|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Beyoğlu 13. Noterliği tarafından “Yazı Ücreti” olarak tahsil edilen 43,92 TL’nin haksız olduğu iddiası incelenmiştir. Başvuran, noterlik işlemlerinin hukuki güvenliği sağlamak amacıyla yapılması gerektiğini ve bu tür ücretlerin mevzuatın kötüye kullanılması anlamına geldiğini belirtmiştir. Ancak, yapılan incelemede, tahsil edilen miktarın mevzuata uygun olduğu ve eksiklik ya da fazlalık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Kararda, noterlerin kamu hizmeti niteliğinde görevler yürüttüğü ve bu görevlerin yerine getirilmesinde dikkat ve özen göstermeleri gerektiği vurgulanmıştır. Ayrıca, Türkiye Noterler Birliği’ne, başvuru sahiplerine iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde cevap vermeleri yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş, ancak noterlik işlemlerinin daha dikkatli yürütülmesi gerektiği ifade edilmiştir. |
3.2 İkinci fıkrasında; noterlik işleminin başka bir noter aracılığı ile yapıldığı hallerde, aracı notere
ödenecek ücretlerin de tarifede gösterileceği,
3.3 Üçüncü fıkrasında; tanıklık ve onaylama şerhlerinden yazı ücreti alınmayacağı,
3.4 Son fıkrasında ise; tarifede gerekli görülecek değişikliklerin her yıl Mart ayında yapılacağı, yeni
tarife yürürlüğe girinceye kadar eski tarifenin uygulanacağının hükme bağlandığını,
3.5 Noterlik Kanunu’nun 112 nci maddesi uyarınca Bakanlık tarafından düzenlenen Noterlik Ücret
Tarifesinin “Yazı ücreti” başlıklı 3’üncü maddesinde; “Noterler, her ne suretle olursa olsun yazdıkları kağıtların dairede kalan nüshası ile iş sahibine verilen asıl ve örneklerinin her sayfasından 4,88 TL yazı ücreti alırlar . Yukarıdaki fıkrada gösterilen kağıtların örneklerinin İş sahibinin istek ve onayı üzerine, noterlik dairesinde fotokopi yoluyla çıkartılması halinde, bu örneklerin her sayfası da aynı ücrete tabidir . Özel kanunlarında harç, damga vergisi ve resimden muaf tutulan işlemleri noter yazdığı takdirde, yukarıdaki fıkra hükmü gereğince yazı ücreti alınır .
Tanıklık ve onama şerhlerinden yazı ücreti alınmaz .” düzenlemesi bulunduğunu, yine
“Karşılaştırma ücreti” başlıklı 5’inci maddesinde ise; “Dışarıda yazılıp onama veya tebliğ için noterliğe getirilen kağıtların karşılaştırılmasından (Asıllar hariç) sayfa başına 4,88 TL ücret alınır .
Özel kanunlarında harç, damga vergisi ve resimden muaf tutulan işlemlerden de bu ücret aynen alınır .” düzenlemesinin yer aldığını,
3.6 Öte yandan, Noterlik Kanununun 113 üncü maddesinde; “Ücretlerin alınmasında sayfa hesabı
Harçlar Kanunundaki esaslara göre yapılır .” ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 135’inci maddesinde ise; “Harçlar sayfa üzerine hesap edildiği hallerde 20 satır bir sayfa ve 50 harf bir satır itibar olunur . Son sayfa 20 satırdan eksik olsa da bir sayfa sayılır .” düzenlemelerine yer verilmiş olup, noterliklerce ücretlendirmelerin belirtilen düzenlemelere göre yapıldığını,
3.7 Şikâyete konu ücretlendirmeye ilişkin ilgi yazıda geçen bilgiler dikkate alındığında, karşılaştırma
ve yazı ücreti kalemlerinden alınan miktarlar aynı olduğundan ( 4,88 TL), ilgiliden ayrıca karşılaştırma ücreti adı altında ücret alınmamış ise; yazı ücreti adı altında alınan ücretin, karşılaştırma ücreti yerine sehven yazı ücreti olarak girilmiş olabileceğinin değerlendirildiği,
3.8 Diğer yandan, her ne kadar ilgili, adı geçen Noterliğe bir sayfa ihtarname ibraz ettiğini
belirtmekte ise de, sayfa hesabı Harçlar Kanununa dayanılarak yapıldığından ibraz edilen sayfadaki harf ve satır sayısına göre sayfa sayısının değişebildiğini,
3.9 Bununla birlikte, şikâyet konusu talebe ilişkin olarak şikâyet sahibi ve diğer ilgililer tarafından
yargı organlarından açılmış/sonuçlanmış bir dava ya da konuya ilişkin diğer bir bilgi ve belgenin
Genel Müdürlükte bulunmadığı belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, Bilgi Edinme Ve Kamu
Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” ,
4.1 “Vergi Ödevi” başlıklı 73 üncü maddesinde; “…Vergi, resim, harç ve benzeri mali
yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır . Vergi, resim, harç ve benzeri mali
.
3 / 14yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun
belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar Kuruluna verilebilir .”, 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , 6. 1512 Noterlik Kanunu’nun “Noterlerin genel Olarak Yapacakları İşler” başlıklı 60 ıncı
maddesinde; “Noterlerin görevleri :
1. Yapılması kanunla başka bir makam, merci veya şahsa verilmemiş olan her nevi hukuki işlemleri düzenlemek, 2. Kanunlarda resmi olarak yapılmaları emredilen ve mercileri belirtilmemiş olan bütün hukuki işlemleri bu kanun hükümlerine göre yapmak, 3. Gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi yapmak, 4. Bu kanuna uygun olarak dışarda yazılıp getirilen kağıtların üzerindeki imza, mühür veya herhangi bir işareti veya tarihi onaylamak, 5. Bu kanun hükümlerine göre yapılan işlemlerin dairede kalan asıl veya örneklerinden veya getirilen kağıtlardan örnek çıkarıp vermek, 6. Belgeleri bir dilden diğer dile veya bir yazıdan başka bir yazıya çevirmek, 7. Protesto, ihbarname ve ihtarname göndermek, 8. Kanunen tescili gereken işlemleri tescil etmek, 9. Bu ve diğer kanunlarla verilmiş sair işleri yapmak .”,
6.1 “İhtarname ve İhbarname” başlıklı 106 ıncı maddesinde; “ Her türlü hukuki işlemlere ait
ihtarname ve ihbarname :
1. İstemde bulunan ve diğer tarafın ad ve soyadları ile açık adreslerini, 2. İhtar ve ihbar konusunu, 3. İstemde bulunanın imzasını, 4. Tebliğ şerhini, noterin imza ve mühürünü ve tarihi (Yazı ve rakam ile), kapsar .
İhtarname ve ihbarnameler ilgili tarafından yazılıp tebliğ için notere getirebileceği gibi , notere de yazdırılabilir .”
6.2 “Ücret Tarifesi” başlıklı 112 inci maddesinde; “Noterlerin yaptıkları işlemlere ait harç
üzerinden hesaplanacak ücretleri ile vasiyetname ve vakıf senedi düzenlenmesinden alınacak ücretler, yazı, bir dilden diğer dile veya bir yazıdan diğer yazıya çevirme, karşılaştırma, tescil, emanetlerin saklanması ve kanunlarında harç, vergi ve resimlerden bağışık olduğu yazılı işlemler ile defter onaylanmasından ve kanunun ücret almayı öngördüğü sair işlemlerden alacakları ücretler ve noterlerle imzaya yetkili vekillerinin yol ödeneğinin miktarı, Türkiye Noterler Birliğinin mütalaası alındıktan sonra Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile tespit olunur . Noterlik
4 / 14işleminin başka bir noter aracılığı ile yapıldığı hallerde, aracı notere ödenecek ücretler de tarifede
gösterilir . Tanıklık ve onaylama şerhlerinden yazı ücreti alınmaz . Tarifede gerekli görülecek değişiklikler her yıl Mart ayında yapılır . Yeni tarife yürürlüğe girinceye kadar eski tarife uygulanır .”,
6.3 “Sayfa Hesabı” başlıklı 113 üncü maddesinde; “Ücretlerin alınmasında sayfa hesabı Harçlar
Kanunundaki esaslara göre yapılır,
6.4 “Fazla Alınan Ücretler” başlıklı 117 inci maddesinde; “Noterler tarafından fazla ücret
alındığı veya sarfına gerek kalmadan tebligat ücreti bulunduğu harçlara ait zamanaşımı süresi içinde anlaşılırsa, beher şahıstan fazla alınan kırk gösterge rakamının ücretin alındığı yılın Bütçe
Kanunda gösterilen memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak meblağı aşan ücretler
Adalet Bakanlığı tarafından ilgilisine iade ettirilir ve Bakanlık, ödeme için notere yapılacak tebligattan Birliğe bilgi verir . Masrafı noter tarafından verilmek suretiyle yapılan tebligata rağmen ilgilisine bir ay içinde parasını almaz veya fazla alınmış olan ücretten beher şahsa düşen kısmı yukarıda gösterilen miktar kadar veya daha az olursa, Türkiye Noterler Birliğine gönderilir . Para gönderilmediği takdirde Birlik bu husustaki kararını İcra ve İflas Kanununun ilamların icrası hakkındaki hükümleri uyarınca yerine getirtir . Yukardaki fıkralar hükümlerinin uygulanması, ayrıca disiplin cezası verilmesine engel değildir .”,
6.5 “Noterlerin Hukuki Sorumlulukları” başlıklı 162 nci maddesinde; “Stajyer, katip ve katip
adayları tarafından yapılmış olsa bile noterler, bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik yapılmasından dolayı zarar görmüş olanlara karşı sorumludurlar . Noter, birinci fıkra gereğince ödediği miktar için, işin yapılmaması, hatalı yahut eksik yapılmasına sebep olan stajyer veya noterlik personeline rücu edebilir .”,
6.6 “Türkiye Noterler Birliği” başlıklı 13 üncü kısım 163 üncü maddesinde; “Noterlik
mesleğinin amaçlarına uygun bir şekilde görülmesi ni, mesleğin gelişmesini ve meslektaşlar arasında birlik ve yardımlaşmayı sağlamak üzere, kamu kurumu niteliğinde ve tüzel kişiliğe sahip, Türkiye Noterler Birliği kurulur…”,
6.7 “Türkiye Noterler Birliğinin Görevleri” başlıklı 166 ıncı maddesinde; “…5. Uyulması
zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etmek… ”
6.8 “Gözetim ve denetim yetkisi” başlıklı 121 inci maddesinde; “Noterlikler, Adalet Bakanlığının
ve Türkiye Noterler Birliğinin gözetim ve denetimi altındadır .”, 7. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 135’inci maddesinde; “Harçlar sayfa üzerine hesap edildiği hallerde 20 satır bir sayfa ve 50 harf bir satır itibar olunur . Son sayfa 20 satırdan eksik olsa da bir sayfa sayılır .”, 8. Türkiye Noterler Birliği’nin 28/ 04/ 1983 tarihli ve 1983/ 13 sayılı Genelgesinde “20.12.1982 gün ve 6956/50 sayılı genelgemizin 2 nci maddesinde ihtarname ve ihbarnamelerin tebliğine ilişkin bildirilen görüşlerinin değiştirilmesi için Adalet Bakanlığı nezdinde tekrar girişimde bulunulduğu bildirilmişti . Bu kez aldığımız 11 Mart 1983 gün ve 5942 sayılı yanıtta aynen, «ihtarname ve ihbarname tebliği işlemlerinde;
İlginin yahutta vekil veya mümessilinin huzurunun aranmasına, ilgili, vekil ve mümessilin . kimliklerinin elverişli belge ile tespit edilip, bu hususun iş kâğıdına
5 / 14verilecek şerhde belirtilmesine,
Vekil veya mümessilden sıfat ve yetkisini gösteren belge aranılıp, Noterlik Kanununun 79.
maddesine göre işlem yapılması, ihtarname veya ihbarnamenin temsil edilen kişinin adı ve soyadı ile imzasını taşıması halinde de bu şekilde hareket edilmesine, Tebliğ belgesi altındaki imzanın ilgiliye aidiyetinin tespiti yolunda herhangi bir girişimde bulunulmamasına, Kamu kuruluşları adına keşide edilecek ihtarname veya ihbarnameye imza koymuş olanların, resmi bir yazı ile noterlikte tebliğ : işlemi yapmaya yetkili kıldığı kişinin istemi ile tebliğin yapılması ve yetki yazısının müstenidat olarak kabul edilmesine dair 7 Haziran 1979 tarih sayılı mütalâamızın, aksi görüşte olduğumuz belirtilmek suretiyle yeniden gözden geçirilmesi istemini
kapsayan ilgi yazınız ve konu incelendi :
İlgi yazınızla yeniden gözden geçirilmesi istenilen hususlar 5 Şubat 1979 tarih ve sayılı, 1 4
Şubat 1979 tarih ve sayılı ve 7 Haziran tarih ve sayılı yazılarımızda kanuni dayanakları belirtilmek suretiyle açıklanmış ve cevaplandırılmıştır . Bu yazılarımızda açıklanan görüşümüzü değiştirmeyi’ gerektiren herhangi bir yeni yasal düzenleme getirilmediğinden, ilgili yazınızda ileri sürülen düşüncenize katılmak mümkün görülmemiştir .”, 9. Türkiye Noterler Birliği’nin 18/ 01/ 1989 tarihli ve 12751/ 86 sayılı Genelgesinde; “İcra iflas
Kanunu ile Bankalar Kanununun bazı hükümlerini değiştiren 3494 sayılı Kanunun getirdiği yenilikler ilgide tarih ve sayısı gösterilen genelgemiz ile sizlere duyurulmuş bulunmaktadır .
Bazı meslektaşlarımızdan yapılan yazılı ve sözlü başvurularda bu işlemlerden alınacak ücretler konusunda ve işlemin ne şekilde yapılacağı hususunda tereddütler olduğu anlaşılmıştır, Bu nedenle konu Yönetim Kurulumuzda görüşülmüş ve aşağıdaki hususların duyurulmasında yarar olacağı sonucuna varılmıştır .
İşbu tebliğlerin ihtarname veya ihbarname tebliğ niteliğinde olması gerekmektedir . Bu nedenle ihtarname ve ihbarname tebliğ işlemlerine ilişkin Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel
Müdürlüğünün görüşlerini içeren 28.4.1983 tarih ve 2307/ 13 sayılı genelgenin de gözden uzak tutulmaması gerekecektir .
1) Bankalarca ilgiliye tebliğ için getirilecek her hesap özetinin (ekstranın) üzerine, bunun ilgiliye
tebliğinin istendiğine dair bir yazı eklenmelidir .
2) Bu yazının banka yetkilisi veya yetkililerince imzalanması lazımdır . İmza sahiplerinin yetkili
bulunduklarına dair bir belgenin aranarak bunun müstenidat olarak işlem kağıdına yazılması da gerekli görülmüştür .
3) Tebliğ işlemi için noterin “…işbu hesap özeti (ekstra) nin hesap sahibine istek veçhile ve PTT
marifetiyle tebliğ tensip kılındı” metinde bir tensip yazısı yazılarak işlemin tamamlanması uygun görülmüştür,
4) Yukarıda sözü edilen hesap özeti, bankanın tebliğ isteyen yazılarından karşılaştırma ücreti,
müstenidat şerhi ile tensip yazısından ise yazı ücretinin alınması gerekmektedir . Bunların dışında muhatap adedine göre harç, değerli kağıt bedeli ve tebliğ ücretinin de alınacağı tabidir .
Bilinmesi ve söz konusu işlemlerden buna göre gider tahakkuku yapılmasını”, .
6 / 1410. Türkiye Noterler Birliği’nin 20/ 12/ 2000 tarihli ve 2000/ 65 sayılı Genelgesinde; “İhtarname
ve ihbarnamelerin tebliğinde izlenecek yol, İcra İflas Kanunu ile Bankalar Kanunu’nun bazı maddelerini değiştiren 3494 sayılı Kanun ile getirilen yeni hükümler ve bankalarca ilgilisine tebliğ için getirilen hesap özetlerinden alınacak giderler ilgi genelgeler ile sizlere duyurulmuştu, Türkiye Bankalar Birliği’nin başvurusu üzerine Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü’nün
21.11.2000 tarih ve sayılı yazısı ile bankalarca kredi ekstrelerinin müşterilere gönderilmesine
ilişkin işlemlerden noterlerce farklı ücret alınmasının önlenmesi istenilmekle konu, Yönetim
Kurulu’nun 14.12.2000 günlü toplantısında görüşülmüş, aşağıdaki hususların yeniden duyurulmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır .
I Sözü edilen tebliğlerin ihtarname veya ihbarname tebliği niteliğinde olması nedeniyle, 1983/ 13 sayılı genelgemizdeki açıklamalar göz önünde tutulmalıdır .
2Bankalarca ilgilisine tebliğ için getirilecek her hesap özetinin (ekstrenin) üzerine, bunun ilgiliye tebliğinin istendiğine dair bir yazı eklenmelidir .
3Bu yazının banka yetkilisi veya yetkililerince imzalanması, imza sahiplerinin yetkili olduklarına ilişkin bir belgenin aranılması ve bu belgenin işlem kağıdına müstenidat olarak yazılması gerekli görülmüştür .
4Tebliğ işlemi için Noterin işbu hesap özeti (ekstre)nin hesap sahibine istek üzerine ve PTT marifetiyle tebliği tensip kılındı …. mealinde bir tensip yazısı yazılarak işlemin tamamlanması uygun bulunmuştur .
5Anılan hesap özeti, bankanın tebliğ isteyen yazılarından karşılaştırma ücreti, müstenidat şerhi ile tensip yazısından ise yazı ücreti, bunların dışında muhatap adedine göre harç, değerli kağıt bedeli ve tebliğ ücreti alınması gerekmektedir .
6Her hesap özeti (ekstre) işleminin ihtiva edeceği satır ve sayfa adedinin farklılığı ve eklenecek müstenidata göre alınacak giderin farklı olabileceği tabiidir .
Bilginizi ve söz konusu işlemlerden buna göre gider alınmasını…”, 11. 2017 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi’nin “Yazı Ücreti” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Noterler, her ne suretle olursa olsun yazdıkları kağıtların dairede kalan nüshası ile iş sahibine verilen asıl ve örneklerinin her sayfasından 4,88 TL yazı ücreti alırlar . Yukarıdaki fıkrada gösterilen kağıtların örneklerinin iş sahibinin istek ve onayı üzerine, noterlik dairesinde fotokopi yoluyla çıkartılması halinde, bu örneklerin her sayfası da aynı ücrete tabidir . Özel kanunlarında harç, damga vergisi ve resimden muaf tutulan işlemleri noter yazdığı takdirde, yukarıdaki fıkra hükmü gereğince yazı ücreti alınır . Tanıklık ve onama şerhlerinden yazı ücreti alınmaz .”,
11.1 “Karşılaştırma Ücreti” başlıklı 5 inci maddesinde “Dışarıda yazılıp onama veya tebliğ için
noterliğe getirilen kağıtların karşılaştırılmasından (Asıllar hariç) sayfa başına 4,88 TL ücret alınır .
Özel kanunlarında harç, damga vergisi ve resimden muaf tutulan işlemlerden de bu ücret aynen alınır .” hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
.
7 / 14birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, “Yazı Ücreti” olarak tahsil edilen 43,92TL haksız
ödemenin iade edilmesine yönelik başvurusunun Reddi ancak gereken dikkat ve özeni göstererek mevzuata uygun işlem tesis etmesi yönünde Beyoğlu 13. Noterliğine ve Birliğe yapılan başvurularda, başvuru sahiplerine iyi yönetim ilkeleri gözetilerek cevap verilmesinin sağlanması için düzenleme yapılması hususunda Türkiye Noterler Birliğine Tavsiye Kararı verilmesi yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvurucu , 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurusunda ;
Noterlerin masraf kalemlerinden olan YAZI ÜCRETİ’nin, Noter personeli tarafından yazılması durumunda, harcadıkları emek ve mesaiye karşılık alınması gerektiğini; hazır getirilen metinler için böyle bir ücretin tahakkuk ettirilmesinin tamamen mevzuatın kötüye kullanılması ve vatandaştan haksız yere alınan bir bedel olduğunu belirterek; tahsil edilen 43,92TL haksız ödemenin iade edilmesini talep etmektedir .
14. Hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirmek, hukuki işlemleri düzenlemek, Kanunlarda resmi olarak yapılmaları emredilen ve mercileri belirtilmemiş olan bütün hukuki işlemleri yapmak, kanun hükümlerine göre yapılan işlemlerin dairede kalan asıl veya örneklerinden veya getirilen kağıtlardan örnek çıkarıp vermek, belgeleri bir dilden diğer dile veya bir yazıdan başka bir yazıya çevirmek, kanunen tescili gereken işlemleri tescil etmek, kanunlarla verilmiş sair işleri yapmak gibi kamu hizmeti niteliğinde ki görevler noterler tarafından yürütülmektedir .
15. Eski tabiri ile Kâtib-i Âdil olan Noterlerin, yapmış oldukları işlemlerde asıl amaç hukuki güvenliğin tesisidir . Dolayısı ile kamu hizmetlerini yerine getirirken kendisinden daha fazla dikkat ve özen göstermesinin beklenmesi hayatın olağan akışına aykırı bir durum değildir .
Nitekim yapılan yanlış bir işlem vatandaşları doğrudan etkileyerek hak ve menfaatlerde telafisi güç, imkansız ve büyük zararlar doğuracaktır .
16. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2016/ 9037 Esas 2016/ 11401 Karar sayılı ve 29/ 09/ 2016 tarihli
Kararında da “…Noterliğin bir kamu hizmeti niteliğinde bulunduğu , hukukî güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendiren bir kurum olduğu belirtilmiştir . Görevi belge ve işlemlere resmiyet kazandırmak olan noterlerin yaptıkları işlemler dolayısıyla meydana gelecek zararlardan ötürü sorumlu tutulması bir zorunluluk olarak kendini göstermektedir …Noterliğin bir kamu hizmeti olduğunu belirten kural, aynı zamanda noterin görev ve yetkilerini de düzenlemektedir . Bu derece önemli görev ve işlevleri nedeniyle sorumluluklarının da buna paralel biçimde düzenlenmesi gerekmiştir . Bundan dolayı noterin yapacağı işler son derece sıkı kural ve şekil şartlarına bağlanmıştır . Öte yandan; bir güven kurumu olan ve yaptıkları işlerde uzman olan noter, devlet adına bir takım kamusal yetkileri de kullanmak suretiyle; belgeleri ve beyanları resmileştiren ve aksinin kanıtlanmasını güçleştiren hatta neredeyse imkânsız hâle getiren, hukukî sonuçlar doğuracak belgelerin düzenlenmesi yetkisiyle donatılmıştır …Bu kadar önemli bir işin yapılmasıyla yetkili kılınan noterlerin sorumluluklarının da düzenlemeye paralel olması gerekir .
Noterlerin uzmanlığına inanan ve güvenen iş sahipleri, yapılan iş ve işlemlerin tam ve sağlıklı olduğu konusunda kuşku duymamalıdırlar . Bir işin yapılmamasından veya hatalı yahut eksik
8 / 14yapılmasından dolayı zarar doğmuşsa noterin bundan sorumlu olması doğaldır …Noterlik bir
güven kurumudur . Buna paralel olarak noterlerin, ağır bir sorumluluğa tabi tutulması, kendilerine yüklenen işlerin önemi ve yanlış yapılmasından dolayı büyük zararların doğması tehlikesinin bulunması ve noterlik işlemlerinin sağlamlığı hususunda iş sahiplerine garanti verme gerekliliği düşüncesine dayanmaktadır . Doktrinde; “Noterlerin hukukî sorumluluğunun, nitelik itibarıyla ağırlaştırılmış sebep sorumluluğu olduğu ifade edilmektedir .”…”İşlenen yolsuzluklar istihdam ettiği memurlar tarafından yapılmış olsa bile noterlerin işlerinin yapılmamasından veya hatalı veya eksik yapılmasından dolayı zarar gören alâkalılara karşı malî mesuliyetleri vardır . Müşahede olunduğu üzere bu hükümde, notere müstahdeminin ika ettiği zarar dolayısıyla kurtuluş beyyinesi getirmek imkânı tanınmamaktadır; bu bakımdan noterin mes’uliyeti Borçlar Kanunu md . 55’e nisbetle daha ağırdır …” hususlarına değinilerek bir güven müessesesi olan ve önemli sonuçlar doğuran işlemler yapmakla yetkilendirilmiş olan noterlerin sorumluluklarının da aynı şekilde ağır olduğunun altı bir kez daha çizilmiştir .
17. Kanuna uygun olarak dışarda yazılıp getirilen kağıtların üzerindeki imza, mühür veya herhangi bir işareti veya tarihi onaylamak, protesto, ihbarname ve ihtarname göndermek de,
1512 sayılı Noterlik Kanunu ile Noterlere yüklenmiş birer görevdir .
18. Her türlü hukuki işlemlere ait ihtarname ve ihbarnameler, istemde bulunan ve diğer tarafın ad ve soyadları ile açık adreslerini, ihtar ve ihbar konusunu, istemde bulunanın imzasını, tebliğ şerhini, noterin imza ve mührünü, yazı ve rakam ile olacak şekilde tarihi de kapsayacak şekilde ister ilgili tarafından yazılıp tebliğ için notere getirebileceği gibi doğrudan noter tarafından da yazılarak yapılabilmektedir .
19. 1512 sayılı Noterlik Kanunu’nun 112 nci maddesinin birinci fıkrası gereğince; noterlerin yaptıkları işlemlere ait harç üzerinden hesaplanacak ücretleri ile vasiyetname ve vakıf senedi düzenlenmesinden alınacak ücretler, yazı, bir dilden diğer dile veya bir yazıdan diğer yazıya çevirme, karşılaştırma, tescil, emanetlerin saklanması ve kanunlarında harç, vergi ve resimlerden bağışık olduğu yazılı işlemler ile defter onaylanmasından kanunun ücret almayı öngördüğü sair işlemlerden alacakları ücretler ve noterlerle imzaya yetkili vekillerinin yol ödeneğinin miktarı
Türkiye Noterler Birliğinin görüşü alındıktan sonra Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tarife ile tespit olunmaktadır .
20. 2017 yılı için Adalet Bakanlığı tarafından düzenlenen “2017 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi” de 1
Mart 2017’den itibaren uygulanacak şekilde ilan edilmiş olup söz konusu tarifede her ne suretle olursa olsun Noterlerin, yazdıkları kağıtların dairede kalan nüshası ile iş sahibine verilen asıl ve örneklerinin her sayfasından , kağıtların örneklerinin de iş sahibinin istek ve onayı üzerine, noterlik dairesinde fotokopi yoluyla çıkartılması halinde, bu örneklerin de her sayfasından 4,88
TL “Yazı Ücreti” alınacağı , tanıklık ve onama şerhlerinden ise yazı ücreti alınmayacağı düzenleme altına alınmıştır . Ayrıca bahse konu tarifede dışarıda yazılıp onama veya tebliğ için noterliğe getirilen kağıtların karşılaştırılmasından ise asıllar hariç sayfa başına 4,88 TL
“Karşılaştırma Ücreti” alınacağı düzenlenmiştir .
21. Bütün bunların yanında Noterlik Kanununun 113 üncü maddesinde; ücretlerin alınmasında sayfa hesabının Harçlar Kanunundaki esaslara göre yapılacağı, 492 sayılı Harçlar Kanununun
9 / 14135’inci maddesinde ise harçların sayfa üzerine hesap edildiği hallerde 20 satırın bir sayfa ve 50
harfin de bir satır olduğu, son sayfanın 20 satırdan eksik olması halinde dahi bir sayfa kabul edileceği düzenlenmiştir .
22. Başvuranın şikayet konusu ile alakalı Beyoğlu 13. Noterliği’ nin 21/ 07/ 2017 tarihli yevmiye numaralı işlemi hakkında ayrı ayrı Noterler Birliğine ve İstanbul Noter Odası
Başkanlığına gönderdiği dilekçeleri ile ilgili olarak denetçi görevlendirildiği, söz konusu sayılı ve 09/ 08/ 2017 tarihli denetçi raporunda “Beyoğlu 13. Noterliğinde
21.07.2017 tarihinde yevmiye numarasıyla yapıldığı anlaşılan işlemin örneği (makbuzuyla
birlikte) getirtilerek incelendiğinde, Keşidecisi , muhatabı olan ihtarname olduğu, Yeminli Kâtip Fehmi Demircan tarafından 3 nüsha yapıldığı, birinin dairede saklandığı, birinin iş sahibine verildiği, diğerinin de muhataba gönderildiği, nüshada 1 kâğıt kullanıldığı (ön yüzünde hariçte tanzim edilen ihtarname metni bulunan kağıdın arkasına tensip yazısına ilişkin kaşe basılmakla birlikte gerekmediği hâlde ilgiliye ait kimlik fotokopisinin çıkarıldığı… Harf ve satır sayısı itibariyle işlem metninin 3 sayfa ( 2122 karakter) sınırında kaldığı; konuya ilişkin 2000/ 65 sayılı genelge uyarınca tensip yazısının 1 sayfa olarak kabulü gerektiği, 1990/ 68 sayılı genelge uyarınca yasal zorunluluk olmadan örneği iş kâğıdına eklenen evrak için (kimlik fotokopisi) ücret alınmayacağı dikkate alınarak, Harç; 1 muhatap için ( 78 Seri Numaralı Harçlar Kanunu Genel Tebliği’ne bağlı 2 Sayılı
Tarife’nin 11/ 2 pozisyonu uyarınca) 17,80TL olarak doğru, Değerli kâğıt bedeli; Nüshada 1 kâğıt kullanıldığından ( 210 sayılı Kanuna ekli Tablonun 1/a pozisyonu uyarınca) 3x1x9,50= 28,50TL olarak doğru, Noter ücreti; ( 2017 Yılı Noterlik Ücret Tarifesinin 1/ 1. maddesi uyarınca) harca bağlı olarak 17,80:100 x30= 5,34TL olarak doğru, Yazı ücreti; Tensip yazısı için 1 sayfa üzerinden ( 2017 yılı Noterlik Ücret Tarife’sinin 3/ 1. maddesi uyarınca) 1x3x4,88 = 14,64TL, yerine 3 sayfa üzerinden 43,92TL alınması suretiyle 29,28TL fazla, Karşılaştırma ücreti; İşlem metni için, biri hariç diğer nüshalar için 3’er sayfa üzerinden ( 2017 yılı Noterlik Ücret Tarife’sinin 5/ 1. maddesi uyarınca) 2x3x4,88TL= 29,28TL alınması yerine alınmaması suretiyle 29,28TL eksik, Posta ücreti; 1 gönderi için 20,34TL olarak doğru, Katma değer vergisi; Harç ve değerli kâğıt bedeli dışında kalan ücretlerin toplamı üzerinden 69,60:100 x18= 12,53TL olarak doğru, Olmak üzere işlem bazında 128,43 TL’nin doğru tahakkuk ve tahsil edildiği, Saptanmıştır .
Sonuç olarak; yukarıda açıklandığı üzere; Beyoğlu 13. Noterliğinde 21/ 07/ 2017 tarihinde yevmiye numarasıyla yapılan işlem nedeniyle giderlerin doğru tahakkuk ve tahsil edildiği, eksiklik ya da fazlalığa yol açılmadığı, kanısına varılmıştır .” hususlarına değinildiği, söz konu denetçi raporunun Yönetim Kurulu’nun 16/ 08/ 2017 tarihli toplantısında görüşüldüğü, “Denetçi raporuna göre işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığından, başvuru hakkında işlem yapılmasına yer olmadığına, ilgiliye ve oda başkanlığına bu yönde cevap verilmesine” karar verildiği, kararın 22/ 08/ 2017 tarihli ve Denetleme Kurulu- sayılı yazı ile “Beyoğlu 13. Noterliği ile alakalı İstanbul Noter Odası Başkanlığınca ve Birliğimize intikal
.
10 / 14eden başvurularınız Yönetim Kurulumuzun 16.08.2017 tarihli toplantısında görüşülmüş,
“21.07.2017 tarihli yevmiye numaralı işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığından başvurunuz hakkında işlem yapılmasına yer olmadığına” karar verilmiştir .” şeklinde bildirildiği anlaşılmaktadır .
23. Somut olayda başvurucu tarafından yazılarak 3 nüsha halinde Beyoğlu 13. Noterliğine hazır olarak getirilen, biri dairede saklanan, biri iş sahibine verilen, diğeri ise muhataba gönderilen ihtarname için 43,92 TL Yazı ücreti alındığı 21/ 07/ 2017 tarih, seri-sıra ve yevmiye numaralı Noterlik Makbuzundan anlaşılmaktadır .
24. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 135’inci maddesi gereğince söz konusu 21/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı ihtarname metninde yapılan incelemede harf ve satır sayısı itibariyle işlem metninin 3 sayfa ( 2120 karakter) sınırında kaldığı, 20/ 12/ 2000 tarihli ve 2000/ 65 sayılı
Genelgede belirtilen “…Sözü edilen tebliğlerin ihtarname veya ihbarname tebliği niteliğinde olması nedeniyle, 1983/ 13 sayılı genelgemizdeki açıklamalar göz önünde tutulmalıdır… Tebliğ işlemi için
Noterin . işbu hesap özeti (ekstre)nin hesap sahibine istek üzerine ve PTT marifetiyle tebliği tensip kılındı …. mealinde bir tensip yazısı yazılarak işlemin tamamlanması uygun bulunmuştur . Anılan hesap özeti, bankanın tebliğ isteyen yazılarından karşılaştırma ücreti , müstenidat şerhi ile tensip yazısından ise yazı ücreti , bunların dışında muhatap adedine göre harç, değerli kağıt bedeli ve tebliğ ücreti alınması gerekmektedir… ”düzenlemesi gereğince 21/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı ihtarname metninin arka yüzünde “ İstek üzerine bir nüshasının muhataba PTT kanalı ile tebliğe gönderildiğini onaylarım . Beyoğlu 13. Noteri ” şeklinde tensip yazısının bulunduğu, ayrıca her ne kadar denetçi raporunda gerekmediği belirtilse de kanımızca 28/ 04/ 1983 tarihli ve 1983/ 13 sayılı Genelgede belirtilen “ihtarname ve ihbarname tebliği işlemlerinde; İlginin yahutta vekil veya mümessilinin huzurunun aranmasına, ilgili, vekil ve mümessilin . kimliklerinin elverişli belge ile tespit edilip, bu hususun iş kâğıdına verilecek şerhde belirtilmesine,” düzenlemesi gereğince başvuranın T.C Nüfus Cüzdanının ön ve arka yüzünün fotokopisinin bulunduğu anlaşılmaktadır .
25. Asıl şikayete konu “Yazı Ücreti” ve “Karşılaştırma Ücreti” bakımından değerlendirme yapıldığında ise; 2017 yılı Noterlik Ücret Tarife’sinin 3. Maddesinde belirtilen “Noterler, her ne suretle olursa olsun yazdıkları kağıtların dairede kalan nüshası ile iş sahibine verilen asıl ve örneklerinin her sayfasından 4,88 TL yazı ücreti alırlar…” düzenlemesi gereğince başvuranın 1 sayfa olarak düzenlediği asıl ihtarname metninin 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 135’inci maddesi gereğince harf ve satır sayısı itibariyle ( 2120 karakter) 3 sayfa olduğu dikkate alındığında 20/ 12/ 2000 tarihli ve 2000/ 65 sayılı Genelgede belirtilen “Tebliğ işlemi için Noterin . işbu hesap özeti (ekstre)nin hesap sahibine istek üzerine ve PTT marifetiyle tebliği tensip kılındı …. mealinde bir tensip yazısı yazılarak işlemin tamamlanması uygun bulunmuştur . Anılan hesap özeti, bankanın tebliğ isteyen yazılarından karşılaştırma ücreti , müstenidat şerhi ile tensip yazısından ise yazı ücreti , bunların dışında muhatap adedine göre harç, değerli kağıt bedeli ve tebliğ ücreti alınması gerekmektedir…” düzenlemesi gereğince Tensip yazısı için 3’er sayfa üzerinden 1 x 3 x 4,88= 14,64TL, 2017 yılı Noterlik Ücret Tarife’sinin 5. Maddesinde belirtilen “Dışarıda yazılıp onama veya tebliğ için noterliğe getirilen kağıtların karşılaştırılmasından (Asıllar hariç) sayfa başına 4,88 TL ücret alınır…” düzenlemesi gereğince asıl hariç diğer nüshalar için 3’er sayfa üzerinden 2 x 3 x 4,88= 29,28 TL, alınması gerektiği, ancak Beyoğlu 13. Noterliği tarafından
.
11 / 14düzenlenen 21/ 07/ 2017 tarih, seri-sıra ve yevmiye numaralı Noterlik
Makbuzunda 43,92TL Yazı ücreti, 0TL Karşılaştırma Ücreti alınarak 29,28TL fazla Yazı
Ücreti ancak 29,28 TL az Karşılaştırma Ücreti alındığı, sonuç olarak ise; alacağın kanunda bulunan matrah üzerine, kanunda gösterilen oranlar uygulanarak hesaplanması anlamına gelen tarh işlemi yanlış uygulanmış olsa da başvurandan tahsil edilmiş olan miktarda eksiklik ya da fazlalığın bulunmadığı anlaşılmış olup söz konusu durum 09/ 08/ 2017 tarihli ve sayılı Denetçi Raporunda da “…Beyoğlu 13. Noterliğinde 21/ 07/ 2017 tarihinde yevmiye numarasıyla yapılan işlem nedeniyle giderlerin doğru tahakkuk ve tahsil edildiği, e ksiklik ya da fazlalığa yol açmadığı kanısına varılmıştır… ” şeklinde belirtilmiştir .
26. Bütün bunların yanında; şikayet konusu ile ilgili olarak, başvurana, Türkiye Noterler Birliği tarafından verilen cevabi yazıda inceleme raporundan alıntı yapılarak “”21.07.2017 tarihli yevmiye numaralı işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığından başvurunuz hakkında işlem yapılmasına yer olmadığına” karar verilmiştir .” şeklinde ilgili kanaat cümlesiyle cevap verilmesi ve şikâyet dilekçesindeki diğer hususlarla ilgili gerekçeli açıklama yapılmaması şikâyetçide mevzuata aykırı davranıldığı kanısını uyandırmıştır . İdare tarafından özellikle vatandaşların hak ve menfaatlerini etkileyen hususlarda işlem tesis edilirken, Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6’ınci maddesinde de yer alan iyi yönetim ilkelerine uygun davranılması ; vatandaşların aldıkları yanıtlardan tatmin olmasını, idarenin güvenilirliğinin artmasını ve kamu kaynaklarındaki israfın azalmasını sağlayacaktır . (Bkz :13 / 06/ 2014 tarihli ve 2014/ 617 Başvuru numaralı Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı)
27. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; “başvuranın 1 sayfa olarak düzenlediği asıl ihtarname metninin 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 135’inci maddesi gereğince harf ve satır sayısı itibariyle ( 2120 karakter) 3 sayfa olduğu dikkate alındığında 20/ 12/ 2000 tarihli ve 2000/ 65 sayılı Genelge 2017 yılı Noterlik Ücret Tarifesinin ilgili hükümleri gereğince yapılan hesaplama sonucunda Tensip yazısı için 3’er sayfa üzerinden 1 x 3 x 4,88= 14,64TL Yazı Ücreti , asıl hariç diğer nüshalar için 3’er sayfa üzerinden 2 x 3 x 4,88= 29,28 TL Karşılaştırma Ücreti alınması gerektiği ” dikkate alındığında Beyoğlu 13. Noterliği’ nin “43,92TL Yazı ücreti, 0TL
Karşılaştırma Ücreti” alınan 21/ 07/ 2017 tarihli 15406 yevmiye numaralı işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiş olup sonuç olarak başvurandan tahsil edilmiş olan miktarda eksiklik ya da fazlalığın bulunmadığı dikkate alındığında; başvuranın, Yazı Ücreti olarak tahsil edilen 43,92TL haksız ödemenin iade edilmesine yönelik başvurusunun
REDDEDİLMESİ, Noterlerin, yapmış oldukları işlemlerde asıl amacın hukuki güvenliğin tesisi olması ve bir güven müessesi olan noterlerin yapmış oldukları iş ve işlemlerde son derece sıkı kural ve şekil şartlarına bağlanmış olması bunun bir getirisi olarak da noterler tarafından daha dikkatli ve özenli olunması gerektiği doktrin, yargı kararları ile de sabit olduğundan mevzuata uygun işlem tesis etmesi yönünde Beyoğlu 13. Noterliğine ve şikâyetçiye Türkiye
Noterler Birliği tarafından verilen cevabi yazıda gerekçeli açıklama yapılmamasının şikâyetçide mevzuata aykırı davranıldığı kanısını uyandırdığı ve 1512 sayılı Noterlik
Kanunu’nun 163 ve 166 ıncı maddesi dikkate alındığında Birliğe yapılan başvurularda, başvuru sahiplerine iyi yönetim ilkeleri gözetilerek cevap verilmesinin sağlanması için düzenleme yapılması hususunda TAVSİYEDE bulunulması sonuç ve kanaatine varılmıştır .
.
12 / 14B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
28. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Türkiye Noterler Birliği’nden istenilen bilgi ve belgelerin
Kurumumuza ve şikayetçiye süresi içinde gönderildiği, bu bakımdan kanunlara uygunluk ilkesine uygun davranıldığı, ancak şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi gibi ilkelere uyulmadığı anlaşılmış olup, bu ilkelere uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın, “Yazı Ücreti” olarak tahsil edilen 43,92TL haksız ödemenin iade edilmesine yönelik talebinin REDDİNE;
Gereken dikkat ve özeni göstererek mevzuata uygun işlem tesis etmesi yönünde BEYOĞLU 13.
NOTERLİĞİNE ve Birliğe yapılan başvurularda, başvuru sahiplerine iyi yönetim ilkeleri gözetilerek cevap verilmesinin sağlanması hususunda TÜRKİYE NOTERLER BİRLİĞİNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Beyoğlu 13. Noterliği ve Türkiye Noterler Birliğince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu Kararın Başvurana, BEYOĞLU 13. NOTERLİĞİNE VE TÜRKİYE NOTERLER
BİRLİĞİNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.
13 / 14.