|
ÖZET: Başvuran, Kan Transfüzyon Merkezi’nde laboratuvar teknisyeni olarak çalıştığını ve Danıştay 12. Dairesi’nin nöbet ücretleriyle ilgili kararına dayanarak, mesai saatleri dışında riskli birimlerde verdiği hizmetler için nöbet ücretinin yüzde elli artırımlı ödenmesini talep etmiştir. Başvuruya ilişkin İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın laboratuvar teknisyeni olarak çalıştığını ve kan transfüzyon merkezinin laboratuvar olarak değerlendirilemeyeceğini belirterek, artırımlı nöbet ücreti ödenemeyeceğini ifade etmiştir.
İlgili mevzuatta belirtilen nöbet ücretlerinin artırımlı ödenmesi için, belirli birimlerde görevli olma şartı aranmamakta, bu birimlere hizmet veren sağlık personelinin de bu haktan yararlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Kamu Denetçisi, başvuranın talebinin kabul edilmesi yönünde bir öneride bulunmuş ve sağlık personelinin, geçici süreli hizmet sundukları birimlerdeki risk ve hizmet şartlarını paylaşmaları nedeniyle artırımlı nöbet ücretinden faydalanmaları gerektiğini belirtmiştir. Sonuç olarak, başvuru kabul edilmiş ve Sağlık Bakanlığı’na, belirtilen sağlık hizmetlerinde geçici süreli görev yapan personelin artırımlı nöbet ücretinden yararlanması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sağlık Bakanlığı’nın bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12102-S.24.18353
BAŞVURU NO : 2024/6569
KARAR TARİHİ : 06.11.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞAKŞEHİR / İSTANBUL
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Ek ödemelere ilişkin işlemler hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 23.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kan Transfüzyon Merkezi biriminde laboratuvar teknisyeni olarak çalışmakta olduğunu, Danıştay 12. Dairesinin yüzde elli artırımlı nöbet ücretleri hakkında verdiği karara istinaden mesai saatleri dışında riskli birimlere verilen hizmetten dolayı nöbet ücretlerinin yüzde elli artırımlı ödenmesine ilişkin taleplerde bulunduğunu, görev yapmakta olduğu Kan Transfüzyon
Merkezi birimi olarak mesai saatleri içinde ve mesai saatleri dışında acil servis ve diğer riskli birimlerde görev yaptığını belirterek artırımlı nöbet ücretinin ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden İstanbul İl Sağlık
Müdürlüğünün E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1. Başvuranın laboratuvar teknisyeni olarak çalıştığı,
2.2. Nöbet ücretlerinin yüzde elli artırımlı ödenmesine ilişkin tüm hukuki belgelerde “laboratuvar” ifadesine yer verildiğinden ve Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün “kan transfüzyon merkezlerinin laboratuvar olarak değerlendirilemeyeceğine” ilişkin yazısına istinaden konu hakkında üst makamlarla herhangi bir yazışma yapılmadığı,
2.3. Sağlık kurumlarının 24 saat kesintisiz hizmet veren kurumlar olması sebebiyle; kan ve kan ürünleri ihtiyaçlarının da kesintisiz sağlanması açısından Kan Transfüzyon Merkezi personelinin mesai saatleri
dışında da bu ihtiyaçları karşılamak adına görev yaptığı, hastanede bir adet kan transfüzyon merkezinin bulunduğu ve acil servis bünyesinde ayrıca bir kan merkezi bulunmadığı,
2.4. Başvuranın talebine ilişkin dilekçesinin yasal düzenlemeler çerçevesinde cevaplandırıldığı, konu hakkında yeni bir düzenleme olmadığı sürece bunun dışında herhangi bir işlem tesis edilemeyeceği belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. 128 inci maddesinde, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü amirdir.
4. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir.” hükmü düzenlenmiştir.
5. 14/08/2013 tarihli ve 28735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 01/01/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal
Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme”nin
5.1. Birinci Kısmının 1 inci maddesinde, “(1) Bu Toplu Sözleşme; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının, her bir hizmet kolu kapsamına giren mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü ise ilgili hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır. (2) Bu Toplu Sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmüne;
5.2. “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı üçüncü kısmının “Sağlık ve Sosyal
Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı üçüncü bölümünün “Nöbet ücreti” başlıklı 7 nci maddesinde, “657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi uyarınca ödenen nöbet ücretleri dini bayram günleri için %25 artırımlı ödenir.
/
Diyaliz, ameliyathane ve mesai saatleri dışında acil servis hizmeti veren röntgen laboratuvar hizmetleri ile entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde tutulan nöbetler için ödenen nöbet ücretleri %50attırımlı ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Kan Transfüzyon Merkezinde görev yapan başvuran, Danıştay 12. Dairesinin yüzde elli artırımlı nöbet ücretleri hakkında verdiği karara istinaden mesai saatleri dışında riskli birimlere verilen hizmetten dolayı nöbet ücretlerinin yüzde elli artırımlı ödenmesini talep etmektedir.
8. Başvuru konusu olaya ilişkin 657 sayılı Kanunun ek 33 uncu maddesinin birinci fıkrasında %50 artırımlı ödemenin yapılacağı hizmetlerin “yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri” olarak belirlendiği, 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmesinin (5.2) numaralı paragrafta yer verilen hükmünün ikinci cümlesinde %50 artırımlı ödeminin kapsamının “Diyaliz, ameliyathane ve mesai saatleri dışında acil servis hizmeti veren röntgen laboratuvar hizmetleri ile entegre sağlık hizmeti sunulan merkezler” ifadeleri eklenerek genişletildiği görülmektedir.
9. Diğer taraftan, başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil eden ilgili mevzuatta belirtilen
“hizmetlerinde” ifadesi ile sunulan hizmetin içeriğinin mi yoksa bahsi geçen kurumların hizmet birimlerinin mi kastedildiği hususunda meri mevzuatta net bir tanım bulunmamakta, söz konusu ifadenin ilgili idare tarafından hizmet birimi olarak, yargı kararlarında ise sunulan hizmet olarak değerlendirildiği görülmektedir.
10. İlgili idare tarafından başvuranın kan transfüzyon merkezinde görevli olduğu ve ilgili mevzuatta yer verilen birimlerde görev yapmadığından artırımlı nöbet ücretinin ödenmediği anlaşılmakta, Sağlık
Bakanlığının tüm il müdürlüklerine yönelik genel yazısında da, kan merkezlerinin Kan ve Kan Ürünleri
Yönetmeliği kapsamında ruhsatlandırılarak faaliyet gösteren birimler olduğu ve tıbbi laboratuvar olarak kabul edilmeleri uygun olmayacağından yargı kararı gereğince artırımlı nöbet ücretinin ödenmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
11. Diğer taraftan, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun 23/06/2014 tarihli ve 869 sayılı “Nöbet
Ücretleri” konulu Genel Yazısında “Özellik Arz Eden Birimlere Hizmet Verenlerin Nöbet Ücreti” başlığı altında, artırımlı nöbet ücreti verilecek hizmet birimlerinin sayma yoluyla tek tek belirlendiğini, röntgen ve laboratuvarlarda çalışan personelin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği düzenlenmiş olup, söz konusu düzenleme Danıştay 12. Dairesinin E: / K: / sayılı kararı ile iptal edilmiş bulunmaktadır.
12. Söz konusu Kararın gerekçesinde, diyaliz, ameliyathane, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı nöbet ücreti ödeneceği, bu ücretin artırımlı ödenebilmesi için bu birimlerde görevlendirilmiş olma koşulunun aranmadığı ve mevzuatta sayılan birimlere hizmet verecek şekilde nöbet tutulmasının yeterli olduğu görülmekte olup, nöbet ücretinin
/
yüzde elli oranında artırımlı olarak ödenmesi konusunda getirilen kurala, münhasıran sayılan birimlerde görevli olanlara ödeneceği yolunda bir anlam yüklenemeyeceği gibi sağlık tesisinin tüm birimlerine hizmet veren birimlerde çalışan personelin özellikli birime hizmet verse bile öngörülen artırımlı nöbet ücretinden yararlandırılmayacağı yolunda bir düzenlemenin de bulunmadığı dikkate alındığında, artırımlı nöbet ücreti ödenmesinde nöbet hizmetinin verildiği birime bakılarak, bu birimlere hizmet veren sağlık personeline yüzde elli oranında artırımlı nöbet ücreti ödenmesi gerektiği belirtilmiş olup, laboratuvar ve röntgen birimlerinde çalışan personelin nöbet ücretleri kapsamında karar verilmiş olsa da, ilgili yargı kararı gereğince artırımlı nöbet ücretine hak kazanmada sunulan hizmetin niteliğinin esas alınması ve ilgili mevzuatta sayılan söz konusu birimlere hizmet sunan tüm personeli kapsayacak şekilde ödemenin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
13. Benzer bir değerlendirme yapan Bursa Bölge İdare Mahkemesinin 10/11/2015 tarihli ve E:
2015/2449, K: 2015/2855 sayılı Kararında da, “…yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için %50 artırımlı nöbet ücreti ödenmesi öngörülmüş olup, söz konusu birimlerde (yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde) fiilen çalışmamalarına karşın, nöbetleri esnasında bu bölümlere geçici süreli hizmet sunan sağlık personelinin, bu hizmet süresiyle orantılı olarak, %50 oranında artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılmalarını engelleyen bir hüküm bulunmadığından, bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan personelin, hakkaniyet gereği olarak, çalıştıkları süreyle kısıtlı olmak kaydıyla, bu birimlerde çalışan personelle aynı oranda nöbet ücretinden yararlanmaları gerektiğinden, davacının da acil servis veya yoğun bakımda nöbet tutmadığı, laboratuvar biriminde nöbet tuttuğu, ancak nöbetlerinde saat 17:00-08:00 arası acil servise hizmet verdiği anlaşıldığından, acil servise hizmet verdiği süreler kadar %50 oranında artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması gerektiği sonucuna varıldığı” ifadelerine yer verildiği görülmektedir.
14. İlgili mevzuatta düzenlenen %50 artırımlı ödemenin amacı, verilen hizmetin niteliği gereği yüksek risklere maruz kalan personelin teşviki ile üstlenilen külfet karşılığında maddi olarak ödüllendirilmesi olmakla birlikte, ilgili mevzuatta bu ücretin artırımlı ödenebilmesi için bu birimlerde görevlendirilmiş olma koşulunun aranmadığı, mevzuatta sayılan birimlere hizmet verecek şekilde nöbet tutulmasının yeterli olduğu yönündeki Danıştay 12. Dairesinin kararında sunulan hizmetin niteliğinin esas alındığı göz önünde bulundurulduğunda, nöbetleri esnasında bahsi geçen bölümlere geçici süreli hizmet sunan ve bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin, hukuken ve hakkaniyet gereği, artırımlı nöbet ücretinden yararlanmaları gerektiği değerlendirilmiş, başvuranın talebine ilişkin aksi yönde yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılmıştır.
15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü ile nöbetleri esnasında bahsi geçen bölümlere geçici süreli hizmet sunan ve bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuruya konu nöbet ücretinin ödenmemesi işleminin hukuka aykırı olması ve başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “kanunlara uygunluk” ve “karara karşı başvuru yollarının
gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Nöbetleri esnasında yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde geçici süreli hizmet sunan, bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması yönünde SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, SAĞLIK BAKANLIĞINCA bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi