|
ÖZET: Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi’nde uzmanlık öğrencisi olarak görev yapan bir doktor, nöbet ücretlerinin eksik ödendiğini iddia ederek Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulundu. Başvuran, 6 aydan uzun süredir hafta içi ve Pazar günleri yaptığı nöbetler için ödenen ücretlerin, belirlenen sürelerden çok daha az olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, nöbet ertesi izinlerde maaş kesintisi yapılmaması gerektiği halde, bu kesintilerin yapıldığını ifade etmiştir.
İlgili idare, başvuranın taleplerine yanıt vererek, nöbet ücretlerinin Hastane Yönlendirme Kurulu kararlarına göre belirlendiğini açıklamıştır. Buna göre, nöbet süreleri için ödenecek ücretlerin belirli saat dilimlerine göre hesaplandığı belirtilmiştir. Ancak, başvuranın gerçekte tutmuş olduğu nöbet süreleri ile ödenen ücretler arasında önemli bir fark olduğu ortaya çıkmıştır. İdarenin, nöbet sürelerini eksik göstererek ödeme yapması hukuka aykırı bulunmuştur. Kamu Denetçisi, başvuranın talebinin kabul edilmesi ve nöbet ücretlerinin fiilen tutulan saatler üzerinden hesaplanarak ödenmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu tavsiyeye uygun hareket etmesi ve başvuranın haklarını gözetmesi gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın, bu süreçte yargı yoluna başvurma hakkı da saklıdır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/15379-S.23.24252
BAŞVURU NO : 2023/7863
KARAR TARİHİ : 04.12.2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ BAŞHEKİMLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Eksik ödenen nöbet ücretleri hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 07.06.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde uzmanlık öğrencisi doktor olduğunu, 6 aydan uzun süredir hafta içinde saat 16.00’dan sonra ertesi sabah 08.00’a kadar nöbete kaldığı nöbetler için sadece 8 saatlik ücret ödendiğini, Pazar günü sabah saat 08.00dan ertesi gün 08.00’a kadar 24 saat nöbete kaldığı halde bu nöbet içinde sadece 16 saatlik ücret ödendiğini, 6 aydan uzun süredir nöbet ücretlerinin bu düzenleme öncesine göre yarı yarıya azaldığını, nöbet ertesi izinlerde maaş kesintisi yapılıp yapılamayacağıyla ilgili CİMER başvurusunda “İzinli olunan günler için maaş kesintisi yapılamaz.” olarak bildirildiği halde bu kesintinin nöbet saatlerinin ücretinin tam yatırılmayarak asistanlardan kesildiğini ifade etmiş ve ödemelere ilişkin bu haksızlığın giderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden İstanbul Üniversitesi
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliği’nin 04.09.2023 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde özetle,
2.1. Kurumunuza başvuruda bulunan talebi Başhekimliğimizce değerlendirilmiş olup, 3 Eylül 2022 tarih 31942 sayılı Resmi Gazetede yer alan Tıpta ve Diş Hekimliğinde
Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliği’nin 11. maddesinin 5. fıkrasında “Uzmanlık öğrencilerinin nöbet uygulaması üç günde birden daha sık olmamak kaydıyla ayda en fazla sekiz nöbet olacak şekilde
/
düzenlenir. Gece nöbeti tutan uzmanlık öğrencileri nöbetin ertesi günü sağlık hizmeti sunumunda görev almaz. Bu hükmün uygulanmadığının tespit edilmesi halinde eğitim programları Kurulca değerlendirmeye alınır. İhlâlin mahiyetine ve durumun gereklerine göre kurumun uyarılmasından, programın eğitim yetkisinin kaldırılmasına kadar hangi yaptırımın uygulanacağına Kurulca karar verilir.” denmektedir. Bu doğrultuda nöbet ücreti ödemesi ile ilgili 09/09/2022 tarih ve / sayılı Hastane Yönlendirme Kurulu
Kararı ekte sunulmuştur.
2.2. Başvuruya konu iddialar hakkında konunun açıklığa kavuşturulmaması nedeniyle tekrar bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup istinaden İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Tıp Fakültesi
Hastanesi Başhekimliği’nin 07.11.2023 tarihli cevabi yazısı ve eklerinde özetle
2.2.1. Hastane Yönlendirme Kurulu’nun 09/09/2022 tarihli ve sayılı Toplantı kararında
“nöbetlerde Pazartesi-Perşembe 8 saat, Cuma ve pazar nöbetlerde 16 saat, cumartesi nöbetlerinde 24 saat üzerinden nöbet ücreti ödenmesine karar verilmiştir” denilmektedir.
2.2.2. Hastanemizdeki İSHOP sistemine ilgilinin Anabilim Dalı tarafından girilen ilgilinin tutmuş olduğu nöbet saatleri 2023 Ocak 72 saat, Şubat 48 saat, Mart 64 saat, Nisan 72 saat, 96 saat, Haziran 128 Saat, Temmuz 96 saat, Ağustos 104 saat, Eylül 104 saat olarak belirtilmiştir.
2.2.3. Kişinin tutmuş olduğu günlük nöbetin ücretlendirilmesi Hastane Yönlendirme Kurulunun Toplantı
Kararına göre yapılmaktadır.
2.2.4. Başvuru yapan kişiye 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 178. Maddenin (B) fıkrasında belirtildiği gibi fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilmektedir.
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.2. 128 inci maddesinde, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü amirdir.
4. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 33 üncü maddesinde, “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli
personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. (Ek cümle: 2/1/2014 – 6514/10 md.) Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir.
Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
…
Bu madde hükmü, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanunun ek 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır.” hükmü düzenlenmiştir.
5. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 41 inci maddesinde, “Genel olarak yataklı tedavi kurumlarında nöbet; normal çalışma saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde dışarıdan gelecek hastalarla, kurum içindeki hastaların acil durumlarında tıbbi ve bununla ilgili idari ve teknik yardımları vaktinde sağlayabilmek, olması muhtemel idari ve teknik olay ve kasalara zamanında müdahale edebilmek amacını güder.
a) Nöbet Saat 8.00 den ertesi gün 8.00 e kadar devam eder. Nöbetçi olanlar hiçbir surette kurumdan ayrılamazlar.
…
d) Nöbet hizmetleri, yataklı tedavi kurumlarının tiplerine, yatak ve personel kadrosuna, yer ve önemine, faaliyetinin çokluğuna göre ayrı ayrı hükümlere tabidir.
e) Gece nöbeti tutanlara ertesi günü görev verilmez. Geceyi yoğun mesai ile uykusuz geçiren personele, kurumun personel durumu ve imkanları müsait olmak, hizmeti aksatmamak kaydıyle evinde veya kurum içerisinde lüzum görüldüğü sürece dinlenmesi için baştabib izin verebilir. Bu takdirde de bunlar acil durumlarda baştabib veya nöbetçi tabibin davetine uymaya mecburdurlar.
Hafta tatillerinde ve resmi tatil günlerinde nöbet tutanlara hizmeti aksatmamak kaydıyle diğer iş günlerinde nöbet süresi kadar izin verilebilir.”,
6. 03.09.2022 tarihli ve 31942 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Tıpta ve Diş
Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin “Uzmanlık öğrencisi” başlıklı 11 inci maddesinde,“(5)Uzmanlık öğrencilerinin nöbet uygulaması üç günde birden daha sık olmamak kaydıyla ayda en fazla sekiz nöbet olacak şekilde düzenlenir. Gece nöbeti tutan uzmanlık öğrencileri nöbetin ertesi günü sağlık hizmeti sunumunda görev almaz. Bu hükmün uygulanmadığının tespit edilmesi halinde eğitim programları Kurulca değerlendirmeye alınır. İhlâlin mahiyetine ve durumun gereklerine göre kurumun uyarılmasından, programın eğitim yetkisinin kaldırılmasına kadar hangi yaptırımın uygulanacağına
Kurulca karar verilir.”,
7. Mülga Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Yönetmeliğinin “Uzmanlık öğrencisi” başlıklı
11 inci maddesinde, “(5) Uzmanlık öğrencilerinin nöbet uygulaması üç günde birden daha sık olmayacak
şekilde düzenlenir.
(6) Uzmanlık öğrencisinin programlarda, kurul tarafından belirlenmiş müfredat ve standartlarda verilmesinin sağlanmasını isteme hakkı vardır. Nöbet, çalışma ve eğitim odaları gibi eğitsel ve sosyal gereksinimleri karşılayan altyapı ve diğer standartlar kurumca sağlanır.”,
8. Sağlık Bakanlığının 21.10.2016 tarihli ve E.02-4523 (2016/19) sayılı Genelgesinde, “3)Uzmanlık öğrencilerinin nöbet uygulaması üç günde birden daha sık olmayacak şekilde düzenlenecek olup uzmanlık öğrencilerinin eğitim aldıkları programların çalışma ve eğitim düzenlerini aksatmamak ve hasta ile çalışan güvenliği dikkate alınarak nöbet uygulaması, kurumlar tarafından aylık ortalama üç günden daha sık olmayacak şekilde düzenlenecektir.
4) Uzmanlık öğrencilerine tutulan nöbet karşılığında izin kullandırılmayan hallerde nöbet ücretleri en geç
müteakip ayın on beşine kadar ödenecektir.”
hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Kurumumuza yapılan başvuruda Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde uzmanlık öğrencisi doktor olduğunu, 6 aydan uzun süredir hafta içinde saat 16.00’dan sonra ertesi sabah 08.00’a kadar nöbete kaldığı nöbetler için sadece 8 saatlik ücret ödendiğini, Pazar günü sabah saat 08.00dan ertesi gün 08.00’a kadar 24 saat nöbete kaldığı halde bu nöbet içinde sadece 16 saatlik ücret ödendiğini, 6 aydan uzun süredir nöbet ücretlerinin bu düzenleme öncesine göre yarı yarıya azaldığını, nöbet ertesi izinlerde maaş kesintisi yapılıp yapılamayacağıyla ilgili CİMER başvurusunda “İzinli olunan günler için maaş kesintisi yapılamaz.” olarak bildirildiği halde bu kesintinin nöbet saatlerinin ücretinin tam yatırılmayarak asistanlardan kesildiğini ifade etmiş ve ödemelere ilişkin bu haksızlığın giderilmesini talep etmiştir.
11. Nöroloji Anabilim Dalında Araştırma Görevlisi Doktor olan başvuran tarafından eksik ödendiği ifade edilen nöbet ücretlerine ilişkin İdareden istenen bilgi ve belgelerde, Hastane Yönlendirme Kurulu’nun 09/09/2022 tarihli ve sayılı Toplantısında “nöbetlerde pazartesi-perşembe 8 saat, cuma ve pazar nöbetlerde 16 saat, cumartesi nöbetlerinde 24 saat üzerinden nöbet ücreti ödenmesine karar verilmiştir” olarak alınan kararına göre işlem tesis edildiği ifade edilerek başvuranın gerçekte ne kadar süre nöbet tuttuğu bilgisine yer verilmeksizin hastanenin kendi sistemi olan İSHOP sisteminde kayıtlı olan nöbet saatleri bilgi olarak gönderilmiştir. Başvuran ile yapılan görüşmelerde İSHOP sisteminde görülen nöbet süresinin gerçekte tutulan nöbet süresine göre değil Yönlendirme Kurul Kararı doğrultusunda kayıt edildiği ifade edilmiştir. İdare ile yapılan gerek bilgi ve belge taleplerinde gerek görüşmelerde gerçek nöbet süresi ile kayıt altına alınan sürenin farklı olduğu açıkça belirtilmemiş ve Yönlendirme Kurul
Kararına göre işlem tesis edildiği ifade edilmiştir. Yönlendirme Kurulu Kararında, tutulan nöbet
süresine ilişkin değerlendirme yapılmaksızın her ne kadar nöbet tutulursa tutulsun PazartesiPerşembe 8 saat, Cuma ve Pazar 16 saat, cumartesi 24 saat üzerinden ödeme yapılacağı görülmekte olup İdare tarafından da gerçek tutulan nöbet ile ödeme yapılan nöbet süresi farkına ilişkin açıklama yapılmamıştır.
12. Yönlendirme Kurulu’nun aldığı karar doğrultusunda nöbet saatlerinin eksik yazılması suretiyle nöbet ücretlerinde kesinti yapılması hususunun değerlendirilmesi gerekmiştir.. Zira, nöbet ücretine ilişkin genel düzenlemeye 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesinde yer verilmekte olup, bu düzenlemede, izin suretiyle karşılanamayan 6 saatten az olmamak üzere her bir nöbet saati için, belirlenen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödeneceği ve hiçbir şekilde ayda 130 saatten fazlası için ödeme yapılmayacağı, söz konusu hükmün 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunan uzmanlık öğrencileri hakkında da uygulanacağı açık hüküm olarak ifade edilmiştir. Hüküm gereğince ödeme yapılmasının
İdarece sağlanması gerekmekte olup nöbet ücretlerinden kesinti yapılmasına sebebiyet verecek şekilde nöbet sürelerinin gerçekte tutulan nöbetten az gösterilmesi suretiyle Yönlendirme
Kurulu’nun karar alması hukuka aykırılık teşkil etmektedir.
13. Başvuranın geçmişe dönük olarak kendisinin tespit ettiği eksik ödemeler hususunda, İdarenin de aksini iddia etmediği, geçmişe dönük olarak başvuranın tutmuş olduğu nöbet sürelerine göre hesaplanmadığı ve Kurul Kararına göre ücret ödemesinin yapıldığı değerlendirilmiş olup başvuranın hizmetinin karşılığının ödenmesinin yerinde olacağı sonucuna ulaşılmıştır.
14. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü ile tutulan nöbet süreleri yerine Yönlendirme Kurulu kararı doğrultusunda günlere göre saat belirlenmesi suretiyle başvurana ödeme yapılmış olmasının hukuka aykırılık teşkil ettiği ve başvuranın nöbet hizmetinin karşılığı ödemesinin yapılması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuruya konu nöbet ücretinin ödenmemesi işleminin hukuka aykırı olması ve başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle “kanunlara uygunluk” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE
Başvurana yapılan ödemelerde fiilen nöbet tutulan saatler tespit edilerek 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi kapsamında hesaplanacak ücretin ödenmesi hususunda CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ
HASTANESİ BAŞHEKİMLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ BAŞHEKİMLİĞİNE tebliğine
CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ BAŞHEKİMLİĞİNCE bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren en geç 30 gün içerisinde karara yönelik cevabın başvurana ve Kamu Denetçiliği Kurumuna bildirilmesine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/