TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/1685-S.20.2628
BAŞVURU NO : 2018/11542
KARAR TARİHİ : 29/01/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ESKİŞEHİR KREDİ VE YURTLAR İL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın nöbet hizmeti karşılığında hak ettiği izinlerin kullandırılması talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 27/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, e-başvuru yoluyla Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Kredi ve
Yurtlar Kurumu Eskişehir Bölge Müdürlüğüne bağlı iken (kapatılan) … Yurt
Müdürlüğünde 07/06/2013 – 05/08/2016 tarihleri arasında Yurt Müdür Yardımcısı olarak görev yaptığı 3 yıllık süre içerisinde asli görevi yanında Genel Müdürlüğün görevlendirilmesiyle 2 yıl boyunca Yurt Müdür Vekilliği görevini yürüttüğünü, yurtlarda
24 saat esasına göre nöbet hizmetlerinin yürütülmesi gerektiğinden özellikle vekillik
görevini yürüttüğü süre içerisinde Özel ve Gece Hizmetleri Talimatına göre nöbet görevini de yerine getirdiğini, yürütülen bu nöbet görevine karşılık belli bir saat için fazla mesai ücreti ödenmekte olduğunu ve bir gün izin kullanıldığını, belli dönemlerde de şahsı dahil üç personel ile hizmet verildiğinden ve bu personelin de sözleşmeli yurt yönetim personeli olması nedeniyle vekalet devri yapılamadığından vekilliğinden dolayı hizmette aksama yaşanmaması için nöbet izinlerinin büyük bir bölümünü kullanamadığını, o tarihte Genel Müdürlüğün 12/04/2018 tarihli ve 4859716 sayılı Özel ve Gece Hizmetleri
Usul ve Esasları konulu yazısı yürürlükte olmadığından vekalet devri yaparak bu izinlerini de kullanma imkanının olmadığını, haliyle bu izinlerinin sonraki yıllara kadar kullanılamadan kaldığını, daha sonra Eskişehir … Yurt Müdürlüğüne tayin olduktan sonra bu hak etmiş olduğu ancak o zaman kullanamamış olduğu izinlerini hizmette aksamaya meydan vermeyecek şekilde kullanmakta iken Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel
Müdürlüğünün 12/04/2018 tarihli Özel ve Gece Hizmetleri Usul ve Esasları konulu yazısına istinaden izinlerini kullanamayacağının tarafına bildirildiğini, talimatın konusu kendisi durumumda olup geçmişte izin kullanamayan ve vekalet görevini yürüten personelin mağduriyetini gidermek olmasına rağmen bu talimat ile kendisinin mağdur edildiğini, zira izinlerini keyfi olarak biriktirilmediğini, hizmette aksamaya sebebiyet verilmemesi ve vekalet devri yapılamadığından kullanılamadığı hak etmiş olduğu izinler olduğunu ifade ederek; Yurt Müdür Yardımcısı ve zorunlu olarak Yurt Müdürlüğü
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
görevini de vekaleten bir arada yürüttüğü ve kurum hizmetlerinin gençliğe aktarılmasında aksamaya sebebiyet verilmemesi için yerine getirdiği nöbet hizmeti karşılığında hak etmiş olduğu halde kendi elinde olmayan sebeplerden dolayı kullanamadığı izinlerini yine hizmette aksamaya sebebiyet vermeyecek şekilde kullanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün 13/12/2018 tarihli ve …
sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1) Başvuranın 15/03/2013 tarihli ve … sayılı onay ile 27/08/2014 tarihli ve … sayılı onayla
… Yurdu Yurt Müdürlüğü görevini yürütmek üzere görevlendirildiği,
2.2) 07/06/2013 ile 05/08/2016 tarihleri arasında yerine getirdiği nöbetler karşılığında izin
kullanmadığı kısım için fazla çalışma ücreti ödemesi ile ilgili iş ve işlemlerde; yılı Bütçe
Kanununda yer alan K-II/A-2/ç maddesi ile Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet
Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4.
Dönem Toplu Sözleşmesi, İkinci Bölüm Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin
Toplu Sözleşmenin 19 ve 20 nci maddeleri kapsamında ödeme yapılmakta olduğu,
2.3) Başvuranın BİMER ve Bakanlık şikayetleri dikkate alındığında, şikayetin … Yurt Müdürü
ile başvuran arasında nöbet izni kullanılması talebi konusunda geçen diyalog sonrasında geliştiği kanaatine ulaşıldığı, ifade edilerek, konuyla ilgili belgeler Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının
3.1) “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18 inci maddesinde;
“Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.”
3.2) “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 50 nci maddesinde;
“Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.
Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.”
3.3) “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesinde;
“Ücret emeğin karşılığıdır.
Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır.”
3.4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.5) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı D bölümünde yer alan “Genel
İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
5.1) “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde;
“Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.
Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.
Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.
Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini
Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.”
5.2) “Günlük çalışma saatlerinin tespiti” başlıklı 100 üncü maddesinde;
“Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tespit olunur.”
5.3) “Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tespiti”
başlıklı 101 inci maddesinde; “Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.”
5.4) “Deyimler” başlıklı 147 nci maddesinde;
“Bu Kanunda geçen;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
… F) Fazla çalışma ücreti: Kurumların, bu Kanunun 178 inci maddesinde yazılı esaslar çerçevesinde normal çalışma saatleri dışında çalıştırdıkları memurlara, fazla çalışma saati itibariyle ödenen parayı, … İfade eder.”
5.5) “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 178 inci maddesinde;
“A) 99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında; a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süre-since), b) Fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır.
Yukarıda sayılan hallerde yaptırılacak fazla çalışmanın süresi ve saat başına ödenecek ücret Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir.”
B) Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.
Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye
Bakan-lığınca müştereken belirlenir.”
6) 6512 sayılı 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun ekindeki Ek Ders,
Konferans ve Fazla Çalışma Ücretleri ile Diğer Ücret Ödemelerinin Tutarlarını gösteren K Cetvelinin “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 3 üncü bölümünde;
“(A) Saat Başı Fazla Çalışma Ücreti:
… 2- 657 sayılı Kanuna tabi personele, anılan Kanunun 178 inci maddesinde yer alan kısıtlamalara bağlı olmaksızın ve fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında; … ç) Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yurtlar ile üniversitelere bağlı yurtlarda görev yapan personelden gerçekleştirdikleri fazla çalışma karşılığında kendilerine izin verilme imkanı bulunmayanlara, yıllık olarak Maliye
Bakanlığınca tespit edilecek azami fazla çalışma saatleri içinde kalınmak şartıyla ve her bir personel için ayda 90 saati aşmamak üzere saat başına yapılacak ödeme 1,54 Türk
Lirasıdır.”
7) 6583 sayılı 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun ekindeki Ek Ders,
Konferans ve Fazla Çalışma Ücretleri ile Diğer Ücret Ödemelerinin Tutarlarını gösteren K Cetvelinin “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 3 üncü bölümünde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
“(A) Saat Başı Fazla Çalışma Ücreti:
… 2- 657 sayılı Kanuna tabi personele, anılan Kanunun 178 inci maddesinde yer alan kısıtlamalara bağlı olmaksızın ve fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında; … ç) Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yurtlar ile üniversitelere bağlı yurtlarda görev yapan personelden gerçekleştirdikleri fazla çalışma karşılığında kendilerine izin verilme imkanı bulunmayanlara, yıllık olarak Maliye
Bakanlığınca tespit edilecek azami fazla çalışma saatleri içinde kalınmak şartıyla ve her bir personel için ayda 90 saati aşmamak üzere saat başına yapılacak ödeme 1,63 Türk
Lirasıdır.”
8) 6682 sayılı 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun ekindeki Ek Ders,
Konferans ve Fazla Çalışma Ücretleri ile Diğer Ücret Ödemelerinin Tutarlarını gösteren K Cetvelinin “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 3 üncü bölümünde;
“(A) Saat Başı Fazla Çalışma Ücreti:
… 2- 657 sayılı Kanuna tabi personele, anılan Kanunun 178 inci maddesinde yer alan kısıtlamalara bağlı olmaksızın ve fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında; … ç) Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yurtlar ile üniversitelere bağlı yurtlarda görev yapan personelden gerçekleştirdikleri fazla çalışma karşılığında kendilerine izin verilme imkanı bulunmayanlara, yıllık olarak Maliye
Bakanlığınca tespit edilecek azami fazla çalışma saatleri içinde kalınmak şartıyla ve her bir personel için ayda 90 saati aşmamak üzere saat başına yapılacak ödeme 1,74 Türk
Lirasıdır.”
9) Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara
İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşmesinin, İkinci
Bölümünde yer alan Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu
Sözleşmenin “Yükseköğretim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ile üniversitelere bağlı yurtlarda görev yapan personelin fazla çalışma ücretleri” başlıklı
20 nci maddesinde;
“Yüksek Öğlenim Kredi ve Yallar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yurtlar ile üniversitelere bağlı yurtlarda görev yapan personelden kendilerine yılı bütçe kanununa ekli (K) cetveline göre fazla çalışma ücreti ödenenlerin saat başı çalışma ücretleri bir kat artırımlı uygulanır.”
10) Bakanlar Kurulunca 19/02/1975 tarihli ve 7/9493 sayılı kararıyla kabul edilen ve
13/03/1975 tarihli ve 15176 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğin
10.1) “Kapsam” başlıklı birinci bölümde yer alan birinci maddesinde;
“657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 178 inci maddesi gereğince düzenlenen bu Yönetmelik hükümleri, aynı Kanuna tabi memurlar hakkında uygulanır.”
10.2) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü bölümünde yer alan 3 üncü maddesinde;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
“A) Fazla çalışma: Devlet Memurlarının, genel olarak haftalık çalışma süresi olan, 40 saatin üstünde yaptıkları çalışma, fazla çalışmadır.
Bu Yönetmeliğin uygulanması yönünden, özel Kanunlarda mevcut yahut Devlet
Memurları Kanunu’na veya Özel Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve
Yönetmeliklerdeki:
a) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten az olan Devlet Memurlarının 40 saatten fazla çalıştıkları süre; b) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten fazla olan Devlet Memurlarının; Özel
Kanunlarında mevcut veya Devlet Memurları Kanunu ya da Özel Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve Yönetmeliklerde belirtilen süreden fazla çalıştıkları süre; Fazla çalışma sayılır.”
10.3) “Genel Esaslar” başlıklı 4 üncü bölümünde yer alan 4 üncü maddesinde;
“Fazla çalışmanın ücretle karşılanabilmesi için memurun kadrosuna ait görevini normal günlük çalışma saatleri dışında fiilen yapması gereklidir.”
10.4) “Fazla Çalışmanın Ücretle Karşılanması” başlıklı 5 inci bölümünde yer alan 8 inci
maddesinde; “Devlet Memurları Kanununun 99. ve 100. maddeleri hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında ve aşağıdaki şartların gerçekleşmesi hallerinde fazla
çalışma ücretle karşılanır:
a) Görevin kanun ile belirli bir süre içinde bitirilmesinin zorunlu bulunması, b) İnsan, hayvan ve bitkilerle ilgili hastalıklar, arızalar ile tabii afetler gibi olağanüstü hallerin oluşu (Bu hallerin devam süresince)
c) İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, d) Görevin gereği olarak çalışma saatlerini aşması zorunlu işlerde çalışılması”
11) 16/04/2014 tarihli ve 28974 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Fazla Çalışma”
konulu ve 2014/5 sayılı Başbakanlık Genelgesinde; “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara
İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşme’de varılan mutabakat çerçevesinde, fazla çalışma uygulamaları ile ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşları, aşağıda belirtilen hususlara özenle riayet edeceklerdir.
1. Kamu görevlilerine; belli bir sürede bitirilmesi gereken, zorunlu ve istisnai haller bulunmadığı sürece, günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma yaptırılmayacaktır.
2. Fazla çalışma yaptırılmasının gerektiği zorunlu ve istisnai hallerde, fazladan çalışılan süreye ilişkin ücret, ilgili mevzuatı çerçevesinde ödenecektir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3. İlgili mevzuatı gereği fazla çalışma karşılığı ücret ödenememesi durumunda ise; söz konusu kamu görevlilerine, başta 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178’inci maddesi ile 2009/12 sayılı Başbakanlık Genelgesinin 6 ncı maddesi olmak üzere tabi oldukları mevzuat hükümleri çerçevesinde; yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilecektir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilecektir.”
12) 03/07/2009 tarihli ve 27277 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Sendikal Gelişmeler
Doğrultusunda Alınacak Önlemler” konulu ve 2009/12 sayılı Başbakanlık
Genelgesinde; “6) 657 sayılı Kanunun 178 inci maddesinin (B) bendinde yer alan, personele yaptırılan ve ücretle karşılanamayan her sekiz saatlik fazla çalışma için bir gün izin verilmesi konusunda Kanunun amir hükmüne titizlikle uyulacaktır.”
13) 03/01/1999 tarihli ve 23572 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliğinin “Normal mesai saatleri dışında verilen hizmet” başlıklı 37 nci maddesinde; “Yurtlarda; Genel Müdürlükçe düzenlenecek talimata göre özel ve gece hizmetleri verilir. Bu hizmeti yürütmek üzere gerekli personel bulundurulur. Özel ve gece hizmeti, hizmetin devamıdır.”
14) 09/08/2016 tarihli ve 29796 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim
Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliğinin “Normal mesai saatleri dışında verilen hizmet” başlıklı 36 ncı maddesinde; “1) Yurtlarda, Genel Müdürlükçe belirlenecek usul ve esaslara göre özel ve gece hizmetleri verilir. Bu hizmeti yürütmek üzere gerekli personel bulundurulur. Özel ve gece hizmeti, hizmetin devamıdır.
(2) Özel ve gece hizmetleri usul ve esasları ile ilgili hususlar İnsan Kaynakları Dairesi
Başkanlığının koordinesinde, Yurt İdare ve İşletme Dairesi Başkanlığınca belirlenir.”
15) 18/09/2001 gün ve 28445 sayılı yazı ekinde gönderilen Özel ve Gece Hizmetleri
Talimatının
15.1) “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 101 inci maddesi, Yurt İdare ve İşletme
Yönetmeliğinin 37 inci maddesi ile diğer ilgili mevzuat hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
15.2) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu talimatta geçen; a. Özel Hizmet: Normal günlerde 17.30-24.00, hafta sonu ve diğer resmi tatil günlerinde 8.30-24.00, yarım çalışma günlerinde ise 13.00-24.00 saatleri arasında yürütülen hizmeti,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
b. Gece Hizmeti: 24.00-8.30 saatleri arasında yürütülen hizmeti, … d. Nöbetçi Memur: Özel ve gece hizmetlerinin bu talimat esaslarına göre yürütülmesinden sorumlu personeli, … f. Nöbet İzni: Nöbetçi memura gece hizmeti süresince tuttuğu nöbet karşılığında bu talimatta belirtilen esaslara göre kullanılacak izni, … h. Fazla Mesai Ücreti: Her yıl bütçe yasasında belirtilen miktar üzerinden imkanlar ölçüsünde ödenen ücreti, ı. Fazla Mesai Saati: Normal mesai saatleri dışında yapılan ve bu talimatta belirtilen fazla çalışma saatini, ifade eder.”
15.3) “Özel ve Gece Hizmetinin Yürütülmesi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Özel ve Gece Hizmeti, hizmetin devamı olup, aynı personel tarafından yerine getirilmesi zorunludur. Özel ve Gece Hizmeti yurt müdürlüklerinde görevli yönetim memurları, yurt müdür yardımcıları ve şefler ile nöbet tutacak personel sayısı üçten az olan yurtlarda yurt müdürleri tarafından yürütülür.”
15.4) “Nöbet İzninin Kullanılması” başlıklı 7 nci maddesinde;
“Nöbet hizmetini; a. Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe ve Pazar günleri yürüten personele takip eden gün, b. Cuma, Cumartesi, bayram ve genel tatil günleri ile yarım çalışma günlerinde yürüten personele nöbeti takip eden hafta içerisinde ilgilinin isteği, birim amirinin uygun göreceği bir gün, nöbet izni verilecektir.
c. Nöbet izinlerinin herhangi bir sebeple kullanılmaması halinde, iznin en fazla 10 günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek o yıl içerisinde kullandırılabilir.”
15.5) “Fazla mesai Ücretinin Ödenmesi” başlıklı 8 inci maddesinde;
“ Özel ve Gece Hizmetini; a. Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe ve Cuma günleri yürüten personele 6,5 saat, b. Cumartesi, Pazar ve diğer resmi tatil günlerinde yürüten personele 15,5 saat, c. Yarım çalışma günlerinde yürüten personele 11 saat, fazla mesai ücreti ödenecektir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
16) Yönetim Kurulunun, 28/10/2016 tarihli ve 905/9835 Nolu Kararı ile onaylanan,
01/11/2016 tarihli ve E.4492 sayılı yazı ile yayımlanarak yürürlüğe giren Özel ve
Gece Hizmetleri Usul ve Esasları’nın
16.1) “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“Bu Usul ve Esaslar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 101 inci maddesi, Yurt
İdare ve İşletme Yönetmeliği’nin 36 ncı maddesi ile diğer ilgili mevzuat hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
16.2) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Bu Usul ve Esaslarda geçen; a) Fazla çalışma: Nöbetçi memur veya nöbetçi amirinin haftalık 40 saati aşan çalışma süresini, b) Fazla çalışma ücreti: Nöbet hizmeti olarak gerçekleştirilen fazla çalışma için, kendilerine izin verilme imkânı bulunmayanlara, her yıl yayımlanan merkezi yönetim bütçe kanunu ile yapılan sınırlamalar/belirlemeler çerçevesinde ödenecek ücreti, c) Gece hizmeti: Normal mesai günlerinde 24.00 ile sabah mesai başlangıç saati, hafta sonu ve resmi tatil günlerinde ise 24.00-09.00 saatleri arasında yürütülen hizmeti, ç) Nöbet hizmeti: Özel ve gece hizmetleri saatlerinde yürütülen hizmetlerin bütününü, … f) Nöbet izni: Nöbet hizmetleri karşılığında bu Usul ve Esaslara göre kullandırılacak izni, … ğ) Özel hizmet: Normal mesai günlerinde mesai bitim saati ile gece 24.00, hafta sonu ve diğer resmi tatil günlerinde 09.00-24.00, yarım çalışma günlerinde ise 13.00-24.00 saatleri arasında yürütülen hizmeti, ifade eder.”
16.3) “Özel ve Gece Hizmetinin Yürütülmesi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“(1) Özel ve gece hizmetinden oluşan nöbet hizmeti, hizmetin devamı olup, aynı personel tarafından yerine getirilmesi esastır.
(2) Nöbet hizmeti; yurt müdürlüklerinde görevli yurt müdür yardımcısı, şef, yurt yönetim memuru ve yurt yönetim personeli tarafından yürütülür. Nöbet tutacak personel sayısı üçten az olan yurtlarda; sırasıyla uzman, araştırmacı, yurt müdürü nöbet hizmetine dâhil edilir.”
16.4) “Nöbet izni ve fazla çalışma ücreti” başlıklı 11 inci maddesinde;
“Nöbet hizmetini yürüten personele yaptırılacak fazla çalışmanın her 8 saati için 1 gün hesabıyla izin verilir. Ancak yurt hizmetinde herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi
bakımından:
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
a) Yurtların öğrenci hizmetine kapalı olduğu ve/veya personel hizmetine ihtiyaç duyulmadığı dönemler hariç, söz konusu fazla çalışmanın 8 saatlik bölümü için 1 iş günü izin verilecek, geri kalan bölümü için ise fazla çalışma ücreti ödenecektir.
b) Nöbet izninin nöbet hizmetini takip eden iş günü kullandırılması esastır. … Hizmetten kaynaklanan sebeplerle birden fazla güne ait nöbet izninin kullandırılamamış olması sebebiyle, en fazla 3 güne kadar birikmiş nöbet izninin birlikte kullandırılması mümkündür.
c) Hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı (öğrenci olayları vb. olağanüstü haller, teftiş inceleme ve soruşturma dönemleri, personel sayısındaki azalmalar nedeniyle hizmette aksamaların öngörülmesi) durumlarda fazla çalışmanın tamamı için fazla çalışma ücreti ödenerek, izin kullandırılmayabilecektir.
ç) Nöbet izinlerinin herhangi bir sebeple kullanılmaması halinde iznin en fazla 10 günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek o yıl içerisinde kullandırılabilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
17) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın önceki
yıllarda yerine getirdiği fazla çalışmalar karşılığında, öncelikle hizmetin aksamasına yol açmayacak şekilde izin kullanmasının sağlanması, bunun mümkün olmaması halinde ise
Bütçe Kanunlarındaki ücretler, toplu sözleşme hükümleri ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde fazla çalışma ücreti ödenmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
18) Başvuran, 07/06/2013 – 05/08/2016 tarihleri arasında yerine getirdiği yöneticilik
görevleri sırasında yerine getirdiği nöbet hizmeti karşılığında, personel eksikliği nedeniyle hizmette aksamaya yer verilmemesi için kendi elinde olmayan sebeplerden dolayı kullanamadığı izinlerini yine hizmette aksamaya sebebiyet vermeyecek şekilde kullanmayı talep etmektedir.
19) 657 sayılı Kanun’un 99 uncu maddesinde haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat
olarak belirlenmiş olmakla birlikte, kamu kurum ve kuruluşlarına kendi özel kanunlarında hizmetin özellikleri dikkate alınarak farklı çalışma süresi tespit etme veya günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde görev yapan personelin çalışma saatlerine ilişkin düzenleme yapma yetkisinin verildiği, ancak somut olayımızda, idarenin kendi mevzuatında 40 saatin üzerinde bir haftalık çalışma süresi belirlemediği görülmektedir.
Buna göre, normal çalışma saatleri dışında kalan çalışma sürelerinin fazla çalışma olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
20) Fazla çalışma ücreti konusunda ise, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 178 inci
maddesinde, fazla çalışmanın ücretle karşılanabileceği haller tahdidi olarak sayılmıştır.
Bunun dışında, memurların fazla çalışmalarının ücretle karşılanması hususu, Anayasanın
128 inci maddesinde yer alan kanunla düzenleme ilkesi gereğince, teşkilat kanunlarındaki
hükümlere, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 13 üncü maddesine, bütçe kanunlarına, toplu sözleşme hükümlerine dayanmaktadır. Fazla çalışmanın ücretle karşılanması konusunun mevzuatımızda özel olarak düzenlendiği, şartların tahdidi olarak sayıldığı ve usulü belirlendiğinden, bu durumlar haricinde memurlara fazla çalışma ücreti ödenmesi mümkün bulunmamaktadır.
21) Bu noktada, ilgili bütçe kanunlarıyla Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel
Müdürlüğüne bağlı yurtlar ile üniversitelere bağlı yurtlarda görev yapan 657 sayılı
Kanuna tabi personele, Kanunun 178 inci maddesinde yer alan kısıtlamalara bağlı olmaksızın ve fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında belli miktarlarda fazla çalışma ücreti ödenmesi öngörüldüğünden, idarede görev yapan personele hizmetleri karşılığında fazla çalışma ücreti ödenmesi mümkün olduğu görülmektedir.
22) Sınırlı olarak belirlenen söz konusu durumlar dışında fazla çalışmanın ücretle
karşılanamadığı hallerde ise, genel bir hüküm olarak, 657 sayılı Kanunun 178 inci maddesinin (b) fıkrası uyarınca, her sekiz saat fazla çalışma karşılığında bir gün izin verilmesi kuralı benimsenmiştir. 2009/12 ve 2014/5 sayılı Başbakanlık Genelgelerinde, kamu kurum ve kuruluşlarının, fazla çalışmanın ücretle karşılanamadığı durumlarda personele bu çerçevede izin kullandırılması gerektiği hususuna dikkat çekilmiştir.
23) Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı yurtlarda yürütülen
görevler, günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerden olup, 657 sayılı Kanun’un
101 inci maddesi uyarınca, çalışma saat ve şekilleri kendi mevzuatında düzenlenmiştir.
Bu çerçevede, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurt İdare ve İşletme
Yönetmeliğinin “Normal mesai saatleri dışında verilen hizmet” başlıklı 37 nci maddesinde, yurtlarda Genel Müdürlükçe düzenlenecek talimata göre özel ve gece hizmetleri verileceği, bu hizmetlerin hizmetin devamı olduğu belirtilmiştir.
24) 657 sayılı Kanun’un 101 inci maddesi ve Yurt İdare ve İşletme Yönetmeliğinin 37 nci
maddesine dayanarak 2001 yıllarında çıkarılan Özel ve Gece Hizmetleri Talimatı ile 2016 yılında çıkarılan Özel ve Gece Hizmetleri Usul ve Esaslarında, özel ve gece hizmetleri nöbet hizmeti olarak tanımlanmış, ilgili mevzuata uygun olarak bu hizmetlerde yürütülen hizmetlerin bütününün fazla çalışma olduğu kabul edilerek, ilgili personelin izin kullanması ve/veya fazla çalışma ücretinden faydalanması öngörülmüştür.
25) Somut olayımızda, başvuranın, Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı
Eskişehir Bölge Müdürlüğüne bağlı iken (kapatılan) … Yurt Müdürlüğünde Müdür
Yardımcısı olarak görev yapmakta iken, 15/05/2013 tarihli ve 5917 sayılı Genel
Müdürlük Oluru ile asli görevi uhdesinde kalmak kaydıyla önce aynı kurumda Yurt
Müdürlüğü görevini yürütmek üzere görevlendirildiği, ardından 27/08/2014 tarihli ve
10193 sayılı Genel Müdürlük Oluru ile bu görevi vekâleten yürütmek üzere
görevlendirildiği, daha sonradan ise Bilecik İl Müdürlüğünün 02/08/2016 tarihli ve 787 sayılı yazının ekinde gönderilen atama talimatına istinaden buradaki görevinden
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
05/08/2016 tarihinde ayrılarak 19/08/2016 tarihinde Eskişehir … Yurt Müdürlüğünde
Yurt Müdür Yardımcısı olarak göreve başladığı görülmektedir.
26) Başvuran, yerine getirdiği fazla çalışma karşılığında kullanamadığını ifade ettiği izinlerin
07/06/2013 ile 05/08/2016 dönemine ait olduğu görüldüğünden öncelikle söz konusu dönemde yürürlükte olan mevzuatın incelenmesi gerekmektedir.
27) 18/09/2001 gün ve 28445 sayılı yazı ile yayımlanan Özel ve Gece Hizmetleri
Talimatında, normal günlerde 17.30-24.00, hafta sonu ve diğer resmi tatil günlerinde 8.30-24.00, yarım çalışma günlerinde ise 13.00-24.00 saatleri arasında yürütülen hizmetler özel hizmet; 24.00-8.30 saatleri arasında yürütülen hizmetler ise gece hizmeti olarak tanımlanmıştır. Ancak, özel hizmetler hariç tutularak sadece gece hizmetleri karşılığında hizmetin yerine getirildiği güne göre farklılaştırmaya gidilerek hak edilen bir günlük izinlerin ne zaman kullanılacağı tespit edilmiştir. Bunun yanında, madde metninde özel ve gece hizmetlerinden bahsedilse de, sadece özel hizmet saatlerine karşılık gelecek şekilde, hizmetin yerine getirildiği günün niteliğine göre yürütülen hizmetin saatiyle uyumlu olarak farklı saatlere karşılık gelen fazla çalışma ücreti ödeneceği düzenlenmiştir.
28) Buna göre, 8 saat süren gece hizmeti karşılığında izin kullandırılması, özel hizmet süreleri
karşılığında ise fazla çalışma ücreti ödenmesi öngörülmüştür. Esasen, haftalık çalışma süresi olan 40 saati aşan normal mesai saatleri dışında yürütülen bütün hizmetlerin fazla çalışma olarak kabul edilmesi gerekse de, idarenin, söz konusu Talimat ile ikili bir ayrıma giderek fazla çalışmanın bir kısmı için izin kullandırılmasını, bir kısmı için ise fazla çalışma ücreti ödenmesini düzenlediği görülmektedir.
29) Bu noktada, başvuranın yerine getirdiği özel hizmetler karşılığında kendisine fazla
çalışma ücreti ödenmediğine ilişkin bir iddiası bulunmamaktadır. Bu sebeple, başvuranın yerine getirdiği gece hizmeti karşılığında kendisine kullandırılmayan izinler incelecektir.
30) Başvuranın atandığı tarihte, Bilecik … Yurt Müdürlüğünün 25/01/2017 tarihli ve … sayılı
yazısıyla Eskişehir … Yurt Müdürlüğüne başvuranın nöbet hizmetlerine karşılık 2014 yılına ait 45 gün, 2015 yılına ait 30 gün, 2016 yılına ait 30 gün kullanmadığı nöbet izni bulunduğu bildirilmiştir. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen belgelerde ise, başvuranın 2013 yılında 29 gün, 2014 yılında 68 gün, 2015 yılında 53 gün, 2016 yılında ise 46 gün nöbet izni hak ettiği bilgisi verilmiştir.
31) Kurumumuza gönderilen belgeler arasında başvuranın 2013 ve 2014 yılında kullandığı
izinlere ait Aylık Fazla Çalışma Çizelgeleri bulunmamakta, 2015 ve 2016 yıllarına ait
Aylık Fazla Çalışma Çizelgelerindeki bilgilerden ise kullanılan nöbet izinlerinin hangi yıla ait olduğu anlaşılmamakta, bazı izin formları incelendiğinde kullanılan nöbet izinlerinin önceki yıllara ait olabildiği görülmektedir. Ayrıca, başvuran, Eskişehir … Yurt
Müdürlüğüne atandıktan sonrasında, Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel
Müdürlüğü Yurt İdare ve İşletme Dairesi Başkanlığının 12/04/2018 tarihli ve … sayılı yazısına kadar geçmiş yıllara ait nöbet izinlerinden yaklaşık 15 gününü kullanabildiğini ifade etmekte ise de bu döneme ait izin belgeleri gönderilmemiştir. Kurumumuza gönderilen izin formları ve diğer belgeler, yukarıda bahsedilen kalan izin sürelerine ilişkin verilerin kontrolünü sağlamaktan uzak olduğundan, başvuranın izin haklarının ne
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kadarının hangi yıl içinde kullanılmış olduğu ve başvuranın halihazırda hangi yıla ait kullanılmamış izni kaldığını anlaşılamamaktadır.
32) Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun,
28/10/2016 tarihli ve 905/9835 sayılı kararı ile Özel ve Gece Hizmetleri Usul ve Esasları onaylanarak, 01/11/2016 tarihli ve E.4492 sayılı yazı ile bütün il müdürlüklerine ve merkez birimlerine gönderilmiş olup; bu Usul ve Esaslar incelendiğinde, özel ve gece hizmetlerinin tamamı göz önünde bulundurularak haftalık 40 saati aşan çalışmaların fazla çalışma olarak tanımlandığı ve 2001 yılında çıkarılan Talimatta yer alan ikili ayrımın ortadan kaldırıldığı görülse de, fazla çalışma karşılığında kullandırılacak izinler ve fazla çalışma ücretleri konusunda, önceki düzenlemeyle yaklaşık olarak aynı etkiyi doğuracak şekilde, söz konusu fazla çalışmanın 8 saatlik bölümü için bir iş günü izin verileceğinin, geri kalan kısmı için fazla çalışma ücreti ödeneceğinin düzenlendiği, izinlerin kullanımı ve fazla çalışma ücretinin ödenmesi konusunda bir takım usuller belirlendiği, izinlerin kullanımı konusunda hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı durumlarda fazla çalışmanın tamamı için fazla çalışma ücreti ödenerek izin kullandırılmayabileceğinin ifade edildiği, hizmetin zorunlu kıldığı haller arasında personel sayısındaki azalmalar nedeniyle hizmette aksamaların öngörülmesi durumunun da sayıldığı, nöbet izinlerinin herhangi bir sebeple kullanılmaması halinde iznin en fazla 10 günlük kısmının yıllık izinle birleştirilerek o yıl içerisinde kullandırılabileceğinin belirtildiği görülmektedir.
33) Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü Yurt İdare ve İşletme Dairesi Başkanlığının
12/04/2018 tarihli ve 4859716 sayılı yazısı ise, nöbet hizmetini yerine getiren personele fazla çalışma karşılığı verilen izinlerin kullanımı, ertesi yıla devredilmesi, fazla çalışma ücretinin nasıl ödeneceği ve benzeri hususlarda yaşanan tereddütler nedeniyle sorulan sorular nedeniyle gerekli açıklamaların yapılmasına ihtiyaç duyulması nedeniyle tanzim edilmiştir. Bu yazıda, izinlerin kullanımı ve devri konusunda, hizmetten kaynaklanan sebeplerle bir veya birden fazla güne ait nöbet izninin kullandırılamaması halinde, öncelikle yurdun öğrenci hizmetine kapalı olduğu dönemlerde en fazla on günlük kısmının o yıl içinde yıllık izinle birleştirilerek birikmiş nöbet izinlerinin kullandırılması; hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı durumlarda, yılı merkezi yönetim bütçe kanunu hükümleri de dikkate alınarak fazla çalışmanın tamamı için fazla çalışma ücretinin o yıl içinde ödenmesi, fazla çalışma karşılığında verilmesi gereken izinlerin, her sekiz saate karşılık gün hesabıyla fazla çalışmanın yaptırıldığı yıl içinde kullandırılması gerektiği ancak yılın sonuna doğru yaptırılan fazla çalışma neticesinde hak kazanılan iznin yeterli süre kalmaması ve hizmet ihtiyacının bulunması sebebiyle kullandırılamaması halinde kullandırılamayan söz konusu iznin ertesi yıl içinde en kısa sürede kullandırılması talimatı verilmiştir.
34) İlgili mevzuat hükümlerinde, günlük çalışma saatleri dışında personele yaptırılacak fazla
çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verileceği, ancak bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmının yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabileceği düzenlenmiş olup, konuya ilişkin olarak Devlet Personel Başkanlığı tarafından verilen görüşlerde fazla çalışma karşılığında verilmesi gereken izinlerin, fazla çalışmanın yaptırıldığı yıl içinde kullandırılması gerektiği, ancak yılın sonuna doğru yaptırılan fazla çalışma neticesinde hak kazanılan iznin kullanımı için yıl içinde yeterli sürenin kalmaması veya hizmet ihtiyacının bulunması sebebiyle iznin kullandırılamaması halinde
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kullandırılamayan söz konusu iznin ertesi yıl içinde en kısa sürede kullandırılması gerektiği yönünde mütalaa verilmiştir.
35) Kurumumuzca da, fazla çalışmaları nedeniyle izne hak kazanan Devlet memurunun, fazla
çalışma yaptığı günleri izleyen yakın bir zamanda bu izinleri kullanmasının dinlenme gereksinimi bakımından önemli olduğu, fazla çalışma kapsamında hak kazanılan izinlerin fazla çalışmanın yaptırıldığı yıl içerisinde kullandırılmasının daha yerinde olacağı, fazla çalışma yapılan yıl içinde kullanılmayan izin sürelerinin izleyen yılda da kullanılabileceği ve bu hakkın izleyen yıl içerisinde en kısa sürede kullandırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
36) Bununla birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda, mesai saatleri dışında
yaptırılan fazla çalışmanın her sekiz saati karşılığında ilgili memura bir gün süre ile izin verilmesini hükme bağlanırken, fazla çalışma yaptırılan süreye ilişkin verilecek iznin hangi tarihe kadar kullanılacağına dair bir sınırlama getirilmemiştir. Kanun koyucu, sadece verilecek iznin en çok 10 günlük kısmının yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullanılabileceğine dair bir zorunluluk getirmiştir. Hal böyleyken, yıllık izinlerle birlikte kullanılacak fazla çalışma nedeniyle verilen izinler için getirilen sınırlamanın kanunun lafzına aykırı olarak yıllık izinlerle birleştirilmeyen izinlere teşmil edilmesi hukuken mümkün bulunmamaktadır.
37) Yukarıda izah edildiği üzere, kişinin emeğinin karşılığını almadan çalıştırılması veya bir
maldan ya da bir kişinin çalışmasından karşılıksız yararlanma olarak tanımlanan angaryanın Anayasa tarafından yasaklanmış olması nedeniyle, ilgili mevzuatta normal çalışma saatlerini aşan süreler fazla çalışma olarak değerlendirilmekte olup, personel tarafından yerine getirilen fazla çalışmaların izin suretiyle veya ücretle telafi edilmesi yönünde düzenlemeler yer almaktadır. Buna göre, kanunda veya toplu sözleşmede yer alan kurallar çerçevesinde hareket edilmeli, izin verilmesi mümkünse öncelikle personelin fazla çalışmaları izin verilmek suretiyle karşılanmalı, izin verilmesi mümkün olmayan hallerde ise fazla çalışmanın ücretle karşılanması gerekmektedir.
38) Bu açıdan bakıldığında, Yönetim Kurulunun 28/10/2016 tarihli ve 905/9835 sayılı kararı
ile kabul edilen Özel ve Gece Hizmetleri Usul ve Esaslarının 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (ç) numaralı alt bendinin de lafzi açıdan sadece yıllık izinle birleştirilecek kısımları için uygulanması söz konusu olacaktır. Bu sebeple, Kredi ve Yurtlar Kurumu
Genel Müdürlüğü Yurt İdare ve İşletme Dairesi Başkanlığının 12/04/2018 tarihli ve
4859716 sayılı yazısında yer alan, yılın sonuna doğru yaptırılan fazla çalışmanın ertesi
yıl en kısa sürede kullandırılması dışında verilecek iznin sadece fazla çalışma yaptırıldığı yıl içerisinde verilmesi, ayrıca fazla çalışmanın ücretinin sadece fazla çalışma yaptırıldığı yıl içerisinde ödenmesi şeklinde anlaşılan ifadelerin hukuka aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
39) Her ne kadar, ideal olan, fazla çalışma karşılığında verilecek izinlerin ertesi gün veya
bunun mümkün olmaması halinde en kısa sürede kullandırılması, fazla çalışma ücretinin de ilgili yıl için belirlenen ücretler üzerinden ilgili yıl içerisinde ödenmesi ise de, ilgili yılın bitimiyle izin hakkının kaybedilmesi veya fazla çalışma ücretinin ödenmemesi şeklinde bir uygulama personelin mali ve sosyal haklarından mahrum edilmesi sonucunu doğuracaktır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
40) Bu çerçevede, personelin önceki yıllarda yaptığı ve karşılığında izin kullandırılmayan
veya fazla çalışma ücreti ödenmeyen fazla çalışmalar için, 12/04/2018 tarihli ve 4859716 sayılı yazıda belirtildiği üzere, öncelikle yurdun kapalı olduğu dönemde hizmetin aksamasına yol açmayacak şekilde izin verilmesi, bunun mümkün olmaması halinde ise fazla çalışma ücreti ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
41) Bu noktada, başvuranın hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı sebeplerle fazladan yerine
getirdiği çalışmalar, 2001 yılında çıkarılan Özel ve Gece Hizmetleri Talimatı dönemine ait olsa da, ayrıca Talimat uyarınca bu dönemde söz konusu talimata göre gece hizmetleri için izin kullandırılması, özel hizmetler için ise fazla çalışma verilmesi öngörülmüş olsa da, başvuranın söz konusu fazla çalışmaları karşılığında izin kullandırılması mümkün olmaması durumunda, başvurana fazla çalışma ücreti ödenmesinin, üst hukuk normları göz önünde bulundurulduğunda, hukuka aykırı olmayacağına da dikkat çekmek yerinde olacaktır.
42) Kurumuzca yapılan inceleme neticesinde, yukarıda yer verilen değerlendirmelerden
hareketle, başvuranın önceki yıllarda yerine getirdiği fazla çalışmalar karşılığında, öncelikle hizmetin aksamasına yol açmayacak şekilde izin kullanmasının sağlanması, bunun mümkün olmaması halinde ise Bütçe Kanunlarındaki ücretler, toplu sözleşme hükümleri ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde fazla çalışma ücreti ödenmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
43) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
44) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 27/03/2019 tarihli ve 7881 sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Başvuranın önceki yıllarda yerine getirdiği fazla çalışmalar karşılığında, öncelikle hizmetin aksamasına yol açmayacak şekilde izin kullanmasının sağlanması veya Bütçe
Kanunları, toplu sözleşme hükümleri ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde fazla çalışma ücreti ödenmesi yönünde YÜKSEK ÖĞRENİM KREDİ VE YURTLAR
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, YÜKSEK ÖĞRENİM KREDİ VE YURTLAR KURUMU GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için YÜKSEK ÖĞRENİM KREDİ VE YURTLAR
KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.