|
ÖZET: Bu karar, Adana ili Seyhan ilçesinde bir öğretmenin, nöbetçi öğretmen olarak görev yaptığı süre zarfında boş geçen dersler için ek ders ücreti talebinin reddedilmesine ilişkindir. Başvuran, nöbetçi öğretmenlerin ders okutmaksızın sınıf düzenini sağlamak amacıyla görevlendirildiğini ve bu durumun ek ders ücreti ödenmesini gerektirdiğini savunmuştur. İdare ise, nöbetçi öğretmenlerin yalnızca ders okuttukları takdirde ek ders ücreti alabileceklerini belirtmiştir.
İlgili mevzuat incelendiğinde, ek ders ücretinin ödenebilmesi için ek ders görevinin fiilen yapılmış olması gerektiği, nöbetçi öğretmenlerin yalnızca sınıf düzenini sağlamak için görevlendirilmelerinin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Ayrıca, Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin Toplu Sözleşme gereğince, nöbet görevi verilen öğretmenlere haftada 3 saate kadar ek ders ücreti ödeneceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, nöbetçi öğretmenlerin boş geçen dersler için ek ders ücreti talebinin reddi, mevzuata uygun bulunmuş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, öğretmenlerin nöbet görevlerinin kapsamını ve ek ders ücretinin ödenmesi için gerekli koşulları net bir şekilde ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/7519-S.23.12295
BAŞVURU NO : 2022/19334
KARAR TARİHİ : 16/06/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek ders ücreti talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/12/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Adana ili Seyhan ilçesinde Şehit Eren Yücel
Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yaptığını, raporlu olan öğretmenlerin yerine boş geçen derslere nöbetçi öğretmenlerin görevlendirilmesi durumunda ek ders ücreti ödemesi talebiyle Kurumuna başvuruda bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini ifade ederek boş geçen derslere giren nöbetçi öğretmenlere ek ders ücreti ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 02.01.2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Adana Valiliği İl Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından gönderilen 24.01.2023 tarih ve – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Nöbetçi öğretmenlerden boş geçen derslere girenlerin, o günler için yürütülmesi öngörülmüş olan müfredatı aynı şekilde uygulamaları şartıyla, okuttukları derslerin öncelikle aylık karşılığında değerlendirilmesi, aylık karşılığı ders görevinin üzerinde okuttukları derslerin ise söz konusu kararda belirtilen saat sınırlarını geçmemek üzere ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesi gerektiği, 2.2. Ancak nöbetçi öğretmenlerin, ders okutmaksızın salt öğretmeni olmayan sınıfların sükûnetini sağlamak üzere sınıfta bulunmalarının bu kapsamda değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, 2.3. Başvuranın; ders öğretmeni raporlu, izinli veya görevli izinli olan sınıflarda sadece ders okutmaksızın sınıfların sükunetini sağlamak amacıyla görevlendirildiği dolayısıyla başvurana nöbet görevi sırasında dersi boş geçen sınıflar için yapılan görevlendirme ile ilgili herhangi bir ek ders ödemesi yapılmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin
Kararın; 5.1. “Aylık karşılığı ders görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli; a) Örgün ve yaygın eğitim kurumlarının müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcıları haftada 6 saat, b) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri haftada 18 saat, c) Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenleri haftada 15 saat, ç) Atölye ve laboratuvar öğretmenleri haftada 20 saat, ders okutmakla yükümlüdürler. Bu yükümlülük öncelikle alanlarında, alanlarında ders bulunmayanlara ise ihtiyaç hâlinde ve istekleri üzerine alanları dışında ders görevi verilmek suretiyle yerine getirilir.” 5.2. “Ek ders görevi” başlıklı 6 ıncı maddesinde; “Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan; a) Müdür, müdür başyardımcısı ve müdür yardımcılarına haftada 6 saate, b) Genel bilgi ve meslek dersleri öğretmenlerine 6 saati zorunlu olmak üzere haftada 15 saate, c) Atölye ve laboratuvar öğretmenlerine 20 saati zorunlu olmak üzere haftada 24 saate, kadar alanlarında, alanlarında ek ders görevi verilemeyen veya kısmen verilebilenlere, ihtiyaç halinde ve istekleri üzerine alanları dışında da ek ders görevi verilebilir.” 5.3. “Görevin fiilen yapılması” başlıklı 25 inci maddesinde; “Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır.
(…)” 5.4. “Ek ders görevini yapmayanlar” başlıklı 27 inci maddesinde; “Bu Karara göre zorunlu ek ders görevi verilenlerden, kabul edilebilir bir özrü olmaksızın bu görevini yerine getirmeyenler aslî görevlerini yapmamış sayılır.” 5.5. “Ek ders birim ücreti” başlıklı 30 uncu maddesinde; “Bu Karar kapsamında kendilerine ders görevi verilenler ile verilmiş sayılanlara, 657 sayılı Kanunun 176 ncı maddesi uyarınca ek ders ücreti ödenir.” 6. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Öğretmenlere nöbet görevi verilmesinin esasları” başlıklı 91 inci maddesinde; “(1) Öğretmenler, nöbet görevini nöbet çizelgesine göre yerine getirirler.
(2) Nöbetlerde aşağıdaki esaslara uyulur: (…)
e) (Değişik: RG-5/9/2019-30879) Nöbetlerde uyulması gereken esaslar öğretmenler kurulunda görüşülür, kararlaştırılır ve okul müdürünün onayından sonra öğretmenlere yazılı olarak duyurulur.
f) Nöbet görevine özürsüz olarak gelmeyen öğretmen hakkında derse özürsüz olarak gelmeyen öğretmen gibi işlem yapılır.
(…) h) (Ek: RG-16/9/2017-30182) (Değişik: RG-5/9/2019-30879) Çeşitli nedenlerden dolayı öğretmeni bulunmayan sınıfın düzeni ve öğrencilerin etüt çalışması, o saatte dersi bulunmayan nöbetçi öğretmen tarafından sağlanır. Nöbetçi öğretmenlerin hepsinin dersinin bulunması durumunda ise nöbetçi müdür yardımcısı gerekli tedbirleri alır. (…)” 7. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin İkinci Bölüm Eğitim, Öğretim ve Bilim
Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmesinin “Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 19 uncu maddesinde; “Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Yapılan inceleme ve araştırma sonucunda, talebin kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, nöbet görevi sırasında dersi boş geçen sınıflar için yapılan görevlendirmelerde ek ders ücreti ödenmediğini belirterek söz konusu görevlendirmeler için ek ders ücreti ödenmesini talep etmektedir.
10. İdare tarafından özetle; nöbetçi öğretmenlerden boş geçen derslere girenlerin, o günler için yürütülmesi öngörülmüş olan müfredatı aynı şekilde uygulamaları şartıyla, okuttukları derslerin öncelikle aylık karşılığında değerlendirilmesi, aylık karşılığı ders görevinin üzerinde okuttukları derslerin ise söz konusu kararda belirtilen saat sınırlarını geçmemek üzere ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesi gerektiği, ancak nöbetçi öğretmenlerin, ders okutmaksızın salt öğretmeni olmayan sınıfların sükûnetini sağlamak üzere sınıfta bulunmalarının bu kapsamda değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
11. Konuyla ilgili mevzuat düzenlemeleri incelendiğinde, Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve
Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararda ek ders görevi verilmesine dair usullerin belirlendiği, bahse konu Karar’ın 25 inci maddesi uyarınca ek ders ücretinin ödenebilmesi için ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı haller bakımından bu Kararda belirtilen koşulların oluşması gerektiği anlaşılmaktadır.
12. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Öğretmenlere nöbet görevi verilmesinin esasları” başlıklı 91 inci maddesinde; “Çeşitli nedenlerden dolayı öğretmeni bulunmayan sınıfın düzeni ve öğrencilerin etüt çalışması, o saatte dersi bulunmayan nöbetçi öğretmen tarafından sağlanır. Nöbetçi öğretmenlerin hepsinin dersinin bulunması durumunda ise nöbetçi müdür yardımcısı
gerekli tedbirleri alır.” düzenlemesine yer verilmiştir. İlgili maddeye göre öğretmenler nöbet çizelgesine göre bu görevi yürütecektir.
13. Bununla birlikte; Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal
Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmesinin İkinci Bölüm Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin 19 uncu maddesinde; kendilerine nöbet görevi verilmesi durumunda öğretmenlerin bu görev karşılığı olarak haftalık 3 ek ders saatine kadar ödeme alacakları hükmü getirilmiştir.
14. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödeneceğinin Toplu Sözleşme ile düzenlendiği, Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin “Öğretmenlere nöbet görevi verilmesinin esasları başlıklı” 91 inci maddesi çerçevesinde çeşitli nedenlerden dolayı öğretmeni bulunmayan sınıfın düzeni ve öğrencilerin etüt çalışması görevinin o saatte dersi bulunmayan nöbetçi öğretmenlere verildiği, öğretmenlerin nöbet görevi sırasında yerine getirmeleri gereken esaslar arasında bu görevlendirmelerin sayıldığı, nöbet görevi verilmesinin esasları kapsamında 3 ek derse kadar olan ödemenin bu görevlendirmeler de hesaba katılarak yapılması gerektiği, dolayısıyla nöbetçi öğretmenlerin görevleri arasında sayılan boş geçen derslere ilişkin görevlendirmelerde, belirlenen 3 ek ders ücreti haricinde ayrıca ek ders ücreti ödenmemesi işleminde mevzuata aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ADANA VALİLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi