|
ÖZET: Başvuran, Muğla ilinde norm kadro fazlası Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak görev yaparken, İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan resen atama işleminin iptalini talep etmiştir. Başvuru sahibi, annesinin %98 engelli olduğunu belirten sağlık raporunu sunarak, ilgili mevzuat gereği resen atamadan muaf tutulması gerektiğini ifade etmiştir. Ancak, idare, başvuranın atandığı okulda norm açığı bulunduğu ve bu durumun kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle atamanın geçerli olduğunu savunmuştur.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın atandığı ortaokulda norm açığı bulunması nedeniyle ücretli öğretmen görevlendirilmesi yapılmasının kamu yararına aykırı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, başvuranın kendi isteğiyle daha uzak bir okula atanmış olması, yapılan atamanın olumsuz bir durum yaratmadığını göstermektedir. Bu bağlamda, idarenin işleminin kamu yararına uygun olduğu ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddine karar verilmiş, ancak idarenin başvuru sahibine karşı başvuru yollarını açıkça belirtmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmesi önerilmiştir. Başvuru sahibinin, kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1009-S.25.1562
BAŞVURU NO : 2024/14803
KARAR TARİHİ : 30.01.2025
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
MUĞLA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Norm kadro fazlası öğretmenin, resen atanması işleminin iptal edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01.12.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Muğla ili ilçesi İlkokulunda norm kadro fazlası Din Kültürü ve Ahlak
Bilgisi öğretmeni olarak görev yapmakta olduğunu, ilgili mevzuatı gereği resen atamadan istisna tutulması gerekirken, İl Milli Eğitim Müdürlüğünce resen atamasının gerçekleştirildiğini ifade ederek atama işleminin iptalini talep etmektedir.
1.1. Başvuran dilekçesinde ayrıca; Muğla Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ilgili mevzuat gereği norm ve ihtiyaç fazlası öğretmen atamaları hakkında duyuru yayınladığını, yayınlanan duyurunun dayanağı olan
Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 53. maddesinin 5. fıkrasında:
“… ancak ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen öğretmenler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan öğretmenlerden norm kadro fazlası konumunda bulunanlar, engellilik durumlarının devamı süresince resen görev yeri belirlemeden istisnadır.” hükmü ile söz konusu duyurunun ekinde yer alan idarece hazırlanmış olan Muğla Valiliği İl Millî Eğitim Müdürlüğü İhtiyaç ve Norm Kadro Fazlası
Öğretmenlerin Yer Değiştirme Kılavuzunun 3.20 maddesinde: “… 3.20 ve 3.21 maddeleri kapsamında yapılacak resen atamalar ile ilgili olarak; ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen öğretmenler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan öğretmenlerden norm kadro fazlası konumunda bulunanlar, engellilik durumlarının devamı süresince resen görev yeri belirlemeden istisna tutulacaktır.” hükmü gereği; resen atamadan istisna tutulması gerektiği için, bakmakla yükümlü olduğu % 98 ağır engelli annesinin engelli raporunu ve yerleşim yeri belgesini 07.11.2024 tarihli dilekçesi ile ilgili idareye ibraz
ettiğini ve herhangi bir okula atanma tercihinde bulunmadığını, ancak resen atamadan istisna tutulması gerekirken, atandığının ilan edildiğini belirtmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Muğla Valiliği İl
Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 26.12.2024 tarihli ve E. sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın, Muğla ili ilçesi İlkokulunda Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak görev yapmakta olduğu,
2.2. Başvuranın, kadrosunun bulunduğu İlkokulunda norm fazlası iken, aynı bahçede bulunan ve norm açığı olan Ortaokuluna atandığı, başvuranın atandığı Ortaokulunda norm açığı bulunması nedeniyle bu okula ücretli öğretmen görevlendirmesi yapıldığı, aynı bahçede bulunan okullardan birinde norm fazlası bulunurken diğerinde norm açığı bulunması ve bu nedenle ücretli öğretmen görevlendirilmesinin kamu yararına uygun bulunmadığı, başvuranın kendisinin engelli olmaması nedeniyle, annesinin engel durumu bakımından bir mağduriyete sebebiyet verilmediği, başvuranın, henüz ayrılış/başlayış işlemlerinin yapılmadığı,
2.3. Ayrıca adı geçenin, kendi talebi doğrultusunda 09.09.2024 tarihinde kadrosunun bulunduğu okuldan daha uzak bir mesafede bulunan ilçesi Ortaokulunda Bilişim Teknolojileri
Rehber öğretmenliğine görevlendirildiği ve halen burada göreve devam ettiği,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 17.04.2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, “İhtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenlerin yer değiştirmeleri” başlıklı 53 üncü maddesinde; “ (5)… Ancak ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen öğretmenler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan öğretmenlerden norm kadro fazlası konumunda bulunanlar, engellilik durumlarının devamı süresince resen görev yeri belirlemeden istisnadır.”
6. Milli Eğitim Bakanlığının “İhtiyaç ve Norm Kadro Fazlası Öğretmenler”e ilişkin 2024/57 sayılı
Genelgesinde; “…Resmî eğitim kurumlarında ihtiyaç ve norm kadro fazlası durumunda bulunan sözleşmeli ve kadrolu öğretmenlerin atama işlemleri, İlgi (a) ve (b) Yönetmelikler doğrultusunda aşağıdaki açıklamalar çerçevesinde valiliklerce yayımlanacak duyurular kapsamında yapılacaktır.
1. Eğitim kurumlarında; …
c) Norm kadro fazlalığı oluşan alanda birden fazla kadrolu öğretmen olması durumunda hizmet puanı düşük olan öğretmen, hizmet puanı eşitliği halinde hizmet süresi daha az olan öğretmen norm kadro fazlası olarak belirlenecektir. Norm kadro fazlası olarak belirlenen öğretmenlere “norm kadro fazlası” olduklarına dair tebligat yapılması sağlanacaktır. Norm kadro fazlası öğretmenin belirlenmesinde, hizmet puanı/hizmet süresi hesabında yer değiştirme işlemleri için hazırlanan duyuruda yer alan başvuruların son günü esas alınacaktır.
2. İlgi (c) Yönetmelik’in 29’uncu maddesi gereğince görevli ve aylıksız izinli olanlar hariç kadroları il/ilçe millî eğitim müdürlüklerinde bulunan öğretmenlerin de bu Genelge çerçevesinde eğitim kurumlarına atama işlemi ihtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenlerle birlikte gerçekleştirilecektir.
2.1. Öğretmenlerin tercihleri, öncelikle kendi görev yaptıkları ilçe içerisinde alanlarında ihtiyaç bulunan eğitim kurumları için alınacak ve hizmet puanı üstünlüğüne göre atama işlemi gerçekleştirilecektir. Bu şekilde yapılan atama sonucunda ataması gerçekleşmeyen öğretmenler ile başvuruda bulunmayan öğretmenlerin atamaları, ilçe içerisinde boş norm kadro kalması halinde, hizmet puanı en az olandan başlamak üzere ilçe içerisinde resen yapılacaktır.
2.2. İlçe içerisinde ataması gerçekleşmeyen öğretmenlerin görev yaptıkları il içerisinde alanlarında ihtiyaç bulunan eğitim kurumları için tercihleri alınacaktır. Atamalar tercih ve hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılacaktır. Ataması gerçekleşmeyen öğretmenler ile başvuruda bulunmayan öğretmenlerin atamaları, hizmet puanı en az olandan başlamak üzere il içerisinde resen yapılacaktır.”
7. Muğla Valiliği İl Millî Eğitim Müdürlüğünün 2024 yılı İhtiyaç ve Norm Kadro Fazlası
Öğretmenlerin Yer Değiştirme Kılavuzunun 3.20 maddesinde “… 3.20 ve 3.21 maddeleri kapsamında yapılacak resen atamalar ile ilgili olarak; ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen öğretmenler ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan öğretmenlerden norm kadro fazlası konumunda bulunanlar, engellilik durumlarının devamı süresince resen görev yeri belirlemeden istisna tutulacaktır.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Muğla ili ilçesi İlkokulunda norm kadro fazlası Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak görev yapmakta olan başvuran, bakmakla yükümlü olduğu % 98 ağır engelli annesinin, engelli raporunu ve yerleşim yeri belgesini ilgili idareye ibraz etmesine ve herhangi bir okula atanma tercihinde bulunmamasına karşın yapılan resen atama işleminin iptalini talep etmektedir.
10. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde; başvuran tarafından, annesinin %98 oranında engelli olduğunu gösterir Erişkinler için Engelli Sağlık Kurulu Raporunun ve e-devlet üzerinden temin edilmiş, annesinin yerleşim yerinin, kendisinin ikametgâhı olduğunu gösterir belgenin ilgili idareye ibraz edildiği anlaşılmaktadır. İlgili idare tarafından ise başvuranın, adı geçen ilkokulda norm kadro fazlası Din
Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni bulunmakta iken, aynı bahçede yer alan ortaokulda norm açığı bulunması nedeniyle ücretli öğretmen görevlendirmesi yapılmasında kamu yararı bulunmaması nedeniyle başvuranın adı geçen ortaokula resen atamasının yapıldığı anlaşılmaktadır.
11. Her ne kadar, Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 53 üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre, bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan öğretmenlerden norm kadro fazlası konumunda bulunanların, engellilik durumlarının devamı süresince resen görev yeri belirlemeden istisna tutulacağı hüküm altına alınmakta ise de somut olay bakımından ayrıksı bir durumun bulunduğu görülmektedir.
12. Somut olayda, adı geçen ilkokulda norm kadro fazlası Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni bulunmakta iken, aynı bahçede yer alan ortaokulda norm açığı bulunması nedeniyle ücretli öğretmen görevlendirmesi yapılmasında kamu yararı bulunmadığı açıktır. Başvuran bakımından yapılan atama işlemi neticesinde, başvuranın evine uzaklığı bakımından aleyhine bir durum oluşmadığı görülmektedir. Kaldı ki başvuran, kendi talebi ile evine çok daha uzak bir okulda görevlendirme talebinde bulunmuş ve burada görevine devam etmektedir. İdareye verilen yetkinin değerlendirmesinde kimi zaman bireysel yararın 1 karşısında genel kamu yararı bulunmaktadır. İdari işlemin amaç unsurunun kamu yararı olduğu düşünüldüğünde, somut olayda idarenin kamu yararına hareket ettiği değerlendirilmektedir.
13. Diğer taraftan, somut olay açısından mevzuatın amaçsal yorumlanması gerekmektedir. Kimi zaman bir kural anlamlandırılırken metnin ötesine bakılmadıkça sağlıklı bir sonuca varmak mümkün olmayabilir. Bu açıdan, hukukta amaca uygunluk yorumu yapılırken, normun amacı ve dayandığı temel ilkeler çerçevesinde hakikate ulaşılmaya çalışılmaktadır. Mevzuat yapıcı, iradesini metne tam olarak yansıtamamış ise lafız üzerinde kısmi tasarrufta bulunulabilecektir. Bir kuralın amacı ve görevinden yola çıkılarak ona olay 2 bazında ekleme ve çıkarma yapılması amaçsal yorumun özelliğidir. Lafzi yorum ile ulaşılan sonuç adil ve 3 makul görülmeyen durumlarda amaca uygunluk yorumuna başvurulur.
14. Bu noktada, Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 53 üncü maddesi amaçsal yorumlandığında; ilgili yönetmelik hükmü, engelli ve engelli yakını olan kişilerin, bulunduğu ilçe dışına atanmaları ile ulaşım problemi yaşamalarının önüne geçmeyi, engelli ve engelli yakını olan kişiyi mekânsal olarak bulunduğu yerden uzaklaştırmamayı amaçlamaktadır. Ancak somut olayda, başvuran evine daha uzak bir yere değil aksine aynı bahçede bulunan yan okula atanmaktadır. Kaldı ki başvuran, çok daha uzak bir konumda bulunan okulda görevlendirmeyi kendi talep etmiştir. Bu yönüyle kamu yararı gereği okullarımızda eğitim ve öğretim hizmetlerinin gerekli ve yeterli personelce yürütülmesi, personel boyutunda atıl kapasite yaratılmaması, var olan kapasitenin ihtiyaç duyulan okul ve kurumlara yönlendirilmesi ve verimliliğe dönüştürülmesi gerektiğinden, idarenin işleminde hukuka ve hizmet gereklerine aykırı bir durumun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
15. Sonuç olarak yukarıda açıklanan gerekçelerle, idarenin söz konusu işleminin hizmet gereklerine uygun olduğu kanaati ile başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilmemiştir.
1
ÇAKMAK, Münci, (2013), İdare Hukukunda Kuramsal Olarak Kamu Yararı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, s.460.
2
SÖZER, Ali Nazım, (2020), Hukukta Yöntembilim, Beta, İstanbul, s.82-85.
3
SÖZER, A.N., a.g.e., s.96.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli Ret Kararının başvurana tebliğinden itibaren varsa dava açma süresi, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Muğla İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve MUĞLA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/