun’un
51 inci maddesine göre ödenen ikramiyelerin 01/01/2007 tarihinden itibaren ikramiye adı
altında bir ödeme yapılmaması kaydıyla sözleşme ücretlerine ilave edilmesinin kararlaştırıldığı ve Radyo Televizyon Üst Kurulunun 05/01/2007 tarih ve 2007/01 sayılı toplantısında uygun görüldüğü; buna göre Kurumun kadro karşılığı sözleşmeli Personel statüsünde istihdam edilen tüm çalışanlarının sözleşme brüt ücretlerinin, ikramiye ile birleştirilmiş brüt ücret olduğu, başvuranın İFP olarak başka kuruma geçmeden önce
Kurumda almış olduğu maaşın brüt ücret tutarı ikramiye ile birleştirilmiş olduğundan ikramiye hakkından faydalanmakta olduğunu, maaş nakil ilmühaberinde yer alan brüt ücretinin de ikramiye ile birleştirilmiş olarak bildirildiği,
6) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 07/08/2020
tarihli ve E. sayılı yazısında;
6.1) 2954 sayılı Kanunun “Personele İlişkin Hükümler” başlıklı 5 nci Bölümün 50 nci
maddesinde personelin özlük haklarına ilişkin hükümlere, 51 inci maddesinde ikramiye ödemesine, 52 nci maddesinde fazla çalışma karşılığı yapılacak ödemeye, 53 üncü maddesinde atama, yer değiştirme, görevlendirme, görevden alınma ve terfi işlemlerine ilişkin düzenlemelere, 54 üncü maddesinde eğitim, öğretim ve yayın faaliyetleri ve bu faaliyetler karşılığı yapılacak ödemelere, 56/A ila 56/D maddelerinde ise Kurum personelinin tabi olacağı disipline ilişkin hükümlere yer verildiği,
6.2) Geçici 15 inci maddenin dördüncü fıkrasının, nakle tabi personelin TRT’deki tüm mali
haklarıyla birlikte naklini öngörmediği, yeni kurumlarında yararlanacakları mali hakları sayma yoluyla belirlediği; bu hüküm uyarınca, nakledilen personelin yeni kurumlarında
TRT’de almakta oldukları aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve tazminat haklarını, bir sabitlemeye gidilmeksizin gelecekteki katsayı artışlarından da yararlanacak şekilde almaya devam edeceği; fıkra hükmünde fazla çalışma ödemesine yer verilmediği için ilgililerin TRT’de yararlandıkları fazla çalışma ücretinden yararlanamayacağının, yeni kurumlarında fazla çalışma yapmaları halinde yeni kurumlarındaki personel ile aynı hükümlere tabi olacağının değerlendirildiği,
6.3) Diğer taraftan, gerek geçici 15 inci madde hükmünde gerekse bu hükümde atıf yapılan
4046 sayılı Kanun ile mülga 217 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinde
engelli, şehit yakını, gazi veya gazi yakını olanların nakline ilişkin bu durumdaki personele ayrıcalık tanıyan düzenlemelere yer verilmediği,
6.4) Kamu personel sistemimizde özelleştirme ve yeniden yapılandırmaya bağlı olarak
gerçekleşen personel nakillerinde genel uygulamanın personelin atandığı kurumda alacağı maaşın daha düşük olması halinde ilgilinin eski kurumundaki maaşının sabitlenmesi, belli ödeme unsurları dikkate alınarak hesaplanan farkın ise kapanıncaya kadar tazminat olarak ödenmesi şeklinde olduğu, yani nakil sürecinde maaş düşmemekte ancak personelin maaşlar eşitleninceye kadar gelen artışlardan yararlanamadığı ve fazla mesai ücretinin sabitlenen tutara dahil edilmediği; bu yönüyle, 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi hükmünün genel uygulamadan bir sapma niteliği taşıdığı, nakli gerçekleşen TRT personeline madde hükmünde sayılan ödeme unsurlarından TRT’de çalışmaya devam ediyormuş gibi yararlanma imkanı sunduğu,
6.5) Diğer taraftan, nakil işleminin gerçekleşmesini ve personelin yeni kurumunda göreve
başlamasını müteakip ilgililerin TRT’ye yeniden atanmasının ancak genel hükümler çerçevesinde mümkün olabileceği,
7) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün 01/02/2021
tarihli ve sayılı yazısında;
7.1) 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanunun geçici 9
uncu maddesi ve 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesinin son fıkrası gereğince, ilgilinin TRT’de geçen hizmet sürelerinin naklen atandığı kurumdaki kazanılmış hak aylık derece ve kademesinin tespitinde değerlendirilebileceğinin düşünüldüğü,
7.2) 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi hükmü uyarınca nakli gerçekleşen
personelin, TRT’den ayrıldığı tarihte hak etmiş olduğu aylık derecesine eşit derecenin aynı kademesi ile yeni görevine atanması, ancak 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinde öğrenim durumu itibariyle tespit edilen giriş derece ve kademesinin üzerinde bir derece ve kademe ile TRT’deki görevine başlamış olması halinde, atandığı kadroda, ilk kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi için kanuni bekleme sürelerinin, fazladan kazanılan derece ve kademeye tekabül eden süre kadar uzatılması ve bu süre tamamlanıncaya kadar atandığı derecede kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi yaptırılmaması gerektiği,
7.3) 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi hükmü uyarınca nakli gerçekleşen
personelin, nakil işleminin gerçekleşmesiyle birlikte 657 sayılı Kanuna tabi olacağından, bu tarihten itibaren kademe ilerlemesi ve derece yükselmesine ilişkin 657 sayılı Kanun çerçevesinde işlem yapılması gerektiği,
7.4) 2954 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi hükmü uyarınca nakli gerçekleşen
personelin, geçici 15 inci maddede sayılan ödeme unsurları açısından, “nakil işleminin gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan” mevzuat hükümleri ve yönetim kurulu kararları kapsamındaki ödemelerden faydalanabileceği, bu tarihten sonra TRT personelinin mali haklarına ilişkin ilgili mevzuat veya yönetim kurulu kararlarında değişiklik olması halinde bu değişikliklerden faydalanamayacağı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
8) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
9) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
10) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun
10.1) “Tesis edilen sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler” başlıklı
bölümünde; “A) Sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri aşağıda gösterilmiştir.
… 12 – … d) Memuriyette iken veya memuriyetten ayrılarak (87 nci maddeye tâbi kurumlarda çalışanlar dahil) üst öğrenimi bitirenler, aynı üst öğrenimi tahsile ara vermeden başlayan ve normal süresi içinde bitirdikten sonra memuriyete giren emsallerinin ulaştıkları derece ve kademeyi aşmamak kaydıyla, bitirdikleri üst öğrenimin giriş derece ve kademesine memuriyette geçirdikleri başarılı hizmet sürelerinin tamamı her yıl bir kademe, her üç yıl bir derece hesabıyla ilave edilmek suretiyle bulunacak derece ve kademeye yükseltilirler.”
10.2) “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin
dördüncü fıkrasında; “13/12/1960 tarihli ve 160 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren kurumlarla bu Kanuna tabi kurumlar arasındaki nakillerde de yukarıdaki hükümler uygulanır. Aynı kanunun 4 üncü maddesi kapsamına giren kurumlarda çalışıp 657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden, hizmete giriş dereceleri 36 ncı madde ile tespit edilen giriş derecelerinin üzerinde olanların ilk ilerleme ve yükselmeleri için kanuni bekleme sürelerine yukarıda yazılı dereceler arasındaki sürelere tekabül eden süre kadar ilave edilir.”
11) 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun
11.1) “Personelin özlük hakları” başlıklı 50 nci maddesinde;
“Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu personeli aşağıda düzenlenen hükümler dışında kamu iktisadi kuruluşlarının personel rejimine tabidir.
a) Kurumun haber ve program hizmetlerini doğrudan doğruya yapan ve yürütenlerden yükseköğrenim yapmış olanlar 8 inci derecenin ilk kademesinden işe başlarlar, 1 inci derecenin son kademesine kadar yükselebilirler. Yükseköğrenim yapmamış olanlar 10 uncu derecenin ilk kademesinden işe başlarlar, 3 üncü derecenin son kademesine kadar yükselebilirler.
b) Türkiye Radyo – Televizyon Kurumunda çalışan personele ödenecek mahrumiyet zammı, 657 sayılı Kanuna tabi memurlar için tespit edilecek miktar ve şartlara uygun olmak kaydıyla Yönetim Kurulu tarafından bir yönetmelikle tespit edilir.
… d) Kurum personeline hizmetin bütünlüğü ve ifa edilen görevin özelliği dikkate alınarak, en yüksek Devlet memuru aylığını (Ek gösterge dahil) geçmemek üzere, Kurum
Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit olunan oran veya miktarlarda tazminat ödenir.
Kurum personeline bu tazminat dışında, 657 sayılı Kanunun “Zam ve tazminatlar” başlıklı değişik ek maddesinde öngörülen zam ve tazminatlar ödenmez.
… f) 657 sayılı Kanunun değişik 43 üncü maddesinin (B) fıkrası hükümleri Kurum personeli hakkında da uygulanır. Ancak, anılan fıkranın (j) bendi hükümleri saklı kalmak üzere, Genel İdare Hizmetleri sınıfına dahil kadrolara uygulanacak ek göstergeler, bu memuriyetlerin niteliği ve yönetim sorumluluğu göz önünde bulundurularak ve diğer kamu kuruluşlarındaki emsallerini geçmemek şartı ile, Kurumun Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca tespit olunur.”
11.2) “İkramiye” başlıklı 51 inci maddesinde;
“Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda görevli kadrolu veya özel hukuk hükümlerine tabi personele, yılda dört aylık ücret tutarını aşmamak üzere Genel Müdürün teklifi ve
Yönetim Kurulunun onayı ile ikramiye verilebilir.”
11.3) “Fazla çalışma” başlıklı 52 nci maddesinde;
“Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu personeline ücretle fazla çalışma yaptırılabilir.
Fazla çalışma esasları ve süresi Devletin diğer personeli için tanınan sürenin iki katını geçmemek, saat ücreti ise Devlet memurları için tanınan miktarlara bağlı kalınmak kaydıyla yönetmelikle tespit edilir.”
11.4) Ek 1 inci maddesinde;
“Türkiye Radyo – Televizyon Kurumu haber, program ve teknik hizmetlerinde (vardiye hariç) fiilen görev yapan personele 3056 sayılı Başbakanlık Teşkilatı Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun Değişik 31 inci maddesine göre, Başbakanlık Merkez Teşkilatında çalışan memurlara ödenen miktar ve nispetlerde ve aynı esaslar dahilinde fazla çalışma ücreti ödenir.”
11.5) Geçici 15 inci maddesinde;
“Bu maddenin yürürlüğe girdikten sonra bir yıl içinde Yönetim Kurulu tarafından belirlenen istihdam fazlası personel Devlet Personel Başkanlığına bildirilir.
Devlet Personel Başkanlığı, Kurum tarafından yapılan bu bildirimden sonra, 45 günlük süre içinde, diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ihtiyaç fazlası olarak bildirilen personelin atama tekliflerini yapar. Atama teklifi yapılan Kurum ve kuruluşça ilgili personelin atamaları 15 gün içinde sonuçlandırılır.
Kurumda nakle tabi ihtiyaç fazlası personel, hangi ilde görev yapıyor ise aynı ile ataması gerçekleştirilir. Bu ilde söz konusu personelin atanacağı kadro bulunmaması halinde talep ettikleri 3 ili sırayla belirleyerek, tercih formlarını Türkiye Radyo Televizyonu
Kurumu Genel Müdürlüğü’ne verir. Kurum aracılığıyla Devlet Personel Başkanlığına gönderilen bu tercihler, söz konusu atama teklifinde dikkate alınır. Bu nitelikte tercih bildirmeyen personelin işlemleri Devlet Personel Başkanlığınca yürütülür.
Kurumun nakle tabi personeli, Devlet Personel Başkanlığınca 657 sayılı Kanuna tabi bir göreve atanmaları halinde, kurumda almış oldukları aylık, ek gösterge varsa ikramiye, her türlü zam ve tazminat haklarının hepsini almaya devam ederler.
Kurum personelinin Devlet Personel Başkanlığınca yapılacak nakillerinde burada hüküm bulunmayan hallerde 4046 sayılı Kanun ile 217 Devlet Personel Başkanlığı
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.”
12) 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un
12.1) “Kuruluşlardaki Personelin Nakli” 22 nci maddesinde;
“Bu madde hükümlerine göre kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilen sözleşmeli personel ile iş kanunlarına tâbi personele, Devlet Personel Başkanlığına bildirildikleri tarihteki kadro ve pozisyonlarına ilişkin olarak bildirim tarihi itibarıyla almakta oldukları sözleşme ücreti, ücret (fazla mesai ücreti hariç), ikramiye, bankacılık tazminatı, ek ücret, ek ödeme, teşvik ödemesi ve benzeri adlarla yapılan ödemelerin toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır); nakledildiği kurum veya kuruluştaki kadro veya pozisyonlara ilişkin olarak yapılan aylık, ek gösterge, ikramiye, her türlü zam ve tazminatları (ek tazminat ve bankacılık tazminatı dâhil), makam tazminatı, temsil tazminatı, görev tazminatı, sözleşme ücreti, ücret, ek ücret, ek ödeme, teşvik ödemesi, döner sermaye payı ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin (fazla mesai ücreti, fiilen yapılan ders karşılığı ödenen ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tâbi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atandıkları kurumdaki kadro unvanı veya pozisyonlarında isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, başka kurumlara geçenlere fark tazminatı ödenmesine son verilir.”
12.2) Geçici 9 uncu maddesinde;
“Kamu İktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarda sözleşmeli statüde çalışmakta iken bu
Kanunun 22 nci maddesi uyarınca 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi kurumlara nakledilerek Devlet memuru statüsüne geçirilenlerin sözleşmeli statüde (kapsam dışı personel dahil) geçen hizmet süreleri; aynı Kanunun ek geçici 1, 2 ve 3 üncü maddelerine göre, 458 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri de dikkate alınmak suretiyle, öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri tavanı aşmamak kaydıyla kadro şartı aranmaksızın kazanılmış hak aylık, derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
13) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; ilgili idarelerin
işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmediğinden başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14) Başvuran, özetle, (1) Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün
yayımlamış olduğu 13 sıra nolu KBS duyurusunun iptalini, (2) özlük hakkı kayıplarının giderilmesini veya (3) mevzuatın yorumundan kaynaklı hak kayıplarının giderilmesi için
TRT’ye dönüşünün sağlanması hususunda gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
a) Fazla Çalışma Ücreti Açısından Değerlendirme
15) Bilindiği üzere, Anayasa’da yer almayan veya açıkça düzenlenmeyen konulara ilişkin
düzenleme yapma yetkisi yasama organına aittir. Bu açıdan, yasama organının bir alanı düzenleme yetkisi, genel ve asli bir yetkidir. Yasama organının düzenleme yetkisinin genel olması, kanuni düzenleme yaparken konu bakımından bir sınırın olmadığını ve
Anayasaya aykırı olmamak koşuluyla kanunla her konuda ve dilediği ölçüde ayrıntılı düzenleme yapabileceği; asli olması ise, yasama organının bir konuda doğrudan doğruya yani araya başka bir işlem girmeden düzenleme yapabileceği anlamına gelmektedir.
Anayasa Mahkemesi de vermiş olduğu birçok kararında da bu konuya temas etmiş, yasama yetkisinin asli bir yetki olması dolayısıyla yasama organının, kuşkusuz Anayasa ilkelerine uygun olmak şartıyla, dilediği alanda düzenleme yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğunu belirtmiştir.
16) Bu çerçevede, kanun koyucu tarafından 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon
Kanununa eklenen Geçici 15 inci madde ile Yönetim Kurulu tarafından belirlenen istihdam fazlası personelin Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi ve bu yolla diğer kurum ve kuruluşlara nakli düzenlenmiş; nakledilen personelin hakları konusunda ise, personelin 657 sayılı Kanuna tabi bir göreve atanması halinde, kurumda almış olduğu aylık, ek gösterge varsa ikramiye, her türlü zam ve tazminat haklarının hepsini almaya devam edeceği, yapılacak nakillerde burada hüküm bulunmayan hallerde 4046 sayılı
Kanun ile 217 Devlet Personel Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname ile ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
17) Diğer yandan, hukuk devleti ilkesi gereği olarak idarenin sahip olduğu yetkileri
kullanırken veya üstlendiği görevleri yerine getirirken kanunlara uygun davranma zorunluluğu bulunmaktadır. Hukuk devletinin idari fonksiyon alanındaki yansıması olan
“kanuni idare ilkesi”ne göre, idare eylem ve işlemlerinde kanuna dayanmalı, bu eylem ve işlemleri kanuna aykırı olmamalıdır. Bu sebeple, idarenin kanuni dayanağı bulunmayan bir yetkiyi kullanması olanaklı değildir.
18) 2954 sayılı Türkiye Radyo ve Televizyon Kanunu’nun Geçici 15 inci maddesinde
personelin TRT’de çalışırken almakta oldukları haklardan hangilerini muhafaza ederek diğer kurumlara nakledileceği sayma yolu ile belirlenmiş olup, bu haklar aylık, ek gösterge, ikramiye ve her türlü zam ve tazminat olarak sınırlandırılmıştır. 4046 sayılı
Kanun’un “Kuruluşlardaki Personelin Nakli” başlıklı 22 nci maddesinde de fazla çalışma ücretinin ödenmeye devam edilecek ödemeler kapsamı dışında tutulduğu görülmektedir.
Bu sebeple, fazla çalışma ücreti kanun maddesinde sayılan unsurlardan olmadığından, ilgililerin nakil işleminden sonra toplu sözleşmeler ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca uygulanacak maaş artış katsayılarından yararlandırılırken yapılacak hesaplamada ve gelir vergisi kesintilerinde esas alınacak olan ücret miktarına fazla çalışma ücretinin dahil edilmesi mümkün değildir. Devlet Personel Başkanlığının kapatılmasının ardından çalışma hayatına ilişkin düzenlemeler konusunda kamu kurum ve kuruluşlarına görüş veren Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğünün bu konudaki görüşü de bu yöndedir.
19) Bu noktada, fazla çalışma ücretinin, fazladan çalışmanın bir karşılığı olarak değil 2954
sayılı Kanun’un Ek 1 inci maddesi uyarınca Başbakanlık Merkez Teşkilatında çalışan memurlara ödenen miktar ve nispetlerde ve aynı esaslar dahilinde nispi olarak aylıkla birlikte ödenen bir ücret olması da mezkur madde kapsamında fazla çalışma ücretinin ödenmesini gerektirmemektedir. Zira, fazla çalışma ücreti aylıkla birlikte ödense de zam ve tazminatlarda olduğu gibi ayrı bir kalem olarak yer almakta olup, kanun koyucu tarafından 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesinde sayılan unsurlardan biri değildir.
20) Ayrıca, nakledilen personelin TRT’de çalışırken almakta oldukları fazla çalışma ücretinin,
kazanılmış hak olduğundan da bahsetmek mümkün değildir. Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır. Hukukun genel ilkelerinden olan ve hukuk devletinin bir gereği olan kazanılmış hakların korunması ilkesi, “kişinin bulunduğu statüden doğan” ve “yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş” hakların korunmasını amaçlamaktadır. Böylece, hukuka uygun olarak kişi lehine oluşmuş bir hakkın, hukuk kurallarında sonradan yapılan değişiklikler karşısında korunma altında alınması sağlanmaktadır.
21) Anayasa Mahkemesinin 28/12/2017 tarihli ve E.2017/160, K.2017/178 sayılı kararında,
“Kural işlemler her zaman değiştirilebilir ya da yargı organları tarafından Anayasa’ya veya kanuna aykırı görülerek iptal edilebilir. Bir statüye bağlı olarak ileriye dönük, beklenen haklar ise bu nitelikte değildir. Diğer bir ifadeyle bir kamu görevlisinin daha önce görev yaptığı unvana bağlı olarak elde ettiği mali haklar, ileriye dönük kazanılmış hak şeklinde değerlendirilemez. Bu nedenle kanun koyucunun takdir yetkisi gereği kapatılan bir kurumda yönetici kadro veya pozisyonunda görev yapmakta olan kamu görevlilerinin bu görevler nedeniyle elde ettikleri mali hakların atandıkları yeni kadrolar bakımından kazanılmış hak olarak değerlendirilmesine olanak bulunmamaktadır.” değerlendirmelerine yer verilmiştir. Bu bağlamda, 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesi uyarınca, çalışmakta olduğu kurumu ve tabi olduğu personel mevzuatı değişen nakledilen personele, fiilen çalışma koşuluna bağlanan ve kanun koyucu tarafından korunan haklar arasında sayılmayan fazla çalışma ücretinin ilgililere ödenmesine imkan bulunmamaktadır.
22) Diğer yandan, yerleşmiş yargısal içtihatlar uyarınca, kamu görevlilerinin parasal
konularını düzenleyen kuralların kıyas yoluyla kapsamları genişletilememektedir. Bu konuda, Danıştay Büyük Genel Kurulunun 07/12/2007 tarihli ve E:2005/2, K:2007/1 sayılı kararında, memurun parasal haklarını düzenleyen kuralların, yorum yoluyla kapsamlarının genişletilmesinin veya boşluklarının doldurulmasının mümkün olmadığı vurgulanmış olup, bu açıdan da 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesinde fazla çalışma ücretinin sayılmamış olması karşısında, bu ücretin aylığın bir parçası olduğu şeklinde bir yoruma gidilerek ödenmesi mümkün değildir.
b) Eğitim İntibakı Açısından Değerlendirme
23) Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü tarafından
Kurumumuza gönderilen görüş yazısında da belirtildiği üzere, TRT personelinin 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesi kapsamında diğer kurumlara nakledilmeleri, kamu personel sistemimizde özelleştirme ve yeniden yapılandırmaya bağlı olarak gerçekleşen personel nakillerinde personelin atandığı kurumda alacağı maaşın daha düşük olması halinde ilgilinin eski kurumundaki maaşının fark kapanıncaya kadar sabitlenmesi şeklinde gerçekleştirilen uygulamadan sapma niteliği taşımakta olup, söz konusu madde kapsamında nakledilen personelin madde metninde sayılan ödeme unsurlarının muhafaza edilmesinin, toplu sözleşmeler ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca uygulanacak maaş artış katsayılarının ise bu ücretler üzerinden hesaplanarak personele ödenmesine devam edilmesinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
24) Bununla birlikte, 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci madde kapsamında diğer kamu
kurum ve kuruluşlarına nakledilen personelin, nakil işlemi sonrasında atandıkları görevin mevzuatına bağlı olarak görev yapacakları ve 657 sayılı Kanuna tabi bir göreve atanmaları halinde bundan böyle haklarında 2954 sayılı Kanun hükümlerinin değil 657 sayılı Kanun ve bağlı mevzuatının uygulanması gerekmektedir. Nitekim, 2954 sayılı Kanun’un Geçici
15 inci maddesinde de “Devlet Personel Başkanlığınca 657 sayılı Kanuna tabi bir göreve
atanmaları” ifadesine yer verilmiştir. Buna göre, ilgililer, TRT’den ayrıldıkları tarihteki kademe ve derece ilerlemelerinde görev yapmaya devam edecekler, ancak intibaka ilişkin diğer hususlarda 657 sayılı Kanun’un 36 ncı maddesi ve diğer maddelerinde yer alan hükümlerine tabi olacaktır.
25) Somut olayımızda da, başvuranın Devlet Personel Başkanlığının 26/06/2019 tarihli ve
E sayılı teklif yazısına istinaden 05/07/2019 tarihli Olur’u ile İçişleri Bakanlığı
Eğitim Dairesi Başkanlığına memur olarak naklen atandığı ve 01/08/2019 tarihinde göreve başladığı; akabinde ise 16/09/2019 tarihinde Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
Görsel-İşitsel Teknikler ve Medya Yapımcılığı bölümünden mezun olduğu ve bunun üzerine 21/01/2020 tarihli Olur ile intibakının yapıldığı görülmüştür.
26) Bu kapsamda, başvuranın nakilden sonra, diğer bir ifadeyle 657 sayılı Kanun hükümlerine
tabi olduğu bir tarihte lisans eğitimini tamamladığı görüldüğünden, görev yapmakta olduğu İçişleri Bakanlığı tarafından 657 sayılı Kanun’un 36/A-12/d maddesi uyarınca başvurana bir kademe verilmesi işleminin mevzuata uygun olduğu, bu konuda başvuran hakkında TRT’de çalışmaya devam ediyormuşçasına 2954 sayılı Kanun’un 50 nci maddesinin ve Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunda Memur Statüsünde İstihdam
Edilen Personel Yönetmeliğinin 56 ncı maddesinin birinci fıkrasının, ayrıca Yönetim
Kurulunca belirlenen ek göstergelerin uygulanamayacağı değerlendirilmektedir.
c) TRT’ye Geri Dönme Talebi Açısından Değerlendirme
27) Başvuran, TRT tarafından yayınlanan 21/05/2019 tarihli duyuruda yer alan çalışanların
hiçbir hak kaybı olmaksızın sadece yer değiştirmiş olacakları yönündeki ifadelere güvenerek 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesi kapsamında başka kuruma atanmayı talep ettiğini ve böylece İçişleri Bakanlığına atandığını, ancak sonraki süreçte
Hazine ve Maliye Bakanlığının 13 Nolu KBS duyurusu ve İçişleri Bakanlığının eğitim intibakı nedeniyle TRT’de çalışmakta olan emsali personele göre hak kaybına uğradığından ve bundan sonraki süreçte de hak kaybına uğramaya devam edeceğinin anlaşıldığından bahisle, mağduriyetinin giderilmesi için TRT’ye dönüşünün sağlanmasını talep etmektedir.
28) Başvuranın talebi istihdam fazlası personel olarak başka kuruma atanmasına yönelik
işlemin mevzuata uygun olmadığından iptal edilmesine yönelik bir talep olmayıp, naklen atanma sonrasında yaşadığı hak kayıpları nedeniyle yeniden TRT’ye naklen atanma talebi niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, bilindiği üzere, naklen atama konusunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.
29) Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idarelerin boş bulunan bir kadroya kamu yararı
ve hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci
Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)
30) Bu itibarla, her ne kadar başvuranın naklen atanma sonrasında, yeni tabi olduğu 657 sayılı
Kanun hükümleri nedeniyle TRT’de aynı unvanda çalışan emsali personele göre mali ve özlük hakları bakımından geride kaldığı anlaşılmakla birlikte; başvuranın 15/05/2019 tarihli dilekçesiyle kendi isteğiyle istihdam fazlası personel olarak diğer kamu kurum ve kuruluşlarına geçmeyi talep ettiği, ayrıca 2954 sayılı Kanun’un Geçici 15 inci maddesinde ilgililerin hangi haklarıyla birlikte naklen atanacaklarının belli olduğu anlaşıldığından, Kurumumuzca mevzuata aykırı olmayan başvuranın istihdam fazlası personel olarak belirlenmesi ve Devlet Personel Başkanlığına bildirilmesi işleminin iptali veya idarenin yerine geçilerek takdir yetkisini başvuranın yeniden TRT’ye naklen atanması yönünde kullanması gerektiği şeklinde bir karar verilmesine imkan bulunmamaktadır.
31) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; yukarı yer alan
açıklamalar ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, başvurana fazla çalışma ücreti ödenmemesi ve başvuran hakkında 657 sayılı Kanun’un intibaka ilişkin hükümlerinin uygulanması işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmaması, ayrıca başvuranın yeniden
TRT’ye naklen atanması konusunda idarenin takdir yetkisi bulunması nedeniyle, başvuranın taleplerinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
32) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idareler tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idarelerden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
33) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 26/07/2020 tarihli ve S. sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının Başvurana, HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA, İÇİŞLERİ
BAKANLIĞINA ve TÜRKİYE RADYO-TELEVİZYON KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi