|
ÖZET: Başvuru, Nevşehir Belediyesi tarafından verilen Encümen kararının iptali, uygulanan cezaların kaldırılması ve ruhsat işlemlerinin yapılması talebini içermektedir. Şikâyetçi, sahip olduğu dört meskenin ruhsata uygun inşa edildiğini, ancak İmar Kanunu’nun 32. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle belediye tarafından işlem yapıldığını belirtmiştir. İlgili Encümen, ruhsatsız yapılar için 13.05.2022 tarihine kadar süre tanımış, şikâyetçi ise mevcut durumda oturan kişilerin bulunduğunu ve verilen sürede yapıları eski hale getirmenin mümkün olmadığını ifade etmiştir.
Nevşehir Belediyesi, şikâyetçinin iddialarına yanıt vererek, yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğunu ve ruhsatsız yapıların kaldırılması için gerekli adımların atıldığını açıklamıştır. İmar planında çatı katı ve çekme kat yapılamayacağına dair hükümlerin bulunduğu, bu nedenle ruhsatlandırmanın mümkün olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca, şikâyetçinin ruhsat alması gereken ilave yapıların mevcut haliyle ruhsatlandırılamayacağı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili mevzuat ve belgeler ışığında, şikâyetçinin imara aykırı yapılarla ilgili taleplerinin hukuken geçerli olmadığı tespit edilmiştir. Şikâyetçi, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15245-S.22.23348
BAŞVURU NO : 2022/9096
KARAR TARİHİ : 28/11/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
MERKEZ / NEVŞEHİR
BAŞVURUYA KONU İDARE : NEVŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Şikâyetçinin, Encümen kararının kaldırılması, ilgili cezaların iptal
BAŞVURUNUN KONUSU :
edilmesi, bunun mümkün olmaması halinde tarafına verilen sürenin uzatılması ve anılan meskenlere ruhsat verilmesi için gerekli işlemlerin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi yaptığı başvuruda özetle, Nevşehir İli Mahallesi ada ve parsellerde bulunan taşınmazların maliki olduğunu, bu parsellerde bulunan binalarının ruhsata uygun şekilde inşa edildiğini, söz konusu bölgede öğrencilerin ve tayin sebebiyle şehre yeni gelen kimselerin oturmak için kullandığı birçok kiralık daire bulunduğunu, ancak illerinde üniversite öğrencilerine yetecek miktarda konut bulunmadığını, bodrum ve sığınakların dahi daireye çevrilerek herkesin konut ihtiyacını karşılamaya çalıştığını, bahsi geçen parselde bulunan 4 adet meskeninin İmar Kanununun 32 nci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle Nevşehir Belediyesi tarafından işlem yapıldığını, bu kapsamda Nevşehir Belediye
Encümeni’nin 22.04.2022 tarih ve ve no.lu kararları ile ruhsatsız yapıldığı iddia edilen
4 adet meskeninin kaldırılması için tarafına 13.05.2022 tarihine kadar süre verildiğini, ancak söz konusu
meskenlerin ruhsatlandırılmasının mümkün olduğunu, ayrıca mevcut durumda bahsi geçen meskenlerde oturan kişilerin bulunduğunu, bu nedenlerle verilen süre içerisinde ilgili yapıların eski hale getirilmesinin mümkün olmadığını, tarafına uygulanan cezaların fahiş ve yanlış olduğunu, Nevşehir Belediyesi’nin ruhsatlandırma konusunda hatalı işlem tesis ettiğini, konuyla ilgili işlemlerin hukuka aykırı olduğunu iddia ve ifade ederek, bahsi geçen Encümen kararının kaldırılmasını, ilgili cezaların iptal edilmesini, bunun mümkün olmaması halinde tarafına verilen sürenin uzatılmasını ve anılan meskenlere ruhsat verilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
/
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2 Şikayetçi başvuruya konu iddialar ve talep kapsamında ilk olarak 08.05.2022 tarihinde sayılı
dosya kapsamında Kurumumuza başvuruda bulunmuş olup, Kurumumuzca bu başvuru kapsamında 08/06/2022 tarihli Gönderme kararı verilmiştir.
tarihinde şikayetçi tarafından aynı konuda Kurumumuza iş bu dosya kapsamında tekrar başvuru yapılması üzerine, verilecek karara esas olmak üzere ve başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca ilgili İdareden bilgi belge talep edilmiştir. Nevşehir Belediye Başkanlığı’nın 13/10/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. ‘a ait Nevşehir İli, Mahallesi, ada parsel ve ada parselde kaçak olarak yapılan yapılara 22.04.2022 tarih ve sayılı Encümen kararlarıyla işlem yapıldığı, söz konusu Encümen Kararları ve bu kararlara dayanak teşkil eden bilgi, belge ve fotoğrafların yazıları ekinde sunulduğu,
2.2. 01.11.2019 tarih ve sayılı Belediye Meclis kararıyla onaylanan imar planının plan notunun 29 uncu maddesinde; “Planlama alanında yapılacak yapılarda çatı katı ve çekme kat yapılamaz. Ancak saçak seviyesi değiştirilmemek kaydıyla çatı içerisinde alt kat ile bağlantılı mekan oluşumuna gidilebilir. Bu durumda; a. Çatı içinde alt katla bağlantılı mekanlar toplam emsale dahildir. b. Yapılacak olan teraslar bina cephesi ve derinliğinin 1/3 ünden fazla olamaz. c. Açık teraslar toplam çatı alanının 1/5 inden fazla olamaz. d. Açık terasların üzeri çatı örtüsü üzerinde bir yükseklikle kapatılamaz.” hükmüne yer verildiği,
2.3. Söz konusu plan notu, 3194 sayılı İmar Kanunu, ilgili yönetmelikler ve mevcut İmar Planları uyarınca söz konusu yapının mevcut haliyle ruhsatlandırılmasının mümkün olmadığı,
2.4. 3194 sayılı İmar Kanunun 32 nci maddesinde, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılar hakkında yapılacak işlemlere yer verildiği, söz konusu madde uyarınca ilgili kaçak yapıların mühürlenerek durdurulduğu ve kaçak yapıların kaldırılması için ilgilisine bir aylık süre verildiği, ayrıca 3194 sayılı İmar
Kanununun 42 nci maddesi uyarınca şikayetçiye imar para cezası uygulandığı,
2.5. Başvuruya konu edilen kaçak yapılarla ilgili olarak gerçekleştirilen işlemlerin 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine uygun olduğu ve İdarelerince yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. …
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.
Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
4. İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek 1 No.lu Protokolün
“Mülkiyetin Korunması” başlıklı 1 inci maddesi; “Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler devletlerin mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri, yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez.”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, “İnceleme ve araştırma” başlıklı
20 nci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren
en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”,
6. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Encümenin görev ve yetkileri” başlıklı 34 üncü maddesinde;
“Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: … e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. … i)
Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.”,
7. 3194 sayılı İmar Kanununun,
7.1. “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için
26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması
mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. …”,
7.2. “Ruhsatsız veya ruhsat eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32 nci maddesinde;
“Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. (Ek cümleler:14/2/2020-7221/10 md.) Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim
yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. (Değişik cümle:14/2/2020-7221/10 md.) Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. …”,
7.3. “İdari Müeyyideler” başlıklı 42 nci maddesinde;
“Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.
(Değişik cümle:14/2/2020-7221/11 md.) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: … idari para cezası verilir. …”,
8. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun, “İmar kirliliğine neden olma” başlıklı 184 üncü maddesinde;
“(1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Şikâyetçi özetle, Nevşehir Belediyesi tarafından sahibi bulunduğu 4 adet meskenle ilgili olarak İmar
Kanununun 32 nci maddesine aykırı yapı olduğu gerekçesiyle işlem yapıldığını, bu kapsamda Nevşehir
Belediye Encümeni’nin 22.04.2022 tarih ve ve no.lu kararları ile ruhsatsız yapıldığı iddia edilen meskenlerinin kaldırılması için tarafına 13.05.2022 tarihine kadar süre verildiğini, ancak söz konusu meskenlerin ruhsatlandırılmasının mümkün olduğunu, ayrıca mevcut durumda söz konusu meskenlerde oturan kişilerin bulunduğunu, bu nedenlerle verilen süre içerisinde ilgili yapıların eski hale getirilmesinin mümkün olmadığını, tarafına uygulanan cezaların fahiş ve yanlış olduğunu, Nevşehir
Belediyesi’nin ruhsatlandırma konusunda hatalı işlem tesis ettiğini, konuyla ilgili işlemlerin hukuka aykırı olduğunu iddia ve ifade ederek, bahsi geçen Encümen kararının kaldırılmasını, ilgili cezaların iptal edilmesini, bunun mümkün olmaması halinde tarafına verilen sürenin uzatılmasını ve anılan meskenlere ruhsat verilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
11. İlgili İdare, şikayetçinin iki ayrı taşınmazın çatı arasında yapılan dört daireye ilişkin imara aykırı yapısı hakkında ilgili mevzuat ve yürürlükteki imar planı ve plan notları uygun olarak gerekli işlemlerin yapıldığı ve yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğunu belirtmektedir. İdarece, 01.11.2019 tarih ve sayılı
Belediye Meclis kararıyla onaylanan imar planının plan notunun 29 uncu maddesinde; “Planlama alanında yapılacak yapılarda çatı katı ve çekme kat yapılamaz” ifadelerinin yer aldığı, söz konusu plan notu, 3194 sayılı İmar Kanunu, ilgili yönetmelikler ve mevcut İmar Planları uyarınca söz konusu yapının mevcut haliyle ruhsatlandırılmasının mümkün olmadığı, 3194 sayılı İmar Kanunun 32 nci maddesinde, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılar hakkında yapılacak işlemlere yer verildiği, söz konusu madde uyarınca ilgili kaçak yapıların mühürlenerek durdurulduğu ve kaçak yapıların kaldırılması için ilgilisine bir aylık süre verildiği, ayrıca 3194 sayılı İmar Kanununun 42 nci maddesi uyarınca şikayetçiye imar para cezası uygulandığı belirtilmiştir.
12. Yerleşim yerlerindeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla hazırlanan İmar Kanunu, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır. Sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması bakımından yürürlükte bulunan mevzuata ve plan hükümlerine aykırı olan yapılarla
/
ilgili olarak hangi işlemlerin yapılacağına düzenlemelere 3194 sayılı Kanunun 32 ve 42 nci maddelerinde yer verilmiştir.
13. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; şikayetçinin Nevşehir İli, İlçesi, Mahallesi, ada, ve no.lu parsellerde bulunan binaların çatı katına yapı ruhsatına ve eki olan projesine aykırı olarak ruhsatsız bir şekilde 4 adet mesken niteliğinde yapı yaptığı tespit edilmiştir. Bahsi geçen no.lu parsel için tutulan yapı tatil zaptında: “Yukarıda bilgileri bulunan yapının 12.09.2017 tarih ve numaralı İnşaat Ruhsatı, 06.09.2018 tarih ve numaralı Yapı Kullanma İzin
Belgesi bulunmaktadır. … Yerinde yapılan inceleme neticesinde Yapı Ruhsatına ve eki olan projesine 2 aykırı olarak ruhsatsız bir şekilde çatı arasında fazladan 2 Adet Mesken (55+55 = 110 m ) yapıldığı, kapısının pencerelerinin takılı olduğu, içerisinin daire olarak bütün işçiliğinin tamamlanmış olduğu ve bu hali ile kullanıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu projeye aykırı olarak yapılmış olan meskenlerde oturan şahısların bulunması sebebiyle daire girişi mühürlenememiş olduğundan mühür aynı katta bulunan merdiven korkuluğuna asılmıştır. I-) 3194 Sayılı İmar Kanunun 32. maddesine göre işlem yapılan ruhsatsız olan yapının ruhsatlanacak durumda olmaması sebebiyle ilave yapılmış olan çatı arasındaki 2 adet meskenin kaldırılması için yapı sahibine 13.05.2022 tarihine kadar süre verilip
verilmemesi,…” ifadelerine, söz konusu yerdeki no.lu parsel için tutulan yapı tatil zaptında:
“Yukarıda bilgileri bulunan yapının 12.09.2017 tarih ve numaralı İnşaat Ruhsatı, 06.09.2018 tarih ve numaralı Yapı Kullanma İzin Belgesi bulunmaktadır. … Yerinde yapılan inceleme neticesinde Yapı Ruhsatına ve eki olan projesine aykırı olarak ruhsatsız bir şekilde çatı arasında 2 fazladan 2 Adet Mesken (55+55= 110 m ) yapıldığı, kapısının pencerelerinin takılı olduğu, içerisinin daire olarak bütün işçiliğinin tamamlanmış olduğu ve bu hali ile kullanıldığı tespit edilmiştir. Söz konusu projeye aykırı olarak yapılmış olan meskenlerde oturan şahısların bulunması sebebiyle daire girişi mühürlenememiş olduğundan mühür aynı katta bulunan merdiven korkuluğuna asılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir. Söz konusu kaçak yapıların fotoğrafları ilgili İdare tarafından Kurumumuza gönderilmiştir.
14. Başvuruya konu edilen no.lu parsel içinde bulunan kaçak yapıya ilişkin alınan 22.04.2022 tarihli sayılı Encümen Kararında; “… 1-) 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesine göre işlem yapılan ruhsatsız olan yapının ruhsatlanacak durumda olmaması sebebiyle ilave yapılmış olan çatı arasındaki 2 adet meskenin kaldırılması için yapı sahibine 13.05.2022 tarihine kadar süre verilmesine, 2-) 3194 sayılı
İmar Kanunun 42. maddesi göre yapı sahibine 40.651,33 + 34.680,00 = 75.331,33 TL Cezanın yazılmasına, 3-) 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesi ç bendine göre 13.05.2022 tarihine kadar imara aykırılığın giderilmesi durumunda 34.680,00 TL cezanın tahsil edilmemesine, 13.05.2022 tarihine kadar imara aykırılığın giderilmemesi durumunda 34.680,00 TL cezanın tahsiline, … karar verildi.” hususlarına yer verilmiş, yine başvuruya konu edilen 8 no.lu parsel içinde bulunan kaçak yapıya ilişkin alınan 22.04.2022 tarihli sayılı Encümen Kararında; “I-) 3194 sayılı İmar Kanunun 32.
maddesine göre işlem yapılan ruhsatsız olan yapının ruhsatlanacak durumda olmaması sebebiyle ilave yapılmış olan çatı arasındaki 2 adet meskenin kaldırılması için yapı sahibine 13.05.2022 tarihine kadar süre verilmesine, 2-) 3194 sayılı imar Kanunun 42. maddesi göre yapı sahibine 37.263,72 + 31.790,00= 69.053,72 TL Cezanın yazılmasına, 3-) 3194 sayılı imar Kanunun 42, maddesi ç bendine göre;
13.05.2022 tarihine kadar imara aykırılığın giderilmesi durumunda 31.790,00 TL cezanın tahsil
edilmemesine, 13,05.2022 tarihine kadar imara aykırılığın giderilmemesi durumunda 31.790,00 TL cezanın tahsiline, … karar verildi.” hususlarına yer verilmiştir. Söz konusu encümen kararlarıyla ilgili olarak şikayetçiye 27.04.2022 tarih ve yazı yazıldığı, bu yazının 28.04.2022 tarihinde şikayetçiye elden teslim edildiği anlaşılmıştır.
15. 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesinde; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için
26 ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburi
olduğu, ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlı olduğu hüküm altına alınmıştır. Şikayetçinin, 2018 yılında yapı kullanma izni aldığı binalarının çatı katına toplamda 4 adet mesken niteliğinde ilave yapı yaptığı tespit edilmiş olup, şikâyetçi tarafından ruhsat alınmış yapıda sonradan değişikliğe gidilerek ilave yapılar yapılması nedeniyle, Kanunun açık hükmü uyarınca söz konusu ilave yapılar için ruhsat alınması gerekmektedir.
16. İlgili İdare, 01.11.2019 tarih ve sayılı Belediye Meclis kararıyla onaylanan imar planının plan notunun 29 uncu maddesinde; “Planlama alanında yapılacak yapılarda çatı katı ve çekme kat yapılamaz.
Ancak saçak seviyesi değiştirilmemek kaydıyla çatı içerisinde alt kat ile bağlantılı mekan oluşumuna gidilebilir. ” hükmüne yer verildiği, söz konusu plan notu, 3194 sayılı İmar Kanunu, İlgili yönetmelikler, mevcut İmar Planları uyarınca söz konusu yapının mevcut haliyle ruhsatlandırılmasının mümkün olmadığı açıklamasında bulunmuştur.
17. Öte yandan, şikayetçi, ilgili bölgedeki yapılar için geçerli olan plan notundaki “çatı katı ve çekme kat yapılamaz” hükmüne rağmen, ilgili parseldeki binaların çatı katına yapmış olduğu meskenlerin ruhsatlandırılmasının mümkün olduğunu iddia ederek, anılan meskenlere ruhsat verilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir. Söz konusu yapıların ruhsatlandırılması için şikayetçi tarafından öncelikle ilgili yapının, imar mevzuatına, ilgili yerdeki imar planına ve plan notlarına uygun olarak yapıldığını ortaya koyan bilgi ve belgelerlerle birlikte ilgili yapıya ruhsat verilmesi talebi kapsamında idareye müracaat etmesi gerekmekte olup, bu doğrultuda şikayetçinin söz konusu yapıları ruhsatlandırmak için ilgili idareye herhangi bir başvuru yaptığına ilişkin bir tespit yapılamadığı gibi, bu kapsamda şikayetçi tarafından Kurumumuza herhangi bir bilgi veya belge de sunulmamıştır. Çatı arasına yapılan dairelerin ruhsatlandırılabilmesi için, ilgili yapının, yapı kullanma izni alındığı şekliyle imar plan notlarına uygun olarak inşaa edilmesi gerekmektedir.
18. Şikayetçi, Nevşehir Belediye Encümeni’nin 22.04.2022 tarih 2022/122 ve no.lu kararları ile ruhsatsız yapıldığı iddia edilen 4 adet meskeninin kaldırılması için tarafına 13.05.2022 tarihine kadar süre verildiğini, ayrıca mevcut durumda söz konusu meskenlerde oturan kişilerin bulunduğunu, bu nedenlerle verilen süre içerisinde ilgili yapıların eski hale getirilmesinin mümkün olmadığı hususlarını iddia etmekte ise de; İmar Kanununun 32 nci maddesinde; “Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. … Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.” hükmü mevcut olup, somut olayda yapı tatil zaptının 13/04/2022 tarihinde yapının bulunduğu yere asıldığı durumu dikkate alındığında, Kanunda öngörülen bir aylık sürenin idarece şikayetçiye verildiği anlaşılmıştır. Şikayetçinin söz konusu süre içerisinde imara aykırı yapıyı ruhsata uygun hale getirmesi veya bu yapıya ruhsat alması Kanundan kaynaklanan bir zorunluluk olup, ilgili belediyenin Kanunla belirlenen süreyi uzatma yetkisi bulunmamaktadır.
19. Şikâyetçi, hukuka aykırı olduğunu iddia ettiği ve başvuruya konu ettiği Encümen kararının kaldırılmasını ve ilgili cezaların iptal edilmesini talep etmektedir. 3194 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde; maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanacağı, ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye
/
etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. İmar mevzuatına aykırı yapılanan yapılar hakkında, söz konusu Kanun hükmü uyarınca ilgili encümen kararıyla ilgilisine idari para cezası uygulanması gerekmekte olup, bu kapsamda şikayetçi hakkında bahsi geçen Kanun hükmü kapsamında idari para cezası uygulanması işleminde mevzuata aykırılık tespit edilememiştir.
20. Başvuranın iddiaları, İdarelerin açıklamaları, konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçinin, 2018 yılında yapı kullanma izni aldığı iki binanın çatı arasına dört adet imara aykırı daire inşa ettiği ve söz konusu daireleri kiraya verdiği, imara aykırı olarak inşa edilen kaçak dairelerin yasal mevzuat uyarınca ruhsatlandırma imkanının hukuken mümkün bulunmadığı, bu imara aykırı uygulamanın İdarenin 13/04/2022 tarihli yapı tatil zaptıyla tespit edildiği, İmar Kanunu’nun 32 nci maddesi hükmü uyarınca bahsi geçen zaptın yapı yerine asılmasıyla şikayetçiye tebliğ olunmuş sayılacağı, şikayetçinin söz konusu imara aykırı uygulamayı bahsi geçen Kanunun 32 nci maddesinde belirtilen bir aylık süre içerisinde kaldırmadığı, yine aynı Kanunun 42 nci maddesindeki hükümler doğrultusunda ilgili İdarece şikayetçiye para cezası uygulandığı hususlarının tespit edilmesi karşısında, ilgili İdarenin, başvuruya konu edilen işlemlerinde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Şikayetçinin konuyla Nevşehir Belediye
Başkanlığı tarafından şikayetçiye yazılan 27.04.2022 tarihli sayılı yazıda, şikayetçiye hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, adı geçen İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın şikayetçiye tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kayseri İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE;
Kararın, ŞİKÂYETÇİYE VE NEVŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ EDİLMESİNE,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi