TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 5999-5999 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12164 2017/ 12164
KARAR TARİHİ : 04/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Savunma Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Milli Savunma Uzmanlığı sınavına başvurusunun kabul edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 05/10/2017 5.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran , Maliye Bakanlığı Sinop Defterdarlığı Muhasebe Müdürlüğünde
Defterdarlık Uzmanı olarak görev yaptığını, Milli Savunma Bakanlığı tarafından 676 sayılı KHK’nın
61 inci maddesi ile 1325 sayılı kanuna eklenen geçici madde kapsamında naklen Milli Savunma
Uzmanlığı alımı yapılacağının ilan edildiğini, 20/ 02/ 2017 tarihinde başvurduğunu ve başvurusunun 12/ 05/ 2017 tarihinde reddedildiğini, bu talebin kurum içi sınavlar neticesinde uzman olması sebebiyle reddedildiğini öğrendiğini belirterek naklen Milli Savunma Uzmanlığı sınavına başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Milli Savunma Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen yazıda özetle, 2.1. 676 sayılı KHK ile 1325 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilat Hakkında Kanuna eklenen geçici 7 nci maddenin Milli Savunma Uzmanlığına naklen geçişi düzenlediğini, anılan hükmün 657 sayılı Kanunun 36/A- 11 maddesi kapsamında mesleğe alınanlardan özel yeterlilik sınavı yönetmeliklerine göre yapılan yeterlilik sınavında başarılı olarak uzmanlığa atananlardan, sınav komisyonu tarafından yapılacak mülakat sonrasında başarılı olanların, Kurumlarca muvafakatlerinin uygun görülmesi ve yaptırılan arşiv araştırması ve/veya güvenlik soruşturmalarının
1 / 6müspet sonuçlanması durumunda Milli Savunma Uzmanı olarak naklen atanmasının mümkün
olduğunu, 2.2. Başvuranın hizmet belgesinde yapılan inceleme sonucunda uzman kadrosuna kurum içi sınavla geçiş yaptığı anlaşıldığından başvurusunun reddedildiği, 3. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Maliye Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen yazıda özetle, 3.1. Bakanlıklarında görev yapan defterdarlık uzmanlarının mesleğe iki yöntem ile atandığını, birincisinin 657 sayılı Kanunun 36/A- 11 maddesinde belirlendiği şekilde özel yarışma sınavı ile yardımcı olarak atanıp belirli süreyle görev yaptıktan sonra yapılan yeterlik sınavı sonucunda başarılı olarak defterdarlık uzmanı olarak atananlar, diğerinin ise mülga Milli Emlak ve Muhasebe
Uzmanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliklerindeki ek madde doğrultusunda kurum içerisinden yapılan sınavlarla yardımcılık aşamasından geçilmeksizin doğrudan defterdarlık uzmanı olarak atananlar olduğu, 3.2. Öte yandan, özel yarışma sınavı sonucu mesleğe yardımcı olarak atanan ve yardımcılık dönemini başarıyla bitirerek defterdarlık uzmanı olanların, Maliye Bakanlığı Defterdarlık Uzmanlığı
Yönetmeliğinin 22 nci maddesi hükümlerine göre mesleki temel eğitime ve denetim, inceleme ve soruşturma eğitimine tabi tutulduklarını, ancak kurum içerisinden yapılan sınavlarla doğrudan defterdarlık uzmanı olarak atananların anılan Yönetmeliğin 22 nci maddesi çerçevesinde mesleki temel eğitime ve denetim, inceleme ve soruşturma eğitimine tabi tutulmayanların denetim yetkili olması mümkün bulunmadığından bu durum fiilen yetki, görev ve sorumluluk açısından, görevlerin yürütülmesi anlamında da fiili bir fark olarak ortaya çıktığı, 4. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Devlet Personel Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen görüş yazısında özetle, 4.1. 1325 sayılı Kanun, 657 sayılı Kanun hükümlerince, mesleğe özel yarışma sınavı ile alınanlardan, yapılacak yeterlik sınavı sonrasında başarı göstererek uzmanlığa atananların Milli
Savunma Uzmanı kadrosuna naklen atanabilmelerine imkân tanındığını, 4.2. Bu itibarla, diğer kamu kurumlarında memur olarak görev yapmakta iken kurum içi sınavla uzman kadrosuna atanan personelin, mevzuat kapsamında Milli Savunma Uzmanı kadrolarına atanabilmelerinin mümkün olmadığı, belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 6. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
2 / 6başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine,
idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 7. 676 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 61 inci maddesi ile 1325 sayılı Milli Savunma
Bakanlığı Görev ve Teşkilatı Hakkında Kanuna eklenen; 7.1. Geçici 5 inci maddesinde, “Yapılacak sınav tarihi itibarıyla en az üç yıl görev yapmış ve halen
Kuvvet Komutanlıkları hariç Millî Savunma Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görevli bulunanlardan; yaş, KPSS ve yabancı dil şartı aranmaksızın, 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinde belirtilen şartları taşıyanlar; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak üzere Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar kapsamında yapılacak veya yaptırılacak yazılı ve sözlü veya yalnızca sözlü sınavda başarılı olanlardan Millî Savunma Uzmanı toplam kadro sayısının %20’si kadarı, tespit edilecek başarı sırasına göre Bakanlıkça belirlenen Millî Savunma Uzmanı kadrolarına atanabilir .” 7.2. Geçici 7 nci maddesinde, “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinin “Ortak
Hükümler ” bölümünün (A) fıkrasının ( 11) numaralı bendi kapsamında mesleğe alınanlardan, özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılan yeterlik sınavlarında başarı göstererek uzmanlığa atananlar, Millî Savunma Bakanlığının uygun görmesi halinde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bir yıl içerisinde; toplam Millî Savunma Uzmanı kadrosunun %20’si kadarı ile sınırlı kalmak kaydıyla, merkezi yönetim bütçe kanununda yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın Millî
Savunma Uzmanı olarak naklen atanabilirler .” 8. 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin “Ortak Hükümler ” bölümünün (A) fıkrasının ( 11)
numaralı bendinde, “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan; … Bakanlık, …
Defterdarlık Uzman Yardımcıları… özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek Defterdarlık Uzmanlığına atanmaları sırasında ve bir defaya mahsus olmak üzere haklarında ayrıca bir derece yükselmesi uygulanır .” 9. Maliye Bakanlığı Defterdarlık Uzmanlığı Yönetmeliğinin 22 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “ Mesleğe girmelerini müteakip … düzenlenen mesleki temel eğitime tabi tutulur .
Mesleki temel eğitimin tamamlanmasından sonra Defterdar emrinde veya Defterdarlık birimlerinde dörevlendirilir . … bir yıllık çalışmalarını müteakip … düzenlenecek iki ay süreli denetim, inceleme ve soruşturma mevzuatına ilişkin eğitime tabi tutulur .” 10. Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel
Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atanacakların seçimi ile kamu kurum ve kuruluşlarında özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen mesleklere atanacakların ön elemesi amacıyla yapılacak sınavların genel ilkeleri ile usul ve esaslarını tespit etmektir .”, “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu
Yönetmelik; A Grubu Kadrolar; Başbakanlık, bakanlıklar, bunların müsteşarlık, başkanlık ve bağımsız genel müdürlük düzeyindeki bağlı ve ilgili kuruluşları ile bağlı ortaklıklarındaki, özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yetişme programı sonrası yeterlik
3 / 6sınavına tabi tutulan mesleklere ilişkin kadro ve görevler ile il özel idareleri ve belediyelerin teftiş
kurullarına, … atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavları kapsar .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; 09/ 12/ 2014 tarihinde istifa talebi uygun görülen başvuranın tekrar göreve dönme talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran özetle, Defterdarlık Uzmanı olarak görev yaptığını, Milli Savunma Bakanlığı tarafından yapılan naklen Milli Savunma Uzmanlığı alımı ilanına başvurduğunu ve başvurusunun kurum içi sınavlar neticesinde uzman olması sebebiyle reddedildiğini belirterek naklen Milli
Savunma Uzmanlığı sınavına başvurusunun kabul edilmesini talep etmektedir .
13. 657 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde, bu Kanunun temel ilkeleri olan “Kariyer” ve “Liyakat” ilkeleri düzenlenmiştir . Kariyer ilkesi, devlet memurlarına yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlamak olarak tanımlanmaktadır . Yeterlik ilkesi ise, kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini yeterlik sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak olarak tanımlanmıştır . Bu iki ilkenin temelinde, objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmakta olup, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin gereklerinden biri de hizmetin yetişmiş, ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesidir .
14. Somut olayımızda başvuranın 04/ 10/ 1996 tarihinden itibaren memur olarak Boyabat Mal
Müdürlüğünde memur olarak çalışmakta iken kurum içi sınavda ve sonrasında yapılan eğitimde başarı göstererek 31/ 07/ 2008 tarihinde Muhasebe Uzmanı olarak, akabinde de 659 sayılı KHK ile yapılan değişiklikle 178 sayılı KHK’ya eklenen geçici madde kapsamında 31/ 07/ 2011 tarihinde
Defterdarlık Uzmanı olarak atandığı anlaşılmaktadır .
15. Kurumumuz tarafından Maliye Bakanlığından istenen bilgi ve belgelerde, Bakanlık teşkilatında görev yapan Defterdarlık Uzmanlarının mesleğe iki yöntem ile atandığı, ilkinin 657 sayılı Kanunun 36/A- 11 maddesinde belirlendiği şekilde özel yarışma sınavı ile uzman yardımcısı olarak atanıp belirli süreyle görev yaptıktan sonra yapılan yeterlik sınavı sonucunda başarılı olmak suretiyle defterdarlık uzmanı olarak atananlar olduğu, diğerinin ise mülga Milli Emlak ve Muhasebe
Uzmanlığı Görev ve Çalışma Yönetmeliklerindeki ek madde doğrultusunda, öncelikle Kamu
Personeli Seçme Sınavı ve Kurum Sınavları gibi özel yarışma sınavlarını ve uzman yardımcılığı aşamasından geçilmeksizin, kurum içerisinden yapılan sınavlarla doğrudan defterdarlık uzmanı olarak atananlar olduğu ifade edilmiştir . Bununla birlikte, Kurum içerisinden yapılan sınavlarla doğrudan Defterdarlık Uzmanı olarak atananlar ile mesleğe özel yarışma sınavı ile alınıp yetişme
4 / 6sürecini tamamlayanlar arasında fiili bir takım farkların bulunduğu, Maliye Bakanlığı Defterdarlık
Uzmanlığı Yönetmeliği çerçevesinde mesleki temel eğitime ve denetim, inceleme ve soruşturma eğitimine tabi tutulmayanların denetim yetkili olması mümkün bulunmadığından yetki görev ve sorumluluk açısından görevlerin yürütülmesi anlamında da fiili bir fark olarak ortaya çıktığı belirtilmiştir .
16. Milli Savunma Bakanlığı 676 sayılı KHK ile 1325 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Görev ve
Teşkilatı Hakkında Kanuna eklenen geçici 7 nci madde kapsamında naklen Milli Savunma Uzmanı alımı yapacağını ilan etmiş ve buna göre 657 sayılı Kanunun ilgili hükümlerince; “Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan ve özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek Defterdarlık Uzmanlığına atananlar arasından yapılan başvuruları kabul etmiştir . Ayrıca Bakanlık, başvuran ile aynı durumda olan, yani; diğer kamu kurumlarında memur olarak görev yapmakta iken kurum içi sınav ile uzman kadrosuna atanan personelin ilgili kanun kapsamında Milli Savunma Uzmanlığı kadrosuna atanıp atanamayacağı hususunda Devlet Personel Başkanlığından görüş talep etmiş ve Başkanlığın; kurum içi sınavla uzman kadrosuna atanan personelin mezkur madde kapsamında Milli Savunma Uzmanı kadrolarına atanabilmelerinin mümkün olmadığı yönündeki görüşü doğrultusunda işlem tesis etmiştir . Ayrıca 676 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 61 inci maddesi ile 1325 sayılı Milli
Savunma Bakanlığı Görev ve Teşkilatı Hakkında Kanuna eklenen Geçici 5 inci maddesinde ilgili maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ( 29/ 10/ 2016 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir .) bir yıl içerisinde ve bir defaya mahsus olmak Millî Savunma Uzmanı kadrolarına atanabileceği düzenlenmiştir .
17. Bilindiği üzere, kamu hizmetinin yürütülmesinde asli rol üstlenen kamu personelinin tabi olduğu rejim kamu hizmetlerinin dönüşmesi ile sürekli gelişmekte ve revize edilmektedir . Bu kapsamda ülkemizde kamu görevlilerinin tabi olacağı rejime ilişkin pek çok çalışmalar yapılmış, raporlar hazırlanmış ve bunlar doğrultusunda kariyer meslek grubu olarak uzmanlık sistemi oluşturulmuştur .
Bu doğrultuda 657 sayılı kanun ve ilgili yönetmelik ile özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle ve belli bir yetişme programı sonrası yeterlik sınavına tabi tutularak mesleğe alınan personel için (A)
grubu kadrolar öngörülmüştür . Uzman personelin tanımı mevzuatımızdaki düzenlemeler de dikkate alınarak; özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle mesleğe alınan, belli bir yetişme programı çerçevesinde yetiştirilen, yetiştirme sonrası yeterlik sınavına tabi tutulan personel olarak tanımlanmaktadır . Mesleğe özel yarışma sınavı ile alınan uzman personel kurumların kendi kanunları ile farklı düzenlemelere tabi olmakta, görev, yetki ve sorumluluk, mesleğe alınma, tez hazırlama, yetiştirilme, yeterlilik sınavları ile farklı bir statü kazandırılmaktadır .
18. Bu kapsamda şikâyete konu edilen söz konusu düzenlemelerin kanun koyucu tarafından, 657 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan kariyer ilkesi uyarınca, kamu görevlilerinin yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde ilerleme imkânı sağlama görevi doğrultusunda yapıldığı, kamu personel rejimimizin genel yapısı göz önünde bulundurularak eşitlik ve hakkaniyet ilkelerinin gözetilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır . Öte yandan, memur olarak çalışmakta iken kurum içi sınav ile uzman kadrosuna atanan başvuranın mesleğe özel yarışma sınavı ile girmemesi ve özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek Defterdarlık Uzmanlığına atanmaması sebebiyle naklen Milli Savunma Uzmanlığı alımı sınav ilanına yaptığı başvurunun hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı değerlendirilmektedir .
5 / 619. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde,
idarenin şikâyete konu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı herhangi bir husus tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ise “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı, kararların gerekçeli olması” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, MALİYE BAKANLIĞINA ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi