Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2363-2363

BAŞVURU NO : 2018/10314

KARAR TARİHİ : 04/02/2019

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı

BAŞVURUNUN KONUSU : Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda zaman zaman evde eğitim hizmetleri kapsamında görev verilen norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerine okutmuş oldukları tüm derslerin ek ders ücreti olarak ödenmesi talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 15/08/2018

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran vekili, vekili bulunduğu sendikaya ulaşan bilgilere göre, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda sınıf öğretmeni olarak görev yapmakta iken norm kadro uygulamaları sonucunda norm kadro fazlası durumuna düşen sınıf öğretmenlerinin, milli eğitim müdürlükleri tarafından zaman zaman evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirildiği; ancak, norm kadro fazlası bu sınıf öğretmenlerinin evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilmesi durumunda ek ders ücreti ödemelerinin nasıl hesaplanacağı konusunda yürürlükte bir mevzuat hükmü bulunmadığından tereddütlerin giderilmesi konusunda Bakanlıktan görüş talebinde bulunulduğunu, Bakanlık tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle, norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilebileceğinin, görevlendirilen bu sınıf öğretmenlerinin ise okuttuğu derslerin 18 saatinin maaş karşılığı, kalan kısmının ise ek ders ücreti karşılığı sayılacağının, her 10 saate karşılık bir saat ders dışı hazırlık ve planlama ek dersinin ödeneceğinin ve ek ders ücretlerinin %25 fazlasıyla ödeneceğinin ifade edildiğini, bunu müteakip bakanlığın bu görüşünün yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine ve Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle mezkur görüş yazısının iptal edilmesi ve evde eğitim hizmetleri kapsamında görev verilen norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerine okutmuş oldukları tüm derslerin ek ders ücreti olarak ödenmesinin talep edildiğini, ancak 3071 sayılı Dilekçe

Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun’un “Dilekçenin incelenmesi ve sonucunun bildirilmesi” başlıklı 7. maddesi uyarınca talebe en geç 30 gün içerisinde gerekçeli olarak cevap verilmesi gerekirken talebe cevap verilmeyerek kanuna aykırı hareket edildiğini, – Ek ders ücreti ödemelerine ilişkin ana düzenlemelerin yer aldığı Millî Eğitim Bakanlığı

Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar ekinde yer alan ek ders ücreti hesaplamalarına ilişkin çizelgenin “Özel eğitim Okul ve Kurumları” bölümü 3.

sırasında “gezerek özel eğitim görevi” yapan öğretmenlere yer verildiği, bu öğretmenlere ilişkin ek ders ücreti ödeme çizelgesinde, bu öğretmenlerin maaş karşılığı derse girme görevlerinin bulunmadığı, haftada 15 saat ders niteliğinde yönetim görevi (mezkur kararın 10. Maddesi uyarınca) karşılığında ek ders ücreti ödeneceğinin belirtildiği, bu düzenlemeler karşısında, evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilerek aynı ortamda aynı işi yapan, aynı eğitimi veren, aynı sürede derse giren; gezerek özel eğitim görevi veren öğretmenlere maaş karşılığı derse girme zorunluluğu bulunmaz iken norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerine maaş karşılığı 18 saat derse girme zorunluluğu getirilmesi hususunun öncelikle Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu gibi hakkaniyete de uygun olmadığını iddia ederek, Milli Eğitim Bakanlığının Dilekçe Kanunu ve İyi Yönetim İlkeleri gereği kendilerine yazılan yazılara zamanında cevap vermesi gerektiği yönünde tavsiye kararı alınmasını, Milli

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Milli

Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 20/09/2018 tarih ve

E. 16961778 sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin hangi görevlerine bağlı olarak ne şekilde ek ders ücretinden yararlandırılacağının 16.12.2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 01.12.2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar

Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan “Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar” ile belirlendiği, okul öncesi ve ilköğretim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden sağlık problemi nedeniyle örgün eğitim kuramlarından doğrudan yararlanamayacak durumda olanlara, evde veya hastanede yatarak tedavi gördükleri sürelerde verilecek eğitim hizmetlerinin ise “Millî Eğitim Bakanlığı Evde ve Hastanede Eğitim

Hizmetleri Yönergesi”si kapsamında uygulandığı ve yürütüldüğü, 2.2. Bakanlığa bağlı eğitim kuramlarında görev yapan norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin, evde eğitim hizmetinde görev almalarının Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel

Müdürlüğünce uygun görüldüğü, 2.3. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin

Kararın 5’inci maddesinde; sınıf öğretmenlerinin haftada 18 saat aylıkları karşılığında ders okutmakla yükümlü oldukları, 6’ncı maddesinde; aylıkları karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında okuttukları her ders saatinin ek ders görevinden sayılacağı; ancak, bu şekilde verilecek ek ders görevinin haftada 12 saati geçemeyeceğinin öngörüldüğü, aynı Kararın 9’uncu maddesinin (a) bendinde ise; öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde yüksek öğrenimli olmak koşuluyla bu Karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler dışındaki resmî görevliler ile sınıf öğretmenlerine ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kuramlarında haftada 8 saate kadar ek ders görevi verilebileceği hükmünün yer aldığı, 2.4. 439 sayılı Kanunun ek l’inci maddesinin sonuna eklenen fıkra uyarınca yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılanlar hariç olmak üzere yüz yüze eğitim kapsamında aylık karşılığı ders görevini doldurmayan öğretmenlere gerek alanlarında, gerekse alanları dışında ek ders görevi verilmesi ve karşılığında ek ders ücreti ödenmesinin mümkün bulunmadığı, sınıf öğretmenliği alan öğretmenleri de dâhil olmak üzere, öğretmenlerin (norm kadro fazlası olup olmadıklarına bakılmaksızın) hafta içinde okuttukları derslerin aylık karşılığı ders görevlerini doldurdukları saate kadar olan kısmının aylık karşılığı olarak değerlendirilmesi, bunun üzerine okuttukları derslerin ise ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesinin mümkün olabildiği, 2.5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 176’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere ek ders ücretlerinin %25 fazlasıyla ödeneceğinin hüküm altına alındığı, bu çerçevede, norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin evde eğitim hizmeti kapsamında fiilen okuttukları derslerin haftada 18 saatinin aylık karşılığında, bunun üzerinde okuttukları derslerin ise haftada 20 saati geçmemek üzere ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesi ve bu kapsamda hak ettikleri ek ders ücretlerinin %25 fazlasıyla ödenmesinin gerektiği, 2.6. Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin

Kararda evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilen öğretmenlerin ek ders ücreti ödemelerinin ne şekilde yapılacağına ilişkin düzenleme bulunmadığı iddiasının yürürlükteki mevzuatı yorumlama eksikliğinden kaynaklandığının düşünüldüğü, zira evde eğitimin de

Bakanlıkça yürütülen eğitim uygulamalarından biri olduğu ve yüz yüze eğitim kapsamında gerçekleştirilen bu eğitimin, okullarda sınıf ortamında yapılan yüz yüze eğitim uygulamalarından bir farkı bulunmadığı, 2.7. Kararın 10’uncu maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kuramlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerinin, ders yılı süresince ilgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen eğitim ve öğretim gibi görevlerinden haftada 15 saatinin ders niteliğinde yönetim görevi sayılarak, fiilen görev yapmaları koşuluyla karşılığında ek ders ücretinden yararlandırılacaklarının hüküm altına alındığı, rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kuramlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerinin, diğer öğretmenlerden farklı olarak günde 8 saat çalışmakta olduğu ve ek ders ücretlerinin de haftada 15 saat olarak ödendiği, 2.8. Belirli bir saat çalışma yapma zorunlulukları bulunmayan ve dersleri bulunduğu sürece görev yapan norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin evde eğitim hizmeti kapsamında fiilen okuttukları derslerin, aylık karşılığı okutmakla yükümlü oldukları ders saati sayısını doldurmadan tamamen ek ders ücreti karşılığı sayılmasının yasal olarak mümkün bulunmadığı, 2.9. Bakanlığa bağlı eğitim kuramlarında görevli öğretmenler arasındaki görev dağılımı ve ödenecek ücretlerin, öğretmenlerin görev yapmakta oldukları eğitim kuramlarının tür ve dereceleri ile öğretmenlerin alanları itibarıyla yürütmek durumunda oldukları görev ve sorumluluklarının, niteliklerinin dikkate alınarak dengeli bir şekilde belirlendiği, bu nedenle, öğretmenlerin haftada yararlandırılacakları ek ders ücretinin yaptıkları görevin özellikleri dikkate alınıp emek-ücret dengesi göz önünde bulundurularak alanlara göre farklı belirlenmiş olmasının eşitlik ilkesine herhangi bir aykırılık teşkil etmediğinin değerlendirildiği, 2.10. Aylık ve ek ders ücreti karşılığı ders okutmaları öngörülmeyen Bakanlığa bağlı eğitim kuramlarında görev yapan gezerek özel eğitim görevi verilen öğretmenlerin, fiilen yaptıkları görevleri karşılığında haftada 15 saat ek ders ücretinden yararlandırılmalarının, çalışma şekilleri ve saatleri aynı olmayan sınıf öğretmenleri bakımından emsal teşkil etmeyeceği gibi, herhangi bir eşitsizliğe yol açmasının da söz konusu olmadığı, 2.11. Bakanlığa bağlı eğitim kuramlarında görev yapan ve norm kadro kapsamı içinde bulunan sınıf öğretmenlerinin, haftada 30 saat ders okutmaları karşılığında bunun 18 saatinin aylık karşılığında değerlendirildiği ve sadece 12 saati için ek ders ücretinden yararlandırıldıkları göz önünde bulundurulduğunda, norm kadro fazlası konumunda bulunan sınıf öğretmenlerinin okuttukları derslerin tamamının ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesinin emsali sınıf öğretmenleri bakımından ne denli bir eşitsizliğe yol açacağının açık olduğu, 2.12. İlgili Sendikanın Bakanlığa hitaben yazmış olduğu 02.05.2018 tarihli ve 484 sayılı yazıya, herhangi bir görüş talebi içermemesi, öneri ve talimat niteliğinde olması nedeniyle bir cevap verilmediği, söz konusu sendika dahil olmak üzere sendikaların Bakanlığa talimat verme gibi bir yetkilerinin bulunmadığı, 2.13. Evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilen öğretmenlerin ek ders ücreti ödemelerine ilişkin “mevzuatta açık bir düzenlemenin bulunmadığı” iddiasının tamamen yersiz olduğunun belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı, 2.14. Şikâyet konusuna ilişkin Bakanlığa açılmış bir dava bulunmadığı, 2.15. Bakanlıkça bu konuda farklı bir uygulama yapılabilmesinin yasal olarak mümkün bulunmadığı, İfade edilmiştir.

3. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü (Mülga) tarafından gönderilen 03/10/2018 tarih ve E. 6325 sayılı cevabi yazıda özetle; “657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun 176’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere ek ders ücretlerinin %25 fazlasıyla ödeneceğinin hüküm altına alındığı, bu çerçevede, norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin evde eğitim hizmeti kapsamında fiilen okuttukları derslerin haftada 18 saatinin aylık karşılığında, bunun üzerinde okuttukları derslerin ise ek ders ücreti karşılığında değerlendirilmesi ve bu kapsamda hak ettikleri ek ders ücretlerinin %25 fazlasıyla ödenmesinin mümkün bulunduğu ” açıklamasına yer verilmiştir.

4. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Devlet

Personel Başkanlığı tarafından gönderilen 27/09/2018 tarih ve E. 6361 sayılı cevabi yazıda özetle; “Konunun Milli Eğitim Bakanlığınca değerlendirilmesinin daha uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” denilmiştir. III. İLGİLİ MEVZUAT 5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 6. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 7. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun, 7.1. “Ders görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumlan ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.

Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur. ”

7.2. “Ders ve konferans ücretleri” başlıklı 176 ncı maddesinde; “(Değişik ikinci fıkra:

27/3/2015 – 6639/9 md.) … Bu ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine … %25, … fazlasıyla ödenir.” 8. 1/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan

Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin

Kararın, 8.1. “Aylık karşılığı ders görevi” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli;

…

b) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri haftada 18 saat, …

ders okutmakla yükümlüdürler. Bu yükümlülük öncelikle alanlarında, alanlarında ders bulunmayanlara ise ihtiyaç hâlinde ve istekleri üzerine alanları dışında ders görevi verilmek suretiyle yerine getirilir. ”, 8.2. “Ek ders görevi” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kapsama dâhil örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli olup, aylık karşılığı ders görevini tamamlayan; …

(2) Okul öncesi ve sınıf öğretmenleri ile okuma-yazma kurs öğretmenlerinin aylık karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında ilgili mevzuatına göre fiilen okuttukları her ders saati zorunlu ek ders görevi sayılır. Ancak, bu şekilde verilecek ek ders görevi haftada, okul öncesi öğretmenlerinden anaokulları ile kız teknik öğretim okul ve kurumlan bünyesindeki uygulama sınıflarında görevli olanlar için bir sınıfta bir öğretmenle tam gün eğitim yapılması şartına bağlı olarak 24 saati, diğer ana sınıflarında görevli öğretmenler ile sınıf ve okuma yazma kurs öğretmenleri için 12 saati seçemez. ”, 8.3. “Ders ücreti karşılığında görevlendirme” başlıklı 9 uncu maddesinde, “(1) Öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde; a) Yüksek öğrenimli olmak koşuluyla;

1) (Değişik :24/9/2012-2012/3773 B.K.K.) Bu Karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler

dışındaki resmî görevliler ile sınıf öğretmenlerine ilköğretim, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 8 saate… kadar ek ders görevi verilebilir.” 8.4. “Ders niteliğinde yönetim görevi” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) İlgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden;

….

e) Rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kurumlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 15 saati, ….

ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir.”, 9. 5/3/1964 tarihli ve 439 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Yüksek ve Orta Dereceli

Okullar Öğretmenleri ile İlkokul Öğretmenlerinin Haftalık Ders Saatleri ile Ek Ders

Ücretleri Hakkında Kanunun Ek 1 inci maddesinde, “Anaokullarında, anasınıflarında, yetiştirme yurtlarında, okuma yazma kurslarında, gezici köy kurslarında görevli öğretmenler ile ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenleri aylıkları karşılığında haftada 18 saat, branş öğretmenleri 15 saat ders okutmakla yükümlüdürler. Bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verilir.

….

(Ek fıkra: 21/3/2006-5473/6 md.) Yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılan ders görevleri, ders görevinin yapılmış sayılacağı haller ile yüz yüze yapılan ders görevleri dışındaki ek ders görevleri hariç, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmez.” 10. 03/02/2010 tarih ve 2629 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan “Millî Eğitim

Bakanlığı Evde ve Hastanede Eğitim Hizmetleri Yönergesi”nin, 10.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;“ g) Evde eğitim: Zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden sağlık problemi nedeniyle okul öncesi, ilköğretim veya özel eğitim programlarından herhangi birini uygulayan örgün eğitim kurumlarından doğrudan yararlanamayanlara eğitim hizmetlerinin evde sunulması esasına dayanan eğitimi, …

h) Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen: Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için destek eğitim hizmetlerini evde ve/veya hastane ilköğretim okulunda sürdüren öğretmeni,” 10.2. “Görevlendirme” başlıklı 11 inci maddesinde, “1) Evde veya hastanede eğitim hizmetlerini yürüten öğretmenler ile yöneticilerin görevlendirilmesinde aşağıdaki hususlar

dikkate alınır:

a) Evde veya hastanede eğitim hizmetinde bireyin özelliği ve öncelikli eğitim ihtiyacına göre gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen, rehberlik ve araştırma merkezlerinde görevli görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf öğretmenleri ile bireyin kayıtlı bulunduğu okul ve diğer okullardaki okul öncesi, sınıf ve diğer alan öğretmenleri eğitim hizmetlerini yürütmek üzere görevlendirilir. ”

IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran vekili, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilkokullarda zaman zaman evde eğitim hizmetleri kapsamında görev verilen norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerine okutmuş oldukları tüm derslerin ek ders ücreti olarak ödenmesini

,“Gezerek özel eğitim görevi” yapan öğretmenlerin maaş karşılığı derse girme görevlerinin bulunmadığı, haftada 15 saat ders niteliğinde yönetim görevi karşılığında ek ders ücreti ödeneceği belirtildiği halde, evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilerek aynı ortamda aynı işi yapan, aynı eğitimi veren, aynı sürede derse giren; norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerine maaş karşılığı 18 saat derse girme zorunluluğu getirilmesi hususunun Anayasanın eşitlik ilkesine ve hakkaniyete uygun olmadığını iddia ederek, Milli Eğitim Bakanlığının Dilekçe Kanunu ve İyi Yönetim İlkeleri gereği kendilerine yazılan yazılara zamanında cevap vermesi gerektiği yönünde tavsiye kararı alınmasını, Milli

Eğitim Bakanlığına bağlı okul/kurumlarda norm kadro fazlası olan sınıf öğretmenlerinin evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilmeleri durumunda; okutmuş oldukları tüm derslerin ek ders ücreti olarak ödenmesi ve ek ders ücreti ödemeleriyle ilgili olarak gerekli yasal düzenlemelerin yapılması için tavsiyede bulunulmasına karar verilmesini talep etmektedir. 13. 657 sayılı Kanununun 89 uncu maddesinde; eğitim ve öğretim kurumlarında öğretmen bulunmaması halinde öğretmenlere ücret ile ek ders görevi verilebileceği bu kapsamda ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususların ilgili

Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunacağı öngörülmekte ve bu kapsamda Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin hangi görevlerine bağlı olarak ne şekilde ek ders ücretinden yararlandırılacağı 16.12.2006 tarihli ve

26378 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 01.12.2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar

Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar” ile belirlenmektedir.

14. Millî Eğitim Bakanlığı Evde ve Hastanede Eğitim Hizmetleri Yönergesinin 4 üncü maddesi uyarınca, zorunlu öğrenim çağındaki özel eğitime ihtiyacı olan bireylerden sağlık problemi nedeniyle okul öncesi, ilköğretim veya özel eğitim programlarından herhangi birini uygulayan örgün eğitim kurumlarından doğrudan yararlanamayanlara eğitim hizmetlerinin evde eğitim kapsamında sunulabileceği, 11 inci maddesinde ise evde veya hastanede eğitim hizmetinin, bireyin özelliği ve öncelikli eğitim ihtiyacına göre gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmenler tarafından sunulabileceği gibi, bireyin kayıtlı bulunduğu okul ve diğer okullardaki sınıf öğretmenlerince de yürütülebileceği öngörülmektedir.

15. 439 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesinde de ilköğretim kurumlarında görevli sınıf öğretmenlerin aylıkları karşılığında haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü oldukları, bunlara; kanun, tüzük, yönetmelik ve eğitim programlarında verilen görevlerin yerine getirilebilmesi için zorunlu olarak ek ders görevi verileceği hüküm altına alınmaktadır. Söz konusu Kanun düzenlemesi ile uyumlu olarak Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek

Ders Saatlerine İlişkin Kararın 5 inci maddesinde sınıf öğretmenlerinin haftada 18 saat ders okutmakla yükümlü olduğu, 6 ıncı maddesinde sınıf öğretmenlerinin aylık karşılığı okutmak zorunda oldukları ders saati dışında ilgili mevzuatına göre fiilen okuttukları her ders saatinin zorunlu ek ders görevi sayıldığı, ancak, bu şekilde verilecek ek ders görevinin, sınıf öğretmenleri için 12 saati geçemeyeceği öngörülmektedir. Diğer yandan, söz konusu Kararın

9 uncu maddesinde ise, öğretmen sayısının yetersiz olması halinde, görevlendirilecek yüksek

öğrenimli sınıf öğretmenlerine 8 saate kadar ek ders görevi verilebileceği, 657 sayılı Yasanın

176 ncı maddesinde ise, söz konusu ek ders ücretlerinin %25 fazlasıyla ödeneceği,

hükümleri yer almaktadır. Ancak yine 439 sayılı Kanunun Ek 1 inci maddesi uyarınca, belli istisnalar dışında, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında aylık karşılığı ders görevini doldurmayanlara ek ders ücreti ödenmeyeceği hükme bağlanmaktadır.

16. Anılan Kararın 10 uncu maddesinde ise; rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kurumlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 15 saatinin ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağı ve fiilen yerine getirilmesi karşılığında ek ders ücreti ödeneceği hükme bağlanmaktadır.

17. Somut olay kapsamında, rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kuramlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerinin her ne kadar aylık karşılığı ders okutma yükümlülükleri bulunmasa da diğer öğretmenlerden farklı olarak günde 8 saat çalıştığı, norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin ise belirli bir saat çalışma yapma zorunlulukları bulunmadığı ve dersleri bulunduğu sürece görev yaptığı, rehberlik ve araştırma merkezleri ile özel eğitim okul ve kuramlarında gezerek özel eğitim görevi ve grup gözetimi ve eğitimi görevi verilen engelliler sınıf öğretmenlerine yapılacak ek ders ödeme ücretlerinin, görev yapmakta oldukları eğitim kuramlarının türleri, dereceleri ile alanları itibarıyla yürütmek durumunda oldukları görev ve sorumluluklarının nitelikleri dikkate alınarak, emek-ücret dengesi gözetilerek belirlendiği, anlaşılmaktadır.

18. Bu kapsamda, norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerine de evde eğitim hizmeti kapsamında görevlendirilmeleri halinde yapılacak ek ders ücret ödemelerinin esasen emekücret dengesi gözetilerek gerçekleştirildiği görülmektedir. Zira, Bakanlığa bağlı eğitim

Kurumlarında görev yapan ve norm kadro fazlası olmayan sınıf öğretmenlerinin haftada 30 saat ders okutmaları karşılığında 18 saatinin aylık karşılığı, 12 saatinin ise ek ders ücreti kapsamında değerlendirildiği, norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin evde eğitim hizmeti kapsamında görevlendirilmesi halinde ise bunlara ilaveten yukarıda anılan Bakanlar

Kurulu Kararının 9 uncu maddesi uyarınca da 8 saate kadar daha ek ders ücreti ödenebileceği ve bu ek ders ücreti ödemelerinin %25 fazlasıyla yapılacağı hususları göz önünde bulundurulduğunda, norm kadrosu sınıf öğretmenlerine evde eğitim hizmetleri kapsamında görevlendirilmeleri halinde yapılacak ödeme miktarının, norm kadro fazlası olmayan sınıf öğretmenlerine nazaran, norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerince yürütülen evde hizmet görevinin niteliği dikkate alınarak nispeten yüksek olacağı tespit edilmiştir.

19. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar kapsamında, Bakanlıkça gerçekleştirilen ek ders ücreti ödemelerinin, öğretmenlerin yerine getirdikleri görev ve sorumluluklarının niteliği ile görev yapmakta olduğu eğitim kurumunun türü ve derecesi gibi objektif kıstaslar çerçevesinde emek-ücret dengesi de gözetilerek belirlendiği anlaşıldığından, Bakanlıkça norm kadro fazlası sınıf öğretmenlerinin okuttukları tüm derslerin ek ders ücreti sayılması talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, ancak, “makul sürede karar verme” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle dilekçe sahiplerine 3071 sayılı Kanunda belirtilen şekilde en geç otuz gün içinde cevap vererek bu ilkeye de uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi